De laatste vlucht van de 'Little Guy'

  • 909 views
Uploaded on

110114 tekst laatste vlucht little guy (2)

110114 tekst laatste vlucht little guy (2)

  • Full Name Full Name Comment goes here.
    Are you sure you want to
    Your message goes here
    Be the first to comment
    Be the first to like this
No Downloads

Views

Total Views
909
On Slideshare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
0

Actions

Shares
Downloads
0
Comments
0
Likes
0

Embeds 0

No embeds

Report content

Flagged as inappropriate Flag as inappropriate
Flag as inappropriate

Select your reason for flagging this presentation as inappropriate.

Cancel
    No notes for slide

Transcript

  • 1. DE LAATSTE VLUCHT VAN DE ‘LITTLE GUY’26 november 1944In een groot deel van Europa was het in november 1944 nog steeds oorlog. In vier maanden waren degeallieerde legers van de stranden van Normandië opgerukt tot aan de Rijn in Nederland, maar hetoffensief was vastgelopen. In Noord-Nederland heerste doffe berusting na het mislukken van deluchtlandingen bij Arnhem in september 1944.Zondag 26 november was een mooie, heldere herfstdag in bijna heel Nederland, ook in Apeldoorn. Devijfkoppige familie Meurs, die op de Jachtlaan1 dicht bij de Ribeslaan woonde, zat tegen half twee aande broodmaaltijd toen zij opgeschrikt werd door een aanzwellend lawaai afkomstig van eenlaagvliegende zware bommenwerper. Allen renden naar het voorraam dat uitkeek op de Jachtlaan,maar ze waren te laat om het vliegtuig te zien. Dat moet een Amerikaan zijn, zei Hans, denegentienjarige oudste zoon, de Engelsen vliegen s nachts. De machine was al aan de andere kantvan het huis en vloog in de richting van het Kristalbad, dat toen nog het Boschbad heette.Toen de Meursen hun achtertuin hadden bereikt, hoorden zij een doffe klap en zagen een bijnagitzwarte rookwolk opstijgen, onmiddellijk gevolgd door het geknetter van exploderende munitie. Defamilie en vele andere mensen uit de buurt liepen de Ribeslaan uit, maar werden op de kruising met deDonkere Laan (nu Burgemeester Roosmale Nepveulaan) tegengehouden door Duitse soldaten, dieuiterst opgewonden bezig waren een mitrailleur in stelling te brengen. Het was duidelijk dat de machinebinnen de hekken van het Boschbad en dus buiten bereik van de buurtbewoners was neergekomen.Miep, de jongste dochter van de familie Meurs, ging die avond samen met haar vriendinnen Titia enOlly2 stiekem naar het wrak. Titia schreef daar meer dan vijftig jaar later het volgende over:Toen het donker was gingen we door het bos, waarin we elke boom kenden naar het Boschbad. Weklommen over het hek en vonden ondanks de duisternis gemakkelijk de kanovijver. Op het eiland laghet wrak van het vliegtuig - als een lamme, gewonde vogel. Twee of drie gewapende Duitsers hieldende wacht.Eén van ons was de eerste die het zag: een vreemd, groot object half in en half buiten het water. Hetzag eruit als een parachute en toen we dichterbij kwamen werd dit vermoeden bevestigd. We dachteneen goudmijn gevonden te hebben want we wisten dat daaruit bloesjes, zakdoeken en andere dingengemaakt konden worden. We trokken zachtjes aan de parachute en waren alle drie plotseling alsverlamd. Aan de parachute bevestigd lag, half in en half uit het water, een lichaam in uniform. Ongeveer20 tot 30 meter van het wrak verwijderd.Luitenant Kyle Scott SmithDat was het lichaam van Kyle Scott Smith, een 24-jarige luitenant uit Albany in de staat Ohio. Na zijnstudie aan de Ohio University had hij dienst genomen bij de Amerikaanse legerluchtmacht en in maart1944 op Marfa Air Base in Texas zijn opleiding als piloot afgesloten. Sinds 27 september maakte hij metzijn bemanning deel uit van het 532 Bomb Squadron (BS), dat behoorde tot de 381ste Bomb Group (BG)van 8 USAAF, de 8e Amerikaanse Legerluchtmacht3.1 Jachtlaan 1262 Mevrouw M. Meurs (1930-2005, woonde Jachtlaan 126), mevrouw O. Gantvoort (1930-2006, woonde Callunalaan 6) enmevrouw T.G. Alers-Speldekamp (1928-2008, woonde Jachthoornlaan 2)3 De 381 BG was gestationeerd op het vliegveld Ridgewell in Essex. Voor deze missie werd de gebruikelijke formatie van 37bommenwerpers ingezet, onder bevel van de commandant 381 BG zelf, kolonel Harry P. Leber Jr.Jelle Reitsma 1 5 november 2008
  • 2. DE LAATSTE VLUCHT VAN DE ‘LITTLE GUY’ 2e luitenant Kyle Scott SmithDe ‘Smith crew’ zoals de bemanning in het jargon van die tijd heette had inmiddels vijf operationelemissies gevlogen, vier boven Duitsland en één boven Frankrijk. B-17’s van 532 Bomb Squadron 381 Bomb Group44 Het vliegtuig met de letters VE op de romp en K op de staart is de Little Guy tijdens een oefenvlucht boven Engeland op 15augustus 1944Jelle Reitsma 2 5 november 2008
  • 3. DE LAATSTE VLUCHT VAN DE ‘LITTLE GUY’De viermotorige B-17 bommenwerper5 met de bijnaam Little Guy (of wel Kereltje) van Smith was diemorgen vroeg opgestegen van de vliegbasis Ridgewell in Essex. Die zondag vielen de Amerikanen metmeer dan duizend bommenwerpers fabrieken en spoorlijnen aan in Duitsland. De bemanning van deLittle Guy bestond voor deze missie uit: 2nd Lieutenant Kyle Scott Smith uit Albany, Ohio, eerste piloot 2nd Lieutenant Don McGurk uit West Springfield, Massachussetts, tweede piloot; Flight Officer (vaandrig) Melvin LaLuzerne uit Green Bay, Wisconsin, navigator; Staff Sergeant Byron F. ‘Tuck’ Wear uit Princeville, Illinois, bommenrichter6; Sergeant Lester F. Colson uit Brooklyn, New York, radioman Sergeant Robert K. Porter uit Pittsylvania, Virginia, boordwerktuigkundige; Sergeant Gustavo ‘Gus’ E. Contreras uit Tucson, Arizona, buikkoepelschutter; Sergeant Arnold Thomas uit Milwaukee, Wisconsin, zijluikschutter en Staff Sergeant Francis R. ‘Bob’ DeLange uit Minneapolis, Minnesota, staartschutter. De voltallige bemanning van de Little Guy, links met pet in de hand Don McGurk, midden onder Kyle S. Smith, rechts daarvan Gustavo ContrerasDe Little Guy in de problemenEen uur na de start viel één van de vier motoren7 uit door olielekkage. Wat de bemanning ook deed, demotor kon niet meer worden gestart en de propeller moest in de vaanstand worden gezet. Kyle S. Smithhad volgens de regels van 8 USAAF de missie kunnen afbreken, maar daar was hij de man niet naar;hij zette door, al was het maar met drie motoren. Maar zijn eigen formatie kon hij niet bijhouden.Onderweg, in de buurt van Zwolle, werd Little Guy aangevallen door een Duitse jager, maar die aanvalmislukte: de boordschutters schoten de Duitser neer. Ook de Duitse luchtdoelartillerie beschoot deovervliegende formaties in deze omgeving, maar het uitgebrachte vuur was zwak en onnauwkeurig enleverde nauwelijks enige schade op.5 B-17G serienr 42-1069946 2Lt James J. Brady was de eigenlijke bommenrichter; voor deze missie werd hij vervangen door de ervaren Staff SergeantByron F. Wear, die als ‘togglier’ optrad en al 30 missies had gevlogen met de bemanning van 2Lt Rivett, ook van 532 BS. Een‘togglier’ was een onderofficier, die de bommen moest afwerpen op hetzelfde moment dat het leidende vliegtuig de bommenafwierp. De zijluikschutter sergeant Myron A. Fairbanks ontbrak bij deze missie en was waarschijnlijk ingedeeld bij de ‚pool’ vanreserve boordschutters.7 De motoren waren als volgt genummerd: bakboord buiten nr 1, bakboord binnen nr 2, stuurboord binnen nr 3, stuurboordbuiten nr 4; nr 2 was de motor die het eerst uitvielJelle Reitsma 3 5 november 2008
  • 4. DE LAATSTE VLUCHT VAN DE ‘LITTLE GUY’ Het spoorwegviaduct bij Altenbeken was het doel van de 381 BG; rechts de verwoesting door het bombardement van 26 november 1944.De tweede motor valt uitLittle Guy sloot zich waarschijnlijk aan bij een andere formatie bommenwerpers en nam deel aan eenbombardement van een ander doel, het spoorwegemplacement van Osnabrück. Het zicht was intussenveel minder geworden, de grond was door het wolkendek niet meer zichtbaar en de voorste groepbommenwerpers had het doel gemarkeerd met gekleurde rook. Het spreekt vanzelf dat denauwkeurigheid van bombarderen daar sterk onder leed. Little Guy moest twee ‘runs’ maken, omdat debommen niet loskwamen. Uiteindelijk werden er zes 1000-ponders afgeworpen, maar er bleven er tweein het bommenruim achter en die moesten noodgedwongen mee worden teruggenomen.Nu viel ook motor nr. 3 uit, misschien als gevolg van schade door beschieting door Duitseluchtdoelartillerie. Waarschijnlijker is dat de drie overblijvende motoren tijdens de heenvlucht bij devolbeladen bommenwerper te zwaar waren belast.De derde motor valt uitLittle Guy had juist de IJssel bereikt toen de derde motor (nr. 4) uitviel, waarschijnlijk door oververhitting.Daarmee was het lot van de Little Guy beslist, want een B-17 kan op één motor geen hoogte houden.Omdat alleen motor nr. 1 nog liep, begon het vliegtuig een grote bocht naar rechts te draaien.Boven de rand van Apeldoorn gekomen gaf Kyle Smith zijn bemanning opdracht het toestel te verlaten.En daar sprongen zij: de navigator Melvin LaLuzerne, de ‘togglier’ Byron Wear, de radioman LesterColson, de boordwerktuigkundige Robert Porter, de buikkoepelschutter Gustavo Contreras, dezijluikschutter Arnold Thomas en de staartschutter Bob DeLange.Don McGurk, de 2de piloot, was de laatste die het toestel levend zou verlaten. Vlak voordat hij sprong,zei Kyle nog tegen hem: Spring, ik kom meteen achter je aan.Een ramp in Apeldoorn voorkomenKyle had echter een probleem. Hij vloog te laag, in een rechterbocht die onvoldoende kon wordengecorrigeerd en pal boven de bebouwde kom van Apeldoorn, met nog twee bommen aan boord. Diestonden weliswaar niet op scherp maar bleven gevaarlijk. Niet ver voor zich uit zag hij in het bos eenzandvlakte met een aantal vijvers. Hij bleef zijn uiterste best doen om de Little Guy in de lucht te houdenJelle Reitsma 4 5 november 2008
  • 5. DE LAATSTE VLUCHT VAN DE ‘LITTLE GUY’en toen dat niet meer ging, crashte hij zijn toestel precies in de kanovijver van het Boschbad. Hij verloordaarbij het leven, maar behoedde Apeldoorn voor een catastrofe.Kyle Scott Smith werd begraven op Heidehof8. Een Britse aalmoezenier (Padre Buchanan) die bijArnhem krijgsgevangen was gemaakt en die in de St. Josephstichting (nu Spatie) gevangen werdgehouden, leidde de begrafenis.Op Ridgewell bleek de Little Guy het enige vliegtuig van 381 BG te zijn dat op deze zondag verlorenging. De verkeerstoren van Ridgewell; mannen van 381 BG wachten op de terugkeer van hun kameradenHet verlies kwam hard aan, juist omdat op deze zondag de Amerikanen ‘Thanksgiving Day’ vierden. DeEngelsen hadden er alles aan gedaan om deze voor de Amerikanen belangrijke dag een feestelijkkarakter te geven door het organiseren van een speciale dienst in de kathedraal van Bedford; ’s avondsstond de traditionele kalkoen op het menu.Maar, zoals de aalmoezenier van 381 BG James Good Brown schreef, what was supposed to be a dayof rejoicing and gaiety turned suddenly quiet and somber.Apeldoornse ooggetuigenMiep, Titia en Olly waren niet de enigen die een schokkende herinnering overhielden aan de crash vande Little Guy. Laurens Jan Brinkhorst, de latere minister, woonde in 1944 aan de rand van het bos, aande Wildernislaan. Met de nieuwsgierigheid van een zevenjarig jongetje ging hij met zijn vriendjespoolshoogte nemen in het Boschbad. Hij raapte daar een pilotenhandschoen op, met de hand van depiloot er nog in… Dat soort dingen vergeet je niet, constateerde hij in 2005 in een interview met DeStentor.Er waren veel meer mensen in Apeldoorn die de Little Guy en zijn bemanning op die mooie zondag innovember hebben gehoord en gezien. De meesten zaten aan de middagmaaltijd, er was geenluchtalarm gegeven en zij werden opgeschrikt door het lawaai dat het laag overkomende vliegtuigmaakte: Een hels kabaal, een oorverdovende herrie, het gedaver van een overbelaste motor endergelijke. Vrijwel iedereen ging naar buiten om te kijken wat er aan de hand was. Zij zagen hetvliegtuig laag overvliegen, bemanningsleden uit het vliegtuig springen en aan hun parachutes dalen.Sommigen zochten onmiddellijk daarna dekking in hun kelders of pakten hun vluchtkoffertje, denkenddat er een bombardement zou volgen. Bijna iedereen herinnert zich dat er schoten vielen en velenzagen tot hun afschuw Duitse militairen en Nederlanders in Duitse dienst schieten op de aan hunparachutes dalende bemanningsleden. Mogelijk zat de schrik voor parachutisten er bij de Duitsers nade Slag om Arnhem nog in. Een andere veronderstelling is dat de schade en slachtoffers doorgeallieerde bombardementen in die Heimat Duitse militairen aanzetten tot wraakacties op deTerrorflieger, zoals de propaganda van Goebbels de vliegtuigbemanningen aanduidde.8 Kyle S. Smith en Gustavo Contreras werden op 29 november naast elkaar begraven op Heidehof; 4e klasse, grafnrs 356 en355 en op 5 januari 1946 overgebracht naar het Amerikaanse oorlogskerkhof in Margraten; Kyle’s tijdelijke graf daar: Plot WWRow 11 Grave 264Jelle Reitsma 5 5 november 2008
  • 6. DE LAATSTE VLUCHT VAN DE ‘LITTLE GUY’Op de kaart op één van de volgende bladzijden is met kruisjes aangegeven waar de ooggetuigen zichtoen bevonden en een parachutesymbooltje markeert de plaatsen waar zes bemanningsleden zijngeland. Waar nummer zeven en acht terecht zijn gekomen, is niet duidelijk9. De vliegroute isgereconstrueerd aan de hand van verslagen van ooggetuigen en door de heersende wind inbeschouwing te nemen (WZW, 2 tot 3 Beaufort) in combinatie met de lage vlieghoogte van de LittleGuy. Door die zwakke wind dreven de parachutes nauwelijks af en kwam de bemanning zo dicht bijelkaar op de grond.Joop van Duuren, die toen 13 jaar oud was en aan de Doggersbank 129 woonde: Ik zag hoe eenNederlandse NSB’er een bemanningslid opbracht over de Deventerstraat10 in de richting van deDeventerbrug. De Amerikaan liep met de handen in de nek en de NSB’er liep achter hem met eengeweer. Dit was waarschijnlijk het eerste bemanningslid dat is gesprongen, ‘ergens’ tussen de Tol en deDeventerbrug.Eerder waren op de Deventerstraat in de richting van de brug marcherende Duitse militairen gezien, diemet hun geweren schoten op de aan hun witte parachutes dalende bemanningsledenEen bemanningslid landde op de leuning van de Deventerbrug als een lappenpop volgens Krijgsman,die toen 19 jaar oud was en in buurt van het kanaal de parachutisten naar beneden zag zweven.Henk de Weerd, toen 15 jaar, herinnert zich: Ik woonde toen in de Griftstraat11, vlakbij de markt, waarmijn vader een slagerij had. We zaten rond het middaguur te eten, toen wij een vliegtuig heel laaghoorden overkomen. Ik rende naar buiten, maar het vliegtuig zag ik niet meer. Wel zag ik hoe er eenman aan een parachute op de Markt landde en vrijwel direct daarna door Duitse soldaten gevangenwerd genomen. Later hoorde ik van de buren, dat Duitse soldaten in het café De Zon aan deStationsstraat12 naar buiten waren gerend en het vuur op de dalende parachutisten hadden geopend.De toen 15-jarige Jan Aalders stond op het balkonnetje op de 2e verdieping van het pand van deNederlandse Handelsmaatschappij op de hoek van de Kerklaan en de Deventerstraat. De Duitseschildwacht voor het postkantoor opende het vuur met zijn machinepistool op het bemanningslid dieachter het postkantoor op de Markt daalde en raakte diens parachute. Hij landde midden op de Markt.Ook uit het politiebureau werd op hem geschoten, tot woede van Duits Luftwaffe personeel, dat uit hetcafeetje op de hoek van het Marktplein kwam en een eind maakte aan het schieten. Ik rende er heen. Ikstond daar met een paar anderen en Duitse militairen, vlak bij de Amerikaan. Ik herinner mij zijn kortezwarte haar, donkerbruine ogen, opvallend witte tanden en zonverbrande uiterlijk en hoe hij, kauwgomkauwend, iedereen aankeek. Vervolgens werd hij met een ambulance afgevoerd naar het ziekenhuis.Jan Aalders herinnert zich dat hij even later op de Deventerbrug een dood bemanningslid heeft gezien:Hij lag vlak bij de leuning, een kogelgat midden in zijn voorhoofd, met gesloten ogen en zijn mond dicht.Het verhaal ging rond dat deze Amerikaan werd doodgeschoten door een heel jonge (16 jaar oude?)Duitser, met het geweer van één van een tweetal oudere Wehrmacht soldaten. Was dit GustavoContreras?13J.A. Tempelman, toen 13 jaar oud, zag vanuit zijn ouderlijk huis aan de Deventerstraat 5 / 6, dalendeparachutes, één daarvan leek terecht te komen op het Marktplein. Ik rende naar het Marktplein en zagdaar een bemanningslid – doodgeschoten(?) - op de grond liggen. Duitse militairen pasten eerste hulptoe en joegen ons vervolgens weg. Eerder had Tempelman Duitse militairen tevoorschijn zien komen uitde Poort van Kleef, die op de dalende parachutisten begonnen te schieten. Later zag hij hoe een ander9 Een bemanningslid zou zijn geland in de onmiddellijke omgeving van de Koninklijke HBS aan de Molleruslaan; dat vertelde detoen 19-jarige dochter van de concierge, dhr Udink, aan dhr Renger Ruiter (niet bevestigd)10 Tussen de Weidestraat en het Kanaalpad, nu ter hoogte van de nieuwe Quarles van Uffordlaan11 Griftstraat 212 Thans cafetaria City, hoek Stationsstraat - Griftstraat13 In Duitse verslagen worden scherven in de borst en in de longen als doodsoorzaak genoemdJelle Reitsma 6 5 november 2008
  • 7. DE LAATSTE VLUCHT VAN DE ‘LITTLE GUY’lid van de bemanning over de Deventerstraat werd afgevoerd door twee Duitse militairen en naar deOrtskommandantur aan de Regentesselaan werd gebracht.De 15-jarige Gerrit Eikendal schreef in zijn dagboek: 1 uur s middags een viermotorig aangeschotenvliegtuig over het dorp. Zeven parachutisten. Er werd hevig op geschoten, 1 of 2 doden, 1 of 2 ernstiggewonden, 3 niet gewond.Eén gedaald in de Korte Nieuwstraat, één bij Adriaan Keller aan de Schoolstraat in de tuin. Vliegtuiggevallen op eiland in de kanovijver, 1 piloot verbrand.In de Korte Nieuwstraat landde een bemanningslid in de boom voor huisnummer 1. Er werd snel eentrap tegen de boom gezet om hem uit zijn benarde positie te bevrijden. Goed en wel op de grond gavende omstanders hem wat te drinken; hij leek wat versuft. Hij werd onmiddellijk door een Duitse soldaat opeen fiets ingerekend en te voet via de Asselsestraat afgevoerd.14Een ander kwam terecht in de tuin van de familie Paul aan de Schoolstraat 26. Hij raakte bij de landingeen betonnen paal, brak zijn been en werd gevangen afgevoerd op een ladder.Weer een ander landde midden op de Asselsestraat, vlak voor huisnummer 10215. Een ander plonsde inhet kanaal, een paar honderd meter ten noorden van de sluis, een paar meter van de oostelijke oever.W.J. Krijgsman: Ik hielp hem uit het water. De Tommy was duidelijk aangeslagen en zenuwachtig, ikdenk door het vooruitzicht dat hij krijgsgevangen zou worden gemaakt. De Duitsers waren met eenmotorfiets heel vlug ter plaatse en zij namen hem gevangen. Er is een aanwijzing dat één van debemanningsleden in de Hoogstraat is geland, maar dat wordt niet bevestigd door anderewaarnemingen. Korte Nieuwstraat 1 en Asselsestraat 102, anno 2007Han Rijndorp schreef in 1986 in zijn boek : Ik liep omstreeks 13:00 uur vlak voor de toenmalige ingangvan het Julianaziekenhuis aan de Sprengenweg toen onverwachts boven het centrum van Apeldoorneen in ernstige moeilijkheden verkerende Amerikaanse bommenwerper verscheen…Als de dag vangisteren herinner ik mij hoe uit het traag op twee motoren16 vliegende toestel eerst een luik naarbeneden zag zeilen, gevolgd door een stuk of vijf bemanningsleden wier valschermen zich tamelijk laatontplooiden zodat ik mij afvroeg of zij niet te pletter zouden vallen. Terwijl zij langzaam neerdalend uitelkaar dreven werd uit verschillende richtingen, tot onze grote verontwaardiging door Nederlandse SS-ers met geweren op hen geschoten.14 Mondeling verslag van de heer van de Heuvel, toen 8 jaar, op 11 september 200715 Toen het huis van tandarts J.L. Kroes16 Niet juist; de Little Guy vloog toen op één motor, mogelijk draaide er nog een propeller van een andere motor in de windJelle Reitsma 7 5 november 2008
  • 8. DE LAATSTE VLUCHT VAN DE ‘LITTLE GUY’Uit de verhalen van ooggetuigen blijkt zonneklaar dat er door Duitse militairen op de dalendebemanningsleden is geschoten, maar wie waar gewond raakte en waardoor, blijft onduidelijk. Hoe enwaar Gustavo Contreras om het leven kwam, blijft een onbeantwoorde vraag.Ook nadat de bemanning behalve Kyle Smith was gesprongen, werd het vliegtuig door verscheideneomstanders gezien.Henk Palm, 9 jaar oud, woonde toen aan de Veenweg 84 17 dicht bij de spoorwegovergang, zag de LittleGuy overkomen: Het vliegtuig kwam uit de richting van het centrum en er kwam zwarte rook uit één vande motoren. Het vloog zo laag, die wij dachten dat het bij de Waterlooscheweg zou neerkomen en wijzetten het op een lopen. Maar het vloog verder..Gep Sannes, toen 17 jaar oud, liep op die bewuste zondag buiten in de omgeving van zijn ouderlijk huisaan de Waterlooscheweg18. Ik hoorde het geronk van een vliegtuig, dat snel dichterbij kwam, maar ikkon het door de hoge bomen niet zien. Plotseling zag ik het vliegtuig vlak boven mij door de kruinen vande hoge beukenbomen scheren. Het kwam van de kant van de spoorlijn, maakte een bocht naar rechtsen vloog heel laag verder over de Jachtlaan in de richting van Berg en Bos. O, dat gaat helemaal fout,dacht ik en ik ging snel terug naar huis.De laatste ogenblikken van de Little GuyMarten van Houtum, die toen 7 jaar oud was, heeft de crash van wel heel dichtbij meegemaakt. Hijwoonde met zijn ouders op de bovenverdieping van het restaurant19 in het Boschbad. Op diezondagmiddag liep ik met zijn vader buiten; mijn moeder en broertje waren binnen. Wij hoorden hetlawaai van een laagvliegend vliegtuig en plotseling zagen wij het vlak boven ons. Het kwam uit derichting van de Jachtlaan en maakte een scherpe linkerbocht over de Felualaan. Mijn vader en ik dokenachter een muurtje om dekking te zoeken. Het leek wel of het vliegtuig nog even optrok om ons huisniet te raken, daarna ging de neus naar beneden en het sloeg met een daverende klap te pletter op derand van de kanovijver. De herrie was enorm, ook door de afbrekende bomen en takken en hetgeknetter van ontploffende munitie. Er werd een donker rond voorwerp uit het vliegtuig geslingerd, datin de richting van de Felualaan rolde en op weg daarheen door struiken en takken brak, dwars door hethek sloeg en midden op de weg tot stilstand kwam.Later bleek dit één van de bommen te zijn, die het vliegtuig nog aan boord had.Ik wilde direct naar het wrak rennen, maar mijn vader hield mij tegen. Na alle lawaai viel er een doodsestilte, en er hing een sterke lucht van benzine en verbrande delen van het vliegtuig.Direct na het neerstorten van de bommenwerper begreep ik al dat de piloot, door op het laatste momentons huis te ontwijken, mij en mijn familie het leven heeft gered.17 Nu de Pieter de Hoochlaan18 Waterlooscheweg 127, nu de Frans van Mierisstraat **19 Felualaan 25; het restaurant is afgebrand in 1973 en niet herbouwdJelle Reitsma 8 5 november 2008
  • 9. DE LAATSTE VLUCHT VAN DE ‘LITTLE GUY’ Het restaurant in het Boschbad waar Kyle S. Smith nog net overheen wist te vliegen Dhr van Houtum op de plaats van de crash, 2008Jelle Reitsma 9 5 november 2008
  • 10. DE LAATSTE VLUCHT VAN DE ‘LITTLE GUY’Jelle Reitsma 10 5 november 2008
  • 11. DE LAATSTE VLUCHT VAN DE ‘LITTLE GUY’ Op 29november werd er door een geallieerde fotoverkenner een luchtfoto genomen van de westkant vanApeldoorn. Midden op de foto is de begraafplaats aan de Soerenseweg te herkennen (het padenstelselin de vorm van een wiel met acht spaken). Tussen de begraafplaats en de linkerrand van de foto, inwestzuidwestelijke richting, ligt het Boschbad – de grillige lichte vlekjes (de grote witte vlekken zijnwolken). Net oostelijk daarvan is de kanovijver – een vage donkere ellips met aan de bovenzijde eenlicht vlekje: wrakstukken van de Little Guy. De vergroting op de pagina daarna geeft meer details.Jelle Reitsma 11 5 november 2008
  • 12. DE LAATSTE VLUCHT VAN DE ‘LITTLE GUY’Jelle Reitsma 12 5 november 2008
  • 13. DE LAATSTE VLUCHT VAN DE ‘LITTLE GUY’ Uitvergroting luchtfotoHoe verging het de overige bemanningsleden?Don McGurk schreef later: Mijn chute had zich amper geopend en toen stond ik al aan de grond. Hijwerd door de Duitsers aangehouden en kwam in een krijgsgevangenenkamp terecht en keerde laternaar de Verenigde Staten terug. Kyle S. Smith en Donald McGurkJelle Reitsma 13 5 november 2008
  • 14. DE LAATSTE VLUCHT VAN DE ‘LITTLE GUY’Gustavo Contreras werd, toen hij aan zijn witte parachute naar beneden zweefde, onder vuur genomenen gedood. Vermoord is een beter woord, want de Conventie van Genève verbiedt het schieten opmensen die hun leven trachten te redden met parachutes. Waar dat precies is geweest, valt niet meerna te gaan; was hij de Amerikaan die eerste hulp kreeg van de Duitsers op het Marktplein of was hij ‘delappenpop’ die op de leuning van de Deventerbrug landde? De Deventerbrug lijkt het meestwaarschijnlijk.Gustavo was van Mexicaanse afkomst en kreeg, omdat hij klein van stuk was, de functie vanbuikkoepelschutter. Opgevouwen, half liggend in een kleine, halve bal met twee mitrailleurs, bevestigdaan de onderkant van de B-17, was hij niet te benijden. De koepel was zo krap bemeten, dat hij zijnparachute pas kon aangespen nadat hij uit de ‘ball’ gekropen was . De ‘ball turret’ van Gustavo Contreras De stuurknuppel van de piloot in de cockpit van een B-17Jelle Reitsma 14 5 november 2008
  • 15. DE LAATSTE VLUCHT VAN DE ‘LITTLE GUY’Hij werd naast Kyle Scott Smith begraven op Heidehof in Ugchelen en ligt nu begraven op het groteAmerikaanse militaire kerkhof bij Margraten20. De vlag die bij de uiteindelijke begrafenis zijn kist hadbedekt, werd op 10 december 1948 aan zijn vader in Tucson, Arizona overhandigd. Het graf van Gustavo E. Contreras op de Amerikaanse oorlogsbegraafplaats ‘Margraten’Was het de staartschutter, Bob DeLange, die op het Marktplein landde en gewond raakte? Werd hijgeraakt door de Duitse militairen, die op in de omgeving van het Marktpleinhet vuur openden? Hij kwamterecht in het Duitse hospitaal21 dat was gevestigd in de St. Joseph Stichting van waaruit hij, samenmet de Engelse majoor Gordon Sheriff en een andere Engelsman, David Ward wist te ontsnappen methulp van een Nederlandse verpleegster. Zij werden een dag of drie verborgen gehouden in kerken inApeldoorn en vervolgens naar Hattem gebracht, waar zij tot eind februari verbleven. 28 februari keerde20 Sergeant Gustavo E. Contreras, serial nr 39038529, uit Arizona, herbegraven op het Amerikaanse oorlogskerkhof bijMargraten, plot B row 19 grave 12. Onderscheidingen: Air Medal en Purple Heart21 Kriegslazarett 4/686Jelle Reitsma 15 5 november 2008
  • 16. DE LAATSTE VLUCHT VAN DE ‘LITTLE GUY’het drietal terug naar Apeldoorn, waar Bob bij de familie Woltman22 op de Jachtlaan werdondergebracht. Dit was een familie die veel vliegers en leden van de Eerste Britse Luchtlandings Divisieheeft verborgen. Bob toonde zich een dankbare gast. Job Woltman, de zoon des huizes: In september1945 werd bij mijn ouders een kist afgeleverd met kleding, als dank voor het verlenen van onderdak enom onze geslonken kledingvoorraad aan te vullen.Job Woltman en Bob DeLange hebben in 1950 nog contact met elkaar gehad, toen Job overwoog omnaar Amerika te emigreren. Dat is niet doorgegaan en toen Job in 1985 het contact wilde herstellen,bleek Bob 10 december 1971 te zijn overleden.Melvin LaLuzerne, de navigator, schreef in juli 2000; ....De piloot bleef achter de knuppel om teverhinderen dat het toestel in de dicht bebouwde kom zou neerstorten. Ik was de laatste die sprong(Don McGurk dacht ook dat hij de laatste was - J. Meurs) en sprak vlak daarvoor nog met de piloot. .....binnen een paar seconden stond ik aan de grond met een parachute vol met kogelgaten.Piloot Kyle S. Smith werd ook op Margraten herbegraven en later overgebracht naar Albany in de staatOhio. Hij rust daar nu naast de Presbyteriaanse kerk. Zijn vader heeft later in hetzelfde graf zijn laatsterustplaats gevonden.Hoe ging het verder met de overlevende bemanningsleden van de Little Guy?Bob DeLange bleef uit handen van de Duitsers tot de bevrijding van Apeldoorn.Don McGurk en Bob Porter kwamen terecht in krijgsgevangenkampen. Don in Stalag Luft I in Barth enBob in Gross Tychow, toen Oost-Pruisen, nu Polen. Bob Porter heeft waarschijnlijk de beruchte ‘deathmarch’ meegemaakt, toen de Duitsers, bang voor bevrijding van krijgsgevangenen door de naderendeRussische troepen, de gevangenen dwongen om honderden kilometers in westelijke richting te voet afte leggen. Het was februari 1945, het was ijzig koud en er lag veel sneeuw; de omstandighedenonderweg waren erbarmelijk slecht.Melvin LaLuzerne en Byron Wear werden opgesloten in het krijgsgevangenenkamp Barth-Vogelsang inPruisen, nu ook Pools grondgebied. Daar werden zij op 1 mei bevrijd door de Russen, die overigensniets deden om de krijgsgevangenen te repatriëren. 8 USAAF zette daarom B-17s 23 in om de bevrijdekrijgsgevangenen terug te vliegen naar Engeland. Over Lester Colson en Arnold Thomas, die ookkrijgsgevangen werden gemaakt, zijn geen verdere gegevens bekend. De krijgsgevangenbemanningsleden van de Little Guy overleefden de oorlog en keerden terug naar Amerika. Bob22 Kapitein J.D. Woltman en mevrouw M.J. Woltman-de Boer, Jachtlaan 4823 Operation Revival, van 12 t/m 14 mei 1945 werden 8487 krijgsgevangenen uit Stalag Luft I Barth teruggevlogen: Royal AirForce personeel naar Engeland en Amerikanen naar Frankrijk, naar vliegveld Leon in de omgeving van Bordeaux. Van daarging het met wegtransport naar Camp Lucky Strike ten noordoosten van Le Havre (Janville).Jelle Reitsma 16 5 november 2008
  • 17. DE LAATSTE VLUCHT VAN DE ‘LITTLE GUY’DeLange is een paar jaar na de oorlog gestorven, de overigen hebben geleefd tot rond deeeuwwisseling. Nu leeft er niemand meer van deze bemanning.Eindelijk een monumentHet is opmerkelijk dat aan de moedige en zelfopofferende daad van Kyle Scott Smith tot nu toe inApeldoorn weinig aandacht is besteed. Wij vieren, terecht, om de zoveel jaar groots de bevrijding doorde Canadezen van onze stad op 17 april 1945, maar deze dappere Amerikaan zouden wij ook nietmoeten vergeten. Vooral ook omdat het Kristalbad elk jaar door tienduizenden jonge Nederlanderswordt bezocht, is op 26 november 2007 een eenvoudig monument onthuld, vrijwel op de plaats waar deLittle Guy is gecrasht, aan de rand van de kanovijver. Het monument bestaat uit een grote zwerfkei meteen plaquette waarop de volgende tekst is aangebracht: Op 26 november 1944 verongelukte op deze plaats een Amerikaanse B-17. Het vliegtuig keerde beschadigd terug na een bombardement op een spoorwegknooppunt bijOsnabrück. Aan boord waren nog twee zware bommen. Boven Apeldoorn dreigde de bommenwerper neer te storten. De piloot, de 24 jarige luitenant Smith, gaf zijn bemanning opdracht het toestel per parachute te verlaten. Hij sprong zelf niet, maar vloog door om te voorkomen dat het vliegtuig in de bebouwde kom neer zou komen. Het toestel stortte hier neer.Kyle Scott Smith vond de dood bij de crash, maar door zijn moed voorkwam hij een ramp in Apeldoorn.Aansluitend aan de onthulling heeft de Berg en Bosschool uit Apeldoorn het monument geadopteerd.Jelle Reitsma 17 5 november 2008
  • 18. DE LAATSTE VLUCHT VAN DE ‘LITTLE GUY’Bronnen:Brief van Mrs James Trout aan Mrs McGurk, April 5, 1945Brief van Francis R. ‚Bob’ DeLange aan Mrs Inez Trout, June 2, 1945Missing Aircrew Report 11205, Air Force Historical Research Agency, Maxwell AFB, AlabamaBoek Sentimental Journey, deel II, Han Rijndorp, Epe 1986, p. 275 en 276Brief van mevrouw T .G. Alers-Speldekamp aan John Meurs, Rueti ZH, Zwitserland 1999Brief van Melvin A. LaLuzern, navigator aan John Meurs, Rueti ZH, Zwitserland, 14 augustus 2000Artikel Bob DeLange was een aardige kerel in het blad van de Vereniging Oud Apeldoorn, april 2002Artikel A soldier’s story The Messenger, Athens, Ohio - Sunday, November 9, 2003Artikel Een pilotenhandschoen met een hand erin, De Stentor, dinsdag 3 mei 2005Boek Apeldoorn in de Tweede Wereldoorlog, een kroniek, 2005, CODA Apeldoorns archief, p. 317 en 372Casualty Report samengesteld door J.A. Hey - Hengelo, ongedateerdLuchtfoto 29 november 1944 nr 3123, ter beschikking gesteld door H. Kloosterboer, Apeldoorn381st Bomb Group History, November 1944, aangeleverd door Air Force Historical Research Agency, Maxwell AFB, Alabama,Mr Barry L. Spink, 20 april 2007E-mailwisseling met John Meurs, Rueti ZH, Zwitserland, 2006 en 2007E-mailwisseling met Mrs Ann Trout, Hebbardsville, Ohio, USA, 2006 en 2007Stalag Luft 1 on line www.merkki.comOorlogsdagboek 532 BS: http://www.381st.org/histories/532ndGesprekken met de heren: H. de Weerd [Griftstraat 2] en G. Salles [Waterlooscheweg 127] op vrijdag 10 augustus 2007 en M.van Houtum [Felualaan, restaurant in het Boschbad] op 29 augustus 2007Telefonische reacties op het artikeltje in het Apeldoorns Stadsblad van 11 september 2007 van de heren J.A.W. Aalders [hoekKerklaan-Deventerstraat] , C.S. Adema [Tuinstraat 58], C. van de Brink [Soerenseweg 69-71], J.J. van Duuren [Doggersbank129], mevrouw H. Eleveld-Zoete [Roggestraat 30], de heren W. Eveleens [Vosselmanstraat 21], E. Gerritsen [Arnhemseweg51], J. Groeneveld [liep op de Ugchelseweg richting Eendracht ter hoogte van de papierfabriek], P.J. de Haan[Zevenhuizensche Dwarsweg 11], B. van de Heuvel [de Ruyterstraat 50], A. Hoogenboezem [school hoek Kanaalstraat –Stationsstraat], J. Huizinga [Asselsestraat 21], Kerssen [Waterlooscheweg 70], P. Kersseboom [Kraaienweg 13], Kerssen[Waterlooscheweg 70], W.J. Krijgsman [op bezoek Oosterlaan 3, woonde Schotweg 109], J. van der Lee [Billitonlaan 17],mevrouw Niessen-van Bemmel [Jachtlaan 138], en H. Palm [Veenweg], J.A. Tempelman [Deventerstraat 5-6] en A. Wijnveen[Hofstraat]; de [adressen] geven aan waar zij toen woonden en de gebeurtenissen zagenJelle Reitsma 18 5 november 2008