เทคนิคการสอน  กระบวนการกลุ่ม
Upcoming SlideShare
Loading in...5
×

Like this? Share it with your network

Share

เทคนิคการสอน กระบวนการกลุ่ม

  • 9,674 views
Uploaded on

 

More in: Education
  • Full Name Full Name Comment goes here.
    Are you sure you want to
    Your message goes here
    Be the first to comment
    Be the first to like this
No Downloads

Views

Total Views
9,674
On Slideshare
9,674
From Embeds
0
Number of Embeds
0

Actions

Shares
Downloads
148
Comments
0
Likes
0

Embeds 0

No embeds

Report content

Flagged as inappropriate Flag as inappropriate
Flag as inappropriate

Select your reason for flagging this presentation as inappropriate.

Cancel
    No notes for slide

Transcript

  • 1. วิธีจัดการเรียนการสอนแบบเทคนิคกระบวนการกลุม ่1. แนวคิด / ทฤษฏีการเรียนการสอนแบบเทคนิคกระบวนการกลุม ่ ทฤษฏีการเรียนรู้แบบร่วมมือ (Theory of Cooperative or Collaborative Learning) สลาวิน (Slavin) เดวิด จอห์นสัน (David Johnson) และรอเจอร์ จอห์นสัน (Roger Johnson)เป็นนักการศึกษาคนสาคัญ มีแนวคิดว่า ในการเรียนรู้ของผู้เรียนปฎิสมพันธ์ระหว่างผูเ้ รียน มี 3ลักษณะ ได้แก่ ัลักษณะการแข่งขันกัน ลักษณะต่างคนต่างเรียนและลักษณะร่วมมือกัน หรือช่วยกันในการเรียนรู้ ซึงการจัด ่การศึกษาควรให้โอกาสผู้เรียนได้เรียนรู้ทง 3 ลักษณะ โดยรูจักใช้ลักษณะการเรียนรูอย่างเหมาะสมกับ ั้ ้ ้สภาพการณ์ทงนี้เพราะในชีวิตประจาวัน ผู้เรียนจะต้องเผชิญสถานการณ์ที่มีทง 3 ลักษณะ แต่เนื่องจาก ั้ ั้การศึกษาปัจจุบันมีการส่งเสริมการเรียนแบบแข่งขันและแบบรายบุคคลอยู่แล้วเราจึงจาเป็นต้องหันมาส่งเสริมการเรียนรู้แบบร่วมมือ ซึ่งสามารถช่วยให้ผู้เรียนเกิดการเรียนรู้ได้ดี รวมทั้งได้เรียนรูทักษะทางสังคมและการ ้ทางานร่วมกับผู้อื่น ซึ่งเป็นทักษะทีจาเป็นอย่างยิ่งในการดารงชีวิตด้วย ซึ่งองค์ประกอบของการเรียนรู้แบบ ่ร่วมมือ มี 5 ประการได้แก่ การพึงพาและเกือกูลกัน การปรึกษาหารือกันอย่างใกล้ชิด ความรับผิดชอบ ที่ ่ ้ตรวจสอบได้ของสมาชิกแต่ละคน การใช้ทักษะการปฏิสมพันธ์ระหว่างบุคคลและทักษะการทางานกลุมย่อย ั ่และการวิเคราะห์กระบวนการกลุม (อ้างในทิศนา แขมณี, 2547 : 98-99) ่การประยุกต์ใช้ทฤษฏีในการเรียนการสอน ครูสามารถนาทฤษฏีของการเรียนรู้แบบร่วมมือ ไปจัดการเรียนการสอนของตนได้ โดยการพยายามจัดกลุมการเรียนรู้ให้มีองค์ประกอบครบ 5 ประการดังกล่าวข้างต้นและใช้เทคนิค วิธีการต่าง ๆ ในการช่วยให้ ่องค์ประกอบทั้ง 5 สัมฤทธิผล โดยทั่วไปการวางแผนบทเรียนและจัดการเรียนการสอนให้ผเู้ รียนได้เรียนรู้แบบ ์ร่วมมือมีประเด็นทีสาคัญดังนี้ (Johnson , Johnson and Holubec , 1994 : 1 : 13 – 1 : 14 อ้างในทิศนา ่แขมณี , 2547) 1. ด้านการวางแผนการจัดการเรียนการสอน 1.1 กาหนดจุดมุ่งหมายของบทเรียนทั้งทางด้านความรู้และทักษะแระบวนการต่าง ๆ 1.2 กาหนดขนาดของกลุม กลุ่มควรมีขนาดเล็กประมาณ 3-6 คน กลุ่มขนาด 4 คน จะเป็นขนาดที่ ่เหมาะที่สุด
  • 2. 1.3 กาหนดองค์ประกอบของกลุ่มหมายถึงการจัดผูเ้ รียนเข้ากลุ่ม ซึงอาจทาโดยการสุ่ม หรือการ ่เลือกให้เหมาะกับวัตถุประสงค์ โดยทั่วไปกลุมจะต้องประกอบไปด้วยสมาชิกที่คละกันในด้านต่าง ๆ เช่น เพศ ่ความสามารถ ความถนัด เป็นต้น 1.4 กาหนดบทบาทของสมาชิกแต่ละคนในกลุม เพื่อช่วยให้ผู้เรียนมีปฏิสัมพันธ์กันอย่างใกล้ชิดและ ่มีส่วนในการทางานอย่างทั่วถึง ครูควรมอบหมายบทบาทหน้าที่ในการทางานให้ทกคน และบทบาทหนาที่นั้น ุๆ จะต้องเป็นส่วนหนึ่งของงานอนเป็นจุดมุงหมายของกลุ่ม ครูควรจัดบทบาทหน้าที่ของสมาชิกให้อยู่ใน ่ลักษณะทีจะต้องพึ่งพาอาศัยกันและเกื้อกูลกัน บทบาทหน้าที่ในการทางานเพื่อการเรียนรู้มจานวนมาก เช่น ่ ีบทบาทผู้นากลุ่ม ผู้สงเกตการณ์ เลขานุการ ผูเ้ สนอผลงาน ผู้ตรวจสอบผลงาน เป็นต้น ั 1.5 จัดสถานที่ให้เหมาะสมในการทางานและการมีปฏิสมพันธ์กัน ครูจาเป็นต้องคิดออกแบบจัด ัห้องเรียนหรือสถานที่ทจะใช้ในการเรียนรู้ให้เอื้อและสะดวกต่อการทางานของกลุ่ม ี่ 1.6 จัดสาระ วัสดุ หรืองานที่จะให้ผเู้ รียนทา วิเคราะห์สาระ/งาน/หรือวัสดุทจะให้ผู้เรียนได้เรียนรู้ ี่และจัดแบ่งสาระหรืองานนั้นในลักษณะที่ให้ผู้เรียนแต่ละคนมีส่วนในการช่วยกลุมและพึ่งพากันในการเรียนรู้ ่ 2. ด้านการสอน ครุควรมีการเตรียมกลุ่มเพื่อการเรียนรูร่วมกันดังนี้ ้ 2.1 อธิบายชี้แจงเกี่ยวกับงานกลุ่ม ครูควรอธิบายถึงจุดมุงหมายของบทเรียน เหตุผลในการ ่ดาเนินการต่างๆ รายละเอียดของงานและขั้นตอนในการทางาน 2.2 อธิบายเกณฑ์การประเมินผลงาน ผูเ้ รียนจะต้องมีความเข้าใจตรงกันว่าความสาเร็จของงานอยู่ตรงไหน งานที่คาดหวังจะมีลกษณะอย่างไร เกณฑ์ทจะใช้ในการวัดความสาเร็จของงานคืออะไร ั ี่ 2.3 อธิบายถึงความสาคัญและวิธีการของการพึ่งพาเกื้อกูลกัน ครูควรอธิบายกฎเกณฑ์ ระเบียบกติกา บทบาทหน้าที่ และระบบการให้รางวัลหรือประโยชน์ที่กลุมจะได้รับในการร่วมมือกันเรียนรู้ ่ 2.4 อธิบายวิธีการช่วยเหลือกันระหว่างกลุ่ม 2.5 อธิบายถึงความสาคัญและวิธีการในการตรวจสอบความรับผิดชอบต่อหน้าที่ที่แต่ละคนได้รับมอบหมาย เช่น การสุ่มเรียกชื่อผู้เสนอผลงาน การทดสอบ การตรวจสอบผลงาน เป็นต้น 2.6 ชี้แจงพฤติกรรมที่คาดหวัง ว่าต้องการให้ผู้เรียนแสดงพฤติกรรมอะไรบ้างจะช่วยให้ผเู้ รียนรู้ความคาดหวังที่มีต่อตนและพยายามจะแสดงผลพฤติกรรมนั้น
  • 3. 3. ด้านการควบคุมกากับและการช่วยเหลือกลุ่ม 3.1 ดูแลให้สมาชิกกลุ่มมีการปรึกษาหารือกันอย่างใกล้ชิด 3.2 สังเกตการณ์การทางานร่วมกันของกลุม ตรวจสอบว่าสมาชิกกลุ่มมีความเข้าใจในงาน หรือ ่บทบาทหน้าทีที่ได้รับมอบหมายหรือไม่ สังเกตพฤติกรรมต่าง ๆ ของสมาชิกให้ข้อมูลป้อนกลับ ให้แรงเสริม ่และบันทึกข้อมูลทีจะเป็นประโยชน์ต่อการเรียนรู้ของกลุ่ม ่ 3.3 เข้าไปช่วยเหลือกลุ่มตามความเหมาะสม เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพของงานและการทางาน เมื่อพบว่ากลุ่มต้องการความช่วยเหลือ ครูสามารถเข้าไปชี้แจง สอนซ้า หรือ ให้ความช่วยเหลือ ครูสามารถเข้าไปชี้แจง สอนซ้า หรือให้ความช่วยเหลืออื่นๆ 3.4 สรุปการเรียนรู้ ครูควรให้กลุ่มสรุปประเด็นการเรียนรู้ที่ได้จากการเรียนรู้แบบร่วมมือ เพื่อช่วยให้การเรียนรูมีความชัดเจนขึ้น ้ 4. ด้านการประเมินผลและวิเคราะห์กระบวนการเรียนรู้ 4.1 ประเมินผลการเรียนรู้ของผูเ้ รียนทังทางด้านปริมานปละคุณภาพโดยใช้วิธีการที่หลากหลาย ้และควรให้ผู้เรียนมีส่วนร่วมในการประเมิน 4.2 วิเคราะห์กระบวนการทางานและกระบวนการเรียนรูร่วมกัน ครูควรจัดให้ผเู้ รียนมีเวลาในการ ้วิเคราะห์การทางานของกลุ่มและพฤติกรรมของสมาชิกกลุ่ม เพื่อให้กลุ่มมีโอกาสเรียนรูที่จะปรับปรุงสวน ้บกพร่องของกลุม่ การดาเนินงานในด้านต่าง ๆ ดังกล่าว เป็นสิ่งที่ครูจาเป็นต้องทาในการจัดการเรียนรู้แบบร่วมมือโดยทั่ว ๆไป ซึ่งครูแต่ละคนสามารถคิดวางแผนออกแบบการเรียนการสอนของตน โดยอาศัยวิธีการและเทคนิคต่างๆเข้ามาช่วยอย่างหลากหลายแตกต่างกันออกไป อย่างไรก็ตามได้มีนักการศึกษาและนักคิดหลายคน ที่ได้ค้นคิดวิธีการจัดการเรียนรู้แบบร่วมมือที่มรูปแบบ ลักษณะ หรือขั้นตอนแตกต่างกันออกไป เพื่อให้เหมาะกับ ีสถานการณ์การเรียนรู้ต่าง ๆ เดวินสัน (Davidson , 1994 : 13-30 ) ได้รวบรวมรูปแบบการเรียนรู้แบบร่วมมือ ทั้งที่เรียกว่า Cooperative Learning และ Collaborative Learning ที่ได้รับความนิยมอย่างกว้างขวางมาก ได้ทั้งหมด 6 รูปแบบ คือ Student Team Learning Learning Together GroupInvestigation The structural Approach Complex Instruction และ The collaborative Approach การเรียนการสอนแบบร่วมมือมีหลากหลายรูปแบบ ซึ่งแต่ละรูปแบบจะมีวิธีดาเนินการหลัก ๆ ซึ่งได้แก่ การจัดกลุ่ม การศึกษาเนือหาสาระ การทดสอบ การคิดคะแนน และระบบการให้รางวัลแตกต่างกัน ้ออกไป เพื่อสนองวัตถุประสงค์เฉพาะ แต่ไม่ว่าจะเป็นรูปแบบใด ต่างก็ใช้หลักการเดียวกัน คือ หลักการเรียนรู้แบบร่วมมือ 5 ประการ และมีวัตถุประสงค์มงตรงไปทางทิศเดียวกัน คือ เพื่อช่วยให้ผู้เรียนเกิดการเรียนรู้ใน ุ่
  • 4. เรื่องที่ศึกษาอย่างมากทีสุด โดยอาศัยการร่วมมือกัน ช่วยเหลือกัน และแลกเปลี่ยนความรู้กันระหว่างกลุม ่ ่ผู้เรียนด้วยกัน ความแตกต่างของรูปแบบแต่ละรูปแบบจะอยู่ที่เทคนิคในการศึกษาเนื้อหาสาระ และวิธีการเสริมแรงและการให้รางวัลเป็นประการสาคัญ ซึงในการสอนกระบวนการกุลมได้เลือกใช้กระบวนการกลุ่ม ่ ่แบบจิกซอว์ (Jigsaw) ซึ่งมีรายละเอียดดังนี้ ๊ 1. การเรียนการสอนแบบจิกซอว์ (Jigsaw) ๊ การเรียนการสอนแบบจิ๊กซอว์ มีขั้นตอนการสอนดังนี้ 1.1 จัดผู้เรียนเข้ากลุ่มคละความสามารถ (เก่ง กลาง อ่อน) กลุ่มละ 4 คน และเรียกกลุมนี้ว่า กลุ่ม ่บ้านของเรา (Home Group) 1.2 สมาชิกในกลุ่มบ้านของเรา ได้รบมอบหมายให้ศึกษาเนือหาสาระ คนละ 1 ส่วน (เปรียบเสมือน ั ้ได้ชิ้นส่วนของภาพตัดต่อคนละ 1 ชิ้น) และหาคาตอบในประเด็นปัญหาทีผสอนมอบหมายให้ ่ ู้ 1.3 สมาชิกในกลุ่มบ้านของเรา แยกย้ายไปรวมกับสมาชิกกลุ่มอื่นซึ่งได้รบเนื้อหาเดียวกัน ตั้งกลุ่ม ัผู้เชี่ยวชาญ (Expert Group) ขึ้นมา และร่วมกันทาความเข้าใจในเนื้อหาสาระนั้นอย่างละเอียด และร่วมกันอภิปรายหาคาตอบประเด็นปัญหาทีผู้สอนมอบหมายให้ ่ 1.4 สมาชอกกลุมผูเ้ ชี่ยวชาญ กลับไปสู่กลุ่มบ้านของเรา แต่ละคนช่วยสอนเพือนในกลุมให้เข้าใจใน ่ ่ ่สาระที่ตนได้ศึกษาร่วมกับกลุมผูเ้ ชียวชาญ เช่น สมาชิกทุกคนก็จะได้เรียนรู้ภาพรวมของสาระทั้งหมด ่ 1.5 ผู้เรียนทุกคนทาแบบทดสอบ แต่ละคนจะได้คะแนนเป็นราบบุคคลและนาคะแนนของทุกคนในกลุ่มบ้านของเรามารวมกัน (หรือหาค่าเฉลี่ย) เป็นคะแนนกลุม กลุ่มที่ได้คะแนนสูงสุดได้รับรางวัล ่ 2. วิธีการจัดการเรียนการสอนโดยใช้เทคนิคกระบวนการกลุ่ม กระบวนการกลุ่มเป็นเทคนิคที่ประยุกต์มาจากแนวคิดของ Peggy A . Sharp, Robert Garmston& Bruce wellman (www.ncrtec.org/pd/lwtres) ซึ่งทิศนา แขมณี (2547 : 144) เสนอว่ากระบวนการกลุ่มมีตัวบ่งชี้ดังนี้ 1. ผู้เรียนมีการปฏิสัมพันธ์/ทางาน/ทากิจกรรมร่วมกันเป็นกลุ่มเพื่อให้เกิดการเรียนรู้ตามวัตถประสงค์ 2. ผู้สอนมีการฝึก/ชี้แนะ/สอนให้ผู้เรียนเกิดการเรียนรู้เกี่ยวกับกระบวนการทางานกลุ่มที่ดีในจุดใดจุดหนึ่งของกระบวนการ เช่น ในเรื่องบทบาทผู้นากลุ่ม บทบาทสมาชิกกลุ่ม กระบวนการทางานกลุม ่องค์ประกอบอื่นๆ ทีเ่ กี่ยวข้อง 3. ผู้เรียนมีการวิเคราะห์การเรียนรู้ด้วยตนเองทั้งในด้านเนือหา สาระที่เรียนและกระบวนการทางาน ้ร่วมกัน
  • 5. 4. ผู้สอนมีการวิเคราะห์และประเมินผลการเรียนทังทางด้านเนื้อหา สาระ และกระบวนการกลุ่ม ้ กิรติ ศรีสุชาติ (2544) ได้ประยุกต์ใช้ทฤษฏีการเรียนรู้แบบร่วมมือ และแนวคิดวิธีการจัดการเรียนการสอนแบบเทคนิคกระบวนการกลุ่มของสานักงานคณะกรรมการการศึกษาแห่งชาติ (2542) เฉลิม วราวิทย์(2537) และวีณษ วโรตมะวิชญ (2530) ซึ่งได้เสนอวิธีจัดการเรียนการสอนแบบเทคนิคกระบวนการกลุ่มมีขั้นตอนดังนี้ ขั้นที่ 1 ขั้นตั้งจุดมุ่งหมายการเรียน ครูกาหนดและแจ้งจุดประสงค์การเรียนรู้ให้ผเู้ รียนทราบ ขั้นที่ 2 ขั้นรวมกลุ่ม ผู้เรียนเข้ากลุ่มตามที่แบ่งไว้ ขั้นที่ 3 ขั้นระดมความคิด ผู้เรียนนาเสนอความคิด ขั้นที่ 4 ขั้นวิเคราะห์ ผู้เรียนร่วมกันอภิปราย และนาความรูมาสร้างผลงาน ้ ขั้นที่ 5 ขั้นสรุปและประยุกต์ใช้ ผู้เรียนสรุปและประยุกต์ใช้ความรู้ในชีวิตประจาวัน ขั้นที่ 6 ขั้นประเมินผล ครูและผูเ้ รียนร่วมกันประเมินผล