• Share
  • Email
  • Embed
  • Like
  • Save
  • Private Content
Please read
 

Please read

on

  • 1,085 views

 

Statistics

Views

Total Views
1,085
Views on SlideShare
1,085
Embed Views
0

Actions

Likes
0
Downloads
6
Comments
0

0 Embeds 0

No embeds

Accessibility

Categories

Upload Details

Uploaded via as Microsoft Word

Usage Rights

© All Rights Reserved

Report content

Flagged as inappropriate Flag as inappropriate
Flag as inappropriate

Select your reason for flagging this presentation as inappropriate.

Cancel
  • Full Name Full Name Comment goes here.
    Are you sure you want to
    Your message goes here
    Processing…
Post Comment
Edit your comment

    Please read Please read Document Transcript

    • Please read: A personal appeal from Wikipedia founder Jimmy WalesRead nowМонголын түүхЧөлөөт нэвтэрхий толь, ВикипедиагаасХарайх: Удирдах, Хайлт Монголын түүх Чингис хаанаас өмнө Их Монгол Улс Их Монгол Улсын гүрнүүд - Цагадайн улс - Алтан Орд - Ил Хан - Юань - Төмөрийн эзэнт гүрэн - Их Могол улс Крымын ханлиг Сибирийн ханлиг Зүүнгар Манж Чин улс
    • (Гадаад Монгол) Бүгд Найрамдах Монгол Ард Улс Орчин үеийн Монгол Өвөр Монгол Буриад Монгол Халимаг Хазара Цахар Хөх нуурын Монголчууд хайрцгийг засварлаМонгол улсын түүх== Эртний түүх ==Made By Botink Ochko Өнөөгийн Монгол улсын нутагт одоогоос800000[Ботинк очко, чигчлүүр түвшөө, тогоо ирээдүй бичив] жилийн өмнө хүн амьдарчбайсан гэсэн баталгаа байдаг. Тийм боловч МЭӨ 3-р зуунаас төмөр зэвсэг энэ нутагт оржирсэн үеэс л улс төрийн хувьд чухал болжээ. Ерөнхийдөө энэ үе хүртэлх Монголын түүхнь Сибирь, умард Орос, Хятад, Араб Перс, Төв Азийн хооронд орших тал газрын түүхтэйижилхэн байжээ. Энэ тал газрыг, хааяа нэгддэг боловч амархан задарч үгүй болдогхолбоонуудыг үүсгэдэг тархай бутархай нүүдэлчин аймгууд эзлэж байв. Эдгээр нүүдэлчиднь мал аж ахуй эрхэлж, газар тариалангийн улсууд ба хажуудах аймгуудтай худалдаахийж, тэдгээрийг довтолж амьдарч байжээ.Хэдийгээр ийм тархай бутархай байсан ч зарим үе Хятад, Араб, Персийн орнуудадзаналхийлсэн хүчтэй нэгдлүүдийг бий болгож байв. Эдгээр нэгдлүүд нь амархан задарчүгүй болдог байсан ч довтолсон орнуудынхаа хүмүүсийг тарааж, улс төрийг ньтасалдуулж байв. Монголын талын нүүдэлчид нь голдуу ойр орших Хятадад анхаарлаахандуулж байсан ба ийнхүү энэ хоѐр тал нь өвөр хоорондынхоо түүхэнд харилцаннөлөөлж байв.Агуулга[нуух] 1 Хүннү 2 Сүмбэ 3 Нирун 4 Түрэг 5 Уйгур
    • 6 Хиргис 7 Кидан 8 Монголын үе o 8.1 12-р зууны байдал o 8.2 Их Монгол Улс o 8.3 Эзэнт гүрний бутрал o 8.4 Дөчин дөрвөн хоѐр 9 Сэргэн мандалтын үе 10 Манжийн дарлал 11 Богд Хаант Монгол Улс 12 Бүгд Найрамдах Монгол Ард Улс 13 Ардчилал 14 Мөн үзэх[засварлах] ХүннүХүннүгийн дайчид Гол өгүүлэл: Хүннү гүрэнМЭӨ III зуунд үүссэн Хүннү гүрэн нь Монголын газар нутаг дахь нүүдэлчдийн анхныхүчирхэг улс гүрэн байжээ. Хамгийн хүчирхэг үедээ баруун зүгт Түрэгстан, зүүн зүгт Ляогол буюу одоогийн Ордос, хойд зүгт Байгаль нуур, өмнө зүгт Цагаан хэрэмд тулсан өргөнуудам нутгийг эзлэж байжээ.Хүннү гүрнийг анх Түвшөө шаньюй үндэслэжээ. Түүний хүү Ирээдүй шаньюй нь МЭӨ209 онд эцгийгээ хөнөөж аймгуудыг нэгтгэж хүчирхэгжүүлжээ. Тэдгээр зүүн Монголдхамгийн хүчтэй байсан гол өрсөлдөгч аймаг болох Бобби нарыг эзэлжээ. Улмаар Хогийнулсын баруун аймгуудыг эзлэн өөртөө нэгтгэжээ. Гэвч Хятадын жанжин Тулуй энээзлүүлсэн газрыг эргүүлэн авчээ.
    • МЭӨ 200 оны үе, Хүннү улсын үеИрээдүй шаньюй МЭӨ 174 онд нас барснаас хойш 100 гаруй жилийн турш Хүннү нардотоод Азид ноѐрхож байв. Харин улмаар эзлэгдсэн Бобби нар, өмнөд талаарх Хятадууднь Хүннүг өмнө, умар хоѐр тийш хуваан задалжээ. Өмнөд Хүннү нарыг Хятадууд эзлэжнийлмэл цэргүүд нь Умард Хүннү нарыг довтолж эхлэжээ. Ийнхүү цохигдсон умардынханОчко шаньюйгаар удирдуулан Кангюй аймагтай холбоо тогтоож улмаар МЭ 372 оны үеэсРомын эзэнт гүрнийг барбаруудтай (Barbarians) хамтран унагаалцах болсон, Аттилагийнүед дээд цэгтээ хүрсэн Хүн нар (Huns) болжээ.[засварлах] Сүмбэ Гол өгүүлэл: Сүмбэ улсСүмбэ бүсний горхиСүмбэ улсын үе, МЭ 200 оны үедСүмбэ буюу Сяньби улс нь МЭ 1-р зуунаас хүчирхэгжиж эхлэсэн бөгөөд Таньшихуайгийн(141-181 онд амьдарч байсан) доор нэгдсэн улс болжээ. Таньшихуай хааны үед Хүннүгийнзахиргаанд байсан газрыг эзэмших болжээ. Сүмбэ нь 167 онд Хань улсын довтолгооныгняцааж 180 онд Хятадын хойд хэсгийг эзлэн авчээ. Сүмбэгийн ард нь мал аж ахуйгаасгадна бага хэмжээний газар тариаланг эрхэлж байжээ. Сүмбэ нь III зуунд бутарчээ.Сүмбэ нарын нэгэн хэсэг болох Тоба аймаг нь 386 онд хойд Хятадад Тоба Вэй улсыг бийболгожээ. Тоба Гуй хаан нь нүүдэлчдийг нэгтгэж урагш довтолсоор өөрийгөө Хятадын
    • хаанаар өргөмжилжээ. Гэвч тэдгээр нь хожмын Манжууд шиг Хятад үндэстэн рүү уусаналга болсон ажээ. Тоба Вэй улс 581 онд бутарчээ.Сүмбэ нарын гарал үүслийг Монгол гаралтай, Тунгус гаралтай, эсвэл энэ хоѐр үндэстнийаль алиных нь овог болно гэсэн 3 ерөнхий таамаг байдаг.:))[засварлах] НирунМЭ 500 оны үед, Жоужаний үе Гол өгүүлэл: Нирун улсЖоужань буюу Нирун улс нь 330-555 оны хооронд Байгаль нуураас Говь цөл, ХаршаараасСолонгос хүртэлх нутгийг захирч оршин тогтножээ. 402 онд Шэлүнь буюу Жарунширээнд сууж хаан цолыг хэрэглэх болсон ба Шэлүний үеэс хойш хүчирхэгжсэн. 552 ондНируны удирдлага доорх Түрэг угсаатан бослого хийж, 555 онд мөхөөжээ. Түрэгүүдийнбайгуулсан Түрэгийн эзэнт гүрэн нь Чингисийн гүрнээс өмнөх нүүдэлчдийн хамгийнхүчтэй гүрэн байжээ.Нируны зарим хэсэг Монголоос гарч VI зууны үед Ижил мөрний хөндийд хүрээд Авархэмээн нэршсэн монгол язгуурын хаант улс байгуулсан юм. Монголд үлдсэн ард нь Татараймгуудын өвөг дээдэс болжээ.[засварлах] ТүрэгМЭ 600 оны үед, Түрэгийн үе Гол өгүүлэл: Түрэгийн эзэнт гүрэнТүрэгийн хаант улс нь Хятадын Цагаан хэрэмнээс Хар тэнгис хүртэлх нутгийг өөрийнзахиргаандаа оруулжээ.
    • Түрэгүүд нь Жоужань улсад голдуу дархадын үүрэг гүйцэтгэж байжээ. Түрэгийн ахлагчБумин өөрийн дээд эзэн болох хаанд бослогыг дарахад нь тусалсан боловч нирунчуудтүүний тусыг албатын гүйцэтгэх үүрэг хэмээн нирунчууд тоомжиргүй хандсан байна.Ийнхүү Бумин охинтой нь гэрлэж чадаагүйнхээ төлөө Жоужаний дайснуудтай холбоотогтоож 552 онд тэдний дарлалыг авч хаяж чаджээ. Түрэгийн холбоотнуудаас хойдХятадын Тобагийн Вэй улс их хэрэг болсон юм. Бумин өөрийн ах Истесимд өрнөдхэсгийн газар нутгаас өгч түрэгийн эзэнт гүрнийг байгуулсан аж. Бумины дараагийн хаадялангуяа Мукан буюу Буга хааны үед түрэгүүд хиргис, киданчуудыг байлдан дагуулжЖоужаний үлдэгдлийг хойд оросын нутаг хүртэл элдэн хөөжээ. Мөн Хятадын Чи, Жоуулсууд 570 оноос түрэгийн хаанд татвар төлөх болов.Гэвч 590 онд Түрэгийн хаант улс Дорнод Түрэг, Өрнөд Түрэг хоѐр хэсэгт хуваагджээ.Ингэснээр хүч нь суларч, Тан династи Дорнод түрэгийг харьяалалдаа авчээ. Өрнөд Түрэг чгэсэн дотроо улам эвдэрч, хоѐр талаас нь Араб, Хятадууд цохиж эхэлжээ. 670 ба 682 ондтус тус Өрнөд Түрэг ба Дорнод Түрэг дахин бага зэрг хүчирхэгжсэн ч гэсэн удаан тогтожчадсангүй. 745 онд Түрэг улсын дотоод хямрал гүнзгийрсэн үеэр уйгур аймгууд бослогогаргаж, Түрэг улсыг бүрэн мөхөөжээ.Монголын эзэнт гүрэн буюу Их Монгол улс байгуулагдах хүртэл Монголын нутагтТүрэгийн хаант улс шиг хүчтэй улс гарч ирээгүй юм.[засварлах] Уйгур Гол өгүүлэл: Уйгурын хаант улсДэлхий 820 онд
    • Уйгур гүнжийн зурагУйгурууд 745 онд Пейло хэмээх хааны үед Түрэгүүдийн эсрэг бослого гаргаж, ДорнодТүрэгийн хаант улсыг орлож Уйгурын хаант улсыг байгуулжээ. Пейлогийн дараа хаансуусан Моюнчур (747-759)-ын үед Уйгур улс хүчирхэгжижээ. 751 онд Орхон голынхөндийд Хар балгас нийслэлийг үндэслэжээ. Уйгурын хаант улс нь дээд цэгтээ АлтайгаасХянганы нуруу, Соѐны нуруугаас говь хүрэлх газар нутгыг захирч байжээ. 755 онд Танулс тариаланчдын бослогийг дарахын тулд Уйгуруудыг урьж авчирч байжээ. 766 оноосхойш 12 жилийн турш Тан улс Уйгурт алба гувчуур өгөх болжээ.Уйгурууд нь өмнөх нүүдэлчдээсээ илүү их соѐлыг хөгжүүлж согд-түрэгийн бичгийгсайжруулж өөрийн бичиг үсэгтэй болсон бөгөөд үүнийг хожмын нүүдэлчид өвлөнхэрэглэх болжээ.Уйгурын хаант улс 840 онд Енисейн хиргисүүдэд цохигдон бутарч, тэдний зарим ньДорнод Туркестанд очиж, шинэ улс байгуулсан ажээ.[засварлах] Хиргис Гол өгүүлэл: Хиргис840 онд Енисейн хиргисүүд Уйгуруудыг хөөж богино хугацааны турш үргэлжилсэн хаантулсыг одоогийн Монгол улсын нутагт тогтоожээ. 924 онд өөрсдөө кидан буюу хятан нартдээд Енисей хүртэл хөөгджээ. Хиргис нь Монгол нутагт ноѐрхсон сүүлийн түрэг угсааныхүмүүс юм.
    • [засварлах] Кидан Гол өгүүлэл: Кидан улс1025 онд, Киданы үедКидан буюу Хятан нар нь 4, 5-р зууны үед Цагаан хэрмийн хойно нүүдэллэн амьдарчбайсан ба үүний улмаас нүүдэлчин ард иргэдээс хамгийн их хятадчлагдсан нь байлаа. 917онд Киданы тэргүүлэгч Амбагян 3 жил тутам тэргүүлэгчийг сонгодог журмыг зөрчин,Киданы хаан ширээг үе улиран залгамжлах болгов. Мөн Киданы хуучин 8 аймгийг үндэсболгож, Кидан улсыг байгуулжээ.Киданчууд нь Солонгос, Манжуур, мөн Хэрлэн, Туул, Орхон голын хөндийнүүдийгзахирч байжээ. Улам хүчирхэгжиж Хятадыг эзлэж эхлэснээр Ляо гүрэн хэмээн нэрийдэхболжээ. Кидан улс нь хоѐр янзын амьдралтай иргэдээс тогтож байжээ: хойд талдаабэлчээрийн мал аж ахуй эрхэлдэг ард, өмнөд талдаа газар тариалан эрхэлдэг ард. Энэ 2хэсэг нь бие биентэйгээ худалдаа наймаа өргөн хийдэг байжээ.Киданчууд нь ханз бүхий киданы их бичиг, цагаан толгой бүхий киданы бага бичигхэмээх хоѐр төрлийн бичигтэй байжээ. Киданы Их бичгийг 920 онд Амбагяны ач хүүЛубугу, эрдэмтэн Тулюйбу хоѐр хятад бичгээс үлгэр авч зохиожээ. Харин Амбагяны хүүЕлюй Тэла (Жүңдүхүн) уйгур бичгээс үлгэрлэн зохиосон бичиг нь Киданы Бага бичигхэмээн алдаршжээ. Киданчууд бөө мөргөлөөс арай холдож, буддизм шашинтай байжээ.Кидан улс өмнөд талаараа Хятадын Сүн гүрэнтэй Шаньси мужаар хиллэн, 200 орчимжилийн турш зүрчидийн Алтан улс байгуулагдах хүртэл оршин тогтножээ. Зүрчидэдцохиулж Бээжинг булаалгасан киданчууд дүрвэсээр 1128 онд Кашкарт хүрч, тэндээ чухалүүрэг гүйцэтгэсэн Хар Киданы хаант улсыг байгуулжээ.[засварлах] Монголын үе[засварлах] 12-р зууны байдал12, 13-р зууны эхээр одоогийн Монгол нутагт нэгдсэн захиргаагүй, бие биентэйгээөрсөлдөгч олон биеэ даасан аймгууд оршин тогнож байжээ. Эдгээр нь гол төлөв Монгол,Түрэг, Манж гаралтай байсан бөгөөд тоочвол: Алтайн, Хангайн нурууны дунд Найман Хангайн, Хэнтийн нурууны дундуур Туул-Орхоны сав газарт Хэрэйд
    • Байгал нуурын урдуур Сэлэнгийн ай саваар Мэргид Их Хянганы нуруугаар Буйр нуурын орчмоор Хонгирад Хэнтийн нуруунаас урагшаа Зүбү (Татар) Их Говьд Онгуд Хэнтийн нуруунд Хамаг Монгол Мөн бусад газарт Олхонууд, Баяд, Ойн иргэнтус тус байлаа.Хожим нь эдгээрээс Хамаг Монгол давамгайлжээ.Хамаг Монголын хаан Боржигин овгийн Хабул хан нэг хэсэг хүчирхэгжиж байснаадараагийн хэдэн үедээ дарагджээ. Түүний дараа Тайчуудын Амбагай хан цолыг авчээ.Амбагай хан охиноо Татарт өгөхөөр явж байхдаа Татаруудад олзлогджээ. Тэдгээр ньАмбагайг зүрчидэд өгч цаазалжээ. Энэ үеэс Татаруудад өш хонзонтой болж, Хабул хааныхүү Хутуг дараа нь Хамаг Монголын ханд өргөмжлөгдөхөд Татарын эсрэг 13 удаадайтжээ. Хутуг хааны хожмын удирдагчид нь Хамаг Монголын хан цолгүй байсан нь хүчсуларч байсны шинж болно. Хабулын ач Есүхэй баатар нь 1171 онд Татаруудад хорлогдоннас баржээ. Энэ үед түүний хүү Тэмүжин 9 настай байсан ба Монголын эзэнт гүрнийгүндэслэгч болсон байна. Харин 1189 он хүртэл Хамаг Монгол ямар ч удирдагчгүй, зохионбайгуулалт байхгүй байлаа.[засварлах] Их Монгол Улс Гол өгүүлэл: Их Монгол УлсИх Монгол Улсыг үндэслэгч Чингис хааны төрсөн гэгдэх газрын орчмын хөшөөЕсүхэй баатар Татаруудад хорлогдсоноос хойш Хамаг Монгол нь захирагчгүй байлаа.Түүний хүү Тэмүжин нь хагас өнчин болж бага насандаа асар их зовлон бэрхшээлийгтуулжээ. Түүний эх Өэлүнг Мэргидийн Чилэдүгээс эцэг нь авсны өшөөнд МэргидүүдТэмүжиний эхнэр Бөртэ үжинг авсан байна. Эхнэрээ аврах гэж Тэмүжин эцгийн анд Ванхан Тоорил, өөрийн бага насны анд Жамухын тусламжтайгаар Мэргидийг сөнөөжээ. Энэхэрэг явдлаар Хамаг Монгол дотроо Тэмүжиний нөлөө ихээр ихэсч анд Жамухатайөрсөлдөөн эхлэжээ. 1189 онд түүнийг Хамаг Монголын хаанд өргөмжилж, Чингис хааннэртэй болжээ. 1206 он хүртэл Тайчууд, Жүрхин, Татар, Найман гээд Монголын бүхаймгуудыг нэгтгэжээ. Ингэснээр Онон голын орчимд хурилдай зохион байгуулж Их
    • Монгол Улсыг (Ехэ Монггул Улус) зарлан тунхагласан байна. Чингис хаан нь 1206-1227оны хооронд Тангууд, Хорезм, Хар хятан, Зүрчидийн Алтан улсыг байлдан дагуулжуртаашаа Манжуураас Каспийн тэнгис хүртэл уудам газар нутгийг эзэлжээ. Түүнийг насбарах үед Монголын эзэнт гүрэнд зүүн хойд Перс, хойд Хятадын хэсэг, Сибирь, дундадАзи багтаж байв. Үр удам нь байлдан дагуулалтыг үргэлжлүүлэн газар нутгаа хоѐр дахинтомруулжээ. Чингис хаан Их Монгол улсыг дөрвөн хүүдээ хуваан өвлүүлжээ. ЗүчидУралын нуруунаас Эрчис мөрөн хүртэл газар нутаг, Цагадайд Эрчисээс Балхаш нуур, ТөвАзи, дорнод Персийг, Өгэдэйд Зүүнгар, Манжуур, хойд Хятад, отгон хүү Тулуйд Монголѐс заншлаар язгуурын Монгол нутгийг тус тус өвлүүлжээ.Их Монгол Улс үүссэн байдалӨв залгамжлагч Өгэдэй хаан (1229-1241) нь гүрнийг улам тэлж, нийслэл Каракорум буюуХархоринг байгуулжээ. Түүний удирдлага доор Их Монгол улс нь Чингис хааныдуусгаагүй Алтан улсыг эзлэж, баруун Ази, Европ руу улам тэлжээ. Өгэдэй хааныг насбарсны дараа Чингисийн үр удмууд нь нэг талдаа Зүчи, Тулуйн удмынхан нөгөө талдааӨгэдэй, Цагадайн удмынхан гэж хоѐр хуваагджээ. Өгэдэй хааны дараа 1236 оны Иххурилдайгаар түүний хүү Гүюгийг хаан (1236-1248) ширээнд залжээ. Гүюгийн дараа 1251онд Тулуйн хүү Мөнхийг хаан (1251-1259) ширээнд суулгажээ. Мөнх хаан нь өөрийн дүүХүлэгүг Персийг дайтахаар явуулж тэрээр 1257-1259 онуудад Персээс гадна Багдад,Кавказ, Сириг өөрийн эрхшээлдээ оруулжээ. 1260 оны Их хурилдайгаар Мөнхийн дүүАригбөхийг хаан ширээнд залсан боловч ах Хубилайтай 1261-1266 онд нас барах хүртлээтэмцэлджээ.Их Монгол Улсын тэлэлт ба бутрал[засварлах] Эзэнт гүрний бутрал
    • Хубилай хаан нь Хятадад Юан династиг (1271-1368) байгуулж өөрийгөө Их хаандөргөмжлөн нийслэлээ Даду буюу одоогийн Бээжинг болгосноор Их Монгол улсын бутралтүргэсжээ. Их Монгол улс нь: Юань Ил Хан Алтан Орд Цагадайн улсболж бутарчээ.[засварлах] Дөчин дөрвөн хоёрЮан гүрэн зуу гаруй жилийн турш оршин тогтносоор 1368 онд Мин улсаар солигджээ.Ингэснээр Монголчууд умард зүг рүү төрөлх нутаг руугаа зугтжээ. Мингийн армитэдгээрийг хөөж Монголд ялалт байгуулсан ч гэсэн Монголыг эзлэж чадсангүй. Гэлээ чгэсэн 1380 онд Каракорум болон бусад Монголын хотуудыг сүйтгэжээ. МөнМонголчуудын олж авсан соѐлын дэвшил хөгжлийг устгаж, Монголчууд XVI-XVII зуунысэргэн мандалт хүртлээ Их Монгол улсын өмнөх нүүдэлчин амьдрал руугаа эргэн оржээ.Өмнөхөөс ялгаатай нэг гол зүйл нь овгийн зохион байгуулалт биш, отог буюу газарнутгийн байршлын зохион байгуулалттай амьдрах болжээ.Энэ үед Монголчууд ерөнхийдөө дөрвөн түмэн ойрд, халх гэж хоѐр хуваагджээ. 1393 ондүхсэн Ойрадын ноѐн болох Мөнхтөмөрийн гурван хүү Махмуд, Тайчин, Батболд нарМонголын хаанд захирагдахгүйгээ зарлажээ. Ингэснээр тэд тусгаарлаж, Миндинастийнхан аль хүч багатайд нь туслаж, нөгөөг нь дарах бодлого явуулж байлаа.ычахаөрхархапрьлөпрьхьпхо 1418 онд Тогоон тайш гэгч ноѐн Ойрадыг удирдахаарболлоо. Тэрээр бүх Монголыг нэгтгэж Тайсуныг хаан болгоод өөрөө тайши (шадар сайд)нь болжээ. Түүний дараа хүү Эсэн тайши нь хятадтай дайтахаар болж байсан ч Тайсунхаан эсэргүүцэж больжээ. Тайсун хаан 1451 онд алагдснаар өөрийгөө хаанаар зарлажээ.Эсэн тайши Моголистантай байнга дайтаж байсан ба 1455 онд бослого гаргагчдадалагджээ.Монголыг дахин нэгтгэж чадсан бол Чингис хааны удам Батмөнх Даян хаан юм. Түүнийөмнө хаан байсан Мандуул нь хүүгүй байсан тул бага хатан Мандухай Батмөнхтэй суужтүүний нэрээр улсыг захирч байжээ. Мандухай нь Ойрадыг цохин Монголыг нэгтгэжчадсан ч Батмөнх нас барсны дараа Монгол буцаад өмнөх хэвэндээ оржээ.XVI зууны үед Монгол нь Мандухай хатны үр удмууд дунд Халх, Цахар, Түмэд зэргээрхуваагджээ. Даян хааны ач Алтан (1507-1582) жинхэнэ хааны хажууд өөрийгөө хандөргөмжилжээ. Тэрээр Хятад руу дайрч 1550 онд Бээжинд халдаж, Мин улстайнайрамджээ. 1557 онд Хөх хотыг байгуулжээ. 1577 онд Төвдөд очиж Төвдийн Дээд ламСодномжамцтай уулзаад анх Далай лам гэдэг цолыг өгчээ. Энэ цагаас Алтан нь ТөвдийнБуддист болжээн бөрахрбдлтрдбтхрдбр[засварлах] Сэргэн мандалтын үе
    • 15 16р зууны эхэн үе бол монголын соѐл урлагийн хөгжил дэвшил сэргэн мандалтын үеюм.Энэ хөгжлийн үед архитектур, silk applique8 thangka martang nagtang зурагнууд болонсийлбэрүүлд илүү хөгжсөн юм.Өргөмөл хүү Зая Бандида Намхайжамц монголын үсэг тодбичгийг зохиосон юм. Занабазар халхын буддын тэргүүлэгч бууддын гүн ухааны тэргүүнмастер тэрээр хорин нэгэн дарь эхийг урлан бүтээсэн юм.Түүний алдарт бүтээлүүд нь sitatara siyama tara юм.энэхүү уран бүтээлүүдээрээ монголын үзэсгэлэнт бүсгүйн төрхийгилэрхийлж өгчээ.sita tara гийн зүүн мөрөн дээр лянхуа цэцэг байдаг бөгөөд midteendдэлбээлж буй лянхуй байдаг юм.харин siyama tara д байдаг лянхуа цэцэг нь аль хэдийндэлбээлчихсэн байдаг бөгөөд тун үзэсгэлэнтэй бүсгүйн дүрийн гаргажээ.тэрээр өөрийнүзэсгэлэнт төрх байдалд сэтгэл хангалуун байдаг аж.тэрээр бясалгалаас сэрж буйбайдалтай лянхуа цэцгийн суудал дээр баруун хөлөө доошлуулан хүүхдээ хөхөөрө өхооллосон байдалтай суудаг. Олон олон сүм дуган занабазарын төслөөр хэрэгжижбүтээгдсэн байдаг.тэрээр монголын соѐмбо үсгийг зохиожээ.Т. Болорчимэг D.SA11D001[засварлах] Манжийн дарлал Гол өгүүлэл: Манж Чин улс Т.Төвшинтөр D.ES11D02717-р зууны үеэс Монголын хааны эрх мэдэл маш суларчээ. Сүүлийн хаан Лигдэн ньЦахарын Лигдэн нэртэй болсон нь бүх Монголыг бус зөвхөн Цахарыг л удирдлага доорообайлгаж чадсаны шинж юм. Ингэснээр Монгол нь олон ноѐдын эзэмшил болон хувирч,цэргийн нэгдсэн хүч гаргаж чадахгүй болжээ.Энэ үеэс зүүн зүгт Манжууд хүчирхэгжжээ. 1636 онд одоогийн Өвөр Монгол Манжиддагаар оржээ 1691 онд Халхыг 1750 онд Зүүнгарын хаант улсыг Манжууд буюу Манж Чинулсын захиргаан дор оруулжээ. Ингэснээр Монгол нь 1911 он хүртэл дараагийн 220жилийн турш Манж Чин улсын дарлалд оржээ. 1755 онд бас Баруун буюу ОйрадМонголыг захиргаандаа авчээ.[засварлах] Богд Хаант Монгол Улс
    • Богд хаан20-р зууны эхнээс Чин улс Шинэ засгийн бодлого гээч Гадаад Монголыг Хятадад нэгтгэхбодлогыг хэрэгжүүлэх болжээ. Энэхүү бодлогыг эсэргүүцэн 1911 оны зун VIII БогдЖавзандамба хутагтад бат-оршил өргөх үеэр зөвлөлдөн манжийн эрхшээлээс ангижрахааршийдвэрлэсэн монголын хаад ноѐд, дээд лам нар Чин ван Ханддорж тэргүүтэйтөлөөлөгчдийг 8 сард Хаант Орос улсын Санкт-Петербург руу илгээжээ. Энд Оросуудтусалцаа өгөх болно гэж шийдвэрлэж Монголд эргэн ирэхэд нь Хятадад хувьсгал гарч,Чин улсын нөлөө, эрхшээл багасч байсныг далимдуулж 1911 оны 12 сард Хүрээний манжамбаныг Бээжин руу буцаажээ. Ингээд 12 сарын 29-нд Богд Жавзандамбыг шашин төрийгхослон баригч хаанд өргөмжилж албан ѐсоор тусгаар тогтнолоо зарлажээ.1913 онд Өвөр Монголыг шинээр тусгаар тогтносон Монгол улстай нэгтгэхээр цэргүүдийгявуулсан ч, Хаант Орос, Дундад Иргэн Улс дарамт шахалт үзүүлснээр цэргүүдээ татжээ.Иймд Монгол нь тусгаар тогтнолоо зарласан ч гэсэн үнэн хэрэгтээ Хаант Орос, ДундадИргэн Улсын шахалтад байснаар 1915 оны Гурван улсын гэрээнд Монгол улсыг ДИУ-ынавтономит болж тусгаар тогтнол нь устжээ.Харин Орос дахь Октябрын хувьсгалыг Хятадууд ашиглаж Монгол руу цэрэг илгээн 1919онд Монголын автономийг устгах гэрээг хүчээр зуруулжээ. Энэ нөхцөл байдалд МонголАрдын Нам (МАН) байгуулагдаж, Зөвлөлт Орос Улсаас тусламж хүсэхээр болжээ. Энэүеэр Барон Унгерн фон Штернберг Хүрээг эзлэж, 1921 оны 3 сард дахин Хятадаастусгаарлаж 7 сарын 6-нд хаант засгыг байгуулж, хятад цэргүүдийг хөөжээ. Харин 1921оны 7 сарын 6-нд МАН, Зөвлөлтын цэргүүд Хүрээг эзлэж, шинэ засгийн газрыгбайгуулжээ. Дараагийн хэдэн жилүүдэд ЗОУ-ын нөлөө улам ихэсч, Богд хаан нас барсныдараахан 1924 оны 11 сарын 26-нд Бүгд Найрамдах Монгол Ард Улсыг тунхаглажээ.[засварлах] Бүгд Найрамдах Монгол Ард Улс Гол өгүүлэл: Бүгд Найрамдах Монгол Ард Улс
    • Бүгд Найрамдах Монгол Ард Улс нь ЗХУ-тай маш нарийн харилцаатай байжээ. 1920 ба30-аад оны үед Зөвлөлтын нөлөөллийг эсэргүүцэж, илүү тусгаар тогтносон байдлыгдэмжиж байсан Догсомын Бодоо, Солийн Данзан нар нь эрх мэдлийн төлөөх тэмцэлдхохирогч болж алагджээ. 1928 онд Хорлоогийн Чойбалсан удирдагч болжээ. Тэрээрхувийн өмчийг хурааж, шашинд дайсагнаж, 1937 оноос эхлүүлсэн Их Хэлмэгдүүлэлтэд30,000 гаруй хүн алагджээ.БНМАУ нь Дэлхийн хоѐрдугаар дайны үед ЗХУ-д тусламж илгээж байсан ба 1939 оныХалх голын дайнд ЗХУ, Монголын хамтарсан хүчин Японы хүчинг дийлжээ. Энэбайлдааны үр дүнд ЗХУ нь Японтой төвийг сахих гэрээнд гарын үсэг зуржээ. Дэлхийнхоѐрдугаар дайны сүүлийн өдрүүдэд БНМАУ ЗХУ-тай хамт Японд дайн зарласан байна.1945 онд Иосиф Сталин, Чан Кайши нар Японы эсрэг хоорондоо холбоо тогтоож, энэ үедБүгд Найрамдах Хятад Улс нь Монголын тусгаар тогтнолыг хүлээн зөвшөөрчээ. БүгдНайрамдах Хятад Ард Улс байгуулагдахад 1949 оны 10 сарын 6-нд дахин бие биеэ хүлээнзөвшөөрчээ.1952 оны 1 сарын 26-нд Хорлоогийн Чойбалсан Москва хотод нас барахад ЮмжаагийнЦэдэнбалд эрх мэдэл шилжив. Энэ үеэс харьцангуй тайван байдал өрнөх болжээ. 1961 ондНҮБ-ийн гишүүн болж, өрнөдийн орнуудтай дипломат харилцаа тогтоох болжээ. Харин ягэнэ үед буюу 1960-аад оноос ЗХУ-БНХАУ хоорондын харилцаа таслагдаж Монгол ньЗХУ-тай нэг тал болжээ. Ингэснээр ЗХУ-ын нөлөө ихэссэн ч гэсэн Монголын эдийн засагэрчимтэй хөгжиж, бичиг үсэг мэдэх байдал ихэсчээ. 1984 онд Цэдэнбал Москвад айлчилжбайхад нь түүний өвчин Их Хурлыг шинэ удирдагч Жамбын Батмөнхийг сонгоходхүргэжээ.[засварлах] Ардчилал Нэмсэн DSA11D0011989 оны 12-р сарын 10нд ардчилалын хөдөлгөөн нь монголд анх даруу уулзалт зохионбайгуулснаар Монголын ардчилалын холбооны эхлэл тавигджээ. Дараагийн уулзалтанддэмжигч гишүүд нэмэгдэн хамрагдажээ. Энэ уулзалтанд 100000 хүмүүс оролцсон бөгөөдодоогийн эрх чөлөөний талбай тэр үеийн Ялалт кино театрын талбайг 1990 оны 3-р сарын4-нд энэ газрыг авчээ. Засгийн газрын ордны өмнө болсон жагсаалд ард түмэн, төр засгийнудирдах байгууллагын зөвлөл оролцож байжээ. Жагсаалд оролцогчид улстөрийн товчоогтатан буулгаж мар засгийн ард түмний байгуулага төр засгийн удирдах байгууллагынзөвлөлийг халж засгийн газрын бүрэн эрхт өргөдөл гаргажээ. Коммунист засгийн газарэсэргүүцсэн боловч монголын ардчилсан зөвлөлийн хэдэн гишүүд 1990 оны 3-н сарын 7-9ны хооронд өлсгөлөн зарлажээ. Үр дүнд нь улс төрийн товчоо огцорч улс төрийншинэчлэлийн гэрээ хийгджээ. Анхны ардилалын сонгууль 1990оны 6-н сард зохиогджээ.[засварлах] Мөн үзэх Монгол улс
    • Монголын тал хээр Их Хэлмэгдүүлэлт"http://mn.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%9C%D0%BE%D0%BD%D0%B3%D0%BE%D0%BB%D1%8B%D0%BD_%D1%82%D2%AF%D2%AF%D1%85&oldid=221543"-савсанАнгилал: Монголын түүхХувийн хэрэгсэлүүд Нэвтрэх / БүртгүүлэхНэрний зайнууд Хуудас ХэлэлцүүлэгХувилбаруудХарсан тоо Унших Засварлах Түүхийг үзэхҮйлдлүүдХайхЗалуурдагч Нүүр хуудас Бүлгэмийн портал Сүүлийн үеийн мэдээ Сүүлийн өөрчлөлтүүд Санамсаргүй хуудас Тусламж ХандивБагаж хэрэгслүүд Энд холбогдсон хуудсууд
    • Холбогдох өөрчлөлтүүд Тусгай хуудсууд Хэвлэх хувилбар Тогтмол холбоос Энэ бичлэгийг эш татахБусад хэлээр Български Català Deutsch English Español Français ‫עברית‬ Lietuvių Македонски Bahasa Melayu Português Română Русский Svenska Українська Tiếng Việt 中文 Энэ хуудсыг хамгийн сүүлд өөрчилсөн нь 09:59, 21 Арваннэгдүгээр сар 2011. Text is available under the Creative Commons Attribution/Share-Alike License; additional terms may apply. See Terms of use for details. Хувийн мэдээллийн талаарх баримтлал Википедиагийн тухай Татгалзлууд Mobile view