Samenvatting adviesrapport de ondernemende commissaris mkb hub hu

Samenvatting AdviesrapportVersie 1.07-2-2011

InhoudsopgaveVoorwoord .............................................................................................................................................. 3Inleiding ................................................................................................................................................... 4Methodiek ............................................................................................................................................... 5 Kwalitatief onderzoek ......................................................................................................................... 5 Kwantitatief onderzoek ....................................................................................................................... 5Resultaten onderzoek............................................................................................................................. 6 Conclusies kwalitatief onderzoek ........................................................................................................ 6 Resultaten kwantitatief onderzoek ..................................................................................................... 9

VoorwoordIn de periode september 2010 tot en met januari 2011 is er een onderzoek naar marktmogelijkhedenvan een nieuwe dienst getiteld ‘De ondernemende Commissaris 3.0’. Het onderzoek is uitgevoerddoor Mark op’t Hof, Boele Braaksma en Jacco Beniest, bachelor studenten van de HogeschoolUtrecht in opdracht van MKB-HUB en de Hogeschool Utrecht / Centrum voor Business &Management. Het onderzoek was gericht op de ontwikkeling van een businessmodel ten behoevevan de netwerkorganisatie MKB-HUB / HU in relatie tot de nieuwe dienst. Hoofdvraag luidde: Metwelk business model kan de nieuwe dienst het beste op de markt geïntroduceerd worden? Alsmogelijke partner voor deze dienst is de HU benaderd om te kijken wat de mogelijkheden zijn vooreen ondersteunende rol vanuit de hogeschool m.b.t. de ontwikkeling en realisatie van de nieuwedienst. Hierbij wordt nadrukkelijk gedacht bij de rol van een kennisinstituut naast de initiërende rolvan MKB-HUB.Deze samenvatting van het adviesrapport is bedoeld om alle deelnemers een beeld te geven van hetonderzoek en de resultaten.In dit voorwoord willen wij alle betrokkenen bedanken die een bijdrage hebben geleverd aan hetadviesrapport.

InleidingHet Midden en Klein Bedrijf (MKB) is een essentiële peiler voor de Nederlandse economie.Op dit moment heeft het MKB te kampen met een aantal problemen; • De innovatiekracht blijft achter ten opzichte van de grotere bedrijven.12 • Veel van de oplossingen die binnen het MKB worden gebruikt zijn achterhaald. De ondernemer gebruikt de oude methodes om problemen op te lossen waar andere nieuwe methodes beter kunnen zijn. • MKB-bedrijven krijgen niet de hulp bij actuele vraagstukken die op dat moment binnen het bedrijf zich afspelen. • Het is voor de ondernemer lastig om van alle nieuwe ontwikkelingen op het gebied van bedrijfsvoering, technologie en ondernemen up-to-date te zijn. • Het verkrijgen van krediet is niet eenvoudig ondanks druk die uitgeoefend wordt op banken (oorzaken: krappere kredietverlening en reorganisatie bancaire sector).Aan de projectgroep van de Hogeschool Utrecht is gevraagd om een haalbaarheidsonderzoek uit tevoeren die betrekking heeft op de vorm en inhoud van een nieuwe dienst ‘de OndernemendeCommissaris’. Werkzaamheden zijn gericht op het presenteren van een businessplan met eendaaraan verbonden advies over de wijze waarop dit plan gerealiseerd kan worden.Hogeschool Utrecht / Centrum voor Business & Management en MKB-HUB zullen op basis van hetadvies van de projectgroep een besluit nemen over de voortgang met betrekking tot realisatie van denieuwe dienst OC (Ondernemende Commissaris).De ‘Ondernemende Commissaris’ in het MKB kan helpen op verschillende fronten. Bijvoorbeeld:ingrijpende veranderingen in het bedrijf en/of bij het management, het ontwikkelen en monitorenvan realisatie van de strategie, financieel management, innovatie, duurzaam ondernemen, hetvolgen en anticiperen op relevante trends. De hoeveelheid uren, de tarieven en de gemaakteafspraken kunnen per onderneming verschillend zijn.1 Gibcus, P. & De Jong, J.P.J. (2008). MKB Innovatiepiramide.2 Van Wijk, A.C. (2010) Innovatie als motor van de economie.

MethodiekEr is een onderzoek uitgevoerd om tot een juiste visie te komen voor het bepalen van hetbusinessmodel van de dienst ‘De ondernemende commissaris 3.0.’ Data zijn verzameld via zowelkwalitatief (interviews met ondernemers en experts) als kwantitatief onderzoek.Kwalitatief onderzoekEr is een oriënterend kwalitatief onderzoek uitgevoerd. Doel van dit onderzoek was het vaststellenvan meningen van ondernemers met betrekking tot het fenomeen ‘sparringpartner’ en hetvaststellen van behoeften in dit verband bij ondernemers. Daarnaast is er verder ingegaan op devragen die in relatie staan met de invulling van een businessmodel voor de nieuwe dienst. Hoedenken respondenten / ondernemers over de wijze waarop een dergelijk het model er uit zoumoeten zien?De ondernemers/directeuren zijn gekozen op branche en grootte van de onderneming om eenrepresentatief beeld te kunnen krijgen van het midden- en kleinbedrijf, hierbij zijn ook non-profitbedrijven meegenomen. Een andere keuze voor deze benadering was om te kijken of er significanteverschillen tussen de bedrijven waren die kansen bieden voor MKB-HUB / de nieuwe dienst.Naast ondernemers/directeuren zijn er 4 personen geïnterviewd die een rol spelen in de markt vancommissarissen, sparringpartners en toezichthouders. Ook zij zijn geïnterviewd om een realistischbeeld te creëren van de markt en daardoor ook kansen te uit te halen om daarop in te spelen.Kwantitatief onderzoekMet de resultaten van het kwalitatief onderzoek is er een kwantitatief onderzoek gestart. Eenvragenlijst is via Social Media en het netwerk van de opdrachtgevers, met name MKB HUB verspreiden heeft tot nu toe 57 respondenten opgeleverd. Deze enquête had twee functies:Informerende functieMet deze functie worden meningen van de ondernemers geïnventariseerd die de enquête hebbeningevuld. De meningen gaan over een aantal onderwerpen welke in het onderzoek zijn aangekaart ener is getracht op deze manier te achterhalen wat ondernemers belangrijke aspecten vinden.Commerciële functieDe tweede functie van de enquête is om mensen te bereiken die interesse hebben in het concept .Het gaat zowel om diegenen die ondernemende commissaris zouden willen worden als ondernemersdie interesse hebben in een ondernemende commissaris. 25 respondenten (44.64 %) hebbenaangegeven interesse te hebben in een eventuele betrokkenheid bij de nieuwe dienst. Deze reactiegeeft al sterk de indruk dat het een concept is waar veel mensen in zijn geïnteresseerd.

Resultaten onderzoekIn dit hoofdstuk worden de resultaten van de verschillende onderzoeken nader toegelicht.Conclusies kwalitatief onderzoekUit de interviews zijn bruikbare resultaten verkregen. Deze staan in de uitwerking van iederinterview. Uit de interviews bij ondernemers in het MKB wilden de onderzoekers de volgende puntente weten komen: - Welke issues er spelen binnen de onderneming - Welke trends er gevolgd worden door ondernemers. - Op welke wijze een ondernemer/directeur met conflicten omspringt. - Of de ondernemer/directeur een sparringpartner/commissaris gebruikt.De resultaten met betrekking tot de uitwerkingen van de interviews zijn interessant voor de dienst‘De Ondernemende Commissaris.’ Deze zullen hieronder worden toegelicht.Issues in de ondernemingGroei is een belangrijk thema voor het MKB. Meerdere ondernemers geven aan dat bij groei van deonderneming, de bank en het verkrijgen van krediet een belemmering betekende. Bankenverstrekten niet graag of onder strenge voorwaarden een lening aan een MKB bedrijf.Een ondernemer gaf aan dat er conflicten van andere aard ontstonden in zijn onderneming. Doordathet bedrijf hard groeide, bleef de interne organisatie achter met alle gevolgen van dien.Groei van een onderneming, is niet bij alle geïnterviewde ondernemers het doel. Een ondernemergaf aan door ruimtegebrek niet verder te kunnen groeien. Hier paste hij zijn focus op aan door meerop kosten/efficiency te sturen. MKB ondernemingen met 150FTE’s in dienst, hebben vaak een meergestructureerde organisatie. Voor onderwerpen gerelateerd aan groei wordt dan ook vaakondersteuning gevraagd bij het management team.BrancheverenigingBrancheverenigingen worden door ondernemers in het MKB gevolgd. Dit gebeurt dan meestal via dewebsite of door middel van een wekelijks/maandelijks blad. Uit de interviews kwam naar voren datde ondernemers de informatie van de branchevereniging bestuderen, maar er verder niets mee doenen omdat naar verluid zij daar weinig aan hebben voor de eigen organisatie.

Kritisch adviseurElke ondernemer gebruikt adviseurs voor de continuïteit van zijn organisatie en veel voorkomendeconflicten. Alle ondernemers geven aan dat zij het eigen netwerk gebruiken in geval van problemenof vragen. Het netwerk bestaat uit de familie, het zakelijke netwerk o.a. (collega)-ondernemers. Voorspecialistische zaken gebruiken ondernemers juristen of bijv. advocaten.Ondernemers binnen een familiebedrijf gebruiken hun vader of oom (oud-ondernemer) alssparringpartner. Hier bespreken ze alles mee voordat ze overgaan op bijvoorbeeld een groteverandering.Ook wordt het eigen personeel en MT gebruikt als sparringpartner voor bijvoorbeeld innovaties,kansen in de markt of bepaalde kostenbesparingen in de organisatie.Duurzaamheid/MVO/EthiekDuurzaamheid, maatschappelijk verantwoord ondernemen en ethiek zijn drie onderwerpen diebelangrijk gevonden worden door ondernemers. Bij ethiek wordt de link naar ontslag van personeelof het aanvragen van faillissement gelegd. Laatst genoemde punten spelen veelal niet bij kleinereondernemingen.Duurzaamheid/MVO wordt door de geïnterviewde ondernemers steeds belangrijker geacht. Allegeïnterviewde ondernemingen zijn er mee bezig. Veel ondernemers doen dit nu nog uit economischbelang en niet zo zeer het maatschappelijk belang. Vanwege het bewust bezig zijn metduurzaamheid, kunnen ondernemers het als marketingtool gebruiken. Dit doen zij nu nogonvoldoende. Vrijwel alle ondernemers geven aan dat duurzaamheid erg belangrijk wordt.Werken 2.0 wordt door de bedrijven vaak als onbekend ervaren. Wel hebben ze vaak een intranet.Ondernemers die gebruik maken van een commissaris/sparringpartnerUit de afgenomen interviews komt naar voren dat de ondernemers die een commissaris hebben,deze gevonden heeft via hun netwerk. Sparringpartners komen onder de geïnterviewdeondernemers vaker voor dan commissarissen. De ondernemers hebben maandelijks contact met hunsparringpartner of commissaris. Behandelde onderwerpen zijn veelal financiën, marketing enstrategie.Ondernemers die geen gebruik maken van een commissaris / sparringpartnerSommige ondernemers geven aan niets te zien in het gebruik van een ondernemende commissaris.Er waren diversen argumenten voor deze stelling. ‘Goede’- ondernemers zouden hun eigen boontjesmoeten kunnen doppen (een ondernemer die hulp nodig heeft, is geen volwaardige ondernemer).Een ander argument was het feit dat er volgens een ondernemer genoeg ‘gratis’ sparringpartnersrondlopen, het zij in je netwerk/familie/vrienden/MT.Verwachtingen ‘De ondernemende commissaris’ bij ondernemersProfiel / competenties ‘Ondernemende Commissaris’Ondernemers verwachten van een ondernemende commissaris iemand die zijn sporen in hetbedrijfsleven heeft verdiend en door veel ervaring en kennis een brede en diepgaande visie heeft oporganisaties.

Enerzijds moet de ondernemende commissaris hebben geopereerd in een aan de branchegerelateerde onderneming en verstand moeten hebben van de markt waarin de ondernemer zichbevindt. Anderzijds moet de ondernemende commissaris voldoende objectiviteit enonafhankelijkheid bieden om een juiste en kritische ‘out-of-the-box’ look op de organisatie te kunnengeven.Commercieel / ExternEen ondernemende commissaris moet naast zijn ervaring beschikken over een degelijk netwerk waarde ondernemer gebruik van zou kunnen maken. Hier kan gedacht worden aan nieuwe kansen in demarkt, strategische partnerships of potentiële klanten. Hiermee zou het rendement van eenondernemende commissaris al snel duidelijk kunnen worden.Coachen / InternEen ander gegeven wat duidelijk naar voren komt uit de interviews is het feit dat de ondernemersverwachten van een commissaris dat hij een duidelijke coachende rol heeft en waar nodig alsinspirator, motivator of klankbord voor de ondernemer fungeert.Ondernemers verwachten ook dat een ondernemende commissaris actief meedenkt met deorganisatie en mogelijke conflicten en/of bedreigingen in de markt of organisatie signaleertwaardoor de ondernemer daar snel op kan anticiperen.Drie belangrijkste peilers - Groot netwerk - Ervaren (ex-) ondernemer/directeur (veel ervaring) - Branche gerelateerdAspect kosten / beloningKosten m.b.t. het afnemen van deze dienst spelen naarmate de onderneming groter wordt eenkleinere rol. Ondernemers willen eerst duidelijk hebben wat de toegevoegde waarde en hetrendement is van een ondernemende commissaris. Reden: er bestaat enige sceptisch over de kosten.Fixed price wordt bestempeld als de beste manier van beloning, omdat hierdoor de kosten beheerstkunnen worden. Een basiscontract waarin verdere intensivering mogelijk is, lijkt aantrekkelijk. Naastdeze beloningsmethode vinden ondernemers resultaatafhankelijke beloning ook interessant, omdatmen als organisatie waar voor het geïnvesteerde geldbedrag krijgt. Deze methode is alleen mogelijkals de dienst een commerciële insteek heeft.Gewenst adviesEnerzijds willen ondernemers graag nieuwe inzichten op commerciële activiteiten, markten enstrategie, o.a. noodzakelijk bij het openen van nieuwe markten. Hierbij kan ook worden gedacht aanhet inbrengen van MVO en duurzaamheid als marketingtool om meer klandizie te genereren.Anderzijds willen ondernemers graag een externe kijk op hun manier van leidinggeven. Draait deorganisatie nog steeds zoals deze zou moeten draaien? Er zijn dus twee duidelijke richtingen die in depraktijk toch met elkaar in verband staan.

Resultaten kwantitatief onderzoekSamenstelling respondentenAan het kwantitatieve onderzoek hebben in totaal 57 respondenten meegewerkt. Daarvan waren 48(85.71 %) respondenten man en 8 (14.29 %) respondenten vrouw. Van de ondervraagde hebben 5(8.77 %) respondenten een MBO opleiding genoten, 31 (54.39 %) respondenten een HBO opleidingen 21 (36.84 %) respondenten een WO opleiding.

Conclusies en vervolgScenariosOp basis van de resultaten van het onderzoek zijn een aantal scenario’ s ontwikkeld. Dehoofdscenario’s: - Overheid en financiers zullen vanuit governance-gedachte in een toenemend aantal gevallen het instellen van een commissaris verplicht stellen. - Vanuit MKB bedrijven zal steeds meer behoefte ontstaan aan professionele commissarissen die een actieve rol zullen spelen bij het effectief inspelen op trends die een diepe impact zullen hebben: o.a. duurzaamheid, internationalisatie, netwerkeconomie.

Vanuit de combinatie van deze hoofdscenario’s is het businessmodel van een zogenaamd Best Practice Scenario uitgewerkt, met behulp van de Business Canvas methode van Oste Osterwalder & 3 Pigneur (2010) . Vervolg Het ontwikkelde ‘Best Practices’ businessmodel zal samen met een groep van betrokkenen (relatie MKB HUB en Centrum voor Business & Management van de Hogeschool Utrecht ) getoetst en verder uitgewerkt worden. Inmiddels hebben zich hiervoor veel belangstellenden Inmiddels gemeld. Wij zullen op basis van een intake komen tot een goede samenstelling van het (innovatie)team. De leden zullen betrokken worden en blijven bij de ontwikkeling en realisatie van de ontwikkeling van deze dienst ‘de ondernemende commissaris’. ze3 Ostenwalder, A. & Pigneur, Y. (2010). Business Model Generation. Een handboek voor Visionairs, GameChangers en Uitdagers. Kluwer. Deventer

Belangstelling of vragen?Heeft u belangstelling voor deelname aan het ontwikkelteam of heeft u nog andere vragen ofopmerkingen, aarzel niet om contact op te nemen met de initiatiefnemers:Karin Kleingeld (MKB-HUB, de ondernemende commissaris) 06-44068641 k.kleingeld@kick-start.bizJan Wietsma (MKB-HUB, de ondernemende commissaris) 06-22925697, jan@mkbhub.nlIris Hollaender (Centrum voor Business & Management, HU Utrecht Business School) 06-24706033. Iris.Hollaender@hu.nl

Samenvatting adviesrapport de ondernemende commissaris mkb hub hu

by Karin Kleingeld on Feb 07, 2011

Accessibility

Tags

Upload Details

Usage Rights

Statistics

Samenvatting adviesrapport de ondernemende commissaris mkb hub hu — Document Transcript