Creatiive Commons у практыцы

Каміль Сьлівовскі Ліцэнзія Creative Commons у практыцы

Крэатыўныя супольнасьці Аўтарскае права ( па-ангельску copyright © — права на капіяваньне ) – гэта разьдзел грамадзянскага права, які рэгулюе прававыя зносіны стварэньня ды выкарыстаньня (распаўсюду, паказу і т.д.) твораў мастацтва, навукі і літаратуры, якія зьяўляюцца аб’ектыўным вынікам крэатыўнай дзейнасьці. Беларускае заканадаўства: Грамадзянскі кодэкс РБ ад 2 жніўня 2006 году, разьдзел 61 “Аб аўтарскім праве й сумежных правах”.

Ліцэнзія Creative Commons Creative Commons прапануе творцам крэатыву ліцэнзію, якая дазваляе захаваць правы ўласнасьці й адначасова дзяліцца сваёй творчасьцю зь іншымі. Галоўнай мэтай Creative Commons ёсьць разьвіцьцё альтэрнатывы існуючай сістэме аўтарскага права, якая абмяжоўвае магчымасьць стварэньня й ужываньня твораў культуры й мастацтва. Ліцэнзія Creative Commons дзейнічае па прынцыпу “ некаторыя правы абароненыя й ахоўваюцца законам ” – тут межы дазволенага ўжываньня крэатыву нашмат болей выразныя й шырокія, чым у ліцэнзіях, якія апелююць да прынцыпу “ усе правы абароненыя й ахоўваюцца законам ”.

Прызнаньне аўтарства ( анг . Attribution) Ліцэнзія дазваляе капіяваць, паказваць, выконваць і распаўсюджваць прадметы інтэлектуальнай уласнасьці, абароненыя аўтарскім правам, а таксама любы твор, зроблены на іх падставе, пры ўмове, што такое выкарыстаньне суправаджацца ўзгадкай аўтара арыгіналу. Некамэрцыйнае выкарыстаньне ( анг . Noncommercial) Ліцэнзія дазваляе капіяваць, выконваць, распаўсюджваць і паказваць прадметы інтэлектуальнай уласнасьці, абароненыя аўтарскім правам, а таксама любы твор, зроблены на іх падставе, выключна ў некамэрцыйных мэтах. На тых жа самых умовах ( анг . Share Alike) Ліцэнзія дазваляе распаўсюджваць вытворныя ад арыгіналу працы толькі на падставе той жа ліцэнзіі, па якой распаўсюджваецца арыгінал. Без вытворных працаў ( анг . No derivative works) Ліцэнзія дазваляе свабодна распаўсюджваць твор, як на камэрцыйнай, так і некамэрцыйнай аснове пры ўмове, што абавязкова ўзгадваецца аўтар, а сам арыгінал ня можа быць ні ў якім разе мадыфікаваны. Віды ліцэнзіяў Creative Commons

З пункту гледжаньня заканадаўства Creative Commons зьяўляецца праекцыяй ідэі адкрытага коду ( open source ) на іншыя ад кампутаровых праграмаў прадметы інтэлектуальнай уласнасьці. Сутнасьць ініцыятывы палягае ва ўсталяваньні сістэмаў бясплатнага ўмоўнага абмену рознымі творамі культуры. Справа ў тым, што ў адпаведнасьці з законамі аб аўтарскіх правах большасьці краінаў сьвету ўсе маёмасныя й немаёмасныя правы на інтэлектуальную уласнасьць аўтаматычна належаць аўтарам. Creative Commons робіць магчымым перадачу часткі гэтых правоў грамацкасьці пры пасярэдніцтве гатовых ліцэнзіяў, якія прызнаюцца заканадаўствамі многіх дзяржаваў. Такім чынам, місыя Creative Commons ісьціцца ў тым, каб спрыяць свабоднаму распаўсюду інфармацыі. Ліцэнзіі Creative Commons альбо Open Source дзейнічаюць у якасьці агульных ліцэнзій і выконваюць ролю ўзорных умоваў.

Грамацкі здабытак Сукупнасьць творчыў матэрыялаў (між іншым тэкстаў, фотаздымкаў, музыкі, твораў мастацтва, апраграмаваньня й т.д.), на якія аўтарскае права ніколі не распаўсюджвалася альбо час дзеяньня патэнту ўжо скончыўся. Распаўсюджваць і выкарыстоўваць грамацкі здабытак могуць усе без абмежаваньняў. CC Zero гэта навейшы юрыдычны інструмэнт Creative Commons, які дазваляе неадкладна перанесьці аб’ект інтэлектуальнай уласнасьці ў поле грамацкага здабытку й пазбавіцца наступстваў аўтарскага права, якія яго суправаджаюць.

Пошук у Google Каб знайсьці пры дапамозе google файлы, даступныя да бясплатнага й легальнага ўжытку, трэба зайсьці ў Пашыраны Пошук і выбраць адпаведную опцыю ў полі “Правы карыстальніка”

Flickr Самы вялікі фотасэрвіс у інтэрнэце. Ён прапануе болей сотні мільёнаў здымкаў, якія раўспаўсюджваюцца па ліцэнзіі Creative Commons ( увесь сэрвіс утрымлівае каля 900 мільёнаў выяваў ) . Прырост колькасьці выяваў на ліцэнзіі CC у Flickr ( 2006-2008 гг). http://www.flickr.com/creativecommons

Па адрасе http://www.flickr.com/search/advanced/? Знойдзем пошукавік, якія дазваляе фільтраваць толькі вынікі, даступныя для адкрытага легальнага выкарыстаньня.

Прафэсыянальныя архівы
Ліцэнзіі Creative Commons знаходзяць шырокае прымяненьне ў шмат якіх тэхналягічных галінах сучаснасьці :
- Базах медычных ведаў, біяінфарматыцы, біягенэтыцы (SAGE Base, Merck)
Навуковых супольнасьцях / Science Commons (SC) , – праект, які мусіць прысьпешыць і аблегчыць навуковыя дасьледваньні. Яго мэтай зьяўляецца ідэнтыфікацыя й адмена юрыдычных арганізацыйных перашкодаў, якія ўскладняюць абмен інфармацыяй і працэс назапашваньня навуковым колам новых дадзеных.
- Дамэне Інтэрнэт-архіваў зь ведамі http://dir.icm.edu.pl/

Аўтарскае права й адкрытыя адукацыйныя рэсурсы Open Access – Адкрыты доступ – гэта тэрмін, які значыць вольны ўнівэрсальны імгненны й пастаянны доступ да лічбавых формаў запісу дадзеных, навуковых ды адукацыйных матэрыялаў. Першапачаткова гэты панятак быў прыдуманы для тых навуковых часопісаў, якія вырашыліся цалкам адкрыць інтэрнэт-доступ да сваіх публікацыяў. Аднак сёньня гэтая канцэпцыя пашыралася на публікацыі самага рознага кшталту. Адкрыты доступ не эквіваленты паняцьцю грамацкага здабытку , паколькі творцы крэатыву не мусяць адмаўляць ад сваіх аўтарскіх правоў і могуць выбіраць розныя віды свабоднага выкарыстаньня матэрыялаў сваёй творчасьці. http://www.doaj.org/ (Directory of Open Access Journals)

Wikimedia Commons – адзін з братніх праектаў Фундацыі Wikimedia , які быў створаны як збор ілюстрацыяў, выяваў і мультымэдыя файлаў для ўсіх моўных вэрсыяў Вікіпэдыі ды іншых ініцыятываў фундацыі . Праект Wikimedia Commons паўстаў 7 верасьня 2004 г . Яго выкарыстаньне дае кожнаму карыстальніку магчымасьць публікаваць у інтэрнэце файлы на падставе дзьвюх вольных ліцэнзій, напрыклад CC-BY-SA ці GFDL (GNU Free Documentation License) http://commons.wikimedia.org/

Краіны, якія гатовыя да ўвядзеньня Creative Commons Краіны, якія ўвялі Creative Commons

creativecommons.org sciencecommons.org

Дзякуй за ўвагу Каміль Сьлівовскі [email_address]

Creatiive Commons у практыцы

by katechizis on Jan 03, 2010

Accessibility

Categories

Upload Details

Usage Rights

2 Embeds 16

Statistics

Creatiive Commons у практыцы — Presentation Transcript

http://elekcyi.org	14
http://e-lekcje.org	2