คู่มือตรวจสอบและซ่อมแซมบ้านหลังน้ำลด

1,107 views
1,019 views

Published on

0 Comments
0 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total views
1,107
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
2
Actions
Shares
0
Downloads
9
Comments
0
Likes
0
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

คู่มือตรวจสอบและซ่อมแซมบ้านหลังน้ำลด

  1. 1. คู่มือ ตรวจสอบและซ่อมแซม บ้าน หลังน้ำลด �คณะกรรมการเพื่อให้ความช่วยเหลือฟื้นฟูเยียวยาฯ�(กฟย.) จัดทำาโดย�กรมโยธาธิการและผังเมือง�กระทรวงมหาดไทย
  2. 2. 2
  3. 3. สารบัญ ง 1.�โครงสร้าง� 6•�รั้วบ้านเอียง� 6•�อาคารทรุดเอียง� 7•�ฐานรากถูกน้ำ�เซาะ� 8•�เสา�คาน�ผนัง�พื้น�แตก�ร้าว� 9•�บันไดผุ�หัก�ร้าว� 11 2.�งานสถาปัตตยกรรม�ตกแตงภายใน�และงานจัดสวน 2.�งานสถาปั ยกรรม�ตกแต่งภายใน�และงานจัดสวน� 12 ่•�รั้ว� 13•�พื้น� 14•�ผนัง� 16•�ประตู� 17•�บานพับ�ลูกบิด�และรูกุญแจ� 18•�ฝ้าเพดาน� 18•�สี� 19•�เฟอร์นิเจอร์�พรม�ผ้าม่าน�วอลล์เปเปอร์� 20•�ต้นไม้�สนามหญ้า� 214
  4. 4. 3.�ระบบสุขาภิบาล 23•�ท่อระบายน้ำ�อุดตัน� 23•�ส้วมเหม็น�ส้วมเต็ม�ราดน้ำ�ไม่ลง� 24•�ระบบประปา� 26 4.�ระบบไฟฟ้า� 28•�แผงเมนสวิตช์� 28•�อุปกรณ์ไฟฟ้าจมน้ำ�� 32•�ขันตอนการจ่ายไฟฟ้าหลังการตรวจสอบและแก้ไข� ้ 33•�ระบบไฟฟ้าถูกน้ำ�ท่วมเสียหายมาก� 35•�ข้อแนะนำ�เกี่ยวกับสายดิน� 36 5.�เครื่องกล� งกล 41•�เครื่องปรับอากาศ� 41•�การตรวจดูสภาพและแก้ไขปัญหาเบื้องต้น� �� ของเครื่องปรับอากาศจากปัญหาน้ำ�ท่วม� 42•�มอเตอร์� 44•�ปั๊มน้ำ�� 46 5
  5. 5. (คำ�อธิบ�ยของคำ�ศัพท์สีน้ำ�ต�ลในเนื้อเรื่อง) 1โครงสร้างส่วนแกนของรูปทรง ทำ� โครงสร้างหน้�ที่พยุงรูปทรงให้คงรูปอยู่ได้เช่นเดียวกับโครงกระดูกแนวศูนย์ถ่วงแนวจ�กจุดศูนย์ถ่วงของวัตถุซึ่งดิ่งลงกับพื้น วัตถุที่เอียงจนแนวศูนย์ถ่วงพ้น โครงสร้ า งถื อ ว่ า เป็ น ส่ ว นที่ สำ า คั ญ ที่ สุ ด ในด้ า นฐ�น วัตถุก็จะล้ม ความปลอดภัย จึงควรรีบตรวจสอบโดยสังเกตอาการ และแนวทางการแก้ไขในระยะเวลาหนึ่งเมื่อแน่ใจจึง ควรดำาเนินการดังต่อไปนี้ รั้วบ้านเอียง� ถ้ารั้วเอียงมากจนออกนอกแนวศูนย์ถ่วง (ภาพ ๑) รั้วอาจล้มลงได้ ให้รีบซ่อมแซมกลับมาให้ได้แนวตรงฐานราก ำ้ เหมือนเดิม ถ้าถูกนาเซาะจนฐานรากโผล่ หรือเห็นส่วนของอ�ค�ร ทำ�หน้�ที่ส่งน้ำ�หนักรวมของอ�ค�ร ลอยตั้งอยู่บนเสาเข็ม (ภาพ ๒) ให้เอาดินถมกลับคืนสู่เส�เข็ม มีลักษณะแผ่ออก ไป มิฉะนั้นเสาเข็มอาจหักทำาให้รั้วพังลงมาได้ ส่วนรั้วคลุมหัวเส�เข็ม ทรุดตัวไม่เท่ากัน ต้องให้ช่างผู้ชำานาญมาทำาการเสริม ฐานรากยกกลับขึ้นมาให้อยู่ในระดับเดิม6
  6. 6. ภาพ ๑ เสาเข็ม เส�ใต้ดินทำ�หน้�ที่ผ่อง ถ่�ยน้ำ�หนักอ�ค�รสู่ดิน เส�เข็มสั้น (ไม่เกิน ๘ เมตร) รับน้ำ�หนักโดย อ�ศัยคว�มฝืดระหว่�งผิว เส�เข็มกับดิน เส�เข็มของ ภาพ ๒ อ�ค�รใหญ่จะย�วลงไป ยันกับพื้นดินด�น (ลึก ๑๖ เมตร ในพื้นที่ กทม.)อาคารทรุดเอียง� (ภาพ ๓) จะต้องดีดยกอาคารและเสริมฐานรากโดยต้องปรึกษาวิศวกรผู้เชี่ยวชาญ ภาพ ๓ วิศวกรผู้เชี่ยวชาญ น�ยช่�งผู้ควบคุมก�ร ก่อสร้�ง มีหล�ยส�ข� ได้แก่ วิศวกรโครงสร้�ง (อ�ค�ร), วิศวกรโยธ� (ส�ธ�รณูปโภค), วิศวกร ไฟฟ้�, วิศวกรเครื่องกล ฯลฯ 7
  7. 7. ฐานรากถูกน้ำเซาะ � ้ ถ้าฐานรากถูกนำาเซาะจนดินที่ห่อหุ้มฐานรากหาย ไป เมื่อตรวจดูแล้วพบว่าฐานรากยังตั้งตรงอยู่ในสภาพ ปกติ ไม่ทรุด ไม่แตกร้าว ก็ให้ถมดินกลับคืนไป แต่ถ้า ฐานรากเกิดเอียง หรือทรุดตัวลง (ภาพ ๔) หรือแตก ร้าว (ภาพ ๕) ในเรื่องนี้คงแก้ไขเองไม่ได้ ต้องให้วิศวกร มาตรวจสอบเพื่อแก้ไขซ่อมแซมต่อไป ภาพ ๔ ภาพ ๕8
  8. 8. เสา�แตก�หัก�ร้าว� รอยแตกร้าว ถ้าเป็นเสาไม้รับนำ้าหนักไม่มากอาจพอหาช่างมา รอยร้�วของเส�-ค�นแก้ไขได้ แต่ถ้าเป็นเสาคอนกรีตหัก หรือมีรอยร้าวเป็น ที่แสดงสภ�พอันตร�ยแนวเฉียง (ภาพ ๖) หรือมีรอยร้าวบริเวณรอยต่อเสาคาน ภาพ ๖(ภาพ ๗) หรือผิวปูนแตกจนเห็นเหล็กเสริมในเสา (ภาพ รอยเส�ร้�วเป็นแนวเฉียง๘) หรือเสาเอียง ควรให้วิศวกรมาตรวจสอบแก้ไขทันทีเนื่ อ งจากเสาดั ง กล่ า วอาจสู ญ เสี ย กำ า ลั ง ในการรั บ นำ้าหนักและพังทลายลงมาได้ ซึ่งเป็น “อันตราย” ต่อผู้อยู่อาศัยอย่างยิ่งคาน�แตก�ร้าว�หัก� ภาพ ๗ ถ้าเป็นคานไม้ สังเกตได้ไม่ยาก คานหักหรือแตก รอยร้�วบริเวณรอยต่อก็ยังพอให้ช่างมาดามด้วยไม้หรือเหล็ก หรือเปลี่ยนไม้ เส�-ค�นใหม่ให้ได้ แต่ถ้าเป็นคานคอนกรีตหัก หรือมีรอยแตกร้าวโดยรอยแยกของรอยร้าวกว้างมากกว่า ๐.๕ มิลลิเมตร(สามารถสอดไส้ดินสอกดขนาด ๐.๕ มิล. เข้าไปในรอยแยกได้) (ภาพ ๙) ควรให้วิศวกรมาตรวจสอบแก้ไขจะปลอดภัยกว่า แต่ถ้าหากรอยแยกกว้างน้อยกว่า ๐.๕มิล. อาจต้องตรวจดูรอยร้าวในเนื้อคานคอนกรีต (รอย ภาพ ๘ร้าวนี้หมายถึงรอยร้าวที่เนื้อคอนกรีตจริงๆ ไม่ใช่ที่ปูน ผิวปูนแตก จนเห็นเหล็กเสริมฉาบ) โดยให้สกัดเฉพาะปูนฉาบออกเพื่อดูว่ามีรอยร้าวที่เนื้อคอนกรีตหรือไม่ (ไม่แน่ใจให้ปรึกษาผู้รู้) ภาพ ๙ ตรวจรอยร้�วเทียบกับ ขน�ดไส้ดินสอ ๐.๕ มิล. 9
  9. 9. พื้นคอนกรีต หากไม่มีรอยร้าวก็ถือว่าปลอดภัย แค่ฉาบปูนตกแต่งชนิดวางบนดิน ปิดให้เรียบร้อยตามเดิมก็พอ แต่หากพบรอยร้าวที่เนื้อคือ พื้นคอนกรีตที่ถ่�ย คอนกรีต ควรให้วิศวกรมาตรวจสอบแก้ไขน้ำ�หนักลงพื้นดินโดยตรงไม่ผ่�นค�นและเส� แต่มัก ผนังแตกร้าว�มีค�นคอดินล้อมรอบเพื่อ ผนังคอนกรีตหรือผนังก่ออิฐฉาบปูนแตกร้าวเป็นป้องกันดินหรือทร�ยไหล เส้นลายงาเล็กๆ โดยทั่วไปแล้วมักจะไม่มีอันตรายอะไรออก หลังน้ำ�ลด พื้นชนิดนี้ สามารถแก้ไขได้โดยอุดรอยร้าวด้วยสีโป๊ว หรืออะครีลิคมักทรุดตัว แตกร้�ว เพร�ะ หรือสารเคมีช่วยประสานรอยต่อแล้วทาสีทับอีกชั้นดินข้�งใต้ไหลออกต�มน้ำ�ไม่มีตัวรับน้ำ�หนักพื้น หนึ่ง แต่ถ้าผนังแตกร้าวโดยมีรอยแตกกว้างและยาวพื้นชนิดนี้ช่วยลดน้ำ�หนัก อย่างเห็นได้ชัดเจนมากและมักจะทะลุถึงอีกด้านหนึ่งอ�ค�รที่จะถ่�ยลงสู่เส�เข็ม ของผนัง แสดงว่าอาจเกิดการแอ่นตัวหรือการทรุดตัวที่ช่วยประหยัดเส�เข็ม แต่มี ไม่เท่ากันของโครงสร้างอาคาร ควรรีบปรึกษาวิศวกรปัญห�ที่ทรุดตัวได้ง่�ย เพื่อช่วยในการตรวจสอบแก้ไขพื้นคอนกรีต พื้น�แตก�ร้าว�ทรุดชนิดวางบนคาน ถ้าเป็นพืนไม้แตกร้าวหรือหัก คงแก้ไขได้ไม่ยากโดย ้คือ พื้นคอนกรีตที่ถ่�ย ใช้ไม้พนขนาดเดียวกันถอดเปลียนเข้าไปแทน ถ้าเป็น ้ื ่น้ำ�หนักลงสู่ค�น และจ�กค�นสู่เส� ได้แก่ พื้นคอนกรีตชนิดวางบนดิน เกิดการทรุดตัวแตกร้าวพื้นคอนกรีตทั่วไป มาก (ต้องแน่ใจว่าเป็นพืนวางบนดินจริงๆ และตัดขาด ้ที่ลอยอยู่เหนือพื้นดิน จากโครงสร้างอื่น) อาจซ่อมแซมโดยรื้อพื้นนั้นออก และ ลอกดิน โคลน หรือดินอ่อนออกแล้วถมกลับด้วยทราย ำ้ ราดนาอัดแน่น (การขุดลอกและการถมต้องระวังมิให้10
  10. 10. ดินเคลื่อนตั ว จนเกิดความเสียหายต่อโครงสร้างใกล้ บันไดแบบมีคานเคียง) จากนั้นจึงผูกเหล็กเทพื้นคอนกรีตใหม่ แต่ถ้าเป็น แม่บันไดพืนคอนกรีตชนิดวางบนคาน หรือมีโครงสร้างอืนรองรับ ้ ่ คือ บันไดที่มีค�นเชื่อมเกิดรอยแตกร้าวอย่างชัดเจน คงต้องให้วิศวกรหรือ ระหว่�งชั้นผู้เชี่ยวชาญมาช่วยตรวจสอบแก้ไขจะปลอดภัยกว่าบันได�ผุ�หัก�ร้าว ถ้าเป็นบันไดไม้ คงแก้ไขได้ไม่ยาก สามารถซื้อไม้ขนาดเดียวกันมาซ่อมแซมแก้ไขไปได้ ถ้าเป็นบันไดเหล็ก เกิดผุหรือหัก ควรตามช่างเหล็กมาซ่อมแซม ำ้ สำาหรับบันไดคอนกรีตซึ่งมีนาหนักมาก และบันไดก็มีหลายรูปแบบ เช่น บันไดแบบที่มีคานแม่บันได และ บันไดแบบพื้นยื่นบันไดแบบพื้นยื่น ซึ่งแต่ละแบบมีพฤติกรรมแตกต่าง คือ บันไดที่ไม่มีค�นกัน หากมีความเสียหาย การตรวจสอบแก้ไขควรปล่อย เชื่อมระหว่�งชั้นให้เป็นหน้าที่ของวิศวกรจะดีกว่า 11
  11. 11. อาคารที่พื้นวางบนดินคือ อ�ค�รที่พื้นคอนกรีต 2ชั้นล่�งเป็นชนิดว�งบนดิน อ�ศัยดินรับน้ำ�หนักพื้น งานสถาปัตยกรรม�โดยตรง งานตกแต่งภายใน และงานจัดสวนอาคารที่ยกพื้นเหนือดินคือ อ�ค�รที่พื้นชั้นล่�งซึ่งอ�จเป็นพื้นคอนกรีต หรือพื้นไม้ ว�งบนค�น ยกสูงจ�กพื้นดินประม�ณ ๑ เมตร ่ ั ้ อาคารทีได้รบความเสียหายจากนำาท่วม เมือระดับ ่เกิดเป็นที่ว่�งใต้ถุน บ�งที ำ้ นาลดลงแล้วมีข้อแนะนำาดังนี้ก็ก่อกำ�แพงปิด เพื่อไม่ให้ ๑. อาคารที่พื้นวางบนดินสัตว์เข้�ไปอยู่อ�ศัย ใต้พื้นอาคารจะยังคงมีความชื้นสะสมอยู่มาก ถ้า ำ้ ำ้ รอบอาคารนายังลดไม่หมด ควรทำาคันกั้นนา เช่น การ ใช้กระสอบทรายเป็นเขื่อน พื้นภายในจะได้แห้งเร็วขึ้น ส่วนช่องว่างทีมดนโคลนทับถมอยู่ ให้ลางทำาความสะอาด ่ีิ ้ โดยเร็วก่อนโคลนแข็งตัว12
  12. 12. ๒. อาคารที่ยกพื้นเหนือดิน ำ้ อย่าให้นาขังสะสมใต้ถุนอาคาร แก้ไขโดยถ้าใต้ถุนอับทึบระบายอากาศไม่ดีให้ทุบผนังและให้ทำาช่องเปิดโล่งให้มีการระบายอากาศมากที่สุด อาคารทัง ๒ ประเภทนี้ ส่วนพืนและผนังของอาคาร ้ ้ชั้ น ล่ า งจะได้ รั บ ความเสี ย หายมากกว่ า พื้ น และผนั งอาคารส่วนชั้นบน โดยหลักการแก้ไข คือ ให้อาคารระดับชันล่างมีการระบายความชืนออกให้หมด ถ้าพืนเสียหาย ้ ้ ้มาก ให้สกัดเอาวัสดุที่ปูไว้ออกก่อน ควรเปิดหน้าต่าง บ่อเกรอะทิ้งไว้เพื่อไล่ความชื้นออก ให้ภายในมีการถ่ายเทอากาศ คือ บ่อเก็บและบำ�บัดของ ำ้ห้องนาชั้นล่าง ให้สำารวจตำาแหน่งบ่อเกรอะ บ่อซึม แก้ไข เสียจ�กส้วม โดยอ�ศัย ำ้ ำ้รอบบริเวณอย่าให้มีนาขัง ห้องนาชั้นล่างควรระงับการ ก�รทำ�ง�นของจุลินทรีย์ใช้งานไว้ก่อน ส่วนความเสียหายของวัสดุต่าง ๆ มีข้อ ย่อยสล�ยของเสียให้กล�ย เป็นน้ำ� บ่อเกรอะมักทำ�ด้วยแนะนำา ดังนี้ ท่อคอนกรีตทึบตันรั้ว รั้วเหล็ก บ่อซึม ถ้าเป็นสนิม ให้ขัดสนิมออกก่อนทาสีใหม่ คือ บ่อรับน้ำ�ที่เกิดจ�กก�ร รั้วไม้ ย่อยสล�ยในบ่อเกรอะ แล้ว ปล่อยให้ซึมสู่พื้นดินรอบๆ ถ้าผุ หรือหัก ให้ถอดเปลี่ยน บ่อซึม บ่อซึมมักทำ�ด้วย รั้วคอนกรีต อิฐก่อโปร่ง และมีอิฐหัก โดยปกติแล้วจะไม่เสียหายเพียงแต่อาจสกปรกให้ โปร่งๆ ล้อมรอบ เพื่อให้ล้างทำาความสะอาด ปล่อยให้แห้งก่อนทาสีใหม่ น้ำ�ซึมออกได้เร็ว (ดูภ�พ หน้� ๒๔) 13
  13. 13. ไม้จริง พื้นคือ ไม้ที่แปรรูปจ�กต้นไม้ พื้นไม้จริงเป็นขน�ดหน้�ตัดต่�งๆ พื้นไม้จริงชนิดตีเข้าลิ้นวางบนตงไม้ หรือปูบนพื้นให้เลือกใช้ง�น เช่น คอนกรีต อาจมีการบวมหรือบิดงอ จะต้องรอให้แห้ง๑ x ๒ นิว, ๑๑/๒ x ๓ นิว, ้ ้๒ x ๔ นิ้ว, ๒ x ๖ นิ้ว สนิทก่อน และตรวจสอบว่าทำาการขัด ซ่อมแซมและทำาเป็นต้น สีได้หรือไม่ ถ้าไม่ได้ ให้รื้อมาตากให้แห้งแล้ว ทำาการ ขัดแต่ง ก่อนปูใหม่ตง พื้นปูกระเบื้องคือ ค�นเล็กรับพื้น มักเว้น โดยปกติ พื้นประเภทนี้จะไม่เสียหาย เพียงขัดทำาระยะห่�งประม�ณ ๕๐ ซ.ม.อ�จเป็นไม้หรือเหล็กก็ได้ ความสะอาดก็จะกลับมาใช้ได้เหมือนเดิม พื้นหินขัด หินแกรนิต หินอ่อนหินขัด พื้นหินขัด หินแกรนิต และหินอ่อน อาจต้องใช้วัสดุแต่งผิวชนิดหนึ่ง ทำ� เวลาและเครื่องมือเฉพาะ ถ้าจะให้สวยงามเหมือนเดิมจ�กเกล็ดหินอ่อนหล�ยสี ควรจ้างช่างที่มีความชำานาญมาดำาเนินการผสมปูนซีเมนต์ข�ว เมื่อฉ�บแห้งแล้วก็ขัดผิวจน พื้นปาร์เก้เรียบมัน ให้ทำ�คว�มสะอ�ด ปาร์เก้ลอย หลุดล่อน ควรเปิดประตูหน้าต่างให้ง่�ย แต่จะลื่นเมื่อเปียกน้ำ� อากาศถ่ายเทความชื้นออกไป เลาะเอาปาร์เก้ที่บิดงอ ออกแล้วใส่ปาร์เก้แผ่นใหม่เข้าไปโดยติดกับพื้นด้วยกาว ลาเท็กซ์ ก่อนทากาว ต้องรอให้คอนกรีตแห้งสนิทก่อน มิเช่นนั้นปาร์เก้จะล่อนออกมาอีก จากนั้น ขัดปาร์เก้ ใหม่ให้สูงเสมอกับปาร์เก้เดิม รอจนพื้นปาร์เก้แห้งสนิท แล้วทายูริเทน หรือสีย้อมไม้14
  14. 14. หากจะเปลี่ยนพื้นโดยใช้วัสดุใหม่แทน เช่น การ ปาร์เก้(Parquet)ปูกระเบื้องหรือหินอ่อนหรือหินแกรนิต ขอให้คำานึงถึง คือ พื้นไม้แต่งผิว ทำ�จ�ก ำ้นาหนักที่อาจเพิ่มขึ้นด้วย ไม้ชิ้นเล็กๆ หน�ประม�ณ พื้นกระเบื้องยาง ๑ นิ้ว ม�เรียงปิดพื้น กระเบื้องยางชนิดแผ่นหากเสียหายมาก ควรเลาะ คอนกรีต ยึดด้วยก�ว ล�เท็กซ์ ซึ่งจะละล�ยล่อนเปลี่ยนทั้งหมด เพราะถึงบางแผ่นยังไม่หลุดล่อน แต่ยัง หลุดเมื่อโดนน้ำ�คงมีความชื้นฝังอยู่ในพื้นด้านล่าง หากหลุดล่อนบางส่วน การแก้ไขเบื้องต้น คือ ทิ้ง ยูริเทนไว้ให้พื้นที่ปูแห้งสนิท ใช้เตารีดรีดลงบนแผ่นกระเบื้อง คือ โพลียูรีเทน (Poly-ที่บิดงอ โดยใช้แผ่นอลูมิเนียมฟอยล์รองระหว่างเตารีด urethane) เป็นน้ำ�ย� เคลือบผิวไม้ให้มีคุณสมบัติกับแผ่นกระเบื้องยาง เมื่อหายงอแล้ว ก็ใช้กาวที่ใช้ กันน้ำ�และแข็งทนก�รขีดสำาหรับติดกระเบื้องยางโดยเฉพาะ ทาบนพื้น แล้วกด ข่วนได้ระดับหนึ่งกระเบื้องยางให้สนิท ใช้ผ้าแห้งเช็ดกาวส่วนที่เลอะออกหาของมาทับ ทิ้งไว้จนกว่าจะแห้ง หากต้องการเปลี่ยน ไม้เทียมผิวลามิเนต คือ วัสดุประดิษฐ์แต่งผิว ำ้พื้นใช้วัสดุใหม่ ให้คำานึงถึงนาหนักที่อาจเพิ่มขึ้นด้วย พื้นให้ดูคล้�ยพื้นไม้ แบบ พื้นไม้เทียมผิวลามิเนต เดียวกับป�ร์เก้ แกนกล�ง หากโดนเพียงความชื้น อาจยังไม่เกิดอาการบวม เป็นเยื่อไม้ผสมก�วอัดแข็งควรเปิดพื้นที่ให้ความชื้นระเหยออกให้หมด หากถูก ก่อนจะเคลือบทับ (lami- ำ้ ำ้นาท่วม วัสดุด้านในจะบวมนา จะต้องเลาะออกแล้ว nated) ผิวหล�ยชั้นให้เปลี่ยนใหม่ หากต้องการเปลี่ยนวัสดุพื้นใหม่ ให้คำานึง แข็งแรงและสวยง�ม แต่ วัสดุแกนกล�งจะดูดซึมน้ำ� ำ้ถึงนาหนักที่อาจเพิ่มขึ้นด้วย ได้ม�กกว่�ไม้เสียอีก 15
  15. 15. สีรองพื้นปูนเก่า ผนังคือ น้ำ�ย�อะคริลิกเรซิ่นที่ ผนังไม้มีคุณสมบัติเป็นก�วช่วยยึด ำ้ ปล่อยให้แห้งก็เพียงพอ ถ้าผนังบางจุดที่แช่นาอาจผิวสีเก่�ที่กำ�ลังเสื่อมกล�ย ผุได้ ใช้ผ้าเช็ดทำาความสะอาดปล่อยให้แห้งสนิทก่อนเป็นฝุ่นให้ยึดตัวกันและยึดกับผนังก่อนท�สีใหม่ ทาสีหรือแลกเกอร์ ผนังปูนยิปซั่มบอร์ด ำ้ โดยทั่วไปแล้วจะไม่เสียหาย เมื่อนาลดลงแล้วใช้แผ่นวัสดุทำ�ผนังและเพด�น ผ้าเช็ดทำาความสะอาด ปล่อยให้แห้งสนิทก่อนทาสีตามแกนเป็นปูนยิปซั่ม บุผิวสอง ขั้นตอนต่อไป เช่น การทาสีผนังเก่า ถ้าให้ได้ผลดีจะข้�งด้วยกระด�ษแข็ง จึงไม่ทนน้ำ�เลย ต้องทาสีรองพื้นปูนเก่าก่อนทาสีจริง ผนังยิปซั่มบอร์ดโครงเคร่า ำ้ เมื่อถูกนาท่วม ยิปซั่มบอร์ดจะเสียหาย เพราะทำาโครงที่ช่วยให้วัสดุชนิด ด้วยผงปูนยิปซั่มหุ้มด้วยกระดาษ ให้เลาะออกแล้วบุแผ่นแข็งแรงคงรูปอยู่ได้มักทำ�เป็นต�ร�งขน�ด แผ่นใหม่ โดยจะต้องปล่อยให้โครงเคร่าและด้านในผนัง๔๐x๔๐ หรือ ๖๐x๖๐ แห้งก่อนบุ มิฉะนั้นความชื้นจะถูกกักอยู่ข้างในซ.ม. เคร่�ผนังมักเป็นไม้ ผนังโลหะ หรือผนังกระจกหรือเหล็กชุบสังกะสี ำ้ ตรวจสอบว่ามีนาหรือเศษผงขังอยู่หรือไม่ หากมี ให้ทำาความสะอาดเสียก่อน สำาหรับผนังชนิดอื่น เช่น ผนังกระดาษอัด ผนัง สังกะสี ผนังไม้อัด ฯลฯ จะมีธรรมชาติคล้ายกับผนัง ข้างต้น ให้เปรียบเทียบการแก้ไขตามแนวทางที่กล่าว มาแล้ว16
  16. 16. ประตู กระดาษอัด ประตูเหล็ก หรือ ฮ�ร์ดบอร์ด มี ๒ สี มักขึ้นสนิม ต้องเช็ดให้แห้ง ขัดสนิมออก ทาสีรอง คือ น้ำ�ต�ล กับเหลืองนวล ทำ�จ�กเยื่อไม้อัดแน่นด้วยพื้นกันสนิม ก่อนทาสีใหม่ (การขัดแบบผ่อนแรงมีทั้ง ก�ว มีคุณสมบัติซึมน้ำ�เครื่องขัดติดกระดาษทราย และ หัวขัดแปรงเหล็กติด โป่งพองง่�ยสว่าน) ประตูเอียงหรือตก สีรองพื้นกันสนิม ำ้ ำ้ ำ้ ประตูไม้เมื่อแช่นานานๆ จะอมนาทำาให้มีนาหนัก ก่อนท�สีง�นเหล็กต้องท� ำ้เพิ่มขึ้น บานพับรับนาหนักไม่ไหว ตัววงกบเปื่อยยุ่ย หรือพ่นสีรองพื้นกันสนิมน๊อตหรือตะปูยึดได้ไม่แน่น แก้ไขโดยใช้ลิ่มไม้หรือเหล็ก ก่อนเสมอ (ยกเว้นเหล็ก สเตนเลส ซึ่งไม่ต้องท�) ำ้สอดรับนาหนักของบานให้ตงตรงไว้กอน รอจนความชืน ้ั ่ ้ สีรองพื้นกันสนิมมี ๒ สีระเหยออกไป น๊อตหรือตะปูก็จะยึดได้แน่นขึ้นสามารถ คือ สีน้ำ�ต�ลแดง กับสีเอาลิ่มออกได้ แต่ถ้าวงกบผุพังก็จำาเป็นต้องเปลี่ยนใหม่ เท�อ่อน ำ้ถ้าเป็นห้องนาจะเปลียนเป็นวงกบและประตู พี.วี.ซี. ก็ได้ ่ ประตู พี.วี.ซี.จะได้ไม่เกิดปัญหาขึ้นอีก พี.วี.ซี. (PVC-Poly- Vinyl Chrolide) เป็น ไม้กระหน�บ พล�สติกชนิดหนึ่ง ประตู ในกรณีที่ประตู พี.วี.ซี. จึงเหม�ะกับประตู มีอ�ก�รบิดด้วย ห้องน้ำ�และประตูที่ถูกฝน ประตู พี.วี.ซี. เป็นประตู สำ�เร็จรูปมีหล�ยขน�ด และหล�ยแบบ มีข�ย พร้อมวงกบ ลิ่มไม้/ เหล็ก ยกบ�นประตู ไม่ให้ตก 17
  17. 17. บานพับ�ลูกบิด�และรูกุญแจ อุปกรณ์ประตูหน้าต่าง เช่น บานพับ ลูกบิด และรู กุญแจ ทำาด้วยโลหะ มีวิธีแก้ไข คือ เช็ดให้แห้ง ขัดส่วน ำ้ ที่เป็นสนิมออก ใช้นายาหล่อลื่นชะโลมตามจุดรอยต่อ และรูต่างๆ ให้ทั่ว หรือใช้สเปรย์ไล่ความชื้น ข้อควร ระวังคือ อย่าใช้จาระบี หรือพวกขี้ผึ้งทา เพราะ จะทำาให้ความชื้นระเหยออกไม่ได้ ถ้ายังใช้ การไม่ได้ ก็ลองทำาตามวิธีที่ว่านี้หลายๆ ครั้ง ถ้ายังมีปัญหา ก็ควรจะต้องถอดออก แล้วซื้อมาเปลี่ยนใหม่ ฝ้าเพดาน ำ้ ำ้ ฝ้าเพดานที่ถูกนาท่วม เมื่อนาลดแล้วให้ตรวจดู ว่ า สายไฟฟ้ า ดวงโคมที่ ติ ด อยู่ มี อ ะไรเสี ย หายหรื อ ไม่ ต้องซ่อมแซมเปลี่ยนใหม่หรือไม่ มีแมลงหรือสัตว์ เลื้อยคลานเข้าไปหลบอยู่ในฝ้าเพดานหรือไม่ ถ้ามีต้องไล่หรือจับออกไปก่อนบุฝ้าใหม่ ฝ้ายิปซั่มบอร์ดหรือกระดาษอัด โดยมากจะต้องเลาะออกแล้วเปลี่ยนใหม่ เพราะ ส่วนที่เป็นกระดาษจะเปื่อยยุ่ย18
  18. 18. ฝ้าโลหะ เครื่องขัด ให้เช็ดทำาความสะอาดให้แห้ง ถ้าเป็นสนิม ก็ใช้ ติดกระดาษทรายกระดาษทรายขัดออกให้เรียบร้อย แล้วจึงทาสีทับเข้าไปใหม่ (อย่าลืมทาสีรองพื้นกันสนิมก่อน) ฝ้าไม้จริง อาจมีอาการบวมหรือบิดงอ จะต้องรอให้แห้งสนิทก่อน และจึงทำาการซ่อมแซมและทาสีต่อไป โครงฝ้าเพดาน โครงฝ้าเพดานมีหลายชนิด ทั้งที่เป็นไม้ เป็นโลหะ หัวขัดแปรงเหล็กที่เป็นสนิม (เหล็ก) และไม่เป็นสนิม (อะลูมิเนียม) ติดสว่าน โครงฝ้าเพดานที่เป็นไม้ หากเกิดการแอ่นหรือทรุดตัว ต้องแก้ไขให้ได้ระดับก่อนการติดตั้งแผ่นฝ้าใหม่หากเป็นโครงโลหะ ให้ทำาความสะอาด ขัดสนิม และทาสีรองพื้นกันสนิมต่อไปสี ำ้ เมื่อเกิดนาท่วมขัง สีจะได้รับความเสียหาย หลุดล่อน ขึ้นรา โป่งพอง ก่อนจะทาสีใหม่ จะต้องทำาความสะอาดหรือลอกสีเดิมออกก่อน เพราะถ้าหากทาทับไปเลย ก็จะอยู่ได้ไม่นาน จะเกิดการหลุดร่อนออกมาอีก 19
  19. 19. ถ้าเป็นงานเหล็กจะต้องขัดสนิมออกให้หมดก่อน ำ้ ทาสีนามัน โดยทาสีรองพื้นกันสนิมก่อน แล้วตามด้วย สีที่ต้องการ งานปูน หรือกระเบื้องแผ่นเรียบ หรือยิบซั่ม บอร์ดสีที่ใช้คือ สีพลาสติก ำ้ งานโลหะหรือไม้ สีที่ใช้คือ สีนามันสีน้ำามัน เฟอร์นิเจอร์เป็นสีสำ�หรับท�ไม้ หรือ ได้แก่ โต๊ะ เตียง เก้าอี้ ตู้โชว์ ตู้เสื้อผ้าโลหะ เป็นสีเชื้อน้ำ�มัน คือ ๑) พยายามเอาความชื้นออกจากเฟอร์นิเจอร์ให้ทำ�ให้เจือจ�งด้วยน้ำ�มัน เร็วที่สุด โดยการผึ่งแดด หรือผึ่งลมหรือทินเนอร์ ำ้ ๒) เฟอร์นิเจอร์ที่อมนามาก เช่น โซฟานวม ที่นอนสีพลาสติก หมอน หากไม่จำาเป็น ไม่ควรนำากลับมาใช้อีก เพราะเป็นสีสำ�หรับท�ง�นปูน ำ้ นาท่วมจะพาเชื้อโรคเข้าไปอยู่ภายใน แม้ตากแดดแห้งเป็นสีเชื้อน้ำ� คือ ทำ�ให้ แล้วเชื้อโรคอาจยังอยู่ เป็นอันตรายต่อสุขภาพในระยะเจือจ�งด้วยน้ำ� ยาวได้ ๓) เฟอร์นิเจอร์ประเภทติดกับที่ (Built-in) ต้อง ตรวจสอบความแข็งแรงของโครงสร้าง ให้อยู่ในสภาพ เดิมหรือใกล้เคียงของเดิม รวมทั้งสายไฟที่ฝังอยู่ในตู้ และอุปกรณ์ต่างๆ ๔) เฟอร์นิเจอร์ที่ทำาด้วยไม้ ไม่ควรนำาไปตากแดด ให้แห้ง เพราะจะทำาให้แตกเสียหายได้ ควรใช้วิธีผึ่งลม และเมื่อจะทาสีทับลงไปจะต้องรอให้ไม้แห้งสนิทก่อน20
  20. 20. พรม ำ้ พรมที่ถูกนาท่วมให้รีบรื้อออกโดยเร็ว เพื่อไม่ให้พรมส่งกลิ่นเหม็น แล้วนำาไปซักและตากแห้ง ก่อนนำากลับมาปูใหม่ ก่อนปูควรจะให้แน่ใจว่าพื้นคอนกรีตแห้งสนิทแล้ว แต่ทางที่ดี หากรู้ว่าจะถูกนา ำ้ท่วมพรมแน่ ควรรื้อพรมออกมาก่อนที่นาจะ ำ้ท่วมขึ้นมาถึง เพราะการซักและตากอาจจะไม่สะอาดและดีเหมือนเดิมผ้าม่าน เป็นคราบสกปรก ให้ถอดจากราวออกมาซักวอลล์เปเปอร์ วอลล์เปเปอร์ลอก ล่อน ให้ลอกออกก่อนเพื่อให้ความชื้นระเหยออกมาได้ เมื่อผนังแห้งจึงให้ช่างมาลอกออกให้หมดก่อนปูใหม่ต้นไม้ อย่าเพิ่งให้ปุ๋ย ไม่ว่าจะเป็นปุ๋ยวิทยาศาสตร์หรือ ำ้ปุ๋ยคอก เพราะนาท่วมรากต้นไม้จะอ่อนแอ ต้องใช้เวลาพักฟื้น โดยขุดหลุมขนาดเล็กลึก ๕๐ ซ.ม. ถึง ๑ เมตร ำ้ไว้ข้างๆ ต้นไม้ เพื่อให้นาที่ขังอยู่บริเวณรากไหลลงสู่หลุ ม ที่ ขุ ด ไว้ แล้ ว ค่ อ ยดู ด หรื อ ตั ก นำ้ า ออกจากหลุ ม 21
  21. 21. ำ้ ทำาให้นาที่ท่วมรากอยู่ลดลงเร็วยิ่งขึ้น อย่าอัดดินลงไป ที่โคนต้นไม้ให้แน่น ควรใช้วิธีดาม หรือค้�ยันลำาต้นไว้ ำ ไม่ให้ล้ม ตัดแต่งกิ่งที่ตาย พรวนดินรอบโคนต้น ให้ รากของพืชหายใจได้ดียิ่งขึ้น ให้แสงแดดฆ่าเชื้อโรค ำ้ และให้นาที่ขังอยู่ระเหยออกได้เร็วขึ้น บำาบัดรักษาด้วย ยาฆ่าแมลง และกำาจัดโรคที่เกิดกับต้นไม้ เปลี่ยนต้นไม้ ที่ตายหรือไม่เจริญเติบโตออกไปทรายขี้เป็ด สนามหญ้าคือ ทร�ยผสมดิน ทร�ยมีคว�มร่วนซุยให้ร�กหญ้� ำ้ เมื่อเกิดนาท่วมขังเป็นเวลานาน หญ้าจะตายหมดงอกชำ�แรกได้ง่�ย ส่วน ำ้ ต้องปลูกใหม่ ถ้ามีตะกอนดินเหนียวถูกนาพัดพามาดินที่ผสมในทร�ยก็เป็น ทับถมที่สนามหญ้าจะต้องปรับพื้นที่ให้ได้ระดับก่อนลงส�รอ�ห�รแก่หญ้� ทรายขี้เป็ดแล้วค่อยปูหญ้าใหม่22
  22. 22. 3 ระบบสุขาภิบาล ท่อระบายน้� ำ คือ ท่อที่ระบ�ยน้ำ�จ�ก บ้�นออกสู่ท่อส�ธ�รณะท่อระบายน้ำ�อุดตัน ที่เป็นท่อแอสเบสทอสจะ ชำ�รุดได้ง่�ยถ้�ทำ�คว�ม ำ้ ำ้ ถ้านาท่วมล้นเข้ามาในท่อระบายนาในบ้าน ดินโคลน สะอ�ดด้วยเครื่องมือที่แข็ง ำ้ ำ้ที่มากับนาท่วมจะไหลเข้ามายังท่อระบายนาในบ้านเรา เช่น ชะแลง ำ้ ำ้ด้วย พอนาลดดินโคลนจะไม่ไปกับนา แต่จะตกค้างอยู่ในท่อและบ่อพักรอบๆ บ้าน ซึ่งไม่ควรมองข้าม เพราะ บ่อพัก ำ้ ำ้ถ้านาระบายออกไปตามท่อนี้ไม่ได้ นาในบ้านก็จะไหล ท่อระบ�ยน้ำ�ที่ย�วม�ก ต้องมีบ่อพักเพื่อช่วยดักออกไปไม่ได้เช่นกัน ตะกอนไม่ให้ไปกองใน ำ้ ดังนั้นเมื่อนาลด ให้ทำาการลอกท่อตักดินโคลน ระหว่�งท่อ บ่อพักทุกแห่ง ำ้ออกให้หมด ห้ามใช้นาล้างเพราะดินที่ไหลจากที่เราล้าง จะมีฝ�เปิดให้ตักตะกอนก็จะไหลไปกองที่อื่น ทำาให้เกิดปัญหาที่อื่นขึ้นอีก ดินหรือขยะออกได้ ท่อระบ�ยล�ดเอียง บ่อพักดักขยะ ท่อระบาย และ บ่อพัก ไหลลง 23
  23. 23. ส้วมเหม็น�ส้วมเต็ม�ราดน้ำ�ไม่ลง ก่อนจะแก้ปัญหานี้เราต้องทำาความเข้าใจก่อนว่า ส้วมซึม ส้วมแบบโบราณของเราคือ ส้วมซึม บ่อบำาบัดที่ใช้กัน คือ ส้วมที่กำ�จัดของเสีย ำ้ มาก็คือบ่อเกรอะบ่อซึม ถ้าสร้างในพื้นที่ที่มีนาในดิน โดยใช้บ่อเกรอะกับบ่อซึม มากๆ เช่น กรุงเทพฯ อยุธยา หรือพื้นที่ใกล้สระนา ำ้ ซึ่งต้องอยู่ในดิน (ก�ร ำ้ แม่นาลำาคลอง บ่อเกรอะบ่อซึมก็จะทำางานได้ไม่ดีนัก ทำ�ง�นของบ่อเกรอะและ บ่อซึม ดังแสดงในรูป) ำ้ อยู่แล้ว เพราะอาศัยการซึมลงดิน ถ้านาในดินมากก็ ำ้ จะซึมได้ไม่ดี ยิ่งถ้านาท่วมแล้วยิ่งไม่ซึมเอาเลยทีเดียว ำ้ ดังนั้น ถ้านาลดแล้ว หากพอมีเงินอยู่บ้าง ก็ควร เปลี่ยนเป็นบ่อบำาบัดสำาเร็จรูปที่มีขายทั่วไป แต่หากยัง ไม่พร้อม อยากจะทำาอย่างพอเพียงไปก่อน ก็ให้รถสูบ ส้วมมาสูบดินโคลนทิ้งไปก่อน และบ่อเกรอะบ่อซึมก็จะ ใช้งานได้อีกครั้งหนึ่ง จะฟนฟบอบาบดสาเรจรปอยางไร? ้ื ู ่ ำ ั ำ ็ ู ่ ถ้าบ้านเราใช้บ่อบำาบัดสำาเร็จรูปอยู่ก่อนแล้ว เมื่อ ของเสีย ำ้ นาลดเราจะต้องทำาอะไรบ้าง เพื่อให้กลับมาใช้งานได้ดี อีกครั้ง ำ้ เริ่มแรกเราต้องล้างท่อนาทิ้งต่าง ๆ ให้เรียบร้อยของเสียถูก ก่อน ดินโคลนทั้งหลายที่อยู่ในท่อก็จะไหลมารวมกันที่ จุลินทรีย์ บ่อบำาบัด หลังจากนั้น ให้รถสูบส้วมมาสูบดินโคลนไปย่อยสล�ย ำ้ ำ้ ทิ้ง แต่ในการสูบนาจากถังบำาบัดนาเสียสำาเร็จรูปนี้ ควร อ�ก�ศ เป็นน้ำ� อ�ก�ศ ระดับน้ำ� ใต้ดิน น้ำ� น้�ซึมออก ำ 24 บ่อเกรอะ บ่อซึม
  24. 24. ำ้ระวังให้เป็นอันมาก เพราะหากสูบนาทิ้งรวดเดียวหมดถัง อาจจะเกิดถังดันลอยตัวขึ้นมาทำาความเสียหายแก่โครงสร้างของบ้านเราได้ หรือหากถังไม่ลอยขึ้นมา ส้วมถังบำาบัดก็อาจจะถูกดินดันจนแตกเสียหายได้ จึงควรใจเย็นๆ คือ ส้วมที่กำ�จัดของเสีย ำ้ ำ้ค่อยๆ สูบนาเก่าออกพร้อมกับเติมนาใหม่ลงไป ให้มี ในถังบำ�บัดเช่นเดียว ำ้นาอยู่ในถัง ไม่น้อยกว่าครึ่งถัง ตลอดเวลา อย่าให้ถัง กับบ่อเกรอะ แต่มีระบบบำาบัดกลายเป็นถังเปล่าเด็ดขาด ช่วยให้จุลินทรีย์ทำ�ง�น ส้ ว มราดไม่ ล งนอกจากปั ญ หาที่ เ ป็ น บ่ อ ซึ ม ดั ง ที่ มีประสิทธิภ�พม�กกว่� แล้วระบ�ยน้ำ�ที่เกิดจ�กกล่าวมาแล้ว ยังอาจมีสาเหตุอื่นอีก เช่น ท่อส้วมแตก ก�รย่อยสล�ยออกสู่ท่อ ำ้ท่ออากาศหลุด หรืออุดตัน ท่อระบายนาของถังบำาบัด ระบ�ยน้ำ�ส�ธ�รณะหลุด หรืออุดตัน เป็นต้น ถังบำ�บัดนี้ว�งอยู่ที่ไหน ท่อส้วมแตก ก็ได้ที่ต่ำ�กว่�ส้วม เมื่อหาจุดที่ท่อแตกเจอแล้ว ก็ทำาการต่อท่อ ข้อควรระวังคือ ท่อส้วมต้องมีความลาดเอียงจากโถส้วมไปยัง อ�ก�ศบ่อเกรอะหรือถังสำาเร็จรูป ท่ออากาศหลุด หรืออุดตัน ท่ออากาศของถังส้วมทำาหน้าที่ระบายอากาศออก ำ้เมื่อราดนาลงไป ถ้าไม่มีท่อระบายอากาศ หรือท่อระบายอากาศอุดตัน อากาศในถังส้วมจะดันนาที่ราดำ้หรือชักโครกไว้ไม่ให้ไหลลงท่อส้วม ของเสีย ดังนั้น ท่อส้วมและถังส้วมจึงมีความจำาเป็นต้องต่อท่อระบายอากาศ อ�ก�ศ น้ำ�ลงท่อส�ธ�รณะ ที่อ�ศัยของจุลินทรีย์ 25
  25. 25. ทอระบายน�จากถงบาบดหลดหรออดตน ่ ำ้ ั ำ ั ุ ื ุ ั ถังส้วมสำาเร็จรูปทุกรุ่นทุกยี่ห้อที่บอกว่า “ไม่มีวัน ่ ำ้ เต็ม” ก็เพราะมีทอระบายนาออกจากถังไปสูทางระบาย ่ ำ้ นานั่นเอง แต่ถ้าท่อทางออกตัน ก็ย่อมระบายไม่ออก แน่นอน ต้องรีบซ่อมโดยด่วน และอย่าลืมว่าท่อทางออก ต้องอยู่สูงกว่าระดับท่อสาธารณะภายนอกด้วย ระบบประปา น�ไม่สะอาดค้างท่อ ค้างถัง ำ้ ำ้ ท่อประปาเป็นท่อนามาให้เรากินเราใช้ ถ้านาท่วม ำ้ ำ้ ก็จะมีนาที่ไม่สะอาดเข้ามาในท่อ ดังนั้นพอนาลดเรา ำ้ จึงต้องทำาความสะอาดท่อก่อน ถ้าใช้นาประปาอย่าง ำ้ ำ้ เดียวไม่มีถังเก็บนาใต้ดิน ให้เปิดก๊อกนาเพือให้นาใน ำ้ ่ ำ้ ำ้ ท่อไหลออกมาจนนาใสสะอาดก็ถือว่าใช้ได้แล้ว ำ้ แต่ถ้ามีถังเก็บนาสำารองและเครื่องสูบนา ให้ล้าง ำ้ ำ้ ำ้ ถังเก็บนาให้สะอาด ถ้าหากถังเก็บนาเป็นถังใต้ดนสำาเร็จรูป ิ ให้ร ะวังเหมือนกับการล้ า งถั ง บำ า บั ด นำ้าเสี ย สำ า เร็ จรู ป ำ้ ด้วย นอกจากนี้การล้างท่อและถังเก็บนาควรใช้คลอรีน ำ้ ผสมนาไปด้วย ทิ้งไว้ค้างคืน สังเกตว่ามีกลิ่นคลอรีน เหลืออยู่ ก็ถือว่าใช้ได้ ท่อแตกหัก ถ้าเป็นท่อพีวีซี อาจจะซ่อมเองได้ ข้อแนะนำาใน เรื่องการต่อท่อพีวีซี คือ ต้องทำาความสะอาดท่อและ26
  26. 26. ข้อต่อให้สะอาด แห้ง และไม่มีคราบไขมัน ให้ทากาวให้ทั่วบริเวณที่จะต่อ อย่าทากาวมากไป เพราะกาว อุปกรณ์ตัดต่อจะปลิ้นออกมา แห้งแข็งขวางการไหลในท่อ เมื่อทา ท่อ พ.ว.ซ. ี ี ีกาวและต่อท่อเข้าไปแล้ว จึงทิ้งไว้ประมาณ ๑๐ นาที ...............ถ้าเป็นท่อประเภทอื่น คงซ่อมเองยาก เพราะต้องมี คีมตัดท่อเครื่องมือหลายอย่าง ควรตามช่างมาซ่อมจะดีกว่า น้ำ�ย�เชื่อมท่อ ตลับเมตร ป�กก�เคมี 27
  27. 27. 4 ระบบไฟฟ้าสายเมนส�ยตัวนำ�ที่ต่อระหว่�งมิเตอร์ของก�รไฟฟ้�ฯกับแผงเมนสวิตช์ซึ่งมีทั้งส�ยเมนเข้�อ�ค�รเดินลอยในอ�ก�ศและส�ยเมนเข้�อ�ค�รแบบฝังใต้ดินมิเตอร์ แผงเมนสวิตช์ม�ตรวัดค่�ก�รใช้ไฟฟ้� หมายถึง อุปกรณ์ตวหลักทีมจดประสงค์เพือควบคุม ั ่ีุ ่คิดร�ค�เป็นหน่วย (ยูนิต) และปลดวงจรทังหมดของระบบจ่ายไฟบ้านพักอาศัย เมือ ้ ่๑ หน่วย เท่�กับปริม�ณ ปลดวงจรดับไฟแล้ว สามารถทำางานได้อย่างปลอดภัยไฟฟ้� ๑ กิโลวัตต์-ชั่วโมง แผงเมนสวิตช์ชนิดที่ใช้กับบ้านอยู่อาศัยในปัจจุบันหลักดิน ได้แก่ แผงคัทเอาท์และแผงสวิตช์อัตโนมัติหรือที่มักรู้จักแท่งโลหะที่ฝังอยู่ในดิน กันว่า แผงคอนซูมเมอร์ยูนิตเพื่อทำ�หน้�ที่กระจ�ยประจุไฟฟ้�หรือกระแสไฟฟ้�ให้ไหลลงสู่ดินได้โดยสะดวก เช่น แท่งทองแดงขน�ดเส้นผ่�ศูนย์กล�ง ๑๖ ม.ม.(๕/๘ นิ้ว) ย�วไม่น้อยกว่� ๒.๔๐ เมตร เป็นต้น การต่อไฟฟ้าเข้าบ้าน ผ่านแผงเมนสวิทช์28
  28. 28. http://www.snw.ac.th/courseware/www.nectec.or.th แผงคัทเอาท์ คัทเอาท์ ปัจจุบันมีใช้น้อยลง ประกอบด้วยฐานคัทเอาท์ทำ า ด้ ว ยกระเบื้ อ งมี ส ะพานไฟเป็ น ตั ว นำ า โลหะพร้ อ มคั น โยกกระเบื้ อ งสำ า หรั บ โยกขึ้ น ต่ อ วงจรหรื อ โยกลงปลดวงจรไฟจากการไฟฟ้าฯหลั ง สะพานไฟที่ มี คั น โยกมีฟิวส์ตะกั่วต่ออยู่เพื่อป้องกันกระแสเกินซึ่งอาจมีฟิวส์ลูกถ้ ว ยหรื อ คาร์ ท ริ ด จ์ ฟิ ว ส์ ต่ อร่วมอยู่ด้วย ส่วนประกอบ คัทเอาท์ แผงสวิตช์อัตโนมัติ ฟิวส์ลูกถ้วย แผงคอนซูมเมอร์ยูนิต เป็นแผงที่ติดตั้งเซอร์กิตเบรกเกอร์ สามารถตัดวงจรโดยอัตโนมัติเมื่อกระแสเกินหรือเกิดกระแสไฟฟ้าลัดวงจร หรือติดตั้งเซอร์กิตเบรกเกอร์ชนิดตัดไฟรั่วได้ หรือติดตั้งเครื่องตัดไฟรั่ว ต่อเชื่อมรับไฟฟ้าจาก อุปกรณ์ป้องกันกระแสมิเตอร์ของการไฟฟ้าฯ ปัจจุบันมีใช้มาก สามารถแบ่ง ไฟฟ้�เกินชนิดหนึ่ง ซึ่ง จะตัดวงจรไฟฟ้�โดยวงจรไฟฟ้าได้ง่าย เช่น แยกวงจรย่อยชั้นบนกับชั้นล่าง อัตโนมัติ เมื่อมีกระแส ไฟฟ้�ไหลเกินค่�ที่กำ�หนด และเมื่อฟิวส์ทำ�ง�นแล้วจะ ต้องเปลี่ยนฟิวส์ใหม่ แผงสวิตช์อัตโนมัติ หรือ แผงคอนซูมเมอร์ยูนิต 29
  29. 29. เซอร์กิตเบรกเกอร์ หรือแยกเป็นวงจรปลั๊กหรือเต้ารับไฟฟ้า วงจรย่อยดวง(Circuit Breaker) โคมไฟฟ้า วงจรย่อยเครื่องปรับอากาศ วงจรย่อยเครื่องอุปกรณ์ที่ส�ม�รถใช้สับ ำ้ ทำานาอุ่น เป็นต้น ซึ่งแต่ละวงจรย่อยควบคุมด้วยเซอร์-หรือปลดวงจรไฟฟ้�ได้ กิตเบรกเกอร์ในขณะเดียวกันก็ส�ม�รถปลดวงจรที่มีก�รใช้กระแส มิเตอร์ไฟฟ้�เกินและกระแสลัดวงจรได้โดยอัตโนมัติ เปิด เปิด ส�ยดิน ปิด ปิด ส�ยนิวทรัล อุปกรณ์ไฟฟ้� หลักดิน ส�ยมีไฟ การตรวจสอบแผงเมนสวิตช์ หลังน�ลด ำ้ ำ้ หากพบว่ามีร่องรอยถูกนาท่วม แนะนำาให้เปลี่ยนสายไฟฟ้า ใหม่ กรณีของเดิมเป็นแผงคัทเอาท์ให้เปลี่ยนเป็นแผงประกอบด้วยส�ยมีไฟ หรือ คอนซูมเมอร์ยูนิตติดตั้งเซอร์กิตเบรกเกอร์ชนิดตัดไฟส�ยเฟส (Line) และส�ย รั่วได้ กรณีของเดิมเป็นแผงคอนซูมเมอร์ยูนิตอยู่แล้วไม่มีไฟ เรียกว่� นิวทรัล แต่ไม่มีเครื่องตัดไฟรั่ว แนะนำาให้เปลี่ยนเป็นเซอร์กิตหรือ ส�ยศูนย์ (N)แรงดันไฟฟ้�ระหว่�งส�ย เบรกเกอร์ชนิดตัดไฟรั่วได้ โดยเลือกชนิดที่เหมาะสมเส้นไฟกับส�ยนิวทรัล กับการใช้งาน ตำาแหน่งติดตั้งแผงสวิตช์ควรติดตั้งสูง๒๓๐ โวลต์ ำ้ กว่าระดับที่ถูกนาท่วมถึง กรณีเป็นบ้าน ๒ ชั้น ควรติด30
  30. 30. ตั้งชั้นบน RCCB แผงเมนสวิ ต ช์ ที่ ไ ม่ ถู ก นำ้าท่ ว มให้ ป ลดวงจรออก (Residaul Currentก่อน กรณีเป็นแผงคัทเอาท์ให้ดึงคันโยกสะพานไฟลง Circuit Breaker)ปลดวงจร กรณีเป็นแผงคอนซูมเมอร์ยูนิตให้ดึงคัน เครื่องตัดไฟรั่วที่ไม่โยกเซอร์กิตเบรกเกอร์ลงปลดวงจรทั้งหมด (เซอร์กิต ส�ม�รถตัดกระแสลัดวงจร จึงต้องใช้ร่วมกับฟิวส์หรือเบรกเกอร์เมน และเซอร์กิตเบรกเกอร์ย่อย) หากพบ เบรกเกอร์ด้วยทุกครั้งว่าปลดวงจรอยู่แล้วให้ตรวจสอบอุปกรณ์ไฟฟ้าอื่นให้เรียบร้อยก่อนจ่ายไฟฟ้า RCBO ้ แผงคัทเอาท์ที่ไม่ถูกนำาท่วมแนะนำาให้เปลี่ยนเป็น (RCCB with Over-แผงคอนซูมเมอร์ยูนิตและติดตั้งเครื่องตัดไฟรั่ว load Protection) เครื่องตัดไฟรั่วที่ตัดกระแส ลัดวงจรได้ ส�ม�รถใช้ ตัดได้ทั้งไฟรั่วและกระแส ลัดวงจร การติดตั้งเซอร์กิต เบรคเกอร์ชนิดตัดไฟรั่ว ได้ (RCBO) แทนเซอร์กิต แผงคอนซูมเมอร์ยูนิตที่ไม่ถูกนำ้าท่วมแนะนำาให้ เบรกเกอร์เมนและ/หรือ เซอร์กิตเบรกเกอร์ย่อยเปลี่ยนเซอร์กิตเบรกเกอร์เมนเป็นชนิดตัดไฟรั่วได้ด้วย ของเดิมหรือติดตั้งเครื่องตัดไฟรั่วเสริมหรือเพิ่มเติมเพื่อความปลอดภัย การติดตั้งเครื่อง ตัดไฟรั่ว (RCCB) เสริม เพิ่มเติมถัดจากเซอร์กิต เบรกเกอร์เมน 31
  31. 31. เต้ารับ อุปกรณ์ไฟฟ้าจมน้ำ�หรือปลั๊กตัวเมีย ปลั๊ก หรือสวิตช์จมน� ำ้คือ ขั้วรับสำ�หรับหัวเสียบ ปลั๊ ก หรื อ เต้ า รั บ และสวิ ต ช์ ไ ฟฟ้ า ที่ ถู ก นำ้ า ท่ ว มจ�กเครื่องใช้ไฟฟ้� ปกติ แนะนำาให้เปลี่ยนใหม่ หรือถอดออกมาทำาความสะอาดเต้�รับจะติดตั้งอยู่กับที่ และทำาให้แห้งก่อนต่อกลับที่เดิมโดยช่างผู้ชำานาญงานเช่น ติดอยู่กับผนัง และมีความรู้ด้านไฟฟ้าปลั๊กหรือเต้ารับไฟฟ้าและสวิตช์ ำ้ ไฟฟ้าที่นาท่วมถึงควรย้ายตำาแหน่งติดตั้งให้สูงขึ้นเหนือ ระดับที่ถูกนำ้าท่วมเดิมที่สามารถใช้งานได้สะดวกและ ควรแยกวงจรปลั๊ก ไฟฟ้ า ที่ มี โ อกาสถู ก นำ้าท่ วมบ่ อ ยๆ เพื่อให้สามารถปลดวงจรเฉพาะส่วนที่ถูกนาท่วมได้ ำ้ ตำ�แหน่งใหม่ คร�บน้ำ�ท่วม ตำ�แหน่งเดิม ย้ายปลั๊กและ จมน้ำ� สวิตช์ให้พ้นน้� ำ พื้นชั้นล่�ง เครื่องใช้ไฟฟ้าจมน� ำ้ เครื่องใช้ไฟฟ้า เช่น เครื่องปรับอากาศตู้เย็น ตู้แช่ ำ้ ำ้ เครื่องซักผ้า มอเตอร์ปั้มนา ฯลฯ ที่ถูกนาท่วมโดยส่วน32
  32. 32. ใหญ่จะเสียหายใช้งานไม่ได้ ควรตรวจสอบแก้ไขโดย เต้าเสียบหรือปลั๊กตัวผู้ช่างผู้ชำานาญงานก่อนนำามาใช้งาน ตู้เย็นที่ปล่อยคว่�ำ คือ ขั้วหรือหัวเสียบจ�ก ำ้หน้าลอยนาเพื่อป้องกันส่วนที่มีไฟฟ้าไว้ ให้ทำาความ เครื่องใช้ไฟฟ้� เพื่อสะอาด ปล่อยให้แห้งและตั้งทิ้งไว้ ๑-๒ วันก่อนใช้งาน เสียบเข้�กับเต้�รับทำ�ให้ ส�ม�รถใช้เครื่องใช้ สายไฟฟ้าแช่น� ำ้ ไฟฟ้�นั้นได้ ำ้ สายไฟฟ้าภายในบ้านส่วนที่แช่นา หากเป็นสายเดินลอยใช้งานไม่เกิน ๕ ปี ให้ทำาความสะอาดและทำาให้แห้ง ปลอกสายสังเกตฉนวนและตัวนำาทองแดงไม่มีร่อ งรอยสิ่ ง สกปรกติดอยู่ฉนวนไม่มีร อยแตกหรื อ ฉี กขาด การต่อใช้งานควรปรึกษาช่างผู้ชำานาญการ หรือผู้มีความรู้ด้านไฟฟ้าก่อนหรือเปลี่ยนสายใหม่เฉพาะสาย ำ้ส่วนที่แช่นาต่อเนื่องไปยังกล่องต่อสายขั้นตอนการจ่ายไฟฟ้า�� �หลังการตรวจสอบและแก้ไข การจ่ า ยไฟฟ้ า หลั ง การตรวจสอบและแก้ ไ ขอุปกรณ์ไฟฟ้าภายในบ้านเรียบร้อยแล้ว ควรดำาเนินการตามขั้นตอนดังนี้ ๑. ถอด ปลด ปิด ถอดหรือปลดเครื่องใช้ไฟฟ้าภายในบ้านทั้งหมดส่วนที่เป็นเต้าเสียบให้ดึงเต้าเสียบออกจากปลั๊กไฟฟ้าทั้งหมด ปิดเครื่องใช้ไฟฟ้าภายในบ้านทั้งหมด เครื่อง 33
  33. 33. มิเตอร์ ำ้ ปรับอากาศ เครื่องทำานาอุ่นและอื่นๆ ให้ปลดวงจรที่ม�ตรวัดค่�ก�รใช้ไฟฟ้� เซอร์กิตเบรกเกอร์ของแต่ละเครื่องคิดร�ค�เป็นหน่วย (ยูนิต)๑ หน่วย เท่�กับปริม�ณ ๒. มีไฟรั่วหรือไม่ไฟฟ้� ๑ กิโลวัตต์-ชั่วโมง กรณีใช้แผงคัทเอาท์ให้โยกสะพานไฟขึ้นต่อวงจร กรณีเป็นเซอร์กิตเบรกเกอร์ให้โยกเฉพาะเซอร์กิตเบรก- เกอร์ เ มนตรวจสอบไฟฟ้ า รั่ ว เบื้ อ งต้ น โดยสั ง เกตการ หมุนของมิเตอร์หากมิเตอร์ยังหมุนอยู่แสดงว่ามีไฟรั่ว ให้โยกคัทเอาท์และเซอร์กิตเบรกเกอร์เมนลงตามช่าง ของการไฟฟ้าฯหรือช่างผู้มีความรู้ด้านไฟฟ้ามาตรวจ สอบแก้ไขอย่าพยายามแก้ไขเองเนื่องจากอาจถูกไฟ ดูดเป็นอันตรายถึงชีวิตได้ หากมิเตอร์ไม่หมุน ให้โยก เซอร์กิตเบรกเกอร์วงจรย่อยแต่ละตัว (ยังไม่เปิดสวิตช์มิเตอร์ไฟฟ้�ที่ใช้ต�มบ้�น ควบคุมอุปกรณ์เพื่อใช้งาน) สังเกตการหมุนของมิเตอร์โดยทั่วไปมีรูปร่�งต�ม ตามลำาดับภ�พข้�งบน เมื่อมีกระแส ๓. ทดสอบปลั๊กและอุปกรณ์ทีละตัวไฟไหลผ่�นมิเตอร์ จ�นวัดใต้หน้�ปัดตัวเลขก็จะ เสี ย บเต้ า เสี ย บและเปิ ด อุ ป กรณ์ ไ ฟฟ้ า แต่ ล ะตั วหมุน เพื่อทดสอบใช้งานจริงตามลำาดับ หากฟิวส์ขาด หรือ เซอร์กิตเบรกเกอร์ทริปปลดวงจร ให้ตามช่างของการ ไฟฟ้าฯหรือช่างผู้มีความรู้ด้านไฟฟ้ามาตรวจสอบแก้ไข ต่อไป หากระบบไฟฟ้าภายในบ้านไม่มีสายดินควรให้ ช่างผู้มีความรู้ด้านไฟฟ้าเป็นผู้ตรวจสอบ เนื่องจากผู้ใช้34
  34. 34. ไฟฟ้ามีโอกาสถูกไฟดูดได้หากสัมผัสโครงหรือเปลือกของอุปกรณ์ไฟฟ้าที่เป็นโลหะที่มีไฟฟ้ารั่วอยู่ ข้อแนะนำาเกี่ยวกับการทดสอบ ควรติ ด ตั้ ง เครื่ อ งตั ด ไฟรั่ ว ที่ เ มนสวิ ต ช์ ก่ อ นการทดสอบ เพื่อให้การทดสอบสามารถทำาได้อย่างถูกต้องแม่นยำา และมีความปลอดภัยยิ่งขึ้นระบบไฟฟ้าถูกน้ำ�ท่วมเสียหายมาก เดินสายใหม่ แยกวงจรควบคุม ้ กรณีระบบไฟฟ้าถูกนำาและเกิดความเสียหายมากแนะนำ า ให้ เ ดิ น สายติ ด ตั้ ง ระบบไฟฟ้ า ใหม่ โ ดยใช้ แ ผงสวิตช์อัตโนมัติแยกวงจรควบคุมเป็นแต่ละวงจรย่อยพร้อมติดตั้งระบบสายดิน และเซอร์กิตเบรกเกอร์ชนิดตัดไฟรั่วได้ เพื่อให้เกิดความปลอดภัยต่อผู้ใช้ไฟฟ้าสูงสุด 35
  35. 35. สายดินที่อุปกรณ์ไฟฟ้า ข้อแนะนำ�เกี่ยวกับสายดินหม�ยถึง ตัวนำ�หรือส�ยไฟฟ้�ที่ต่อจ�กส่วนที่เป็น มีหลักดินแต่ไม่มสายดิน ีเปลือกโลหะของเครื่องใช้ กรณีไฟรั่วที่เปลือกห่อหุ้มของอุปกรณ์ไฟฟ้าส่วนที่ไฟฟ้� ซึ่งปกติเป็นส่วน เป็นโลหะจะมีแรงดันไฟฟ้ารออยู่ หากผู้ใช้ไฟฟ้าสัมผัสที่ไม่มีไฟและมักมีก�รจับ à

×