Lecture 7
Upcoming SlideShare
Loading in...5
×
 

Lecture 7

on

  • 728 views

Шинжлэх ухаан, технологийн зөв бодлого тогтвортой хөгжлийн үндэс

Шинжлэх ухаан, технологийн зөв бодлого тогтвортой хөгжлийн үндэс

Statistics

Views

Total Views
728
Views on SlideShare
728
Embed Views
0

Actions

Likes
0
Downloads
6
Comments
0

0 Embeds 0

No embeds

Accessibility

Categories

Upload Details

Uploaded via as Adobe PDF

Usage Rights

© All Rights Reserved

Report content

Flagged as inappropriate Flag as inappropriate
Flag as inappropriate

Select your reason for flagging this presentation as inappropriate.

Cancel
  • Full Name Full Name Comment goes here.
    Are you sure you want to
    Your message goes here
    Processing…
Post Comment
Edit your comment

    Lecture 7 Lecture 7 Document Transcript

    • Ëåêö 7. Øèíæëýõ óõààí òåõíîëîãèéí çºâ áîäëîãî òîãòâîðòîé õºãæëèéí ¿íäýñ 1. Øèíæëýõ óõààí òåõíîëîãèéí çºâ áîäëîãî 2. Òåõíîëîãèéí äýâøëèéã ò¿ðãýòãýõ õ¿÷èí ç¿éë 3. Óóë óóðõàéí òåõíîëîãèéí èííîâàö 1. Øèíæëýõ óõààí òåõíîëîãèéí çºâ áîäëîãî Øèíæëýõ óõààí òåõíîëîãèéí íýãäñýí áîäëîãî áîëîâñðóóëæ õýðýãæ¿¿ëýõ íü Çàñãèéí ãàçðûí ¿íäñýí á¿ðýí ýðõèéí àñóóäàë. Ìîíãîëûí ýäèéí çàñàã íèéãìèéã ººð÷ëºí øèíý÷ëýõ çîðèëòûí ÷óõàë õýñýã íü øèíæëýõ óõààíû òåõíîëîãèéã õºãæ¿¿ëýõ, ýíý òàëààð òºðººñ áàðèìòëàõ íýãäñýí áîäëîãûí ¿çýë áàðèìòëàëûã òîäîðõîéëæ õýðýãæ¿¿ëýõ ÿâäàë þì. Òåõíîëîãèéí äýâøëèéí áîäëîãî ÿâóóëàõäàà õ¿íèé õ¿÷èí ç¿éëä òóëãóóðëàí ººðèéí îðíû ò¿¿õèé ýä ìàòåðèàëûí íººö, øèíæ ÷àíàðûã ñàéòàð ñóäàëñíû ¿íäñýíä äýëõèé íèéòýä øàëãàãäñàí áîëîí ººðèéí îðíû îíöëîãò òîõèðîõ òåõíîëîãèéã îëæ èëð¿¿ëýõ, õóó÷íàà ñýðãýýõ øèíýýð áîëîâñðóóëàõ, ýçýìøèõ, ¿éëäâýðëýëä íýâòð¿¿ëýõ, øèíý òåõíîëîãèîð àæèëëàõ æèæèã, äóíä ¿éëäâýð¿¿äèéã áàðüæ áàéãóóëàõ çýðýã øèíæëýõ óõààí, ñóðãàëò, ¿éëäâýðëýëèéí öîãöîëáîð àðãà õýìæýý áîëãîí õýðýãæ¿¿ëáýë çîõèõ þì. Ýäèéí çàñãèéí áîäèò áýðõøýýëèéã äàâæ, öààøèä õºãæèõèéí òóëä äàâûí ºìíº øèéäâýðëýõ ãóðâàí àñóóäàë áàéíà. ¯¿íä: 1. Õ¿í àìûã õ¿íñ òýæýýëèéí, ¿éëäâýðèéã ýð÷èì õ¿÷íèé äóòàãäàë, ãà÷èãäëààñ áîãèíî õóãàöààíä ãàðãàæ õ¿íñ, ýð÷èì õ¿÷íèé áàòàëãààòàé, íàéäâàðòàé, õàíãàìæòàé áîëîõûí òóëä ýäãýýð ñàëáàðò òåõíîëîãèéí øèíý÷ëýëò, çîõèîí áàéãóóëàëòûí àðãà õýìæýýã ÿàðàëòàé àâàõ õýðýãòýé áàéíà. Ýíý íü íººö áîëîëöîîãîî á¿ðýí ä¿¿ðýí àøèãëàõ, ìàõ, ñ¿¿, ¿ð òàðèà áîëîâñðóóëàõ ¿íäýñíèé óëàìæëàëò òåõíîëîãèéã àøèãëàõ áàãà, äóíä ¿éëäâýð¿¿äèéã ºì÷èéí á¿õ õýëáýðýýð ò¿¿õèé ýäèéí íººöºä îéðòóóëàí áàéãóóëàõ, óëìààð õ¿íñíèé á¿òýýãäýõ¿¿íèé ¿éëäâýðëýëä áèîòåõíîëîãè, ìåìáðàí òåõíîëîãèéã ºðãºí àøèãëàæ õºäºº àæ àõóéã òýðã¿¿ëýõ ñàëáàðûíõ íü õóâüä îíöãîé àíõààðàõ íü ÷óõàë. Òýð÷ëýí ýð÷èì õ¿÷íèé òºâëºðñºí ñèñòåìèéí ýõ ¿¿ñâýðèéí á¿òöèéã õýðýãëýýíèé øèíæ áàéäàëä òîõèðóóëàí íàéäâàðòàé áîëãîõ çîðèëãîîð óñàí öàõèëãààí ñòàíö áàéãóóëàõ, îäîî àøèãëàæ áàéãàà ñòàíöóóäûí òåõíèê, òåõíîëîãèéã øèíý÷èëæ, ººð÷ëºõèéí õàìò ýð÷èì õ¿÷íèé
    • òºâëºðñºí ñèñòåìä õîëáîãäîîã¿é õýðýãëýã÷äèéã îðîí íóòãèéí í¿¿ðñèéã àøèãëàæ æèæèã öàõèëãààí ñòàíö áàðèõ, íàð ñàëõèíû ýð÷èì õ¿÷èéã àøèãëàõ çàìààð õàíãàìæèéã ñàéæðóóëæ ò¿ëø, ýð÷èì õ¿÷èéã àæ ¿éëäâýðèéí òýðã¿¿ëýõ ñàëáàð áàéëãàõ ¸ñòîé. 2. Àðä ò¿ìíèé ºðãºí õýðýãëýýíèé áàðààíû õàíãàìæèéã íýìýãä¿¿ëæ, óëìààð äîòîîäûí õýðýãöýýã á¿ðýí õàíãààä, ãàäààäûí çàõ çýýëä ºðñºëäºõ á¿òýýãäýõ¿¿íèé ¿éëäâýðëýëèéã íýìýãä¿¿ëýõ çàìààð ýêñïîðò, èìïîðòûí òýíöâýðèéã áèé áîëãîõ, ¿¿íèé òóëä õºíãºí, õ¿íñíèé àæ ¿éëäâýð áîëîí áîëîâñðóóëàõ ¿éëäâýðèéí ñàëáàðò, òóõàéëáàë àðüñ øèð, ¿ñëýã ýäëýë, íîîñ, íîîëóóð, ìàõ, ñ¿¿, ¿ð òàðèà, òºìñ, õ¿íñíèé íîãîî áýëòãýõ, òýýâýðëýõ õàäãàëàõ ¿éë àæèëëàãàà, áîëîâñðóóëàõ ¿éëäâýð¿¿äèéí òåõíîëîãèéã øèíý÷ëýõ õýðýãòýé. Ìîä, ñ¿ðýë, ýðäýñ ò¿¿õèé ýä áîëîâñðóóëæ öààñ, áóäàã, õèìèéí òºðºë á¿ðèéí áîäèñ ãàðãàí àâàõ òåõíîëîãè ýçýìøèæ ¿éëäâýðëýëä íýâòð¿¿ëáýë ãàäààä îðíóóäààñ áîëîâñðóóëàõ ¿éëäâýð¿¿äýä àâ÷ õýðýãëýäýã áîäèñ, ò¿¿õèé ýäèéí õýìæýýã áóóðóóëàõ áîëîìæèéã á¿ðä¿¿ëíý. 3. Õ¿íñ, ýð÷èì õ¿÷íèé õàíãàìæèéã øààðäëàãàòàé òºâøèíä õ¿ðãýæ, òîãòâîðòîé áîëãîí, ºðãºí õýðýãëýýíèé áàðààãààð äîòîîä çàõ çýýëèéã á¿ðýí õàíãàõ ÿâöäàà óëñ àðäûí àæ àõóéí á¿õ ñàëáàð, îëîí õýâøèëò ºì÷èéí õ¿ðýýíä òåõíîëîãèéí èðýýä¿éí ÷èãëýëòýé áîäëîãûã äýëõèéí øèíæëýõ óõààí, òåõíîëîãèéí äýâøèë, ººðèéí îðíû íººö áàÿëàã, ò¿¿õèé ýäèéí îíöëîã øèíæ ÷àíàðòàé óÿëäóóëàí ÿâóóëæ èìïîðòûã áàãàñãàæ, ýêñïîðòûã äàâàìãàéëóóëàõ á¿õ òàëûí áîëîëöîîã á¿ðä¿¿ëæ áîëîõ þì. Äýýð äóðäñàí äýñ äàðààëàëòàé àðãà õýìæýýí¿¿äèéã îéðûí 3-5 æèëä áàãòààí õýðýãæ¿¿ëýõ áºãººä ýíý íü ýäèéí çàñãèéí õÿìðàëààñ ãàðàõ ýõíèé øàòíû àðãà õýìæýý áîëíî. Ýíý ¿å øàòàíä “íºõºí ñýðãýýãäýõ íººö áàÿëàã"-èéã áîëîâñðóóëàõ áèîòåõíîëîãè, "¿ë ñýðãýýãäýõ íººö áàÿëàã"- èéã àøèãëàõ õèìèéí òåõíîëîãèéã øèíæëýõ óõààíû äýýä ò¿âøèíä õºãæ¿¿ëýõ áýëòãýë àæëûã õàíãàõ øààðäëàãàòàé. Öààøäàà óëñ îðíû õºãæëèéã øèíý øàòàíä ãàðãàæ ÷àäàõ "ò¿ëõ¿¿ð òåõíîëîãè"-èéã ýçýìøèõ òàëààð áàðèìòëàõ ìºí ãóðâàí ÷èãëýë áàéíà. Ýíý íü íýãä¿ãýýðò: Óëàìæëàëò òåõíîëîãèéí çýðýãöýýãýýð áèîòåõíîëîãè, õèìèéí òåõíîëîãè, ëàçåð, ïëàçìûí òåõíîëîãè, ìåìáðàí òåõíîëîãè çýðýã ñóóðü òåõíîëîãèóäûã ýçýìøèõýä øèíæëýõ óõààí, ñóðãàëò, ¿éëäâýðëýëèéí á¿õ ÷àäàâõèéã äàé÷ëàõ, ìàòåðèàëëàã áààçûã áèé áîëãîõ; õî¸ðäóãààðò: Äýýð äóðäñàí ñóóðü òåõíîëîãèéã ¿éëäâýðëýëä
    • íýâòð¿¿ëýõ ¿íäñýí íºõöºë íü ìýäýýëëèéí öîãöîëáîð ñ¿ëæýý þì. Èéìä ýëåêòðîí ìýäýýëëèéí òåõíîëîãè íü øèíæëýõ óõààí, ¿éëäâýðëýë, íèéãìèéã õîëáîã÷ ãîë õýðýãñýë áîëîõ ó÷ðààñ ò¿¿íèé áààç, ñóóðèéã îéðûí 5-7 æèëä áàéãóóëàõ; ãóðàâäóãààðò: Òåõíîëîãèéí õàðààò áàéäëààñ ãàðàõûí òóëä ¿éëäâýðëýëèéí õýðýãñëèéí ¿éëäâýðëýëèéã àëü áîëîõîîð ýõ îðîíäîî õºãæ¿¿ëýõ. Ýíý íü ãàäààä îðíóóäòàé õàìòàðñàí, õîðøñîí, õóâü íèéë¿¿ëñýí, óëìààð ýäèéí çàñãèéí îíöãîé á¿ñýä ãàäààäûí ¿éëäâýð áàéãóóëàõ çàìààð õýðýãæèæ áîëíî. 2.Òåõíîëîãèéí äýâøëèéã ò¿ðãýòãýõ õ¿÷èí ç¿éë Òåõíîëîãèéí øèíý÷ëýëò, äýâøëèéã ò¿ðãýòãýõýä "òóëæ áîñîõ" äºðâºí õ¿÷èí ç¿éë áîäèòîé îðøèæ áàéãàà áºãººä äýâøëèéí õóðä íü ãàãöõ¿¿ ýäãýýð õ¿÷èí ç¿éëèéã õýðõýí àøèãëàõààñ õàìààðíà. Íýãä¿ãýýðò: "Áîëîâñðîëòîé õ¿í" áîë òåõíîëîãèéí äýâøëèéí ãîë áàãàíà áîëíî. Èéìä áýëòãýãäñýí áîëîâñîí õ¿÷íèé ÷àäàâõèéã á¿ðýí äàé÷ëàí àøèãëàõ "õºø¿¿ðýã"-èéã çºâ îëæ ñîíãîõ íü òºðèéí áîäëîãûí ºíººãèéí ÷óõàë çîðèëò þì. Ìàíàé óëñàä áîëîâñðîëûí ñèñòåìèéã èæ á¿ðýí øèíý÷ëýõèéí õàìò îäîî áàéãàà áîëîâñîí õ¿÷íèé íººö, îþóíû çîõèõ ÷àäàâõèéã á¿ðýí àøèãëàõ õýðýãòýé. Ìýðãýæèëòíèé øèíæëýõ óõààíû ìýäëýã, ÷àäâàðûã öààøèä ýðñ äýýøë¿¿ëæ, äýëõèéí àëü ÷ îðíû òóõàéí ÷èãëýëèéí ìýðãýæèëòíýýñ äóòàõààðã¿é îþóíû õºãæèë, õýëíèé áîëîâñðîëòîé á¿òýýë÷ óð ÷àäâàðòàé áîëãîõ, ¿¿íèéãýý áàéíãà íºõºí ñýëáýæ áàéõ òààòàé íºõöºë á¿ðä¿¿ëýõ øààðäëàãàòàé þì. Çàëóó ¿åèéã ¿íäýñíèé ñî¸ë, çàí çàíøëûí ºâ óëàìæëàëààð õ¿ì¿¿æ¿¿ëæ, øèíæëýõ óõààíû ¿íäýñòýé ýðäýì áîëîâñðîë îëãîõ, òºðºëõèéí àâüÿàñ ÷àäâàðûã íü õºãæ¿¿ëýõ, àæ òºðºõ àðãà ÷àäâàðòàé áîëãîõ, áýëòãýí ãàðãàñàí ìýðãýæèëòýíä îð÷èí ¿åèéí øèíæëýõ óõààíû ã¿í áàò ìýäëýã, óðëàí á¿òýýõ á¿òýýë÷ äàäàë ýçýìø¿¿ëýõ ÷èãëýëýýð áîëîâñðîëûí òîãòîëöîî, ñóðãàëòûí àãóóëãà, ìýðãýæëèéí áîëîâñîí õ¿÷èíòýé àæèëëàõ àðãà áàðèëûã øèíý÷èëáýë òààðíà. ¯¿íèé òóëä õ¿¿õýä çàëóó÷óóäàä ñóóðü áîëîâñðîë çààâàë îëãîæ, õóâü õ¿í àâüÿàñ ÷àäâàðàà ñîíèðõëîîðîî ÷ºëººòýé õºãæ¿¿ëæ õ¿í òºðºëõòíèé áîëîí óëñ ¿íäýñíèé ñî¸ëûí îëîëò, øèíæëýõ óõààíûã ýçýìøñýíýýð íèéãìèéí õýðýãöýýíä òîõèðñîí òîäîðõîé ÷èãëýëèéí ìýðãýæèëòýí áýëòãýãäýí ãàðäàã òîãòîëöîî áóé áîëãîõ, áàãø ñóðãàí õ¿ì¿¿æ¿¿ëýã÷äèéí ¿éë àæèëëàãàà, íýð õ¿íäèéã ºíäºðæ¿¿ëýõ ÿâäàë èõ à÷ õîëáîãäîëòîé.
    • Óëñ àðäûí àæ àõóéí á¿õ ñàëáàðûí áîëîâñîí õ¿÷èíä çàõ çýýëèéí ýäèéí çàñãèéí øèíý íºõöºëä àæèëëàõ àðãà áàðèë ýçýìø¿¿ëýõ, èðýýä¿éä óëñ îðíû ýäèéí çàñãèéã õºòëºõ "òóëãóóð òåõíîëîãè" ýçýìøñýí ìýðãýæèëòýé áîëîâñîí õ¿÷íèéã îéðûí õóãàöààíä áýëòãýõ àñóóäëûã øèéäâýðëýõ íü ÷óõàë. ¯¿íèé òóëä îéðûí 1-2 æèëä áàãòààí óëñ àðäûí àæ àõóéí ñàëáàðóóäàä àæèëëàæ áàéãàà ãîë ãîë èíæåíåð òåõíèêèéí àæèëòíóóäûã õàìðóóëñàí ñóðãàëòûã ñàëáàðààð çîõèîí áàéãóóëæ, èõ, äýýä ñóðãóóëèéí õî¸ð, ãóðàâäóãààð äàìæààíä ñóðàëöàæ áàéãàà àâüÿàñ ÷àäâàðòàé îþóòàí, íýãýíò áýëòãýãäñýí çàëóó ìýðãýæèëòí¿¿äýýñ áèîòåõíîëîãè, õèìè òåõíîëîãè, ôèçèê, òåõíèê, òåõíîëîãèéí íàðèéí ìýðãýæëýýð Àìåðèê, ßïîí, Ãåðìàí, Àíãëè çýðýã õºãæèëòýé îðíóóäàä ÿâóóëæ ñóðãàõ íü ç¿éòýé. Ýíý àðãà õýìæýý íü "çàõ çýýë"-ä îðîõ, õîéøèä ãàð÷ áîëîõ àëäàà äóòàãäëààñ òîéð÷ ãàðàõ áîëîìæèéã á¿ðä¿¿ëíý. Ýíä ºíäºð áîëîâñðîëòîé, ìýäëýãýý "÷àäâàð" áîëãîñîí õºäºëìºð÷, ýõ îðîí÷, ýð¿¿ë ÷èéðýã õ¿í á¿ãäèéã øèéäýæ ÷àäíà ãýäýãò ¿íäýñëýæ áàéíà. Õî¸ðäóãààðò: "ͺõºí ñýðãýýãääýã íººö áàÿëàã" áîë òåõíîëîãèéí äýâøëèéí áàñ íýã "áàãàíà" íü áîëíî. Ìàíàé óëñûí ìàë ñ¿ðýã, îé ìîä, àí àìüòàí, óðãàìàë çýðýã ìîíãîë îðíû ãàçðûí õºðñºí äýýð óðãàí òºëæèæ, ºñ÷ ¿ðæäýã á¿õ áàÿëàã, ò¿¿íèé íººö íü àðä ò¿ìíèéã õîîëëîæ óíäëàí, õóâöàñëàæ åð íü àìüäðàëûí õàíãàëóóí íºõöºëèéã á¿ðýí õàíãààä, õîâîð, òàíñàã îëîí òºðºë, íýðèéí á¿òýýãäýõ¿¿í ¿éëäâýðëýõ óëìààð ãàäààä çàõ çýýëä ãàð÷ áîëîõ àñàð èõ íººöèéã àãóóëæ áàéãàà þì. Ýíý íººöèéí õàìãèéí îíöëîã øèíæ ÷àíàð íü òýðýýð ìîíãîë îðíû õºðñºí äýýð ¿ðãýëæ íºõºí ñýðãýýãääýã ó÷ðààñ èðýýä¿éí õºãæèë, äýâøëèéí "òàñðàëòã¿é" ¿ðãýëæëýõ ìºí ÷àíàðûã ººðòºº àãóóëæ áàéãààä îðøèæ áàéíà. Èéì ó÷ðààñ "íºõºí ñýðãýýãääýã" áàÿëàã ò¿¿íèé íººöèéã çîõèñòîé á¿ðýí ä¿¿ðýí àøèãëàõ "ò¿ëõ¿¿ð òåõíîëîãè"-èéã çºâ ñîíãîí, áîãèíî õóãàöààíä íýâòð¿¿ëæ ÷àäàõààñ ýäèéí çàñãèéí õ¿÷ ÷àäàë òåõíîëîãèéí äýâøèë á¿õýëäýý õàìààðíà. Ýíä îíöãîé øèéäâýðëýõ àñóóäàë íü áàéãàëü õàìãààëàë, ÿëàíãóÿà õºðñ, óñ õàìãààëàõ, áàéãàëèéí îíãîí òºðõèéã áîëîí ìîíãîë ìàëûí ãåíåôîíäûã õýâýýð õàäãàëàõ, àøèã øèìèéã íýìýãä¿¿ëýõ, çýðëýã àí àìüòäûã ºñãºæ ¿ðæ¿¿ëýõ, ñýëãýí íóòàãøóóëàõ, ãàðøóóëàõ çýðýã îëîí òàëò àðãà õýìæýýã àâ÷ õýðýãæ¿¿ëýõýä ÷èãëýíý.
    • Ãóðàâäóãààðò: "¯ë íºõºí ñýðãýýãäýõ áàÿëàã" áîë òåõíîëîãèéí äýâøëèéí íýã áàãàíà áîëîõ áºãººä ýíý íü ìàíàé îðíû õóâüä îíöãîé ÷óõàë ¿¿ðýã ã¿éöýòãýíý. Ìîíãîë îðíû ãàçðûí õºðñºí äîîðõè ãàçðûí òîñ, çýñ, àëò, ìºíãº, ãÿíò áîëä, óðàí, öàõèóð çýðýã òåõíîëîãèéí äýâøëèéí "ñòðàòåãè" à÷ õîëáîãäîëòîé ýðäýñ ò¿¿õèé ýäèéã îíîâ÷òîé àøèãëàõ, á¿ðýí òºãñ áîëîâñðóóëàõ àñóóäëûã îéðûí õóãàöààíä øèéäâýðëýæ ÷àäâàë ìàíàé óëñûí õºãæëèéí îéðûí áîëîí õýòèéí õºãæëèéí ÷èã õàíäëàãûí ãîë ÷èãëýëèéã òîäîðõîéëîõ áºãººä ýíä ãàãöõ¿¿ áàéãàëüä èâýýëòýé äýâøèëòýò òåõíîëîãèéã á¿òýýõ, çºâ ñîíãîæ àâàõ ÿâäàë øèéäâýðëýõ à÷ õîëáîãäîëòîé. ĺðºâä¿ãýýðò: "Ýêîëîãèéí àðèóí òàíñàã" îð÷èí áîë òåõíîëîãèéí äýâøëèéí íýãýí òóëãóóð "áàãàíà" þì. Áàéãàëü ýõèéí óíàãàí òºðõºº ºíººäðèéã õ¿ðòýë õýâýýð íü õàðüöàíãóéãààð õàäãàëæ èðñýí ìîíãîë îðíû Àëòàé, Õàíãàé, òàë õýýð, ãîâèéí á¿ñ íóòàã áîë õîéøèä ýêîëîãèéí öýâýð á¿òýýãäýõ¿¿í ¿éëäâýðëýõ áîäèò áîëîìæèéã àãóóëæ áàéíà. ̺í ò¿¿í÷ëýí ìîíãîëûí ¿çýñãýëýíò íóòãèéã îëîí óëñûí àÿëàë æóó÷ëàëûí á¿ñ áîëãîí ýäèéí çàñãèéí õàìãèéí ¿ð ºãººæòýé ñàëáàð áîëãîí õºãæ¿¿ëýõ áîëîìæ á¿ðýí áàéíà. Ìàíàé óëñûí áàéãàëü öàã óóðûí îíöëîã íü íàð, ñàëõèíû "øàâõàãäàøã¿é" èë÷, õ¿÷èéã àøèãëàæ òåõíîëîãèéí äýâøëèéí øèíý ÷èãëýë ñàëáàðûã õºãæ¿¿ëýõ áîëîëöîîã îëãîæ áàéíà. Ýíý íü ¿ðãýëæ íºõºí ñýðãýýãääýã ó÷ðààñ õîéøèä õºãæèë äýâøëèéí "òàñðàëòã¿é" áàéõ ìºí ÷àíàðûã ººðòºº àãóóëàõûí õàìò òàðõàé ñóóðüøèëòàé õºäººãèéí õ¿ì¿¿ñèéí õºäºëìºðèéã õºíãºâ÷ëºõ, ñî¸ëûí ò¿âøèíã ºíäºðæ¿¿ëýõýä ÷óõàë õ¿÷èí ç¿éë áîëíî. Òåõíîëîãèéí äýâøëèéí ÷èã áàðèìæàà Ìàíàé óëñûí õºãæëèéí õ¿ðñýí ò¿âøèí, äýëõèéí øèíæëýõ óõààí ¿éëäâýðëýëèéí õºãæëèéí õàíäëàãûã ¿íäýñëýí òåõíîëîãèéí äýâøëèéí äàðààõü ÷èã áàðèìæààã óëñ àðäûí àæ àõóéã õºãæ¿¿ëýõ "òóëãóóð" áîëãîæ áîëíî. Ìýäýýëëèéí òåõíîëîãè Óëñ îðíû õýìæýýíä áîëîí ãàäààä îðíóóäòàé ìýäýýëëèéí íýãýí ñ¿ëæýýòýé áîëîõ ¿¿äíýýñ êîìïüþòåðèéí òåõíèê, ýëåêòðîí òîîöîîëîõ ìàøèíûã óëñ àðäûí àæ àõóéí á¿õ ñàëáàðò íýâòð¿¿ëýõèéã ÷óõàë÷ëàõ þì. Ýíý íü àëáàí áàéãóóëëàãûí äîòîîä ëîêàëü ñ¿ëæýýíýýñ ñàëáàðûí,
    • óëñûí õýìæýýíèé íýãäñýí ñ¿ëæýý áàéãóóëàõ óëñ îðíû ýäèéí çàñàã, õóäàëäàà, ¿éë÷èëãýý, õ¿í àì ç¿éí áîëîí áóñàä àñóóäàëòàé õîëáîîòîé á¿õ ìýäýýëëèéã íýãòãýõ, ò¿¿íèéã àøèãëàõ áîëîìæòîé áîëíî. Òýð÷ëýí äýëõèéí øèíæëýõ óõààí-òåõíèê, òåõíîëîãèéí òàëûí ìýäýýëýë, ýäèéí çàñàã, ¿éëäâýðëýë, ¿éë÷èëãýý, áîëîâñðîëûí òàëûí ìýäýýëëèéã õ¿ëýýí àâ÷ àøèãëàõ áîëîìæ á¿ðä¿¿ëíý. ¯íäýñíèé óëàìæëàëò òåõíîëîãè: Áýë÷ýýðèéí ìàë àæ àõóéã ýäèéí çàñãèéí ¿íäýñ ñóóðèà áîëãîí ýðõëýæ, áàéãàëü îð÷èíòîéãîî çîõèöîí õºãæèæ èðñýí ìàíàé àðä ò¿ìíýýñ äýëõèéí ñî¸ë èðãýíøëèéí ò¿¿õýíä îðóóëñàí òîìîîõîí õóâü íýìýð áîë ìàë àæ àõóéí ãàðàëòàé ò¿¿õèé ýä, ýìèéí óðãàìàë, ýðäýñ áàÿëàã áîëîâñðóóëàõ, ìàë àæ àõóé, ãàçàð òàðèàëàí ýðõëýõ ºâºðìºö óð óõààí (òåõíîëîãè) þì. Ýíý íü ìàë àæ àõóé, ãàçàð òàðèàëàí ýðõëýí õºòëºõ, ìàë àæ àõóéí ãàðàëòàé ò¿¿õèé ýäèéã áîëîâñðóóëàõ óëàìæëàëò àðãà, òåõíîëîãèéã îð÷èí ¿åèéí øèíæëýõ óõààíû îëîëòîîð áàÿæóóëæ öîî øèíý òåõíîëîãè, á¿òýýãäýõ¿¿í áèé áîëãîõ áîëîìæòîéã áýëõíýý õàðóóëæ áàéíà. Ýíä óëàìæëàëò àðäûí ýìíýëãèéã åâðîïûí ýìíýëýãòýé õîñëóóëàí õºãæ¿¿ëýõ, óðãàìëûí ãàðàëòàé ýì áýëäìýë áýëòãýõ àðãà óõààí íýãýí àäèë õàìààðíà. Øèíæëýõ óõààíû îëîëòîîð áàÿæóóëñàí ¿íäýñíèé óëàìæëàëò òåõíîëîãèéã õºãæ¿¿ëýõ ÿâöäàà èíãý, ã¿¿íèé ñ¿¿, ÷àöàðãàíà áîëîâñðóóëæ öàöðàã èäýâõò áîäèñûí õîðäëîãî, ýëýã öºñ, õîäîîä ãýäýñíèé ºâ÷íèéã àíàãààõ, ò¿¿íýýñ óðüä÷èëàí ñýðãèéëýõ îëîí íýð òºðëèéí øèíý á¿òýýãäýõ¿¿íèé ¿éëäâýðëýëèéã áèé áîëãîæ äîòîîä, ãàäààäûí çàõ çýýëä ãàðãàõ, ìàë àæ àõóéã óëàìæëàëò àðãàäàà òóëãóóðëàí ýðõëýæ, ò¿¿íýýñ ãàðàëòàé ò¿¿õèé ýäèéã áîëîâñðóóëàõ, ìàë÷èí á¿ðèéã ºíäºð ÷àäàâõè á¿õèé ¿éëäâýðëýã÷ áîëãîõûí òóëä óëàìæëàëò àðãà òåõíîëîãèä òîõèðñîí, ìàë÷äûí õºäºëìºðèéã õºíãºâ÷ëºõ àâñààðõàí áàãàæ õýðýãñýë, òîíîã òºõººðºìæ (¿éëäâýðëýëèéí õýðýãñýë)-èéí ¿éëäâýðëýëèéã îéðûí õóãàöààíä áèé áîëãîæ õºãæ¿¿ëìýýð áàéíà. Ýíý íü ºì÷èéí á¿õ õýâøëèéí õ¿ðýýíä æèæèã, äóíä ¿éëäâýðëýë õºãæ¿¿ëýõ, ìàë÷èä àÿíäàà õºäºëìºðººð õîðøèõ íºõöëèéã á¿ðä¿¿ëíý. Áèîòåõíîëîãè Äýëõèéí õºãæëèéí õàíäëàãûã òîäîðõîéëæ áàéãàà ýíýõ¿¿ ÷èãëýëèéã õºãæ¿¿ëýõ çîõèõ áýëòãýëèéã õàíãàí, ººðèéí îðíû ýêîëîãèéí õàðüöàíãóé öýâýð øèì ìàíäëààñ áèîëîãèéí ºíäºð èäýâõè á¿õèé öýâýð
    • ºñãºâðèéí ìèêðî îðãàíèçìûã ÿëãàí àâàõ, ãåíèéí èíæåíåð÷ëýëèéí àðãóóäûã àøèãëàí áèîòåõíîëîãèéã õºäºº àæ àõóé, õ¿íñ, àíàãààõ óõààíû ñàëáàðò ò¿ð¿¿ëýí õºãæ¿¿ëýõ çàðèì ÷èãëýë ãýâýë: ­ Ìàëûí ¿ð õºâðºë øèëæ¿¿ëýí ñóóëãàõ çàìààð ºíäºð àøèã øèìòýé ìàëûã áîãèíî õóãàöààíä îëíîîð ºñãºí ¿ðæ¿¿ëæ ñ¿ðãèéí íºõºí ¿éëäâýðëýëèéã ýð÷èìæ¿¿ëýõ, øèíý ¿¿ëäýð, óäàì ãàðãàõ; ­ Ýä, ýñèéí ºñãºâºð, ìóòàö, ñåëåêöèéí àðãààð àðâèí óðãàöòàé, ýðò áîëöòîé, ºâ÷èí, õîðòîí, ãàí õ¿éòýíä òýñâýðòýé òàðèìàë óðãàìëûí øèíý ñîðò, õýëáýð¿¿äèéã áèé áîëãîõ, ãàçàð òàðèàëàíãèéí á¿òýýãäýõ¿¿íèé ¿éëäâýðëýëèéã íýìýãä¿¿ëýõ; ­ Àçîò, ôîñôîð, øèíãýýã÷ áàêòåðèéí ãàðàëòàé áîðäîî ¿éëäâýðëýæ, õèìèéí áîðäîîã îðëóóëàõ, òàðèìëûí óðãàöûã íýìýãä¿¿ëýõ; ­ Áèîëîãè, ìèêðîáèîëîãèéí àðãààð áýë÷ýýðèéí áîëîí òàðèìàë óðãàìàë, îéã ºâ÷èí, õîðòíîîñ õàìãààëæ õèìèéí õîðò áîäèñóóä õýðýãëýõèéã çîãñîîæ, õ¿í ìàë, àìüòíûã õîðäîëòîîñ õàìãààëàõ; ­ Áèîõèé ãàðãàæ ò¿ëø áîëãîí àøèãëàõ, ÿëàíãóÿà õºäººãèéí ýð÷èì õ¿÷íèé õàíãàìæèéã ñàéæðóóëàõ, áàéãàëü îð÷íûã áîõèðäîëòîîñ õàìãààëàõ, ãåîáèîòåõíîëîãè, áèîýíåðãîòåõíîëîãèéí ÷èãëýëèéã õºãæ¿¿ëýõ; ­ Äýëõèéí ºíäºð õºãæèëòýé îðíóóäòàé áèîòåõíîëîãèéí ñàëáàðò ÿâóóëàõ õàìòûí àæèëëàãààã ºðãºæ¿¿ëæ, ýð÷èìæ¿¿ëýõ, ò¿¿íèé ¿ð ºãººæèéã äýýøë¿¿ëýõ. Õèìèéí òåõíîëîãè Ýõ îðíû ýðäýñ, ò¿¿õèé ýäèéí íººö áàÿëàãèéã çîõèñòîéãîîð õàÿãäàëã¿é, ã¿íçãèé áîëîâñðóóëàí àøèãëàæ çàõ çýýëä ºðñºëäºõ ÷àäâàðòàé á¿òýýãäýõ¿¿í ¿éëäâýðëýõèéí òóëä õèìèéí àæ ¿éëäâýðèéã õºãæ¿¿ëýõ þì. Õèìèéí òåõíîëîãèéã õºãæ¿¿ëýõäýý áàéãàëü, îð÷èíä ñºðºã íºëºº ¿ç¿¿ëýõã¿é, øèíæëýõ óõààí, òåõíîëîãèéí õàìãèéí ñ¿¿ëèéí ¿åèéí îëîëòûã àøèãëàõàä àíõààð÷ äàðààõ ÷èãëýëýýð àæèëëàõ. ¯¿íä: ­ Áàãà îâðûí õèìèéí ¿éëäâýðèéí ñàëáàðûã ýõíèé ýýëæèíä áèé áîëãîæ õºãæ¿¿ëýõýä õ¿÷, õºðºíãèéã òºâëºð¿¿ëæ óëìààð òºðèéí áîäëîãûí ò¿âøèíä òåõíîëîãèéí áîäëîãî ÿâóóëàõ; ­ Õ¿í àìûí õ¿íñíèé õàíãàìæèéã ñàéæðóóëàõ, ýêñïîðòûí õ¿÷ ÷àäëûã íýìýãä¿¿ëýõèéí òóëä óðãàìàë, àìüòíû ºâ÷èí, õîðòîíòîé
    • òýìöýõ, óðãàö, àøèã øèìèéã àðâèæóóëàõàä ÷èãëýñýí áîäèñ ãàðãàõ, ¿éëäâýðëýõ; ­ Íåôòèéí õèìèéí ¿éëäâýðëýë áèé áîëãîõ, íèéëýã ìàòåðèàë, õèéã¿é äóãóé, ãóòëûí óëíû øèð, çàé õóðààãóóð ¿éëäâýðëýõ; ­ Ýð÷èì õ¿÷, óóë óóðõàéí ¿éëäâýðëýëä àøèãëàãääàã óðâàëæ áîäèñûã ººðèéí ò¿¿õèé ýäýýð îðëóóëàõ, óëìààð ã¿íçãèé áîëîâñðóóëàëò õèéõýä øààðäëàãàòàé õèìèéí áîäèñ, ¿éë ÿâöûã ºðãºí àøèãëàõ; ­ Õ¿í àìûí ºäºð òóòìûí õýðýãöýýíèé öýâýðëýõ, àðèóòãàõ áîëîí ãîî ñàéõíû çîðèóëàëòòàé á¿òýýãäýõ¿¿íèéã ººðèéí ò¿¿õèé ýäýýð ¿éëäâýðëýõ; ­ Ìàíàé îðíû õèìèéí àæ ¿éëäâýðèéí öîãöîëáîðûã öààøèä í¿¿ðñ, íåôòü, êîêñõèìèéí áîëîâñðóóëàëò, øèíý ìàòåðèàëûã áèé áîëãîõ, ¿éëäâýðëýõ ÷èãëýëýýð õºãæ¿¿ëýõ çýðýã. Ìåòàëëóðãè, ìàøèí ¿éëäâýðëýëèéí òåõíîëîãè (¿éëäâýðëýëèéí õýðýãñýëèéã ¿éëäâýðëýõ òåõíîëîãè). Òåõíîëîãèéí õàðààò áàéäëààñ ãàðàõûí òóëä ¿éëäâýðëýëèéí õýðýãñýë ¿éëäâýðëýõ òåõíîëîãè (¿éëäâýð) õºãæ¿¿ëýõ øààðäëàãà ç¿é ¸ñîîð òàâèãäàæ áàéíà. Ýíý àñóóäëûã øèéäâýðëýõ çîðèëãîîð: Ýõíèé ýýëæèíä äîòîîäûí õýðýãöýýã õàíãàõ õàð ìåòàëëûí õàÿãäàë, áîëîëöîîòîé îðä ãàçàðò òóëãóóðëàí ìåòàëë áîëîâñðóóëàõ ¿éëäâýðèéã áàéãóóëæ ìåòàëë ýäëýë, ìàøèíû ýä àíãè, çàíãèëàà áàãàæ õýðýãñýë, õÿëáàð õèéöèéí ìàøèí òåõíèê ¿éëäâýðëýõ óÿí õàòàí òåõíîëîãèéã íýâòð¿¿ëýõ. ̺í ò¿¿í÷ëýí ìåòàëëóðãèéí á¿òýýãäýõ¿¿í¿¿äýä óëàì ã¿íçãèé áîëîâñðóóëàëò õèéæ áýëýí á¿òýýãäýõ¿¿í òóõàéëáàë, òºìºð õóóäàñ, õîîëîé, áóëàí òºìºð, áàãàæíû ãàí, òºðºë á¿ðèéí òîíîã òºõººðºìæ, ò¿¿íèé ýä àíãè, çàíãèëàà, áàãàæ õýðýãñýë, çýñ óòàñ, êàáåëü, ãýð àõóéí öàõèëãààí õýðýãñýë, ñýëáýã, õºäºëã¿¿ð, áàãà îâðûí òðàêòîð, àâòîìàøèí ¿éëäâýðëýäýã áîëîõ. ¯¿íèé òóëä áàãà ãàðûí ìåòàëëóðãèéí òåõíîëîãèéã îíîâ÷òîéãîîð ñîíãîí àâ÷ ãàäààäûí ýíý ÷èãëýëýýð õºãæñºí îðíóóäòàé õàìòðàõ, õîðøèõ, õóâü íèéë¿¿ëýõ õýëáýðýýð öààøèä áèå äààñàí ñàëáàð áîëãîíî. ¯éëäâýðëýëèéí õýðýãñëèéã áèé áîëãîæ õºãæ¿¿ëýõòýé õîëáîãäóóëæ çîõèîí á¿òýýã÷ ¿íäýñíèé áîëîâñîí õ¿÷íèéã áýëòãýæ, çîõèîí á¿òýýõ àæèëä êîìïüþòåð, çóðàã òºñëèéí äýâøèëòýò òåõíîëîãèéã àøèãëàíà. Òåõíîëîãèéí äýâøëèéí äóðäñàí ÷èãëýëèéã ¿ð ä¿íòýé õºãæ¿¿ëýõèéí òóëä ìàë àæ àõóé, ãàçàð òàðèàëàí ýðõýëäýã áîëîí ýðäýñ
    • áàÿëàãèéí îðä, íººö á¿õèé òîäîðõîé á¿ñ íóòàãò èæ á¿ðýí ñóäàëãààã ¿éëäâýðëýëòýé íü õîëáîí ÿâóóëàõ öîãöîëáîð òºñëèéã áîëîâñðóóëàõàä èë¿¿ àíõààðìààð áàéíà. Òåõíîëîãèéí äýâøëèéí õàìãèéí íààä çàõûí ýäãýýð ÷èãëýëèéã õýðýãæ¿¿ëñíýýð ýõ îðíû ýðýëò õýðýãöýýã õàíãàí, õ¿í àìûí ýëáýã õàíãàëóóí àìüäðàõ íºõöëèéã áèé áîëãîæ ÷àäàõ þì. 3.Óóë óóðõàéí òåõíîëîãèéí èííîâàö Óóë óóðõàéí ñàëáàðûí öààøäûí òîãòâîðòîé õºãæëèéã õàíãàõàä òåõíîëîãèéí øèíý÷ëýë øèéäâýðëýõ ¿¿ðýãòýé áàéõ áîëíî. ¯éëäâýðëýëèéí õºãæëèéí ÷èãëýëýýð áóñàä ñàëáàðóóäààñ õîöðîãäîæ ÿâàà áîëîâ÷ óóë óóðõàéí ñàëáàðûí îëîí ìÿíãàí õóâèëáàðòàé òåõíîëîãè õºãæèõ øàòàíäàà áàéíà. Ýðäýñ áàÿëãèéã õàéæ èëð¿¿ëæ, îëáîðëîæ àøèãëàõààñ ýõëýýä õàÿãäëûã äàõèí áîëîâñðóóëæ äàõèí àøèãëàõ “Øîðîîíîîñ- øîðîî áîëòîë” õýðýãëýõ àìüäðàëûí óðò çàìûã òóóëàõ ò¿ìýí ÿíçûí òåõíîëîãè õýðýãòýé áàéäãèéã õýëáýë çîõèíî. Ìåòàëë ãàðãàæ àâàõàä áèîòåõíîëîãè õýðýãëýõ áîëæ áàéíà. Ñàÿõàí áîëòîë áèä çýñèéã áèîòåõíîëîãèéí òóñëàìæòàé ÿëãàæ àâàõ òàëààð ç¿¿äëýýã¿é ÿâëàà. Ãýòýë ºíººäºð ýíý òåõíîëîãèéã Ýðäýíýòýä õýðýãëýõýýð ýðýë-òóðøèëò õèéæ áàéíà. Óóë óóðõàé, ìåòàëëûí òåõíîëîãèéí õºãæëèéí ãîë çîðèëãî íü ãàçðûí õýâëèéãýýñ îëáîðëîõ ýðäñèéã çºâõºí ôèçèê ìåõàíèêèéí òåõíîëîãèîð áóñ ôèçèê-õèìèéí, õèìèéí, ýëåêòðî-õèìèéí, áèîëîãèéí òåõíîëîãèéí îðîëöîîòîé îëáîðëîæ áîëîâñðóóëàõ àæëóóäûã íýã îðîí çàéä íýã öàã õóãàöààíû õ¿ðýýíä õèéæ ã¿éöýòãýõ áîëæ áàéíà. Õàéãóóëûí öîîíîãèéã óóñãàí áàÿæóóëàõ, øèíãýí áàÿæìàëûã ýëåêòðîëèçèéí àðãààð ìåòàëë ãàðãàæ àâàõ, çýñèéí õ¿äðèéã ìèêðîáûí õ¿÷ýýð èñýëä¿¿ëæ ÿëãààä óóñãàõ, ýíý á¿õýíä ýð÷èì õ¿÷èéã õàìãèéí áàãààð õýðýãëýõ, áàéãàëü îð÷íûã áîõèðäóóëàõã¿é áàéõ, ýðäýñ áàÿëãèéã õàÿãäàëã¿é á¿ðýí ã¿éöýä èæ á¿ðýí ÿëãàí àâ÷ àøèãëàõ çýðýã ¿é îëîí çîðèëòóóäûã èæ á¿ðýí øèéäâýðëýõ òèéì òåõíîëîãèéã õàéæ áàéíà. Õàéãóóë ¿íýëãýýíèé òåõíîëîãèò ñàíñðààñ çàéíààñ òàíäàí ñóäëàõ àðãûã ¿ð àøèãòàé õýðýãëýæ áàéíà. Óóë óóðõàéí ¿éëäâýðëýëýýñ áîëæ ñ¿éòãýñýí ýêîñèñòåìèéã ñýðãýýõ òåõíîãåííûé îðäûã äàõèí àøèãëàõ, óðãàìàë ç¿é, áîòàíèêèéí øèíæëýõ
    • óõààíûã óóë óóðõàéí íºõºí ñýðãýýëòýä õýðýãëýõ ºâºðìºö õýðýãöýý áàéíà. ªíãºí áèåèé íü óëàíä íü, ¸ðîîëûã íü îðîéä íü ãàðãàñàí á¿òýöòýé õºðñíèé îâîîëãûã óðãàìàëæóóëàõàä íàðèéí òåõíîëîãè õýðýãòýé áîëæ áàéíà. Øèíæëýõ óõààíû íýýëò ìýäëýãèéã òåõíîëîãè áîëãîí õóâèðãàõàä øèíý ñîðèëò, õ¿íäðýëèéã äàãóóëäàã ÷ ãýñýí ýöñèéí ä¿íäýý òýäãýýðèéí ýêîëîãè, íèéãýì ýäèéí çàñãèéí ¿ð ºãººæ íü èõ äýâøëèéã áóé áîëãîäîã áàéíà. Òîãòâîðòîé õºãæèëä óóë óóðõàéí àæ ¿éëäâýðèéí îðóóëàõ õóâü íýìðèéã òåõíîëîãè òàëààñ íü õýðýãæ¿¿ëýõ 2 ÷óõàë çîðèëò áèé. Íýãä¿ãýýðò, ¯éëäâýðëýëèéí á¿õ äàìæëàãûí òåõíîëîãè íü íýãäìýë áàéõ ¸ñòîé. Ýíý íü ¿éëäâýðëýëèéí ïðîöåññò áàéãàëü îð÷íû õàìãààëàëòûí çîðèëò òóñãàãäñàí áàéõ ¸ñòîé. Õàÿãäàë, áîõèðäîë, ýð¿¿ë àõóé, àþóëã¿é àæèëëàãàà çýðýãò òàâèãääàã øààðäëàãóóäûã õàíãàñàí òåõíîëîãè áàéõ ¸ñòîé ãýñýí ¿ã. Ñóäàëãààíû ïðîãðàììóóä íü ñàëàíãèä áèø ò¿ð çóóðûí áèø îëîí çîðèëãîòîé óðò õóãàöààíû èë¿¿ íýãäìýë òåõíîëîãèòîé áàéõ øààðäëàãàòàé. Õî¸ðäóãààðò, Àëèâàà òåõíîëîãè íü àãóóëãàäàà òîõèðñîí õýðýãëýýíèé õ¿ðýýòýé áàéõ ¸ñòîé. Äýëõèéí àëü íýã õýñýãò çîðèóëæ ãàðãàñàí èíæåíåðèéí øèéäýë, òåõíîëîãè íü íºãºº õýñýãò òààðäàã áàéâàë ñàéí. Àëèâàà øèíý òåõíîëîãè íü ºíººãèéí õ¿íäðýë¿¿äèéã øèéäâýðëýõ áîëîìæòîé, òóõàéí òåõíîëîãèéã õýðýãëýõ á¿ñ íóòãèéí îíöëîã, ÷àäâàð, íººö áîëîëöîîíä òîõèðóóëàí õýðýãëýæ áîëîõ óÿí õàòàí, ò¿ãýýìýë øèíæèéã àãóóëñàí áàéâàë çîõèíî. Àëèâàà òåõíîëîãè íü øèíæëýõ óõààíû ìºí ÷àíàð ¸ñ ñóðòàõóóí õàðø áàéâàë òîãòâîðòîé õºãæèë òóñ áîëîõã¿é ñààä áîëîõã¿é. Òåõíîëîãè íü óëàì á¿ð îëîí óëñûí øèíæòýé áîëæ áóé óóë óóðõàéí íèéãýì, ýêîëîãèéí ¿íý ºðòºãò ãîë ¿¿ðýã ã¿éöýòãýæ áàéíà. Óóë óóðõàéí òåõíîëîãè øèíý÷ëýãäâýë ò¿¿íèéã äàãààä õîã õàÿãäëûã òóñãààðëàõ, äàõèí áîëîâñðóóëæ àøèãëàõ àðãà øèíý÷ëýãäýíý. Ýñâýë áàéãàëü îð÷èíä ¿ç¿¿ëýõ ñºðºã íºëººã áóóðóóëàõ ìåíåæìåíòèéã õýðýãëýõ øààðäëàãà ãàðíà. Òåõíîëîãèéí õºãæëèéí ÕÕI çóóíû ¿íäñýí çîðèëãî íü íººö õýìíýõ, õàÿãäàëã¿é òåõíîëîãèéã íýâòð¿¿ëýõýä îðøèíî. Ýíý íü øèíæëýõ óõààí òàëààñàà: ­ Ñàâ øèìèéí òîãòâîðæèëòûí îíîëûã ¿íäýñëýæ õ¿íèé ¿éë àæèëëàãààíû íºëººëëèéí õÿçãààðûã òîäîðõîéëîõ,
    • ­ Áàéãàëü íèéãìèéí õàðèëöàí ø¿òýëöýýòýé õóâüñàë á¿õèé èðãýíøëèéí õºãæëèéí ¿çëèéã áàðèìòëàõ. ¯éëäâýðëýë òàëààñàà: ­ Àøèãò ìàëòìàëûã ãàçðûí õýâëèéãýýñ á¿ðýí ã¿éöýò ÿëãàæ àâàõ (ºíººãèéí áàéäëààð íåôòèéí 70 îð÷èì, í¿¿ðñíèé 30 îð÷èì, òºìðèéí õ¿äðèéí 20 îð÷èì õóâèéã ãàçðûí õýâëèéä õàÿæ áàéíà), ­ Áàéãàëèéí áàÿëãèéã áîëîâñðóóëàõ, òýýâýðëýõ ÿâöàä ãàðäàã õàÿãäëûã áàãàñãàõ, ­ Ýöñèéí á¿òýýãäýõ¿¿íä õýðýãëýõ ò¿¿õèé ýäèéí îðö, æèíã áàãàñãàõ (õàìãèéí íààä çàõ íü ò¿ëø ýð÷èì õ¿÷íèé õýðýãëýýã áàãàñãàõ). Ýíý á¿õíèéã áîëîí áàñ áóñ ìàø îëîí òºðëèéí ¿ðýëãýí õàÿãäàëòàé àðãà àæèëëàãààã á¿õýëä íü ººð÷ëºõèéã íººö õýìíýõ òåõíîëîãè íýâòð¿¿ëýõ ãýäýã îéëãîëòîä õàìààðóóëæ áàéíà. Øèíæëýõ óõààí òåõíîëîãèéí õýðýãëýýã òîãòâîðòîé õºãæëèéí áàòàëãàà áîëãîõ òàëààð Èîõåííåñáóðãèéí õýðýãæèõ òºëºâëºãººíä äýâø¿¿ëñýí çîðèëòîîñ èøëýæ ¿çâýë: Áàéãàëèéí áîëîí íèéãìèéí óõààíû ýðäýìòíèé õîîðîíäîõ, ýðäýìòýí øèéäâýð ãàðãàã÷èéí õîîðîíäîõ õàìòûí àæèëëàãààãààð äàìæóóëàí á¿õ ò¿âøèí äýõü øèéäâýð ãàðãàëò, áîäëîãûã äàðààõü ÿàðàëòàé àðãà õýìæýýãýýð ñàéæðóóëàõ: ­ Øèíæëýõ óõààíû ìýäëýã òåõíîëîãèéí õýðýãëýýã äýâø¿¿ëýõ, ¿íäýñíèé õóóëüä íèéö¿¿ëýí òýäãýýð ìýäëýã ýçýìøèã÷ íàðûã õ¿íäýòãýõ çàìààð îðîí íóòãèéíõàí áîëîí óóãóóë íóòãèéíõíû ¿ð ºãººæòýé õýðýãëýýã äýýøë¿¿ëýõ, ­ Íýãäñýí øèíæëýõ óõààíû ¿íýëãýý, ýðñäëèéí ¿íýëãýý áà õàìòûí õàðèóöëàãà, ñàëáàð õîîðîíäûí àðãûí õýðýãëýýã äýýøë¿¿ëýõ, ­ Õºãæèæ áóé îðíû øèíæýý÷ íàðûí ºðãºí îðîëöîîòîé Çàñãèéí ãàçàð õîîðîíäûí öàã óóðûí ººð÷ëºëòèéí á¿ëýãëýëèéã áàãòààñàí øèéäâýð ãàðãàëòàíä äýìæëýã ¿ç¿¿ëýõ îëîí óëñûí ýðäýìòíèé ¿íýëãýýã äýìæèõ, õàìòûí àæèëëàãààã ¿ðãýëæë¿¿ëýõ, ­ Øèíæëýõ óõààí áà òåõíîëîãèéí áîäëîãî áîëîâñðóóëàõ õýðýãæ¿¿ëýõýä õºãæèæ áóé îðîíä òóñëàõ, ­ Øèíæëýõ óõààí óëñûí áîëîí õóâèéí áàéãóóëëàãà õîîðîíäûí õàìòûí ò¿íøëýë áèé áîëãîõ, øèíæëýõ óõààí òåõíîëîãèéí
    • Õàÿãäàëã¿é òåõíîëîãè ãýäýã íü íýã òºðëèéí á¿òýýãäýõ¿¿íèé ¿éëäâýðëýëýýñ ãàðàõ õàÿãäëûã íºãºº òºðëèéí ¿éëäâýðëýëèéí ò¿¿õèé ýä áîëãîí àøèãëàõ ýñâýë ýëýãäýæ ýâäýðñýí ýäýëõ¿¿í, á¿òýýãäýõ¿¿íèéã íºõºí ñýðãýýæ ýðã¿¿ëýí àøèãëàõ, çàäëàí õýñýã÷èëæ, àíãèëàí ÿëãàæ øèíý òºðëèéí á¿òýýãäýõ¿¿íèé ò¿¿õèé ýä áîëãîí àøèãëàõ çàìààð àëèâàà õºãæèë, èíæåíåðèéí ñåêòîðûí ¿¿ðãèéã áàòàëãààæóóëàõûí òóëä ýðäýìòíèé õàìòàðñàí çºâëºãººã øèéäâýð ãàðãàã÷èä ºãºõ, ­ Øèíæëýõ óõààíä ò¿øèãëýñýí øèéäâýðýýð õàíãàõ, øèéäâýð ãàðãàëòûã ñàéæðóóëàõ, äîð äóðäñàí÷èëàí õ¿ðýýëýí áóé îð÷èí, õºãæëèéí òàëààðõè Ðèîãèéí Òóíõàãëàëûí 15 äóãààð çàð÷èìä çààñíààð óðüä÷èëàí ñýðýìæë¿¿ëýõ àðãûã áàòàëãààæóóëàõ. “Õ¿ðýýëýí áóé îð÷íûã õàìãààëàõûí òóëä óðüä÷èëàí ñýðýìæë¿¿ëýõ àðãûã ººðèéí õ¿÷èí ÷àäàëä òîõèðóóëàí óëñ îðîí ºðãºíººð íýâòð¿¿ëýõ õýðýãòýé áàéíà.” Äàÿí äýëõèé XXI çóóíû õºòºëáºðèéã õýðýãæ¿¿ëýõýä øèíæëýõ óõààí òåõíîëîãèéí çºâëºãººã õ¿ëýýæ àâàõ õ¿ñýëò òàâèõ, øèéäâýð ãàðãàã÷ áîëîí øèíæëýõ óõààíû á¿ëýãëýëèéí õîîðîíä áàéíãûí ñóâàã áèé áîëãîõ, á¿õ ò¿âøèíä ìýäëýã òóðøëàãà, òýðã¿¿íèé àðãà áàðèë, ¿ð ä¿íã õàðèëöàí ñîëèëöîõ çîðèëãîòîé òîãòâîðòîé õºãæëèéí øèíæëýõ óõààí áîëîâñðîëûí ñ¿ëæýý áàéãóóëàõ áýõæ¿¿ëýõ, øèíæëýõ óõààíû ÷àäàâõèéã ÿëàíãóÿà õºãæèæ áóé îðîíä á¿ðä¿¿ëíý. Øààðäëàãàòàé òîõèîëäîëä õàðèëöàà õîëáîîíû äàâòàìæ, òóðøëàãà ìýäëýãýý õàðèëöàí ñîëèëöîõ çàìààð ìýäýýëýë, õàðèëöàà õîëáîîíû òåõíîëîãèéã àøèãëàõ áà á¿õ óëñàä ìýäýýëýë, õàðèëöàà õîëáîîíû òåõíîëîãèéí àøèãëàëò, ÷àíàðûã äýýøë¿¿ëýõ. Øèíý áîëîí íýìýëò íººö çýðýã øààðäëàãàòàé ñàíõ¿¿, òåõíèêèéí íººöèéí ýõ ¿¿ñâýð á¿ðä¿¿ëýõ çàìààð öýâýð òåõíîëîãè, á¿òýýãäýõ¿¿íèé òåõíîëîãèä õ¿ðýõ áîëîâñðóóëàëò, ñóäàëãààíû àæëûã ºðãºæ¿¿ëýõ çîðèëãîîð ñòðàòåãèéí õîëáîîíä îðîëöîõûí òóëä èë òîä ñàíõ¿¿æèëòòýé ñóäàëãàà, õºãæëèéí òóñãàé íýãæèéã äýìæèõ òåõíîëîãèéã ÿëàíãóÿà õºãæèæ áóé îðîíä øèëæ¿¿ëýõ ò¿ãýýõèéã äýìæèíý.
    • àøèãò ìàëòìàëûã øîðîîíîîñ øîðîî áîëòîë íü îëîí äàõèí àøèãëàõ áèò¿¿ õýëõýý á¿õèé òåõíîëîãèéã õýëíý. Õàÿãäàëã¿é òåõíîëîãèéí ýõíèé ìº÷ëºã íü àíõäàã÷ ¿éëäâýðëýëèéí ò¿¿õèé ýäèéã õàÿãäàëã¿é þìóó õàÿãäàë áàãàòàé àøèãëàõ, õî¸ðäàõü ìº÷ëºã íü ýõíèéõýýñ ãàðñàí õàÿãäëûã äàõèí àøèãëàõ áóþó çýðýãöýý ¿éëäâýðëýëèéí ò¿¿õèé ýä áîëãîõ, ýñâýë õýðýãëýýíýýñ ãàðñàí òåõíèê õýðýãñëèéã õî¸ðäîã÷ ò¿¿õèé ýä áîëãîí õýðýãëýõèéã õýëäýã. Ýä þìñûí áîëîí ýíåðãèéí çàðöóóëàëò áàãàòàé íººö õýìíýñýí, õàÿãäàëã¿é òåõíîëîãè íü òîãòâîðòîé õºãæëèéí ¿íäñýí çàð÷èì þì.