Your SlideShare is downloading. ×
Tijd voor een nieuw pensioenverhaal
Tijd voor een nieuw pensioenverhaal
Tijd voor een nieuw pensioenverhaal
Tijd voor een nieuw pensioenverhaal
Tijd voor een nieuw pensioenverhaal
Upcoming SlideShare
Loading in...5
×

Thanks for flagging this SlideShare!

Oops! An error has occurred.

×
Saving this for later? Get the SlideShare app to save on your phone or tablet. Read anywhere, anytime – even offline.
Text the download link to your phone
Standard text messaging rates apply

Tijd voor een nieuw pensioenverhaal

438

Published on

Jac Baas en Naomi van der Ende geven in het vakblad Pensioen Bestuur & Management hun visie op het Nieuwe Pensioenverhaal.

Jac Baas en Naomi van der Ende geven in het vakblad Pensioen Bestuur & Management hun visie op het Nieuwe Pensioenverhaal.

Published in: Education
0 Comments
0 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total Views
438
On Slideshare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
0
Actions
Shares
0
Downloads
3
Comments
0
Likes
0
Embeds 0
No embeds

Report content
Flagged as inappropriate Flag as inappropriate
Flag as inappropriate

Select your reason for flagging this presentation as inappropriate.

Cancel
No notes for slide

Transcript

  • 1. COM M U N I CATI E De pensioeninformatiebulldozer gecrasht Tijd voor nieuw pensioenverhaal Na jaren van uitzichtloze informatieverplichting biedt het nieuwe pensioencontract een verrassend perspectief: het crashen van de pensioeninformatiebulldozer. Het gaat immers niet meer om pensioen, maar om mentaal, fysiek en financieel gezond ouder worden. Jac Baas (60) en Naomi van der Ende (27) waar hij op kan rekenen. Met de huidige complexiteit Respectievelijk partner en consultant bij Kool Baas & van de regelingen en alle recente ontwikkelingen in de De Quelerij pensioenwereld is dat nogal wat. We komen daardoor dus met allerlei informatie die voor de deelnemer, op Het nieuwe pensioencontract betekent het einde van het moment dat hij het krijgt, in zijn perceptie hele- een lange periode van moeizame informatiever- maal niet relevant is. En dus ook niet interessant is. plichtingen. Het gaat voortaan niet meer over ‘pen- Eigenlijk een enorme informatiebulldozer waarmee we sioen’, maar over ‘pensioneren’. En pensioen is daarin de deelnemer volledig van het speelveld duwen. Een slechts één van de instrumenten. Tijd voor een nieuw deelnemer van 25 jaar wíl helemaal niet weten dat hij pensioenverhaal. Dat is de mening van Jac Baas en straks op zijn 67ste met zijn pensioen kan variëren of Naomi van der Ende. kan uitruilen. Die deelnemer leeft in het NU. Baas: Veel pensioenfondsen spannen zich eindeloos in om deelnemers betrokken te krijgen bij hun pensioen, Het nieuwe pensioenverhaal? maar zien zich daarbij gedwarsboomd door de neven- effecten van die informatiebulldozer. Dat werkt dus Waarom ‘eindelijk gecrasht’? niet. Dat kost alleen maar heel veel geld en inspanning Baas: ‘Dé deelnemer’ is, ondanks intensief informeren, en leidt uiteindelijk bij iedereen tot frustratie. Zelfs de niet of nauwelijks te bereiken. Dat heeft een aantal deelnemers die uiteindelijk ‘pensioenbewust’ zijn oorzaken. De belangrijkste is dat bij de meeste deelne- geworden of gemaakt, blijken met dat bewustzijn nog mers pensioen niet op het netvlies staat. Deelnemers maar erg weinig te kunnen. Ze missen het ‘totaalplaat- voelen zich geen ‘deel nemers’. Daarnaast hebben de je’. Niet alleen voor zichzelf maar ook voor hun totale meeste deelnemers nog steeds het vertrouwen dat het gezinssituatie. En niet alleen wat betreft hun pen- ‘wel goed zit’, of ‘vast wel weer goed komt’ met hun sioeninkomen, maar ook wat betreft een mogelijk niet pensioen. Dat los je niet op door ze te vertellen hoeveel afgeloste hypotheek en de levenskosten waar ze dán ze straks krijgen. Zoals een deelnemer laatst zei: “Als ik mee te maken krijgen. Dat is een probleem dat je ook zou weten hoeveel ik straks nodig had, zou ik me er wel niet oplost met financiële planning. Dat los je alleen in verdiepen. Maar ik heb geen idee hoe ik er dan voor maar op door te accepteren dat je leeft met een sta en wat dan mijn plannen zijn.” En dat speelt niet bepaalde mate van onzekerheid. Niet alle factoren die alleen bij jongeren. Dat kom je ook tegen bij ouderen, je toekomst bepalen kunnen nu eenmaal in beton wor- zelfs nog vlak voor de pensionering. den gegoten. Van der Ende: Daarnaast is de huidige communi- Het is goed dat er nu een moment is waarop het legi- catieaanpak vooral gebaseerd op de wettelijke infor- tiem wordt om een andere koers te kiezen. Anders blij- matieverplichtingen. En op het opbouwen van kennis: ven we maar doorgaan op basis van de wettelijke infor- het algemeen gehuldigde uitgangspunt is dat de deel- matieverplichting op een manier waar eigenlijk nie- nemer moet weten hoe zijn pensioen in elkaar zit en mand bij gebaat is.P E N S I O E N B E STU U R & M A N AG E M E N T N UM M E R 1 2 0 1 1 / 60
  • 2. COM M U N I CATI EWat moet de focus worden? ge pensioenregeling. Maar ook de lager opgeleidenBaas: De focus moet komen te liggen op een gezond moeten hierin worden meegenomen. Niet omdat zefinancieel zelfbewustzijn. Een stuk eigen verantwoor- langer móeten doorwerken, maar omdat ze langerdelijkheid voor je financiële toekomst. Dat gaat dus moeten kúnnen en wíllen doorwerken en tot die con-niet om je pensioen. Dat gaat om je baan. Om je car- clusie komen vóórdat ze helemaal uitgeblust of opge-rière, om je eigen ontwikkeling. Dus ook om de bereid- brand zijn.heid en de verantwoordelijkheid om wat betreft werken toekomstig inkomen verder te kijken dan je neus Focus op gezond financieellang is. Je kunt niet meer verwachten dat alles wel zelfbewustzijngeregeld wordt door je baas en door de overheid. Dat isje kop in het zand steken. Heel simpel: de kans dat Van der Ende: Pensioencommunicatie verschuift dusmensen die nu op hun 23ste ergens in dienst komen heel snel naar ‘arbeidsvoorwaardencommunicatie’. Enstraks ook bij die werkgever met pensioen gaan is dat gaat dan niet alleen over je werk bij je huidige ofongeveer nul. Tegen de tijd dat ze gaan pensioneren, nieuwe werkgever, maar over werken in het algemeen.zijn ze al een aantal werkgevers en ook een aantal pen- Over gezond werken, blijven werken en stoppen metsioenregelingen verder. Voor veel hoger opgeleiden is werken. Waar we naartoe moeten is een menta-dit al lang een bekend gegeven. Dat zal ongetwijfeld liteitsverandering. Dat is een gezamenlijke verantwoor-ook een rol spelen bij hun non-interesse in hun huidi- delijkheid van overheid, sociale partners en niet te ver- P E N S I O E N B E STU U R & M A N AG E M E N T N UM M E R 1 2 0 1 1 / 61
  • 3. COM M U N I CATI Egeten de individuele werkgever én de individuele Wat is er precies mis met pensioencommunicatie in zijnwerknemer. Dat vraagt om een geheel andere visie op huidige vorm?communicatie. En om een andere communicatieaan- Baas: Door alle veranderingen in de afgelopen decenniapak. Vooralsnog zal daarbij het accent sterk komen te hebben we het rond de regelingen wel vreselijk com-liggen op cultuurverandering en veranderingscommu- plex gemaakt. En als we eerlijk kijken naar de huidigenicatie. Het nieuwe werken vraagt om gelijkwaar- problematiek van het korten, dan moeten we eigenlijkdigheid. Niet om het eenzijdig door de werkgever vaststellen dat het stelsel al veel langer ‘ziek’ is. Ook deopleggen van arbeidsvoorwaarden, maar om het geza- overgang van eindloon naar middelloon was al eenmenlijk sluiten van een deal voor letterlijk onbepaalde vorm van korten. Net als de doorvoering van VPL entijd en gericht op een toekomstontwikkeling die voor het uitstellen van indexatie. En steeds weer hebben webeide partijen een aantrekkelijk perspectief biedt. gekozen voor technische oplossingen – lees doekjes voor het bloeden – in plaats van de problematiek struc-Waarom nu? tureel op te lossen. Dat heeft geresulteerd in absoluutBaas: Op dit moment komt een aantal zaken samen. De niet meer uitlegbare regelingen en overgangsregelingenbelangrijkste daarvan zijn de vergrijzing, de toenemende en een steeds onzekerder wordende pensioenuitkomst.problematiek van financiering van sociale voorzieningen Van der Ende: We moeten af van het informeren overen zorg, de financiering van de pensioenen en de steeds ‘de pensioenregeling’ en ‘de pensioenuitkomst’. Dat isduidelijker wordende behoefte aan een andere invulling in wezen onzinnige informatie als je kijkt naar devan de arbeidsrelatie. Zowel uit economische als ontwikkelingen. Werknemers en deelnemers moetenmaatschappelijke motieven. Niet alleen omdat de baan leren leven in een maatschappij waarin niet alles zekervoor het leven en de fulltimebaan al lang geleden op de is. Dat geldt niet alleen voor je pensioen, maar ookhelling zijn gegaan. Ook de behoefte aan kunnen en voor je baan, je toekomst, de sociale voorzieningen enwillen blijven doorwerken wordt steeds duidelijker. Kijkmaar eens naar het gedrag van de mensen die nu met, Andere invulling arbeidsrelatieveelal nog vervroegd, pensioen gaan.Van der Ende: Het opschuiven van de pensioenleeftijd is je gezondheid. En voor een belangrijk deel is dat ookin wezen eerder een gevolg dan een oorzaak. Net als het allang geaccepteerd. Dat merk je ook als je met werkne-nieuwe pensioencontract. Maar wel vormen zij de trigger mers één op één in gesprek gaat. Ongeacht of het dandie het nu nodig én mogelijk maakt, om op een aantal gaat om hun persoonlijke toekomstverwachting, hunfronten tegelijk een structurele verandering in gang te baan of hun pensioen.zetten. Met alleen het opschuiven van de AOW- en pen- Baas: Een van de grootste misverstanden is dat we ervansioenleeftijd zijn we er niet. Dat is een lapmiddel en uitgaan dat de deelnemer die claimt dat hij een zekerverandert niets aan de werkelijke problematiek. We pensioen wil, ook daadwerkelijk weet wat hij wil enmoeten nu de stap maken naar een duurzaam totaal- hoeveel dat ‘zekere’ pensioen dan inhoudt ten opzichtestelsel dat ook de jongeren een perspectief biedt op een van zijn financiële toekomstplaatje. Dat is dus gewoongezonde toekomst én een gezonde financiële oude dag. niet zo. De meeste deelnemers hebben niet alleen geenBaas: Dat vraagt dus niet om het hard neerzetten van een idee hoeveel pensioen ze straks krijgen, maar ook geennieuwe pensioenleeftijd. Waar het om gaat is het met idee hoe hoog de AOW is, en wat ze later eigenlijkelkaar komen tot een andere invulling van werken, naar nodig hebben. Zekerheid willen hebben over pensioenminder werken en niet meer werken, in combinatie met is vooral zekerheid willen hebben dat je erop mageen gezond financieel zelfbewustzijn en een grotere vertrouwen dat er goed met jouw pensioenpot wordteigen verantwoordelijkheid voor de eigen toekomst en omgegaan. En díe zekerheid moeten we hem zeker kun-de financiële oude dag. En dat binnen een stelsel waarin nen bieden. Net als de zekerheid dat hij mag rekenenook rekening wordt gehouden met de lager opgeleiden op een fatsoenlijk personeelsbeleid. Het gaat om eenen risicogroepen die niet of in mindere mate kunnen ander soort zekerheid: niet nominaal, maar sociaal endeelnemen aan het arbeidsproces. Mentaal, fysiek en moreel.financieel gezond ouder worden begint bij andersdenken over werken, over de toekomst en over de eigen Gooien jullie hiermee niet de handdoek in de ring?verantwoordelijkheid daarin. ‘Pensioen’ is daarin geen Van der Ende: Integendeel. We maken duidelijk dat dedoel, maar een middel. huidige aanpak, die voor een belangrijk deel wordt opgelegd vanuit informatieverplichting, een bodem- P E N S I O E N B E STU U R & M A N AG E M E N T N UM M E R 1 2 0 1 1 / 63
  • 4. COM M U N I CATI E loze put is. Zeker voor fondsen met beperkte middelen bijscholingsmogelijkheden. Wat dat laatste betreft is en zeker voor bedrijfstakpensioenfondsen waarbij de het ongeloofwaardig en inconsequent dat onlangs de uitvoerder in de meeste gevallen op een enorme afstand subsidiëring voor het volgen van MBO-opleidingen staat van de onderneming en dus van de deelnemer. De voor ouderen werd geschrapt. Overigens wil dat niet nu voor ons liggende uitdaging is om letterlijk iedereen zeggen dat de overheid alle mogelijke vormen van ervan te overtuigen dat het anders moet. En ook anders opleiding en herscholing zou moeten betalen. Ook daar hebben werkgever en werknemer een duidelijke Meer eigen verantwoordelijkheid eigen verantwoordelijkheid in. Van der Ende: Gezond ouder worden betekent langer kán. Dat vraagt om een communicatieaanpak die veel kunnen en willen doorwerken. Ofwel: ‘anders pen- meer vraagt dan ‘alleen’ het informeren van de deelne- sioneren’. Waarom laten we de pensioenleeftijd niet mer. Maar wel met veel meer kans van slagen. Ook voor los? Waarom doen we niet veel meer op het gebied van wat betreft de jongeren. Bovendien geven we juist met deeltijdbanen en deeltijdpensioen? Waarom maken we deze verandering de pensioenfondsen en uitvoerders niet meer werk van oudereninstroom, bijvoorbeeld in veel meer houvast voor wat betreft hun communi- de zorgsector waar we nu wat betreft mantelzorg hele- catiebeleid en doelstellingen. maal afhankelijk zijn van vrijwilligers. Betrek dat in het reguliere arbeids- en herscholingsproces. Jullie streven naar meer eigen verantwoordelijkheid. Kan iedereen die dragen? Hoe staat het met het nieuwe pensioenverhaal en de infor- Baas: Het gaat niet om eigen financiële verantwoor- matieverplichtingen volgens de Pensioenwet? delijkheid, maar om eigen verantwoordelijkheid voor Baas: De Pensioenwet kent vooral een informatiever- je financieel welzijn. Daarbij maakt het niet uit of je plichting. Met als achtergrond de bescherming van de hoog of laag bent opgeleid en wat voor functie je hebt. deelnemer. De deelnemer moet voor wat betreft zijn Het is voornamelijk een kwestie van gezond verstand pensioenregeling over al die informatie kunnen en bewustwording. En dat wordt niet alleen van je beschikken, die hij nodig heeft voor het opstellen van gevraagd als het gaat om je financiële toekomst of om een financiële planning. Daar is niets op tegen. je arbeidsrelatie en je arbeidsperspectief, dat wordt ook Integendeel. Waar wel heel veel op tegen is, is dat we al van je gevraagd in het normale dagelijks leven. die doelstelling hebben vertaald naar een integrale en Bijvoorbeeld in het verkeer of het doen van je jaarlijkse actieve brengplicht. Het gevolg is dat we de deelnemer belastingaangifte. zijn gaan ondersneeuwen met een veelheid van veelal Daarnaast sta je er niet alleen voor. Waar we uitein- technische en voor de deelnemer volstrekt onbegrij- delijk naar toe moeten is een mentaliteitsverandering pelijke informatie op het moment dat hij daar hele- in het totale denken over werken, leren, ouder worden maal niets mee kan of wil. We zijn in wezen de deelne- en vrije tijd. En dat betekent dat dat ook gefaciliteerd mer alleen maar gaan bevestigen in het gegeven dat moet worden. In de vorm van opleidingen, in de vorm pensioen vooral complex en oninteressant is. Waar het van leeftijdsbewuste definiëring van banen en her- of om gaat is dat de deelnemer over die informatie moetP E N S I O E N B E STU U R & M A N AG E M E N T N UM M E R 1 2 0 1 1 / 64
  • 5. COM M U N I CATI Ekunnen beschikken op het momentdat hij daar behoefte aan heeft. Danmoet die informatie beschikbaar,toegankelijk, volledig en begrijpelijkzijn. En dat kunnen we primaoplossen.Van der Ende: En als we de deelne-mer ook nog weten te triggeren opvoor hem relevante momenten zoalstrouwen, scheiden en een nieuwebaan, zijn zogenoemde ‘life-events’,dan zorgen we er ook nog voor dathij op de juiste momenten weet dathij naar informatie op zoek moet.Met de moderne communicatiemid-delen is dat niet de grootste uitda-ging. Het Pensioen-APK zoals we dathebben ontwikkeld in samenwer-king met Pensioenkijker.nl is daareen goed bewijs van.Wat betekent dit voor de pensioenfond-sen?Baas: Voor de pensioenfondsen ende pensioenuitvoerders betekent diteen heel belangrijke verandering. Endat geldt ook voor de werkgevers enwerkgeversorganisaties. Voor de pensioenfondsen komt het arbeidsvoorwaardenpakket. En dan niet in de vormhet erop neer dat ze niet meer worden geconfronteerd van: ‘Hoeveel krijg ik straks?’, maar in de vorm van:met bijna onmogelijke communicatiedoelstellingen, ‘Wat is er voor mij geregeld en wat bouw ik op in dezoals het verhogen van het pensioenbewustzijn: Hoe periode dat ik hier werk? Wat kan ik daarmee in relatiehoog wil je het hebben? Voor pensioenfondsen geldt tot de duur en verdere invulling van mijn dienstver-een tweeledige taak. Eén: risicomanagement. Dat heeft band?’ Daar ligt dus het echte communicatievraagstuk.te maken met deelnemersgerichte informatie en com- Van der Ende: Op dat laatste vlak moet zonder meer demunicatie vanuit de individuele pensioensituatie. grootste verandering gaan plaatsvinden. Het gaatTwee: integratie van de pensioencommunicatie met de immers om een mentaliteitsverandering met betrekkingarbeidsvoorwaardencommunicatie. tot ‘anders omgaan met werk’. ‘Het Nieuwe Werken’Om even wat dieper in te gaan op risicomanagement: zoals dat nu in opkomst is, is wat mij betreft alleen noghet belangrijkste uitgangspunt daarbij is het voor- maar een aanzet. Het gaat niet alleen om flexibilisering,komen dat deelnemers een pensioenteleurstelling tege- maar om anders denken over werken, carrièreontwik-moet gaan als gevolg van onvoldoende of niet begrepen keling en vrije tijd. Dat vraagt om een menta-informatie. En: zorg ervoor dat de informatie voldoet liteitsverandering bij werkgevers en werknemers en bijaan de Pensioenwet en de richtlijnen van de toezicht- de meeste organisaties om een forse cultuurverande-houder. Voor het pensioenfonds en de uitvoerder zie ik ring. Maar, zoals wij nu al bij een aantal van onzevooral een belangrijke verschuiving naar meetbaar relaties zien, is ook dat uitstekend oplosbaar. Pensioen-effectief informatie- en communicatiemanagement. communicatie verschuift inhoudelijk naar arbeidsvoor-Wat betreft integratie met of aansluiting op de commu- waardencommunicatie en uitvoerend naar cultuur ennicatie over de arbeidsvoorwaarden: dat is een kwestie veranderingsmanagement. Dat vraagt een geïntegreerdvan heldere afspraken maken met de werkgever of de communicatiebeleid waarbij de werkgever meer enwerkgeversorganisaties. Er samen voor zorgen dat pen- meer leidend zal zijn. Isioen weer teruggaat waar het thuishoort, namelijk in P E N S I O E N B E STU U R & M A N AG E M E N T N UM M E R 1 2 0 1 1 / 65

×