0
Το γιοφύρι της Άρτας
Τεχνικές αφήγησης: •  Αφήγηση  με μηδενική εστίαση, αφηγητής ετεροδιηγητικός και παντογνώστης •  Μονόλογος •  Διάλογος
Εκφραστικά μέσα : •Παρομοιώσεις κι ως πέφτουν τα δεντρόφυλλα, να πέφτουν οι διαβάτες • Υπερβολές •  Σαράντα πέντε μάστοροι...
• Επαναλήψεις στίχων •  Αργά ντυθεί, αργά αλλαχτεί, αργά να πάει το γιόμα, αργά να πάει και να διαβεί της Άρτας το γιοφύρι...
Χαρακτηριστικά της τεχνοτροποίας του δημοτικού τραγουδιού: •  ισομετρικός παραλληλισμός • Αλοίμονο στους κόπους μας, κρίμα...
Παρέμβαση μαθητών - δημιουργική γραφή : Οι μαθητές αντέδρασαν στο σημείο της ανθρωποθυσίας και συγκεκριμένα η Παντελή Ανασ...
Υπάρχει μια πιο ήπια  παραλλαγή , που στο επίμαχο σημείο της «βίαιης» ανθρωποθυσίας του θρύλου λέει πως μόλις έφθασε στο γ...
Παραλλαγές του τραγουδιού υπάρχουν σε όλη την περιοχή των Βαλκανίων. Οι αλβανικής καταγωγής μαθητές αναζήτησαν την αλβανικ...
Η αλβανική παραλλαγή   Το κάστρο της Ροζάφα Έπεσε η ομίχλη πάνω από την Μπούνα και την κάλυψε ολόκληρη. Τρεις μέρες και τρ...
Τις έχετε εσείς οι τρεις τις τρεις κοπέλες σας; Παντρεμένοι είμαστε, του λένε εκείνοι,  και οι τρεις τις έχουμε τις τρεις ...
Ξημέρωμα κι οι τρεις σηκώνονται νωρίς και πάνε στη δουλειά τους.  Τα σφυριά κομαντιάζονται, οι πέτρες διαλύονται,  οι καρδ...
Πίστεψέ με μάνα, εγώ θα πάω. Αλλά έχω γιο μικρό.  Θέλει να θηλάσει, θέλει να πιει και κλαίει. Ξεκίνα γρήγορα, γιατί το γιο...
Έχετε γεια, ω κουνιάδοι.  Θα σας αφήσω όμως μια τελευταία επιθυμία: όταν με χτίσετε στον τοίχο,  να αφήσετε έξω το δεξί μο...
Το Γεφύρι της Άρτας έχει γίνει  πηγή έμπνευσης  και με βάση αυτό έχουν γραφεί  θεατρικά έργα  (Βουτιερίδης, Καζαντζάκης, Χ...
Upcoming SlideShare
Loading in...5
×

Του γιοφυριού της Άρτας

18,897

Published on

από την Κατερίνα Προκοπίου για το μάθημα της Ελληνικής Λογοτεχνίας της Γ΄ Γυμνασίου

Published in: Education
1 Comment
1 Like
Statistics
Notes
  • Πολύ καλή δουλειά! μπράβο! μας εμπνεύσατε να προσπαθήσουμε κι εμείς στην τάξη να κάνουμε μια ταινιούλα με 'εκφραστική ανάγνωση' του ποιήματος στην τάξη!
    Θα μπορούσατε να ανεβάσετε και την αλβανική παραλλαγή στο πρωτότυπο γιατί δεν είναι δυνατό να τη βρω, όσο ψάχνω, τουλάχιστον διαδικτυακά...;

    άννα π. - φιλόλογος
    2ο γυμνάσιο Τριλόφου 2010-2011
       Reply 
    Are you sure you want to  Yes  No
    Your message goes here
No Downloads
Views
Total Views
18,897
On Slideshare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
30
Actions
Shares
0
Downloads
171
Comments
1
Likes
1
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

Transcript of "Του γιοφυριού της Άρτας"

  1. 1. Το γιοφύρι της Άρτας
  2. 2. Τεχνικές αφήγησης: • Αφήγηση με μηδενική εστίαση, αφηγητής ετεροδιηγητικός και παντογνώστης • Μονόλογος • Διάλογος
  3. 3. Εκφραστικά μέσα : •Παρομοιώσεις κι ως πέφτουν τα δεντρόφυλλα, να πέφτουν οι διαβάτες • Υπερβολές • Σαράντα πέντε μάστοροι κι εξήντα μαθητάδες • Τ' άκουσ' ο πρωτομάστορας και του θανάτου πέφτει. • Προσωποποίηση Πουλάκι εδιάβη κι έκατσε αντίκρυ στό ποτάμι, δεν εκελάηδε σαν πουλί, μηδέ σαν χελιδόνι, παρά εκελάηδε κι έλεγε ανθρώπινη λαλίτσα: • Σχήμα άρσης και θέσης • δεν εκελάηδε σαν πουλί, μηδέ σαν χελιδόνι, παρά εκελάηδε κι έλεγε ανθρώπινη λαλίτσα: • και μη στοιχειώσετε ορφανό, μη ξένο, μη διαβάτη, παρά του πρωτομάστορα την όμορφη γυναίκα,
  4. 4. • Επαναλήψεις στίχων • Αργά ντυθεί, αργά αλλαχτεί, αργά να πάει το γιόμα, αργά να πάει και να διαβεί της Άρτας το γιοφύρι. • Γοργά ντύσου, γοργά άλλαξε, γοργά να πας το γιόμα, γοργά να πας και να διαβείς της Άρτας το γιοφύρι. • Ασύνδετα σχήματα • και μη στοιχειώσετε ορφανό, μη ξένο, μη διαβάτη, • Αργά ντυθεί, αργά αλλαχτεί, αργά να πάει το γιόμα, • Γοργά ντύσου, γοργά άλλαξε, γοργά να πας το γιόμα • και ποιος να μπει, και ποιος να βγει, το δαχτυλίδι να 'βρει; • Μεταφορά Την είδ' ο πρωτομάστορας, ραγίζεται η καρδιά του. • Τραγική ειρωνεία Γειά σας, χαρά σας, μάστοροι και σεις οι μαθητάδες, μα τι έχει ο πρωτομάστορας και είναι βαργομισμένος;
  5. 5. Χαρακτηριστικά της τεχνοτροποίας του δημοτικού τραγουδιού: • ισομετρικός παραλληλισμός • Αλοίμονο στους κόπους μας, κρίμα στις δούλεψές μας • δεν εκελάηδε σαν πουλί, μηδέ σαν χελιδόνι • νόμος των τριών Ένας πηχάει με το μυστρί κι άλλος με τον ασβέστη, παίρνει κι ο πρωτομάστορας και ρίχνει μέγα λίθο • επανάληψη στίχων • Αργά ντυθεί, αργά αλλαχτεί, αργά να πάει το γιόμα, αργά να πάει και να διαβεί της Άρτας το γιοφύρι. • Γοργά ντύσου, γοργά άλλαξε, γοργά να πας το γιόμα, γοργά να πας και να διαβείς της Άρτας το γιοφύρι. • χρήση του αριθμού 3 και των πολλαπλασίων του Σαράντα πέντε μάστοροι κι εξήντα μαθητάδες
  6. 6. Παρέμβαση μαθητών - δημιουργική γραφή : Οι μαθητές αντέδρασαν στο σημείο της ανθρωποθυσίας και συγκεκριμένα η Παντελή Αναστασία είπε ότι είμαστε αυτόπτες μάρτυρες μιας δολοφονίας και μάλιστα συνένοχοι, επειδή δεν κάνουμε τίποτε, για να την αποτρέψουμε. Μετά από συζήτηση καταλήξαμε ότι μπορούμε να επέμβουμε και να αλλάξουμε το τέλος του τραγουδιού. Η Αναστασία, αφού εξέφρασε την ένστασή της στο ότι πάντα γυναίκες θυσιάζονται (βλ. Ιφιγένεια), ανέλαβε να δώσει τη δική της λύση: ...Ένας πηχάει με το μυστρί κι άλλος με τον ασβέστη… Αλλάζει γνώμη ο μάστορας και πάει να την τραβήξει μ’ αυτή δεν τον λυπήθηκε μαζί της τον επαίρνει. «Μαζί ζωή διαβήκαμε ωραία κι ευτυχισμένη μαζί θε και το θάνατο, μαζί να το διαβούμε». Δε θύμωσε ο μάστορας, σκύβει και τη φιλάει. Μαζί πεθάναν τελικά, μαζί κι ευτυχισμένοι Και πριν πεθάνουν δώσανε ευχή μα και κατάρα «Ευτυχισμένοι να ‘ναι αυτοί που στο γιοφύρι πιένουν μα το πουλάκι το μικρό πάραυτα να πεθάνει που χώρισε ανθρώπους άδικα απ’ της ζωής τη στράτα».
  7. 7. Υπάρχει μια πιο ήπια παραλλαγή , που στο επίμαχο σημείο της «βίαιης» ανθρωποθυσίας του θρύλου λέει πως μόλις έφθασε στο γεφύρι η γυναίκα του πρωτομάστορα εκείνος: «Ευθύς τον ίσκιο άρπαξε και παίρν΄ και τη στοιχειώνει» Και αφού πήρε το ανάστημά της από τον ίσκιο, της λέγει: «Σύρε, Κυρά μου, στο καλό και στη καλή την ώρα κι όσο να πά΄ στο σπίτι της πέφτει και αποθαίνει» (Δηλαδή έχουμε το ίδιο ακριβώς αποτέλεσμα, αφού η γυναίκα του μένει σαν οπτασία χωρίς ίσκιο, δεν ακούγεται όμως τόσο μακάβριο)
  8. 8. Παραλλαγές του τραγουδιού υπάρχουν σε όλη την περιοχή των Βαλκανίων. Οι αλβανικής καταγωγής μαθητές αναζήτησαν την αλβανική παραλλαγή χωρίς όμως αποτέλεσμα, γι’ αυτό επικοινωνήσαμε με email με τον αλβανό δημοσιογράφο Gazi Kapllani , που είχε την καλοσύνη να μας στείλει την αλβανική παραλλαγή, που τη μεταφράσαμε στα ελληνικά.
  9. 9. Η αλβανική παραλλαγή Το κάστρο της Ροζάφα Έπεσε η ομίχλη πάνω από την Μπούνα και την κάλυψε ολόκληρη. Τρεις μέρες και τρεις νύχτες η ομίχλη έμεινε εκεί. Μετά τρεις μέρες και τρεις νύχτες ένας αδύναμος άνεμος Έπνευσε και ανύψωσε την ομίχλη. Την ανύψωσε και την πήγε μέχρι τον τάφο του Βαλδανούζι. Εκεί στην κορυφή του λόφου, τρία αδέλφια δούλευαν. Έχτιζαν κάστρο μέγα. Τη μέρα έχτιζαν Το βράδυ γκρεμιζόταν, κι έτσι δε χτιζόταν. Περνάει, λοιπόν, από εκεί ένας καλός γέροντας. Καλή δουλειά, ω τρία αδέλφια. Να’ σαι καλά, ω καλέ γέροντα. Πού τη βλέπεις όμως συ την καλή δουλειά; Τη μέρα το υψώνουμε, τη νύχτα καταρρέει. Ξέρεις κανα λόγο να μας πεις χαρμόσυνο; Τι πρέπει να κάνουμε για να κρατήσουμε τους τοίχους στα πόδια τους; Εγώ ξέρω – αποκρίνεται ο γέροντας – αλλά δειλιάζω να σας πω, γιατί είναι αμαρτία. Ρίξ΄ την αμαρτία πάνω μας, γιατί θέλουμε να κρατήσουμε στα πόδια του αυτό το κάστρο. Ο καλός γέροντας σκέφτεται και ρωτάει: - Είστε παντρεμένοι, ω παλικάρια;
  10. 10. Τις έχετε εσείς οι τρεις τις τρεις κοπέλες σας; Παντρεμένοι είμαστε, του λένε εκείνοι, και οι τρεις τις έχουμε τις τρεις κοπέλες μας. Για πες, λοιπόν, τι πρέπει να κάνουμε, για να στεριώσει αυτό το κάστρο; Αν θέλετε να στεριώσει δεσμευτείτε με όρκο: Μην πείτε στις γυναίκες σας, στο σπίτι μη μιλήστε για τα λόγια που εγώ θα πω. Μια από τις τρεις συννυφάδες που θα’ ρθει αύριο να σας φέρει φαγητό, να την πάρετε και να την χτίσετε ζωντανή στον τοίχο του κάστρου. Τότε θα δείτε ότι ο τοίχος θα στεριώσει και θα επιζήσει αιωνίως. Αυτά είπε ο γέροντας και σε μια στιγμή εξαφανίστηκε. Συμφορά, ο μεγάλος αδερφός πάτησε τον όρκο του και δεν κράτησε το λόγο του. Μίλησε στο σπίτι, είπε στη γυναίκα του να μην πάει εκεί την επόμενη μέρα. Κι ο μεσαίος αδερφός πάτησε τον όρκο του: όλα τα είπε στη γυναίκα του. Μόνον ο μικρός κράτησε το λόγο του, δε μίλησε στο σπίτι και στη γυναίκα του δε μίλησε.
  11. 11. Ξημέρωμα κι οι τρεις σηκώνονται νωρίς και πάνε στη δουλειά τους. Τα σφυριά κομαντιάζονται, οι πέτρες διαλύονται, οι καρδιές χτυπάνε, οι τοίχοι υψώνονται. Στο σπίτι η μάνα των αγοριών δεν ξέρει τίποτε. Λέει στη μεγάλη: Καλέ μεγάλη νύφη, οι μάστορες θέλουν φαΐ και νερό. Πρέπει να τους πάμε κολοκύθες. Της απαντάει η μεγάλη νύφη: Πίστεψέ με μάνα, σήμερα δεν μπορώ να πάω, γιατί είμαι άρρωστη. Γυρνάει και λέει στη μεσαία: Καλέ μεσαία νύφη, οι μάστορες θέλουν φαΐ και νερό. Πρέπει να τους πάμε κολοκύθες. Πίστεψέ με μάνα, σήμερα δεν μπορώ να πάω, γιατί έχω να πάω στους συγγενείς μου. Τότε η μάνα των αγοριών γυρνάει και λέει στη μικρότερη: - Καλέ μικρή νύφη. Η μικρή νύφη όρθια στα δυο της πόδια : - Ορίστε μητέρα. Οι μάστορες θέλουν φαΐ και νερό. Πρέπει να τους πάμε κολοκύθες.
  12. 12. Πίστεψέ με μάνα, εγώ θα πάω. Αλλά έχω γιο μικρό. Θέλει να θηλάσει, θέλει να πιει και κλαίει. Ξεκίνα γρήγορα, γιατί το γιο τον έχουμε εμείς, δεν τον αφήνουμε να κλαίει, λένε οι συννυφάδες. Σηκώνεται η μικρή γυναίκα, η καλή, παίρνει ψωμί, νερό και κολοκύθα, φιλάει το γιο στα δυο του μάγουλα, ξεκινάει και κατηφορίζει στην Καζένα, εκεί ανεβαίνει το λόφο του Βαλδανούζι, κοντεύει στον τόπο των μαστόρων. Εκεί είναι οι δυο κουνιάδοι και ο άνδρας της. Καλή δουλειά, ω μάστορες. Μα τι είναι αυτό; Σταματάνε τα σφυριά και κόβονται, αλλά οι καρδιές χτυπούν όλο και πιο δυνατά. Τα πρόσωπα χλομιάζουν. Όταν βλέπει ο μικρός τη γυναίκα του, πετάει το σφυρί απ’ το χέρι, καταριέται την πέτρα και τον τοίχο. Η γυναίκα του του λέι: - Τι έχεις αφέντη μου; Γιατί καταριέσαι τον τοίχο και την πέτρα; Πετιέται τότε ο κουνιάδος, ο μεγάλος: Ω έχεις γεννηθεί σε μαύρη μέρα, νύφη μου. Εμείς συμφωνήσαμε να σε χτίσουμε ζωντανή στον τοίχο αυτού του κάστρου.
  13. 13. Έχετε γεια, ω κουνιάδοι. Θα σας αφήσω όμως μια τελευταία επιθυμία: όταν με χτίσετε στον τοίχο, να αφήσετε έξω το δεξί μου μάτι, να αφήσετε έξω το δεξί μου χέρι, να αφήσετε έξω το δεξί μου πόδι, να αφήσετε έξω το δεξί μαστό μου. Γιατί το γιο μου τον έχω μικρό όταν θα αρχίσει να κλαίει με το ένα μάτι θα τον βλέπω με το ένα χέρι θα τον νανουρίζω με το ένα πόδι θα του κουνώ την κούνια και να του δίνω το δεξί μαστό μου να πίνει, όταν κλαίει. Να ζεσταθεί ο μαστός μου, το κάστρο να στεριώσει, ο γιος μου να γίνει παλικάρι να γίνει βασιλιάς, να βασιλέψει. Παίρνουν τη μικρή νύφη και τη χτίζουν στα θεμέλια τούτου του κάστρου. Και οι τοίχοι σηκώνονται, υψώνονται δεν πέφτουν πια σαν πρώτα. Πλάι στους τοίχους βρεγμένοι στέκουν Και μουχλιασμένοι ακόμη και σήμερα οι βράχοι, Γιατί συνεχίζουν τα δάκρυα της μάνας για το γιο της Κι ο γιος μεγάλωσε, θάρρεψε και πολέμησε.
  14. 14. Το Γεφύρι της Άρτας έχει γίνει πηγή έμπνευσης και με βάση αυτό έχουν γραφεί θεατρικά έργα (Βουτιερίδης, Καζαντζάκης, Χορν, Λάμπρος Θεοτοκάς, Βρεττάκος), δύο όπερες (Καλομοίρης, Σαμοΐλης) και πολλές λαογραφικές μελέτες (Γ. Μελάς, Δ. Χατζής). Αφθονούν επίσης γκραβούρες, ζωγραφικοί πίνακες με θέμα το γεφύρι. «Το γιοφύρι της Άρτας» του Ηλία Βουτιερίδη, περιοδικό Νουμάς, 1905 «Το ανεχτίμητο» του Παντελή Χορν δημοσιευμένο σε ανεξάρτητο τόμο μαζί με το μονόπραχτό του «Ο ξένος», 1906 «Θυσία της Άρτας» του Στέλιου Σεφεριάδη «Της Τρίχας το γεφύρι» του Παν. Φωτιάδη, 1927 «Τη Τρίχας το Γεφύρ'» του Θόδωρου Κανονίδη, 1930 «Γεφύρι της Άρτας» του Γ. Θεοτοκά, 1942 «Η Γυναίκα του Πρωτομάστορα», του Φίλωνος Κτενίδη, στην ποντιακή γλώσσα, 1950 «Το Γεφύρι της Άρτας» του Γιάννη Ανδρίτσου, 1960 «Το γεφύρι με τις τρεις καμάρες» του Αλβανού συγγραφέα Ισμαήλ Κανταρέ, 1989 Προκοπίου Κατερίνα
  1. A particular slide catching your eye?

    Clipping is a handy way to collect important slides you want to go back to later.

×