Your SlideShare is downloading. ×
0
Digitale Bibliotheekcollecties
Digitale Bibliotheekcollecties
Digitale Bibliotheekcollecties
Digitale Bibliotheekcollecties
Digitale Bibliotheekcollecties
Digitale Bibliotheekcollecties
Digitale Bibliotheekcollecties
Digitale Bibliotheekcollecties
Digitale Bibliotheekcollecties
Digitale Bibliotheekcollecties
Digitale Bibliotheekcollecties
Digitale Bibliotheekcollecties
Digitale Bibliotheekcollecties
Digitale Bibliotheekcollecties
Digitale Bibliotheekcollecties
Digitale Bibliotheekcollecties
Digitale Bibliotheekcollecties
Digitale Bibliotheekcollecties
Digitale Bibliotheekcollecties
Digitale Bibliotheekcollecties
Digitale Bibliotheekcollecties
Digitale Bibliotheekcollecties
Digitale Bibliotheekcollecties
Digitale Bibliotheekcollecties
Digitale Bibliotheekcollecties
Digitale Bibliotheekcollecties
Digitale Bibliotheekcollecties
Digitale Bibliotheekcollecties
Digitale Bibliotheekcollecties
Digitale Bibliotheekcollecties
Digitale Bibliotheekcollecties
Digitale Bibliotheekcollecties
Digitale Bibliotheekcollecties
Digitale Bibliotheekcollecties
Digitale Bibliotheekcollecties
Digitale Bibliotheekcollecties
Digitale Bibliotheekcollecties
Digitale Bibliotheekcollecties
Digitale Bibliotheekcollecties
Digitale Bibliotheekcollecties
Digitale Bibliotheekcollecties
Digitale Bibliotheekcollecties
Digitale Bibliotheekcollecties
Digitale Bibliotheekcollecties
Digitale Bibliotheekcollecties
Digitale Bibliotheekcollecties
Upcoming SlideShare
Loading in...5
×

Thanks for flagging this SlideShare!

Oops! An error has occurred.

×
Saving this for later? Get the SlideShare app to save on your phone or tablet. Read anywhere, anytime – even offline.
Text the download link to your phone
Standard text messaging rates apply

Digitale Bibliotheekcollecties

3,147

Published on

Published in: Education
0 Comments
1 Like
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

No Downloads
Views
Total Views
3,147
On Slideshare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
1
Actions
Shares
0
Downloads
44
Comments
0
Likes
1
Embeds 0
No embeds

Report content
Flagged as inappropriate Flag as inappropriate
Flag as inappropriate

Select your reason for flagging this presentation as inappropriate.

Cancel
No notes for slide

Transcript

  • 1. digitale bibliotheekcollecties Beheer van een digitale bibliotheekcollectie Jan Van Hee Brussel, 22 januari 2008 22 januari 2008 Beheer van een digitale bibliotheekcollectie / Jan Van Hee 1 Foto : uit de film Star Wars digitale bibliotheekcollecties Menu ● Enkele uitgangspunten ● Digitale collecties / digitale bibliotheken : wat en waarom ● De klassieke bibliotheektaken in een digitale omgeving : − Collectievorming − Ontsluiting − Beschikbaarstelling − Inlichtingenwerk ● Strategie − Algemeen − Technologie − Actoren − Evaluatie 22 januari 2008 Beheer van een digitale bibliotheekcollectie / Jan Van Hee 2
  • 2. digitale bibliotheekcollecties Aantal webpagina's 22 januari 2008 Beheer van een digitale bibliotheekcollectie / Jan Van Hee 3 digitale bibliotheekcollecties De kost van digitale opslag Bron : www.lesk.com 22 januari 2008 Beheer van een digitale bibliotheekcollectie / Jan Van Hee 4
  • 3. digitale bibliotheekcollecties Opbrengst van het internet Bron : http://www.sajim.co.za 22 januari 2008 Beheer van een digitale bibliotheekcollectie / Jan Van Hee 5 digitale bibliotheekcollecties Menu ● Enkele uitgangspunten ● Digitale collecties / digitale bibliotheken : wat en waarom ● De klassieke bibliotheektaken in een digitale omgeving : − Collectievorming − Ontsluiting − Beschikbaarstelling − Inlichtingenwerk ● Strategie − Algemeen − Technologie − Actoren − Evaluatie 22 januari 2008 Beheer van een digitale bibliotheekcollectie / Jan Van Hee 6
  • 4. digitale bibliotheekcollecties Een historische benadering van het concept ● Klassieke bibliotheek (2000 BC) ● Digitale collecties (1970-) ● Hybride bibliotheek (1990-) ● Digitale bibliotheek (2000-) ● Virtuele bibliotheek (2000-) ● Bibliotheek2.0 (2005-) 22 januari 2008 Beheer van een digitale bibliotheekcollectie / Jan Van Hee 7 digitale bibliotheekcollecties Ontwikkelingen in de informatiesector (bedreigingen voor de bibliotheek) ● Tijdsversnelling in de IT-sector ● i-Tunes ● Google ! − Google Books − Google Scholar ● Web2.0 ● Informatie-inflatie leidt tot informatiejungle ● Steeds hogere eisen flexibiliteit en kwaliteit 22 januari 2008 Beheer van een digitale bibliotheekcollectie / Jan Van Hee 8
  • 5. digitale bibliotheekcollecties Scenario 1 : (papieren) boeken, tijdschriften en kranten verdwijnen.* Uitgevers zijn massaal overgeschakeld naar digitale uitgaves, die kunnen gedownload worden in zogenaamde e-books. Papieren boeken zijn hebbedingen geworden voor bibliofielen. * met uitzondering van bibliofiele uitgaven 22 januari 2008 Beheer van een digitale bibliotheekcollectie / Jan Van Hee 9 digitale bibliotheekcollecties Scenario's voor de bibliotheek (vervolg) ● GSM, PDA, MP3, GPS, e-book, ... worden steeds meer geïntegreerd in één toestel. ● Veel “boeken” zijn gratis download-baar (door reclamegelden) ● Mensen verliezen zich in de informatie-overdaad. ● Mensen gebruiken steeds meer interactieve webtoepassingen om met elkaar te communiceren en om informatie uit te wisselen. ● Zoekmachines kennen een nooit geziene staat van perfectie in het zoeken naar juiste informatie. ● Veel informatie wordt niet meer gratis aangeboden en wordt opgeslagen in afgesloten databestanden. 22 januari 2008 Beheer van een digitale bibliotheekcollectie / Jan Van Hee 10
  • 6. digitale bibliotheekcollecties Ultieme scenario's voor de bibliotheek Volledige digitalisering De bibliotheekdiensten van de Het semantische web overheid worden een centrale ontwikkelt zich tot een dienst die zorgt voor digitale volledig alternatief voor de content. De bibliotheek is de bibliotheek. behoeder van kwaliteitsvolle en neutrale informatie. Privaat Publiek De bibliotheek verdwijnt door De afzonderlijke bibliotheken de concurrentie van andere worden steeds meer aanbieders van informatie. De kenniscentra, waar experten zogenaamde “information- aan kennisbeheer doen en brokers”. complexe zoekvragen uitvoeren. 22 januari 2008 Beheer van een digitale bibliotheekcollectie / Jan Van Hee 11 Menselijke tussenkomst digitale bibliotheekcollecties “De bibliotheek moet leren omgaan met de veranderende spelers in de buitenwereld. De belangrijkste nieuwe groep van actoren zijn (commerciële) online informatiespelers zoals Google, Youtube, enz. Uit Amerikaans onderzoek blijkt dat 84% van de ondervraagden een zoektocht naar informatie begint via een zoekmachine, terwijl slechts 1% denkt aan de site van een bibliotheek (zie Perceptions of Libraries and Information Resources, OCLC, 2005). De bibliotheek moet absoluut vermijden om deze nieuwe initiatieven te imiteren. De oplossing voor een mogelijk conflict zit in het identificeren van ieders sterke eigenheid en bestaansreden, en in het zoeken naar de complementariteit wanneer de verschillende initiatieven intelligent aan elkaar worden gekoppeld. (...) Bovendien moet de bibliotheek leren functioneren in een (semi-) commerciële omgeving.” (bron : de digitale openbare bibliotheek in Vlaanderen : een 22 januari 2008 strategische kijk een digitaletoekomst. - / Brussel : VCOB, 2007) Beheer van op de bibliotheekcollectie Jan Van Hee 12
  • 7. digitale bibliotheekcollecties Unique Selling Proposition van de Bibliotheek ● expertise van de medewerkers ● kritisch vermogen tot analyse en selectie ● lokale relevantie van de werken ● kwaliteitscontrole en kwaliteitsgarantie ● neutraliteit en vrijheid t.o.v. commerciële, religieuze, politieke of andere belangen 22 januari 2008 Beheer van een digitale bibliotheekcollectie / Jan Van Hee 13 digitale bibliotheekcollecties Waarom een digitale bibliotheek uitbouwen (1) ● Veranderende omgeving : − Digitale uitgaven en Open Archieven (bijv. DARE, ...) − Eigen digitalisering − Nieuwe zoekmogelijkheden ● Google scholar ● Federated search ● Semantisch web ● Veranderende verwachtingen 22 januari 2008 Beheer van een digitale bibliotheekcollectie / Jan Van Hee 14
  • 8. digitale bibliotheekcollecties Mogelijkheden : Long tail - content Fysieke collectie Digitale bronnen + bezit andere bibliotheken 22 januari 2008 Beheer van een digitale bibliotheekcollectie / Jan Van Hee 15 digitale bibliotheekcollecties Mogelijkheden ● “Het geheel is groter dan de som van de afzonderlijke delen” − Delen van : ● Middelen ● Competenties ● Bronnen − Vormen van aankoopconsortia : ● Case : Het VOWB en Elektron − http://www.vowb.be 22 januari 2008 Beheer van een digitale bibliotheekcollectie / Jan Van Hee 16
  • 9. digitale bibliotheekcollecties Waarom een digitale bibliotheek uitbouwen (2) ● Managementredenen : − Effectiviteit, Efficiëntie en Economy ● Afstoten back-office taken ● Dienstverlening tijd/plaatsonafhankelijk ● Stroomlijnen processen − Bijv. : losbladige werken, collectieverzorging, ... ● Existentiële reden : − Overschakelen of verdwijnen ● Opkomst commerciële diensten 22 januari 2008 Beheer van een digitale bibliotheekcollectie / Jan Van Hee 17 digitale bibliotheekcollecties Waarom een digitale bibliotheek uitbouwen (3) • Veranderende visie – Van product- naar user-oriented : focus op de werkomgeving – Van aanbod- naar vraaggestuurd – Van een pull naar een push-benadering • Pull model : Klanten komen naar de bibliotheek om informatie te zoeken en lenen/gebruiken bibliotheek materialen • Push model : De bibliotheek verspreidt informatie, zet geschikte informatie klaar voor gebruikers. De bibliotheek gaat naar hen toe 22 januari 2008 Beheer van een digitale bibliotheekcollectie / Jan Van Hee 18
  • 10. digitale bibliotheekcollecties Source: Lorcan Dempsey, Liber 2005 lab books PDAs campus portal learning management systems course material exhibitions text book personal collections reading lists user environments library Virtual reference resource environment Institutional repository Aggregations Digital collections Licensed Catalog collections 22 januari 2008 E-reserve van een digitale bibliotheekcollectie / Jan Van Hee Beheer 19 Cataloging Lorcan Dempsey Blog ILL digitale bibliotheekcollecties De rollen van de nieuwe bibliotheek ● de bibliotheek als gatekeeper ● de bibliotheek als curator ● de bibliotheek als gids ● de bibliotheek als participant (bron : de digitale openbare bibliotheek in Vlaanderen : een strategische kijk op de toekomst. - Brussel : VCOB, 2007) 22 januari 2008 Beheer van een digitale bibliotheekcollectie / Jan Van Hee 20
  • 11. digitale bibliotheekcollecties Veranderende rol : verwachtingen van de dienstverlening ● vraaggericht: de inrichting van dienstverlening wordt bepaald door de behoeften van de omgeving en de gebruikers/klanten; ● geïntegreerd: de focus komt te liggen op vraagpatronen van gebruikers/klanten; ● proactief: dienstverlening wordt niet meer alleen door de gebruiker/klant geïnitieerd, maar kan ook proactief aangeboden worden; ● multichanneling: diensten worden via meerdere kanalen aangeboden; ● maatwerk: diensten worden op individuele wijze aangeboden; ● holistisch en generalistisch: een logische samenhang en combinatie van diensten; ● actieve klantparticipatie: klanten worden actief betrokken bij (de inrichting van) het dienstverleningsproces. 22 januari 2008 Beheer van een digitale bibliotheekcollectie / Jan Van Hee 21 digitale bibliotheekcollecties Nieuwe taken van de bibliotheek − Archivering : integratie (digitaal) archief met documentatie/informatie ● Uitbouw digitaal archief − Kennisbeheer : uitbouw “lerende organisatie” ● Ontwikkelen van een elektronische leeromgeving ● Ontwikkelen van een wiki − Beheer van de informatiestromen ● Werken met contentmanagement systemen (cms) 22 januari 2008 Beheer van een digitale bibliotheekcollectie / Jan Van Hee 22
  • 12. digitale bibliotheekcollecties Menu ● Enkele uitgangspunten ● Digitale collecties / digitale bibliotheken : wat en waarom ● De klassieke bibliotheektaken in een digitale omgeving : − Collectievorming − Ontsluiting − Beschikbaarstelling − Inlichtingenwerk ● Strategie − Algemeen − Technologie − Actoren − Evaluatie 22 januari 2008 Beheer van een digitale bibliotheekcollectie / Jan Van Hee 23 digitale bibliotheekcollecties Wat is een digitale collectie ? ● Verzameld en georganiseerd door en voor de specifieke noden van een bepaalde organisatie of gemeenschap <=> WWW ● Gegarandeerde toegang ● Menselijke tussenkomst 22 januari 2008 Beheer van een digitale bibliotheekcollectie / Jan Van Hee 24
  • 13. digitale bibliotheekcollecties Typologie van digitale collecties 1. Verworven digitale data (licenties !) ● Lokaal gestockeerd (verdwijnt) ● Toegang 2. Lokaal digitaal geproduceerde data 3. Mash-ups 4. Lokaal gemaakte gateways (relatie met ontsluiting) 22 januari 2008 Beheer van een digitale bibliotheekcollectie / Jan Van Hee 25 digitale bibliotheekcollecties 1. Verworven digitale data ● Commerciële aanbieders − Databanken − e-zines − e-books ● Repositories − (Consortia van) universiteiten of wetenschappelijke instituten − Overheden 22 januari 2008 Beheer van een digitale bibliotheekcollectie / Jan Van Hee 26
  • 14. digitale bibliotheekcollecties Repositories – open access Een Digital Repository (digitale bewaarplaats) is een digitaal archief van publicaties. Het bestaat uit opslagruimte om digitale en gedigitaliseerde informatie op een zo duurzaam mogelijke manier op te slaan (server) en software om deze bestanden toegankelijk te maken (database). 22 januari 2008 Beheer van een digitale bibliotheekcollectie / Jan Van Hee 27 digitale bibliotheekcollecties Repositories – open access Deze repositories waren een antwoord van de academische wereld op de sterk stijgende prijzen van de tijdschriften. Steeds meer organisaties volgen deze trend en organiseren een eigen repository. 22 januari 2008 Beheer van een digitale bibliotheekcollectie / Jan Van Hee 28
  • 15. digitale bibliotheekcollecties Repositories – open access 5/6 In : D-Lib Magazine. - May/June 2007, Volume 13 Number Hitchcock, Tim Brody, Jessie M.N. Hey , and Leslie Carr. Repositories : Towards Distributed Services / Steve Digital Preservation Service Provider Models for Institutional 22 januari 2008 Beheer van een digitale bibliotheekcollectie / Jan Van Hee 29 digitale bibliotheekcollecties Niet-academische repositories in Vlaanderen 22 januari 2008 Beheer van een digitale bibliotheekcollectie / Jan Van Hee 30
  • 16. digitale bibliotheekcollecties 2. Lokaal digitaal geproduceerde data ● Digitalisering − Scanning ● Case : Google Library project (universiteit Gent) ● Digitaal archief − Aandachtspunt : Vluchtige data ● Bijv. : websites − Tip : e-David (http://www.edavid.be/) ● Eigen repository 22 januari 2008 Beheer van een digitale bibliotheekcollectie / Jan Van Hee 31 digitale bibliotheekcollecties Eigen repository : software ● Server-site − Apache − Databank : MySQL, SQL, Ingres, ... ● Software − CMS (bijv. Alfresco) − Specifiek : ● Eprints (http://www.eprints.org/) ● Pure (http://www.atira.dk) 22 januari 2008 Beheer van een digitale bibliotheekcollectie / Jan Van Hee 32
  • 17. digitale bibliotheekcollecties 3. Bestaande informatie herwerken : Mashup's • 1 + 1 = iets anders • “A mashup combines two or more other applications creating another application that can help you better perform different activities” • Bekendste voorbeeld : Google-maps • Ook bibliotheek mash-ups 22 januari 2008 Beheer van een digitale bibliotheekcollectie / Jan Van Hee 33 digitale bibliotheekcollecties Voorbeeld van een mashup 22 januari 2008 Beheer van een digitale bibliotheekcollectie / Jan Van Hee 34
  • 18. digitale bibliotheekcollecties Integratie van database van Amazon.com met bibliotheekcatalogus 22 januari 2008 Beheer van een digitale bibliotheekcollectie / Jan Van Hee 35 digitale bibliotheekcollecties 4. Een eigen gateway 22 januari 2008 Beheer van een digitale bibliotheekcollectie / Jan Van Hee 36
  • 19. digitale bibliotheekcollecties Menu ● Enkele uitgangspunten ● Digitale collecties / digitale bibliotheken : wat en waarom ● De klassieke bibliotheektaken in een digitale omgeving : − Collectievorming − Ontsluiting − Beschikbaarstelling − Inlichtingenwerk ● Strategie − Algemeen − Technologie − Actoren − Evaluatie 22 januari 2008 Beheer van een digitale bibliotheekcollectie / Jan Van Hee 37 digitale bibliotheekcollecties Ontsluiting ● Stap 1 : gemeenschappelijk referentiekader ● Stap 2 : gemeenschappelijke catalogus ● Stap 3 : verrijkte catalogus (social OPAC) 22 januari 2008 Beheer van een digitale bibliotheekcollectie / Jan Van Hee 38
  • 20. digitale bibliotheekcollecties Het belang van catalogi en metadata ● Verdwijnen ? − Vervangen door User Generated Content ? ● Tagging ● Standaard : Dublin Core ● ... 22 januari 2008 Beheer van een digitale bibliotheekcollectie / Jan Van Hee 39 digitale bibliotheekcollecties Dublin Core : 15 elementen ● Title ● Identifier: een duidelijke ● Creator referentie naar het document ● Subject binnen een gegeven context, ● Description zoals een URL of een ISBN. ● Publisher ● Source: een referentie naar een bron waarvan het ● Contributor document is afgeleid. ● Date ● Language: de taal van de ● Type: de aard of het genre intellectuele inhoud van het van de inhoud. document. ● Format: de fysieke of digitale ● Relation: een referentie naar manifestatie van het een verwant documdocument. ● Rights: informatie over de ● Coverage: het bereik van de rechten over het document. inhoud, wat typisch een ruimtelijke, tijdsgebonden of wettelijke locatie is. 22 januari 2008 Beheer van een digitale bibliotheekcollectie / Jan Van Hee 40
  • 21. digitale bibliotheekcollecties Gemeenschappelijke catalogus ● Via federated search − Met “Federated search” is het mogelijk om via één interface en één zoekvraag simultaan verschillende informatiebronnen en databases te bevragen. − Voorbeelden : 22 januari 2008 Beheer van een digitale bibliotheekcollectie / Jan Van Hee 41 digitale bibliotheekcollecties Voorbeeld gemeenschappelijke catalogus 22 januari 2008 Beheer van een digitale bibliotheekcollectie / Jan Van Hee 42
  • 22. digitale bibliotheekcollecties (Verrijkte) catalogus ● Gemeenschappelijke catalogus : − Via Federated search ● Intuïtieve zoekmogelijkheden − Associatief zoeken ● Bijv. : Aquabrowser − UGC : ● Tagging ● Scores ● Commentaar 22 januari 2008 Beheer van een digitale bibliotheekcollectie / Jan Van Hee 43 digitale bibliotheekcollecties Versterken van de gegevens ● Gebruikers kunnen zelf “trefwoorden” (taggen), quoteringen of commentaar toevoegen (=social OPAC) ● Boekomslagen gebruiken van Amazon.com ● Vanuit catalogus en documentatiebestanden kan je doorschakelen naar andere relevante bronnen 22 januari 2008 Beheer van een digitale bibliotheekcollectie / Jan Van Hee 44
  • 23. digitale bibliotheekcollecties Tagging : voorbeelden 23/01/08 Bescherming privacy / Jan Van Hee 45 digitale bibliotheekcollecties Voorbeelden in bibliotheken 22 januari 2008 Beheer van een digitale bibliotheekcollectie / Jan Van Hee 46
  • 24. digitale bibliotheekcollecties Scriblio (about.scriblio.net) ● Catalogus freebased op blogsoftware (WP) − Permanente links − Commentaar − Feeds − Integratie met Amazon − Doorzoekbaar voor zoekmachines! 22 januari 2008 Beheer van een digitale bibliotheekcollectie / Jan Van Hee 47 digitale bibliotheekcollecties Browser add-ons 22 januari 2008 Beheer van een digitale bibliotheekcollectie / Jan Van Hee 48
  • 25. digitale bibliotheekcollecties www.LIBRARYTHING.nl 22 januari 2008 Beheer van een digitale bibliotheekcollectie / Jan Van Hee 49 digitale bibliotheekcollecties Library thing ● Library thing is een Web 2.0-applicatie, waarmee men online boeken kan beheren ● Deze informatie wordt gedeeld met andere gebruikers van het platform ● Integratie met Amazon.com en bestaande bibliotheekcatalogi ● Bij elk boek kun je bijkomende informatie toevoegen 22 januari 2008 Beheer van een digitale bibliotheekcollectie / Jan Van Hee 50
  • 26. digitale bibliotheekcollecties Menu ● Enkele uitgangspunten ● Digitale collecties / digitale bibliotheken : wat en waarom ● De klassieke bibliotheektaken in een digitale omgeving : − Collectievorming − Ontsluiting − Beschikbaarstelling − Inlichtingenwerk ● Strategie − Algemeen − Technologie − Actoren − Evaluatie 22 januari 2008 Beheer van een digitale bibliotheekcollectie / Jan Van Hee 51 digitale bibliotheekcollecties Belang van de interface ● Usability ● Helpfunctie ● Mogelijkheden tot browsen 22 januari 2008 Beheer van een digitale bibliotheekcollectie / Jan Van Hee 52
  • 27. digitale bibliotheekcollecties Intellectuele eigendom ● Auteursrecht en copyright (©) ● Open Access ● Creative Commons ● “Copyleft” en open content 23/01/08 53 digitale bibliotheekcollecties Creative Commons 23/01/08 Bescherming privacy / Jan Van Hee 54
  • 28. digitale bibliotheekcollecties Open content (voorbeeld) 23/01/08 Bescherming privacy / Jan Van Hee 55 digitale bibliotheekcollecties Menu ● Enkele uitgangspunten ● Digitale collecties / digitale bibliotheken : wat en waarom ● De klassieke bibliotheektaken in een digitale omgeving : − Collectievorming − Ontsluiting − Beschikbaarstelling − Inlichtingenwerk ● Strategie − Algemeen − Technologie − Actoren − Evaluatie 22 januari 2008 Beheer van een digitale bibliotheekcollectie / Jan Van Hee 56
  • 29. digitale bibliotheekcollecties Nieuwe digitale hulpmiddelen • Ask an expert-sites – Gebruikte software : http://www.questionpoint.org/ ● Syndicatie (RSS) 22 januari 2008 Beheer van een digitale bibliotheekcollectie / Jan Van Hee 57 digitale bibliotheekcollecties 22 januari 2008 Beheer van een digitale bibliotheekcollectie / Jan Van Hee 58
  • 30. digitale bibliotheekcollecties 22 januari 2008 Beheer van een digitale bibliotheekcollectie / Jan Van Hee 59 digitale bibliotheekcollecties Attenderen door syndicatie (RSS) • Abonneren op berichten die op websites of in databanken verschijnen • Attenderen op gewijzigde content • Zeer geschikt voor allerlei actuele informatie : – Actualiteit – Blogs – Juridische informatie – Aanwinsten in catalogi 22 januari 2008 Beheer van een digitale bibliotheekcollectie / Jan Van Hee 60
  • 31. digitale bibliotheekcollecties Syndicatie : benodigdheden Een reader of aggregator – Meestal geïntegreerd in een mailprogramma – of in de browser – Kan ook online : • Bloglines • Google Reader • Netvibes • Windows Live − Kan ook op een website geïntegreerd worden • Bijv. steeds het recentste nieuws over het departement op de website 22 januari 2008 Beheer van een digitale bibliotheekcollectie / Jan Van Hee 61 digitale bibliotheekcollecties Case : Ovinob 22 januari 2008 Beheer van een digitale bibliotheekcollectie / Jan Van Hee 62
  • 32. digitale bibliotheekcollecties Menu ● Enkele uitgangspunten ● Digitale collecties / digitale bibliotheken : wat en waarom ● De klassieke bibliotheektaken in een digitale omgeving : − Collectievorming − Ontsluiting − Beschikbaarstelling − Inlichtingenwerk ● Strategie − Algemeen − Technologie − Actoren − Evaluatie 22 januari 2008 Beheer van een digitale bibliotheekcollectie / Jan Van Hee 63 digitale bibliotheekcollecties Uitgangspunten ● Centrale visie ● Krachtige projectgroep ● Ondersteuning medewerkers ● Communicatie van het stappenplan ● Concrete en snelle realisaties 22 januari 2008 Beheer van een digitale bibliotheekcollectie / Jan Van Hee 64
  • 33. digitale bibliotheekcollecties Strategische krachten Wenselijk (willen) Voor de evolutie van Voor het overleven van de organisatie de organisatie Volgens de missie Volgens de regels Voor de gebruikers Legitimiteit en mandaat Haalbaar Noodzakelijk (kunnen) (moeten) Volgens doelstellingen Volgens het budget, medewerkers en regels Volgens de technologische evolutie Jan Van Hee 22 januari 2008 Beheer van een digitale bibliotheekcollectie / 65 digitale bibliotheekcollecties Strategische krachten ● Weten we wat we kunnen ? ● Weten we wat we Visie- mogen ? ontwikkeling ● Weten we wat we willen ? Reactief : ●Oplossen van problemen ●Trends volgen ●Regels volgen 22 januari 2008 Beheer van een digitale bibliotheekcollectie / Jan Van Hee 66
  • 34. digitale bibliotheekcollecties Strategisch keuzemodel van de bibliotheek De universiteitsbibliotheek in de netwerkmaatschappij: een strategisch keuzemodel voor 22 januari 2008 Beheer van een digitale bibliotheekcollectie / Jan Van Hee 67 de digitale bibliotheek. - In : Bibliotheek- & archiefgids, 82 (2006) 5. digitale bibliotheekcollecties Het project aanpakken Bron : www.prevent.be 22 januari 2008 Beheer van een digitale bibliotheekcollectie / Jan Van Hee 68
  • 35. digitale bibliotheekcollecties Menu ● Enkele uitgangspunten ● Digitale collecties / digitale bibliotheken : wat en waarom ● De klassieke bibliotheektaken in een digitale omgeving : − Collectievorming − Ontsluiting − Beschikbaarstelling − Inlichtingenwerk ● Strategie − Algemeen − Technologie − Actoren − Evaluatie 22 januari 2008 Beheer van een digitale bibliotheekcollectie / Jan Van Hee 69 digitale bibliotheekcollecties Bedreigingen : tijdsversnelling Exponentiële groei van Innovatie Redenen : mogelijkheden, dus niet ●Nieuwe middelen door bij te houden groeiende advertentiemarkt ●Vrije informatie en applicaties ●Kapitalisatie van gemeenschappelijke kennis ●Mash-ups van bestaande systemen Tijd 22 januari 2008 Beheer van een digitale bibliotheekcollectie / Jan Van Hee 70
  • 36. digitale bibliotheekcollecties Stijging van mislukte implementaties informatiesystemen door een gebrekkige voorstudie. 2000 Miljarden euro's 1800 1600 1400 1200 1000 800 kt Mislu 600 400 200 Met voldoening 0 1993 1994 1995 1996 1997 1998 1999 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 22 januari 2008 Extrapolatie van : EuropeanBeheer van een digitale bibliotheekcollectie / Jan Van Hee 2002. - EITO, information technology observatory report 71 2OO2. digitale bibliotheekcollecties Factoren tot succesvolle implementatie Steun van het management Contextuele Kwaliteit van de werkgroep factoren Faciliteiten Systeem succes Attitude Intrinsieke kwaliteit Vaardigheden Gebruikers- Ervaren georiënteerde gebruiksvriendelijkheid Gebruikerstevredenheid factoren Mate van gebruik Gebaseerd op : Information Systems Success: Dimensions and Determinants / Rajiv Sabherwal, Anand Jeyaraj en Charles Chowa. - Sint Louis : University of Missouri, 2004. - niet gepubliceerde workingpaper. - van een digitale bibliotheekcollectie / Jan Van Hee 22 januari 2008 Beheer Terug te vinden op : 72 http://www.devsmith.umd.edu/dit/news/pdf/MetaSEM2004Presented2004.pdf
  • 37. digitale bibliotheekcollecties Informatiearchitectuur : integratie Applicatie- + laag Catalogus Website Blog Wiki usability Controle- laag Contentmanagement Opslag- Datawarehouse laag / Geïntegreerde database - 22 januari 2008 Beheer van een digitale bibliotheekcollectie / Jan Van Hee 73 digitale bibliotheekcollecties Basisvoorwaarden voor elke applicatie ● Beschikbaarheid : het systeem is steeds bereikbaar ● Betrouwbaarheid : het systeem gedraagt zich zoals verwacht ● Performantie : het systeem werkt vlot ● Capaciteit : het systeem kan het verwachte debiet aan ● Veiligheid : ongewenst gedrag wordt tegengegaan 22 januari 2008 Beheer van een digitale bibliotheekcollectie / Jan Van Hee 74
  • 38. digitale bibliotheekcollecties Rekening houden met ... (vanuit de techniek) ● Functionaliteit, vertrouwdheid, eenvoud, bedieningsgemak, inwerktijd, ... ● Open standaard ? ● Integreerbaarheid ● Mogelijkheid tot kwaliteitscontrole op de content ● Dekt het een reële behoefte ? ● De intrinsieke meerwaarde gadgetgehalte vs. problemsolvend ● Trendgevoelig of tijdloosheid 22 januari 2008 Beheer van een digitale bibliotheekcollectie / Jan Van Hee 75 digitale bibliotheekcollecties Menu ● Enkele uitgangspunten ● Digitale collecties / digitale bibliotheken : wat en waarom ● De klassieke bibliotheektaken in een digitale omgeving : − Collectievorming − Ontsluiting − Beschikbaarstelling − Inlichtingenwerk ● Strategie − Algemeen − Technologie − Actoren − Evaluatie 22 januari 2008 Beheer van een digitale bibliotheekcollectie / Jan Van Hee 76
  • 39. digitale bibliotheekcollecties Veranderende rol ● Veranderende rol − Personeel − Gebruikers ● Veranderende competenties − Personeel − Gebruikers ● Homogene groep ? ● Mogelijkheid tot training (virtueel of contact) 22 januari 2008 Beheer van een digitale bibliotheekcollectie / Jan Van Hee 77 digitale bibliotheekcollecties Vele wensen, schaarse middelen : keuzes maken : management ● Wat we zelf doen, doen we ... − Make or buy-decission ● Back-office uitbesteden ● Taken centraliseren − Delegeren − Profiteren van bestaande diensten (bijv. Google, Amazon.com, ...) 22 januari 2008 Beheer van een digitale bibliotheekcollectie / Jan Van Hee 78
  • 40. digitale bibliotheekcollecties Competenties ● De bibliotheekmedewerker is − Geen caissière, routinetaken worden zoveel mogelijk geautomatiseerd − Geen wandelende encyclopedie, maar een informatieprofessional − Geen mensenschuwe back-officer, maar sociale bemiddelaar tussen informatie en klant − Geen passieve aanbieder, maar levert pro- actief maatwerk af 22 januari 2008 Beheer van een digitale bibliotheekcollectie / Jan Van Hee 79 digitale bibliotheekcollecties Een selectie ● Ik zorg ervoor dat ik op de hoogte blijf van de informatiecultuur van onze gebruikers en probeer die kennis te ‘vertalen’ naar bibliotheekdiensten. ● Ik werk actief mee aan de vooruitgang van mijn bibliotheek. ● Ik gooi oude werkwijzen overboord als er betere zijn, ook al leken die oude werkwijzen ooit fantastisch. ● Ik ben niet bang voor Google of verwante diensten. Ik profiteer ervan voor onze gebruikers en bied tegelijkertijd hoogwaardige bibliotheekdiensten aan die gebruikers nodig hebben. (bron : WOW! Wouter on the web) 22 januari 2008 Beheer van een digitale bibliotheekcollectie / Jan Van Hee 80
  • 41. digitale bibliotheekcollecties “In deze tijden van 'High-tech' is er steeds meer nood aan 'High-touch'” 22 januari 2008 Beheer van een digitale bibliotheekcollectie / Jan Van Hee 81 digitale bibliotheekcollecties Rekening houden met ... (vanuit de organisatie) Adaptief vermogen van de organisatie ? ● ● Bedachtzaam en kritisch ● Aanwezige competenties en attitudes ● Mate van aanvaardbaarheid/bekendheid van een applicatie of dienst ● Druk van de omgeving ● Beschikbare middelen tot introductie (communicatie, instructie, experimenteertijd, ...) 22 januari 2008 Beheer van een digitale bibliotheekcollectie / Jan Van Hee 82
  • 42. digitale bibliotheekcollecties Aanpak introductie 1. Creëer een gemeenschapsgevoel 2. Hou het simpel (vooral de uitleg), begin simpel 3. Wek nieuwsgierigheid 4. Betrek iedereen, laat iedereen content aanleveren (UGC) 5. Zorg voor een diverse content-mix 6. Zorg voor een leerweg 7. Zorg voor een snelle (eerste) impact 8. Zorg voor constante ontwikkeling 9. “Let the outside in and the inside out” (Paul Lomax, twopointoh.co.uk) 10. Evalueer constant en stuur bij 22 januari 2008 Beheer van een digitale bibliotheekcollectie / Jan Van Hee 83 digitale bibliotheekcollecties Innovatietheorie van Rogers Kloof Bron : Diffusion of Innovations / Everett Rogers. 22 januari 2008 Beheer van een digitale bibliotheekcollectie / Jan Van Hee 84
  • 43. digitale bibliotheekcollecties Leerweg actoren Bewustzijn vergroten : ● Missionarissen ● Niet dwingen ● Learning by doing Passief cfr. : “23 dingen” Vermijden Gewennen Gebruik Creatie van meerwaarde Actief 22 januari 2008 Beheer van een digitale bibliotheekcollectie / Jan Van Hee 85 digitale bibliotheekcollecties Het is maar de bibliotheek ... Zorg voor een goede zichtbaarheid op website, intranet en extranet. – Zorg dat de bibliotheek mee opgenomen is in de workflow • Bijv. : integratie in de Desktopsearch, centraal beheer van documenten, ... – Creëer vraag door zichtbaarheid en vindbaarheid in meerdere omgevingen • Bureaublad, browservenster, toolbar, startpagina's 22 januari 2008 Beheer van een digitale bibliotheekcollectie / Jan Van Hee 86
  • 44. digitale bibliotheekcollecties Menu ● Enkele uitgangspunten ● Digitale collecties / digitale bibliotheken : wat en waarom ● De klassieke bibliotheektaken in een digitale omgeving : − Collectievorming − Ontsluiting − Beschikbaarstelling − Inlichtingenwerk ● Strategie − Algemeen − Technologie − Actoren − Evaluatie 22 januari 2008 Beheer van een digitale bibliotheekcollectie / Jan Van Hee 87 digitale bibliotheekcollecties Evalueren : indicatoren ● Gebruiker ● Wie, waarom, hoe en wat ● Lograpporten ● Kwaliteitsperceptie, kloofanalyse, ... ● Voorkeur- en usability-studies ● Organisatie Afmeten aan : ● Input normen, standaarden, benchmarks, gemiddelden, ● Output trends, ... ● Outcome 22 januari 2008 Beheer van een digitale bibliotheekcollectie / Jan Van Hee 88
  • 45. digitale bibliotheekcollecties Integratieniveau digitale bibliotheek in een organisatie Karakteris- Georgani- Geconsoli- Geoptimali- tieken Ad hoc Basis seerd deerd seerd Standaard- Standaard- Eigen vorm- Vorm vorm vorm geving Huisstijl Huisstijl Structurele Functionali- Standaard- Experimente- Aanpassin- aanpassin- Volledig op teiten vorm ren gen gen maat Functieom- Verantwoor- Organisatie Eenzaat Werkgroep schrijving ding Incorporatie Kwaliteits- Performan- bewaking Zelfevaluatie Standaarden Standaarden Usability tiemeting Beleidsplan- Doelgerichte Planning Geen Project Proces ning innovatie Interne trai- Training Zelfstudie Occasioneel ning Mentorschap Integraal Verantwoor- Kosten Ad hoc Budget ding Begroting Begroting 22 januari 2008 Beheer van een digitale bibliotheekcollectie / Jan Van Hee 89 digitale bibliotheekcollecties De digitale bibliotheek evalueren Bron : http://equinox.dcu.ie/reports/pilist.html 23/01/08 Bescherming privacy / Jan Van Hee 90
  • 46. digitale bibliotheekcollecties Besluit Als de geesten klaar zijn, is de helft van werk achter de rug. Nog vragen ? jvanhee@maarifa.be 23/01/08 Bescherming privacy / Jan Van Hee 91

×