Your SlideShare is downloading. ×
Welk Singelpark willen we?
Upcoming SlideShare
Loading in...5
×

Thanks for flagging this SlideShare!

Oops! An error has occurred.

×

Introducing the official SlideShare app

Stunning, full-screen experience for iPhone and Android

Text the download link to your phone

Standard text messaging rates apply

Welk Singelpark willen we?

2,107
views

Published on

Advies van Team Singelpark van Stadslab Leiden aan het College van B&W over hoe om te gaan met de zes inzendingen voor identiteit en samenhang in het Singelpark van de Ideeënwedstrijd.

Advies van Team Singelpark van Stadslab Leiden aan het College van B&W over hoe om te gaan met de zes inzendingen voor identiteit en samenhang in het Singelpark van de Ideeënwedstrijd.


0 Comments
0 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total Views
2,107
On Slideshare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
6
Actions
Shares
0
Downloads
3
Comments
0
Likes
0
Embeds 0
No embeds

Report content
Flagged as inappropriate Flag as inappropriate
Flag as inappropriate

Select your reason for flagging this presentation as inappropriate.

Cancel
No notes for slide

Transcript

  • 1. Welk Singelpark willen we?26 november 2012 Advies Team Singelpark Stadslab Leiden over de zes ingediende visies op identiteit en samenhang in het Singelpark 26 november 2012
  • 2. 2 Singelpark Leiden
  • 3. Inhoud 1. ƒƒSamenvatting pagina 4 2. ƒƒAnalyse op basis van de wensen van inwoners en organisaties pagina 8 3. ƒƒDe reacties van het publiek pagina 18 Singelpark Leiden 3
  • 4. 1. Samenvatting4 Singelpark Leiden
  • 5. 1.1 Inleiding tentoonstelling in Leiden op zo veel belangstelling rekenen – een bewijsStadslab Leiden is een netwerk van 1000 Leidse creatieve professionals dat dat het Singelpark leeft! Elk ontwerp werd in een glazen kas gepresenteerdplannen ontwikkelt om de stad bruisender, innovatiever, ondernemender, door middel van juryrapport, borden en boekjes met ingediende teksten enmooier, groener, cultureler, concurrerender te maken. Een van de plannen is tekeningen, een videointerview met de ontwerper en maquettes en modellen.de ontwikkeling van de zeven Leidse singels tot het langste (6,3 km), mooiste Daarnaast konden geïnteresseerden alle informatie online vinden. Team Sin-en spannendste stadspark van Nederland. De gemeente heeft dit initiatief gelpark heeft, met hulp van de commissie Participatie van de Vrienden vanomarmd en 9,3 miljoen euro voor de realisatie uitgetrokken. Team Singelpark het Singelpark i.o., gedurende de tentoonstelling reacties verzameld van hetvan Stadslab werkt met de gemeente en andere partners aan de verdere publiek. In dertig rondvaarten, rondleidingen en vier feedbacksessies inventa-uitwerking van het idee. De inzet van Team Singelpark is om het park op het riseerden we de meningen van de bezoekers. Ook gaven mensen hun meninghoogst mogelijke niveau te realiseren en de bevolking actief te betrekken bij via reactieformulieren en een reactiezuil op het expoterrein, via www.singel-ontwikkeling, aanleg, beheer en gebruik van het park. park.nl (15.000 keer bezocht) en andere blogs, via Twitter (700 followers), email en de pers. Verder hielden we presentaties voor diverse groepen, zoalsIn december 2011 pleitte Team Singelpark in een adviesrapport aan de ge- buurtverenigingen, Rotary en een congres van het Stimuleringsfonds voormeente voor het uitschrijven van een internationale designcompetitie onder Architectuur. Het plan van Lola bleek de ruime voorkeur (+/-60%) te hebbende beste landschapsarchitecten. Om op die manier een plan en een bureau van het publiek. Ook ideeën uit de plannen van Gross.Max en Studio Karstte vinden dat een Grand Design kan maken voor het park. Een design dat en in mindere mate Michael van Gessel konden op de steun van het publiekeenheid brengt, met respect voor de individuele sferen langs het park. De rekenen. De plannen van Latz + Partner en Michel Desvigne stuitten voorna-Ideeënwedstrijd heeft in het voorjaar van 2012 plaatsgevonden. Een advies- melijk op kritiek.commissie beoordeelde de plannen en adviseerde het College van B&W omStudio Karst, of Studio Karst in samenwerking met Lola Landscape Archi- 1.4 Conclusietects, te vragen de visie verder uit te werken. Team Singelpark vindt het Zowel de analyse op basis van de elf Guiding Principles als uit de reactiesdaarnaast belangrijk dat de mening van inwoners en organisaties van Leiden tijdens de Singelpark Design Expo komt het plan van Lola Landscape Ar-wordt meegenomen in de keuze van het College voor één of meerdere chitects naar voren als favoriete plan van het publiek. Op onderdelen kun-ideeën en ontwerpbureaus. nen daarnaast de plannen van Gross.Max en Studio Karst op enthousiasme rekenen.1.2 Analyse Guiding PrinciplesIn januari 2012 hield Team Singelpark een brainstormavond in Nieuwe Ener- 1.5 Advies aan College van B&Wgie. Ruim tweehonderd Leidenaren dachten in negentien brainstormgroepen De visie van Lola Landscape Architects uit Rotterdam op identiteit en sa-mee over wat het Singelpark zou moeten worden. De vijfhonderd ideeën die menhang in het toekomstige Singelpark is de grote favoriet van inwoners ende brainstorm opleverde werden door het team vertaald in elf ‘Guiding Prin- organisaties van Leiden. Wij hechten er grote waarde aan dat het gedachten-ciples’, die mede de briefing vormden van de zes deelnemende bureaus aan goed van Lola een belangrijke plaats krijgt in de uiteindelijke plannen.de Ideeënwedstrijd. Uit een uitvoerige analyse die we als Team Singelparkvan de zes ingediende plannen op basis van de Guiding Principles hebben Evenals de Adviescommissie van de Ideeënwedstrijd zien wij goede moge-gemaakt, blijkt dat het plan van Lola Landscape Architects uit Rotterdam op lijkheden voor samenwerking tussen Lola Landscape Architects en Studiovrijwel alle wensen vanuit inwoners en organisaties van Leiden goed aansluit. Karst. Daarnaast zouden ideeën van Gross.Max een plaats kunnen krijgen inDe ideeën van Gross.Max en Studio Karst voldoen op onderdelen aan de het geheel. Als het lukt om de stedelijke visie en praktische oplossingen vanrichtlijnen en in de inzendingen van Michael van Gessel, Michel Desvigne en Lola te combineren met de visie van Studio Karst voor Leiden als botanischeLatz + Partner vinden we nauwelijks iets terug van de input vanuit bewo- stad, kan dat een park én een stad met een ongekende dynamiek opleveren.ners en organisaties of zijn de ingediende ideeën zelfs tegengesteld aan de Een plan dat daadwerkelijk zal leiden tot het ook door ons vurig gewenstewensen. langste, mooiste en spannendste stadspark van Nederland. We vinden het wel belangrijk dat beide jonge bureaus zich comfortabel voelen met een1.3 Singelpark Expo samenwerking.De Singelpark Design Expo in de tuin van Museum Volkenkunde werd in elfweken door circa 9.000 bezoekers bezocht. Nooit kon een architectuur- Singelpark Leiden 5
  • 6. 6 Singelpark Leiden
  • 7. Beelden van de opening van de Singelpark Design Expo op 29 juni 2012 Singelpark Leiden 7
  • 8. 2. Analyse op basis van de wensen van inwoners en organisaties8 Singelpark Leiden
  • 9. voor een uitbundig beplantingsbeeld, waarbij de Hortus Botanicus als curator2.1 Inleiding van het park optreedt en leverancier is van planten uit de hele wereld.Team Singelpark vertaalden de 500 wensen en ideeën uit een brainstormmet inwoners en organisaties in elf Guiding Principles: richtlijnen voor de 2.deelnemers aan de ideeëncompetitie. De zes leden van Team Singelpark Het Singelpark moet van en voor alle Leidenaars zijnhebben alle zes de plannen tot in detail bestudeerd. Eerst hebben wij voor Zal het Singelpark alle groepen in de Leidse samenleving faciliteren? De na-onszelf de plannen gewaardeerd op de elf afzonderlijke Guiding Principles, tuurliefhebbers, de cultuurliefhebbers, water(sporters), kinderen en ouderen,waarbij we per richtlijn en per bureau een score noteerden: twee punten als omwonenden? En daagt het plan hen uit om zelf actief de handen uit dehet ingediende plan aan de richtlijn voldeed, één punt als het gedeeltelijk aan mouwen te steken in bijvoorbeeld het organiseren van activiteiten en het hel-voldeed en nul als het er niet aan voldeed. Daarna hebben we in een mee- pen bij het beheer van het park? Dat zijn essentiële vragen als het park méérting alle scores naast elkaar gelegd. Op de (weinige) onderdelen waarin de moet zijn dan zo maar een mooi park, maar een park dat de hele bevolkingindividuele beoordelingen van elkaar afweken voerden we nadere discussies. samenbrengt, activeert en zo zorgt voor een meer vitale stad.Uiteindelijk hebben we alle eindscores van de teamleden bij elkaar opgetelden gemiddeld, en zo is per richtlijn per bureau een eindscore ontstaan: Lola Landscape Architects heeft dit principe ‘voor en door Leidenaars’ het meest concreet uitgewerkt. Ze kiest ervoor om per deelgebied betrokken2 = voldoet geheel aan de richtlijnen groepen mensen en organisaties bijeen te brengen in ‘Circles’ die ideeën1,5 = voldoet grotendeels aan de richtlijnen leveren voor de programmering en laten deze ideeën leidend zijn. Studio1 = voldoet gedeeltelijk aan de richtlijnen Karst, Gross.Max en Van Gessel noemen de participatie van inwoners ook0,5 = voldoet enigszins aan de richtlijnen belangrijk, maar werken dat (nog) niet verder uit. De inzendingen van Lola0 = voldoet niet aan de richtlijnen en Gross.Max laten al diverse ideeën terugkomen die in het verleden vanuit de bevolking naar voren kwamen, zoals een Stadsbad, meer aanlegplaatsenMet elf Guiding Principles en maximaal twee punten per richtlijn kon een voor boten en vissteigers. Of ideeën die de belevingswaarde van bestaandemaximale score van 22 punten worden behaald. elementen versterken, zoals de inloopvolière van Gross.Max. Daaruit blijkt dat de bureaus zich werkelijk hebben verdiept in wat inwoners en organisaties2.2 De waardering van de plannen per richtlijn van Leiden met de singels willen en daarop in willen spelen.Hieronder een toelichting op de scores per Guiding Principle. Bij Lola, Gross.Max en Studio Karst kan de bevolking een actieve rol spelen bij de aanleg en het beheer van het park en de attracties in het park, zoals1. stadsbad en volière. Voor Studio Karst geldt dat met name de liefhebbersHET SIngelpark moet een groene long om de dichtbebouwde van tuinieren extra worden aangesproken, maar de liefhebbers van cultuur,binnenstad worden sport, water etc. vooralsnog minder. De inzendingen van Van Gessel en Des-Vrijwel alle bureaus maken van het Singelpark in meerdere of mindere mate vigne zijn zo kaal dat we weinig aanknopingspunten zien voor een actieveeen grote groene zone. Alleen Latz + Partner voegt weinig nieuw groen toe, betrokkenheid van inwoners. Wat mogen ze doen? Het gras maaien? Latz +maar legt de nadruk op het verbinden van bestaande onderdelen, o.a. door Partner tenslotte voegt elementen aan het Singelpark toe waar niemand ommiddel van borden. Studio Karst komt met het idee om niet alleen de singels, heeft gevraagd, zoals ecotorens, en er komen weinig elementen terug vanmaar de hele stad te vergroenen, waarbij het Singelpark de rand is van de alle ideeën die wel vanuit bevolking en organisaties naar voren gebracht zijn.botanische stad. Aan de buitenzijde laten zij mogelijkheden om groen toe tevoegen onbenoemd, behalve dan het toevoegen van een dubbele bomenrij, 3.die echter op grote delen van de singel niet mogelijk zal zijn zonder harde De Singelgracht moet het leidende element in het Singelpark zijnkade aan de buitenzijde. De buitenzijde betrekken doet Lola Landscape Na Amsterdam en Venetië heeft Leiden het meeste vaarwater in de stad vanarchitects wel met het concept van de ‘echo gardens’: elk mogelijk hoekje alle steden in de wereld. Volop mogelijkheden dus om via het Singelpark dewordt benut om bomen, planten en bloemen toe te voegen. Gross.Max kiest kracht van Leiden als waterstad uit te bouwen. De plannen van Lola en Gross.wat vaker voor stenige toevoegingen (pleinen, Musis Sacrum). Van Gessel Max bieden op dit punt de beste kansen. Zo vinden wij het idee van Lola omen Desvigne maken van de singels een grote open groene ruimte met ruime een extra haven te ontwikkelen in het nu weinig gebruikte Ankerpark interes-zichtlijnen, maar kiezen wel voor één zes kilometer lange soort beplanting sant, met daaromheen extra grachten die met relatief eenvoudige ingrepen(gras, bomen) die het geheel wat saai maakt. Lola en Studio Karst kiezen juist opengemaakt kunnen worden. Niet alleen wordt de overbevolkte Haven Singelpark Leiden 9
  • 10. achter de Zijlpoort daarmee ontlast, het maakt van dit deel van de stad een oostzijde) en/of door het aantal ligplaatsen voor woonboten te verminderen tweede watersportcentrum (naast het Galgewater), met naast afmeerplekken en schuttingen en hagen daaromheen te verwijderen. Lola werkt als enige mogelijkheden voor verhuur van boten, waterfietsen etc. en een stadsbad. alternatieven voor woonbootbewoners uit door ze de keuze te geven om naar Dat betekent dat – met het weghalen van de dam en eventueel het ontsluiten een van de twee uitgekozen plekken buiten de singels te verhuizen, maar dan van de Maresingel op de Oude Vest door het verhogen van de Langegracht- met een grotere eigen tuin. brug over de Stille Mare - een compleet nieuw doorvaarbaar gebied ontstaat dat de druk zal wegnemen op het water aan de zuidwestkant van de binnen- 4. stad én dat de ‘vergeten’ noordoostkant van de stad volledig bij de binnen- In het Singelpark moet je lange en korte rondjes kunnen stad betrekt (een belangrijke pijler onder het Programma Binnenstad). wandelen, rennen, fietsen en varen Michel Desvigne vermindert het aantal paden in zijn plan. Latz + Partner hand- Het warme koelwater van de E.ON-centrale vangt Lola, net als Gross.Max, op haaft de huidige padenstructuur, maar maakt ze beter zichtbaar en toegankelijk. in openluchtzwembaden. De dam kan weg, het singelwater aan de noordzij- De bedoeling was en is dat er méér mogelijkheden komen om grote en kleine de wordt kouder en heeft minder stroming zodat daar net als aan de zuid- rondjes singel te doen. Studio Karst kiest voor ‘snel’ verkeer (fietsen, skaters, zijde van de stad sneller geschaatst kan worden en een ‘rondje singel’ ook op hardlopers) aan de buitenzijde van de singel, langzaam verkeer in de afge- de schaats mogelijk wordt. Gross.Maxx heeft een interessant idee gelanceerd schermde tuinen aan de binnenzijde en waterverkeer via een waterbus. Maar om de Melkweg (Sterrenwacht!) in de Singelgracht te spiegelen door middel wat als je niet zes kilometer lang wil rennen, maar kleinere rondjes wil maken aan van een tapijt van tienduizenden afgezonken lampjes. Op zomeravonden weerszijden van de gracht? Michael van Gessel kiest voor een pad aan de bui- vaar je over een zee aan lampjes, in de winter schaats je over een 6,3 kilome- tenzijde van de singels, dat echter direct naast de weg loopt en daardoor meer ter lange verlichte ijsvloer. Een origineel idee, dat mogelijk door een groep een stoep dan een promenade is. Het doorgaande pad (karrenspoor) aan de enthousiastelingen kan worden geadopteerd en verder uitgewerkt. binnenzijde van de singels wordt deels gedeeld met auto’s, wat ons inziens on- wenselijk is. Wel waarderen we de oplossing van een pad over een vrij liggende Van Gessel komt met het idee om vele bruggen toe te voegen, zodat je op steiger op het water rond Hortus en Sterrewacht. Voor die oplossing kiest ook vele punten het water over kunt. Zo komen er extra bruggen op de drie punten Lola. Zij kiest er echter voor om de paden overal direct langs het water te laten waar de singel de Rijn kruist en bij de Haarlemmertrekvaart. Op die manier lopen zodat intuïtief navigeren mogelijk wordt langs de gehele singel, en moei- worden nu ontoegankelijke en ondoorgrondelijke waterknooppunten duidelijke lijke navigatiepunten, zoals bij de Utrechtseveer, opeens heel eenvoudig worden. centrale punten waar je vanaf het water de stad binnenkomt en waar het wan- Gross.Max heeft de padenstructuur (nog) niet helemaal uitgewerkt. delend publiek een goed zicht heeft. We vragen ons echter af of al deze grote bruggen niet veel te duur worden, gegeven het budget. Van Gessel en Lola zijn 5. de enigen die het water duidelijk als het centrale, leidende element in het mid- Het Singelpark strekt zich uit van de gevels aan de binnen- den van het Singelpark positioneren, zoals gevraagd in de Guiding Principles. zijde tot de gevels aan de buitenzijde De wens is om niet alleen de binnenzijde van de singels tot een park te ma- Latz + Partner legt tuinboten en vlonders in de singel om bereikbaarheid ken, maar het hele gebied van gevel tot gevel. Met de singelgracht als mid- en gebruik van het water te bevorderen: een te plastische oplossing. Michel den van het park. Dat doet recht aan karakter en historie van de singels, en Desvigne plan biedt weliswaar beter zicht op het water dan nu het geval is, het is daarnaast nodig om het smalle park zo breed mogelijk te maken. maar draagt geen oplossingen aan voor betere toegankelijkheid en gebruik In vrijwel alle plannen (met uitzondering van Latz) wordt aandacht besteed van het water. De begroeide waterkant aan de binnenzijde van de gracht van aan zowel de binnen- als buitenzijde van de singelgracht. Voor Studio Karst Studio Karst zorgt mogelijk voor minder zicht op en toegankelijkheid van het is de gracht echter een duidelijke grens, met aan de buitenzijde alleen een water. De voorgestelde harde kademuur aan de buitenzijde zou het makkelij- promenade met dubbele bomenrij. Het betrekt de groene stukken die aan ker maken om boten aan te leggen. Het bureau introduceert een hop op hop de buitenzijde van de singels liggen (o.a. Nieuw Leyden, tussen Plantsoen of waterbus die rondjes singel vaart. en Trigon) niet bij het park. Van Gessel doet dat wel. Lola probeert de volle breedte van het park te gebruiken door zowel een lineaire programmering Een belangrijke wens is om overal ruim zicht op het water te creëren. Alle (paden langs de singel) als een programmering dwars op de singels (groen bureaus besteden daar in mindere of meerdere mate aandacht aan. Door langs de singels). Gross.Max en Michel Desvigne besteden weinig aandacht houtwallen weg te halen (bijvoorbeeld rondom de begraafplaatsen aan de aan het volwaardig integreren van de buitenzijde van de singel in het park.10 Singelpark Leiden
  • 11. 6. kingen en gebeurtenissen (Leidse fles, haringen, duiven, ontdekkingen inHet Singelpark moet autoluw zijn (park gaat vóór verkeer) Sterrenwacht) terugkomen in de singel.Het Singelpark kan alleen echt een goed functionerend park worden als hethet domein wordt van voetgangers, fietsers en boten en dat druk autoverkeer Geen van de bureaus werkt de historische gelaagdheid van de singels zelfzo veel mogelijk verdwijnt. Zo ontstaat de rust die hoort bij een goed park. goed uit in de ingeleverde ideeën. Dat is ons inziens een gemiste kans, want juist het feit dat een wandeling langs de singels je prachtig de 600-jarige ont-Lola heeft daar de meest vergaande én meest uitgewerkte ideeën voor die wikkeling van de stad laat zien (van vestingmuur via vestingwal en stadsmuurmogelijk niet direct kunnen worden gerealiseerd, maar wel telkens als een naar begraafplaats, industriële monumenten en eigentijdse parken met eigen-kans zich voordoet (bijvoorbeeld bij de aanleg van een ringweg om het tijdse attracties) is een unieke kwaliteit van de singels en een aanvulling op decentrum). Zo krijgt het Singelpark een grote stimulans als op termijn de toe- beleving van Leiden als historische stad. Geen enkele andere stad in Nederlandgangsweg naar het Levendaal via een klein stukje Zoeterwoudsesingel loopt (de wereld?) biedt deze mogelijkheid. Latz betrekt de historie niet, Van Gesselen als de universiteitsgebouwen van het WSD-complex van de universiteit en Desvigne kiezen voor één periode (resp. die van het ontstaan van de bol-een aaneengesloten groene campus kan worden door het verkeer over de werken en die van de Engelse landschapstuinen uit de tijd van het Plantsoen)Maliebaan te leiden. Ook het verleggen van de brug bij Molen de Valk is ons voor het ontwerp van de hele singel. Studio Karst richt zich uitsluitend op deinziens de enige juiste mogelijkheid om het bolwerk vrij te spelen om er een botanische geschiedenis van de stad en het idee van de harde, rechte kade-kwaliteitvol park van te maken waar niet de auto, maar de natuur en de be- muur aan de buitenzijde van de singel doet afbreuk aan het bijzondere histo-zoeker centraal staat. rische karakter van een singelgracht met aan de ene zijde de stad en aan de andere zijde het ommeland beginnend met een groen talud. Van het plan vanLola kiest voor maximaal vier plaatsen waar auto’s de singel passeren om de Lola kun je nog zeggen dat deze op z’n minst de ruimte biedt om het tonenstad in te gaan, en voor een eenrichtingsweg langs de singels waardoor er meer en versterken van de historische gelaagdheid in een later stadium, samen metmogelijkheden ontstaan om groen en paden voor voetgangers en fietsers aan inwoners en organisaties als de historische verenigingen, nader uit te werken.te leggen aan de smalle buitenzijde van de singelgracht. Lola doet daarnaastconcrete voorstellen voor hoe parkeerplaatsen langs de singel kunnen worden 8.verplaatst naar makkelijk te voet te bereiken plaatsen iets verder van de singel. Het Singelpark moet de binnenstad en de buitenwijken verbin- denOok Van Gessel maakt van de buitenweg van de singels een eenrichtings- Het plan van Lola betrekt de woonwijken aan de buitenzijde van de singelweg. Het pad aan de buitenzijde wordt echter een stoep die direct langs het nadrukkelijk bij het singelpark. Lola probeert in haar plan waar mogelijk tuin enverkeer blijft gaan, wat een heel andere beleving oplevert dan wanneer het park toe te voegen aan de buitenzijde van de singels, zoals aan de overkant vanpad vrij liggend door het groen gaat, zoals Lola en Studio Karst suggereren. de Herensingel, zodat de aangrenzende (woon)wijken meer direct toeganke-Studio Karst kiest ervoor om de bruggen voor auto’s die over de singelgracht lijk groen krijgen. Van Gessel voegt extra bruggen toe van de buitenzijde naargaan (Noordeinde bijvoorbeeld) kleiner te maken dan de snelweg die het nu de binnenzijde van de singel, zodat het park beter toegankelijk wordt voor deis, zodat het gevoel ontstaat dat men echt de binnenstad binnenrijdt en dat buitenwijken. We betwijfelen echter of de aanleg/vervanging van 18 bruggende auto te gast is in deze autoluwe binnenstad. haalbaar is binnen het budget cq of er geld overblijft voor de aanleg van de ove- rige elementen in het park, en denken dat achttien exact dezelfde bruggen opBij de andere bureaus blijven toegangsbruggen- en wegen intact en/of blijft termijn een saai beeld oplevert en geen recht doet aan de mooie afwisseling vande buitenringweg een druk bereden tweerichtingsweg. bruggen die we in de stad hebben. Alle andere inzenders werken de richtlijn niet uit, of versterken zelfs de kloof tussen buitenwijken en binnenstad.7.Het Singelpark moet de gelaagdheid van Leidens rijke verle- 9.den laten zien Het Singelpark moet ruimte bieden aan permanente, tijdelijkeAlleen in de plannen van Gross.Max komt het rijke verleden van Leiden goed en spontane activiteiten en plekken zonder activiteitennaar voren. Gross.Max ziet het Singelpark als boek vol verhalen uit verschil- De plannen van Gross.Max en Lola zijn gebaseerd op een maximale afwis-lende perioden. Het bureau kiest daarbij voor een brede aanpak – breder dan seling aan functies en sferen. Gross.Max maakt de romantische parken nogde geschiedenis van de singels alleen. Zo gebruikt het belangrijke ontdek- romantischer (o.a. met punters in het water) en de stedelijke plekken nog Singelpark Leiden 11
  • 12. 12 Singelpark Leiden
  • 13. Beelden van de brainstormavond in Nieuwe Energie met 200 deelnemers, 16 januari 2012 Singelpark Leiden 13
  • 14. stedelijker (o.a. een Blue Lagoon met warm water van de E.ON-centrale). voor specifieke onderdelen aanvullende financiële middelen te werven. Het geld De vele ideeën bij elkaar opgeteld, waaronder enkele spectaculaire zoals de zal vooral bij de gemeente vandaan moeten komen. Datzelfde geldt ook voor verlichting in het water rond de hele singels, zouden echter toch een vol, te Latz: we zien in het plan weinig ideeën die aansluiten op mogelijke financie- geprogrammeerd park kunnen opleveren. Wat inwoners nadrukkelijk niet ringsbronnen. Latz geeft daarnaast geen aanknopingspunten om van de singels willen is dat het Singelpark een amusementspark wordt. Lola kiest ook voor een merk te maken. Van Gessel en Desvigne kiezen wel voor een duidelijke stijl, ‘maximale diversiteit’ maar houdt de programmering wat rustiger. De plannen maar voor een stijl die je al op veel plaatsen vindt, respectievelijk een Engels van Van Gessel en Desvigne brengen één en dezelfde sfeer binnen de hele landschapspark à la Vondelpark en een duidelijke vestingstructuur à la Naar- ring van zes kilometer: rust en ruimte, bomen, water en gras. Daarbinnen is den. Daarmee komt het Singelpark in concurrentie met andere steden die óf het mogelijk om activiteiten te organiseren, maar nergens in de plannen geeft betere Engelse landschapsparken hebben (zoals Vondelpark) óf een gavere het park het ondernemen of organiseren van activiteiten een extra zetje vestingstructuur (zoals Naarden). Gross.Max, Lola en Studio Karst maken er een door functies toe te voegen. Studio Karst kiest voor twee sterk gescheiden uniek park van, dat alleen maar in Leiden te vinden kan zijn. Ze maken respectie- sferen: activiteit (hardlopen, flaneren etc.) tussen de dubbele bomenrij aan velijk gebruik van de kracht van de innovatieve, creatieve, hoogopgeleide, jonge de buitenzijde. En een intieme, rustige sfeer in 22 afzonderlijke tuinen aan de en actieve Leidse bevolking en de rijke, bijzondere historie van de stad. binnenzijde. Dat is niet de sterke afwisseling van sferen en gebruik wat nu de kracht is van (delen van) de singels en hoe de inwoners en organisaties deze 11. straks graag terug willen zien. Latz creëert wel plekken waarin een concen- Het Singelpark moet zo goed worden dat het de stad samen- tratie van activiteiten kan plaatsvinden (zoals een evenemententerrein naast brengt en trots maakt de E.ON-centrale net als Lola en Gross.Max), maar we zien geen uitgewerkte Welk park maakt ons trots als Leidenaren? Iedereen zal daar zijn eigen antwoord ideeën voor een versterking van de dynamiek tussen plaatsen met en zonder op hebben. Maar in elk geval een park dat Leids is, dat de herkenbare unieke activiteiten. kwaliteiten van Leiden onderstreept én elementen toevoegt die nog ontbreken. 10. Michael van Gessel’s echte stadspark heeft zeker kwaliteiten. Maar wat maakt Het Singelpark moet zo’n sterk merk worden dat we er bezoe- dit park nou tot een Leids park en niet tot een kopie van andere parken in kers en aanvullende financiering mee kunnen werven Engelse landschapsstijl? Wat zegt je dat je door Leiden loopt en niet door Gross.Max heeft enkele spectaculaire ideeën aangeleverd: van een roze bal- Amsterdam, Alkmaar, Deventer of Utrecht? lon met mandje boven de Burcht tot een Melkweg in de singelgracht. We zijn ervan overtuigd dat al zou maar de helft van die plannen worden gereali- Michel Desvigne maakt een scherpe, zuivere keuze en dat is te prijzen: de seerd, Leiden in de tot vijf van meest populaire steden van Nederland terecht bolwerken open, met gras en hooguit een aantal monumentale bomen, en zou komen bij bezoekers, en een trekpleister van internationaal niveau rijker extra geconcentreerde (bomen)beplanting dicht tegen de gevelrijen aan de is. We zien bovendien goede mogelijkheden om voor de realisatie van deze binnenzijde van de singels. En dat zes kilometer lang. Zo worden de bol- tot de verbeelding sprekende ideeën telkens weer andere externe financiële werken weer wat ze ooit waren, als in Naarden, Bourtange, Lucca. Maar: een bronnen aan te boren. In mindere mate heeft ook Lola van dit type ideeën ‘bolwerkenpark’ is dus al op vele plaatsen te vinden, is niet bijzonder. Het waarvoor het zoeken van aanvullende financiering goed mogelijk is. unieke van de situatie in Leiden ten opzichte van andere steden is juist dat de singels een opeenstapeling van 600 jaar stadshistorie zijn, een unieke reis Studio Karst heeft een vriendelijk concept dat zich uitstekend laat verko- door de eeuwen heen. Haal je kracht onderuit, dan haal je datgene weg wat pen: het idee van de botanische stad. Geen enkele andere stad kiest voor dit vele Leidenaren juist zo met trots vervult. concept, het geeft groot onderscheidend vermogen. Door zo sterk te kiezen voor botanie hebben we volop de gelegenheid om aanvullende financiële Latz + Partner zien we als een verzameling lichte ingrepen in een huidige situatie middelen te zoeken op het terrein van natuur, tuin, duurzaamheid etc. Echter: waar niemand als geheel (wel op onderdelen zoals Plantsoen) erg trots op is. we laten wellicht mogelijkheden liggen om fondsen te werven op andere gebieden, zoals cultuur, monumenten, sport, water etc. Met het concept van Leiden als ‘botanische stad’ waarvan het Singelpark de rand vormt borduurt Studio Karst voort op verleden én heden: de botanische De plannen van Van Gessel en Michel Desvigne kunnen mogelijk op generieke traditie van de oudste Hortus van Nederland én de interesse van de huidige subsidies rekenen, maar ze bieden te weinig aanknopingspunten om daarnaast generatie Leidenaren om te tuinieren. Bewijzen daarvan zijn te vinden in de14 Singelpark Leiden
  • 15. vele stoep- en geveltuinen. ‘Geheime’ tuinen passen bovendien bij de stad iedereen: toeristen én inwoners, natuur- én cultuurliefhebbers, jong én oud,die je als ‘het best bewaarde geheim van Nederland’ zou kunnen betitelen, bij wandelaars en watersporters, allochtoon en autochtoon. Een park voor ieder-de geheime hofjes en steegjes. Tegelijkertijd zou je kunnen betogen: Leiden een, met als doel de vitaliteit van zowel natuur als samenleving te verbeteren.heeft al veel kleins en intiems: misschien is de 21e eeuw de tijd om de deuren Met open ruimtes die telkens weer anders kunnen worden ingevuld, afhan-nu juist open te gooien, ruimte te scheppen. Belangrijker nog: wat blijft er kelijk van de behoeftes op dat moment. Een park met een diversiteit aanover voor de Leidenaren die niet gegrepen worden door botanie, maar eer- functies voor een diversiteit aan doelgroepen, maar toch heel sterk bij elkaarder door sport, cultuur, historie, water? Waar laten we deze functies als de gehouden door een padenstructuur langs het water die intuïtieve navigatieopenbare ruimte vooral een aaneenrijging van beplante tuinen wordt? Veel mogelijk maakt en een divers kosmopolitische natuurbeeld in samenwer-alternatieven om sportvelden, kunst, theater etc. toe te voegen zijn er niet king met de Hortus Botanicus. Het plan van Lola is op een aantal punten hetin een stad die volgebouwd is. De singels zijn de enige en laatste mogelijk- meest verstrekkend (zoals het verkeersluw maken), maar heeft tegelijkertijdheid om een diversiteit aan gebruiksfuncties binnen bereik van 36.000 direct de ‘hoe-vraag’ het meest uitgewerkt beantwoord.omwonenden te brengen en een veelvoud aan binnenstadsbezoekers. Wegeloven dat het concept van de ‘botanische stad’ zeker zal aanspreken, men- Het plan van Lola voldoet daarmee aan vrijwel alle wensen die tweehon-sen samen zal brengen en trots zal maken. Maar er is méér nodig. derd inwoners in januari 2012 naar voren brachten. Van de maximaal 22 te behalen punten scoorde Lola 21 punten. Dat beeld wordt bevestigd door deGross.Max waardeert de verschillende sferen langs de singels, van het ro- grote voorkeur die bezoekers van de Singelpark Design Expo toonden voormantische Plantsoen tot eigentijdse urbane plekken. Gross.Max wil juist de dit plan. We zijn er als Team Singelpark van Stadslab Leiden dan ook vandiversiteit aan sferen benadrukken. Het bureau ziet het park als een verzame- overtuigd dat dit plan op het meeste draagvlak kan rekenen, dat inwoners enling verhalen, wat goed tot uiting komt in het prachtige boek dat het heeft organisaties hier het liefst aan werken en dat dit concept voor een vitaal parkgemaakt. Bovendien wil Gross.Max organisaties en bewoners van Leiden zelf in een vitale stad de inwoners en organisatie van Leiden in de toekomst hetde leiding laten nemen in het ontwikkelen en programmeren van de stad. Dat meest trots zal maken en de bevolking het meest zal samenbrengen.past perfect bij de huidige situatie in Leiden waarin een emancipatie gaande isbinnen de bevolking die zelf de stad wil ontwikkelen en niet langer wacht tot 2.3 Eindscore (maximaal 22 punten)instanties dat voor hen doen. Wat we echter missen in het plan is een krachtig 1. Lola Landscape Architects 21 puntenverbindend element, iets dat alle individuele ideeën met elkaar verbindt, en 2. ross.Max G 9,5 puntensoms de ‘menselijke maat’: het park is er óók voor de direct omwonenden, die 3. tudio Karst S 6,5 puntensoms andere wensen hebben als het publiek dat op spektakel af komt. 4. ichael van Gessel M 3,5 puntenLola Landscape Architects stelt mensen en gebruik centraal in het plan 5. ichel Desvigne M 3 puntenvoor het Singelpark. Ze zoeken een evenwichtige balans tussen wensen van 6. atz + Partner L 2 punten Lola Gross.Max Karst Van Gessel Desvigne LatzGroene long om dichtbebouwde binnenstad 2 0,5 1,5 2 1,5 0Van en voor Leidenaars 2 1 1 0 0 0Water als leidend element 2 1,5 0 0,5 0,5 1Lange en korte rondjes 2 0 0 0 0 0Van gevel tot gevel 2 0,5 0 0,5 1 0Autoluw 2 0 1 0,5 0 0Gelaagdheid historie laten zien 1 1,5 0 0 0 0Verbinding binnenstad en buitenwijken 2 0 0 0 0 0Afwisseling rust en dynamiek 2 1,5 0 0 0 1Sterk merk en fondsenwerving 2 1 1,5 0 0 0Brengt stad samen en maakt trots 2 2 1,5 0 0 0Totaal 21 9,5 6,5 3,5 3 2 Singelpark Leiden 15
  • 16. 16 Singelpark Leiden
  • 17. P/04 Leidse Stijl ro n I n S PI r e r e n de StadS Par Ke n the High Line, new York Op een voormalig verhoogd spoor- Jardins del turia, Valencia Leidse Stijl Negen kilometer lang stadspark op d de wegtracé dwars door Manhattan een drooggelegde rivierbedding (www.thehighline.org) (www.culturia.org) Promenade Plantée, Parijs Promenade, Münster Het voorbeeld voor The High Line Viereneenhalve kilometer park/pad Stad (www.promenade-plantee.org) Tekst Michelle de roo/Jeroen Maters/G op plaats oude vestingmuren rond Battery Park, new York de eert Crielaard historische binnenstad Van organische miniboerderij tot (www.muenster.de/stadt/tourismus/nl/ muziekfestivals (www.thebattery.org) oude-stadsgedeelte_promenade.html) de winst van het Singelpark J 200.000.000 Het plan aanpak ‘van gevel tot g de gehele openbare rui rondom de singel eén doorlopend pad aa Leiden wil het langste stadspark van Nederland aanleggen. binnenkant singel De gemeente heeft er ruim negen Parkeren onder de gron miljoen voor uitgetrokken. Stadsla Molen de Valk; Cultuurp Leiden berekende dat het park meer b op het dak dan tweehonderd miljoen euro Industrieel landschapsp kan opleveren. Een topontwerper moet daarvoor de basis leggen. rondom eon-centrale 2 J dam bij eon veranderen brug: 15% vaarwater erb 1 nieuwe tuin voor Volken 3 e kunt er straks ruim zes kilometer ongestoord een rondje Leiden is echter geen New York. kunde wandelen, hardlopen, fietsen, skaten, Jaarlijks heeft Leiden 400.000 stadswan- schaatsen en varen: het delingen door bezoekers van buiten opwaardering alle parke Singelpark in Leiden. Aangelegd de stad (bron: Leiden Marketing). op en rond de oude verdedi- Een tot minimaal kwaliteitsniv gingswallen langs de historische schatting: dat aantal stijgt met 5 binnenstad. Weinig Leidenaren %. Dat betekent dat het Singelpark minimaal 4 hebben het in de gaten, maar Leiden 20.000 extra binnenlandse toeristische huidige Plantsoen Highlights in het Singelpark is in Europa één van de bezoeken oplevert. Zij geven gemid- grotere vestingsteden waarvan de deld € 35,- per persoon uit tijdens nieuwe bruggen die o.a. verdedigingsstructuur nog zo hun bezoek aan de stad. Ergo: het gelpark levert jaarlijks minimaal Sin- Zijlpoort met ankerpark/ duidelijk zichtbaar is. € 700.000 op aan binnenlands toeristisch Stadsmolens de Put/de Valk bezoek. Over een afschrijvingsperiode Meelfabriek verbinden 10 van dertig jaar: € 21 miljoen. Museum Volkenkunde Parkeerplaatsen worden parken, Kaarsenmakersplein wor hekken en andere barrières gaan Hortus Botanicus en Sterrewacht schroothoop, er komen nieuwe bruggen, naar de Onroerend goed – 135 miljoen euro In het boek The Green park groen krijgt een facelift en er komt City een doorlopende promenade aan Guidlines [zie kader] staan diverse Brug over de oude rijn b Plantsoen de binnenkant van de singel. Dat onderzoeken die aantonen dat de is het van onroerend goed stijgt als zich waarde Kaarsenmakersplein idee. Het versnipperde groen verandert binnen een straal van ongeveer 500 zo in één grote, mooie groene long. meter Stadspoorten Morspoort en Zijlpoort een goede, groene openbare ruimte Verbetering singelweg aa 9 1 Dat trekt niet alleen toeristen; het bevindt. Afhankelijk van de omstandigh Singelpark is straks ook dé plaats e- waar in- den varieert de meerwaarde van buitenzijde singel Begraafplaatsen Groenesteeg en woners kunnen sporten en recreëren. En dat in de stad die nu nog het meest 1 tot 15%. Zijlpoort versteend is van alle steden in Nederland. Industrieel erfgoed nieuwe energie en Meelfabriek Binnen een straal van 500 meter aan weerszijden van de Leidse singels architectuurwijk nieuw Leyden Bij groen in de stad heb je het al bevinden zich circa 27.000 woningen. De gemiddelde waarde van deze snel over de kosten. De laatste tijd huizen ter veel aandacht voor de economisch is er ech- bedraagt ongeveer € 250.000,- (bron: Alles bij elkaar kan het Singelpa e baten die groen in de stad biedt, gemeente Leiden) Voorzichtig geschat 5 de ‘zachte’ baten als sociale ontmoeting naast zou de huizenprijs door de aanwezighe de stad minimaal het twintigvou Singel in cijfers spelen meer buiten, gelukkiger inwoners splaats, goed voor milieu, kinderen en werknemers en minder crimina- stijgen. Dat betekent een waardestijgi id van het Singelpark met 2% kunnen ng van het onroerend goed van circa € opleveren van wat het de gemee kost. De gemeente stopt er nege liteit. 135 miljoen. Huidige vorm sinds 1659 miljoen euro in, de stad krijgt er 6,3 kilometer lengte Het Singelpark kost de gemeente Minder zorgkosten – 45 ruim 200 miljoen euro voor teru ruim negen miljoen euro. Een park miljoen euro Niet alleen zijn er meer 60% van vaarwater in de stad opzet en omvang heeft een afschrijving van deze inkomsten, het park is ook kostenbespa Maar alleen als het park zo mooi stermijn van dertig jaar. Wat zal rend (de zogenaamde opportunity 8 park de stad tegen die tijd minimaal het costs). Onderzoek[zie kader] wijst is, zo spannend, aantrekkelijk en 2.000 bomen hebben opgeleverd? uit dat 15% minder mensen overgewicht toegankelijk dat inwoners er gráá of obesitas hebben als ze binnen loopafstand van recreatief groen wonen. aan wonen, in sporten en recreër Toerisme – 21 miljoen euro Twee miljoen bezoekers Verwacht mag worden dat de singels veel intensiever voor sport en beweging trok The High 6 Line in New York in de eerste tien worden gebruikt als zij goed toegankelijk Of dat toeristen er speciaal voor n en aantrekkelijk zijn. 7 maanden na de opening. Dit nieuwe bevindt zich op een verhoogd spoorwegtra park Leiden komen, zoals The High Li cé dwars door Manhattan en is ook miljoenen bezoekers trekt. H ontworpen door de beroemde Nederlands De gemiddelde gezondheidskosten e landschapsarchitect Piet Oudolf. per inwoner in Nederland bedragen Voor het Singelpark is The High 2.800 per jaar (bron: CBS). De totale € ambitieniveau moet zo hoog zijn Line een inspirerend voorbeeld van zorgkosten van de 53.000 inwoners smal, bijzonder stadspark. een lang, binnen 500 meter (acht minuten dat overheden, fondsen, bedrijven loopafstand) van het Singelpark wonen bedragen circa € 150 miljoen. Gesteld en bewoners enthousiast willen dat 5% van de zorgkosten in het land gaan naar de complicaties van overgewicht helpen om er samen een succes va en obesitas, dan leidt dat tot een besparing van € 1.500 miljoen aan te maken. zorgkosten per jaar, in dertig jaar 45 miljoen euro. Er is niet gekeken tijd naar andere gezondheidsproblemen mogelijk verminderd worden door die Vriendenvereniging Het de aanwezigheid van openbaar groen. zo’n diepte-investering in een park Van idee voor het Singelpark is bin- heb je een mensenleven profijt. nen Stadslab Leiden ontstaan. De Subsidies en sponsoring – 9 miljoen vrijwilligersdenktank van Leidse Hoe de singels euro Eigen geld trekt geld creatieve professionals werkt nu van buitenaf aan. De ervaring leert in dat wat je als gemeente in een project uitgroeien tot één park dit stopt, minimaal met nog eens zo’n bedrag kan worden aangevuld als nauw overleg met de gemeente aan van derden. Denk aan subsidies van met geld de oprichting van een Vereniging de Europese Unie, programmafondsen Het Singelpark is als een snoer 2 van ministeries, de provincie, diverse Vrienden van het Singelpark. De energiecentrale e.o. – Wat nu 4 ankerpark/ Meelfabriek – natuur- en cultuurfondsen etc. Naast 6 met tien kralen. In elk van de tien sponsoring vanuit het bedrijfsleve vereniging ijvert voor een topont- een gesloten terrein is, wordt Plantage/Plantsoen. Beide n en de bevolking. Dat geld is hard onderdelen valt de komende jaar Vanaf de Zijlpoort maakt een kelijk is. De straten en grachten er nodig, werp, helpt van het Singelpark een een park waarin industrieel erfgoed groene stroken vormen weer want de verwachting is dat negen voetgangersbrug de oversteek omheen zijn ‘groener’ gemaakt. miljoen niet voldoende zal zijn om veel te doen. een impressie. één gebied; het Levendaal wordt Singelpark het mooiste park van van het internationaal merk te maken, wer en groen zijn gecombineerd. In dit Nederland te maken. naar het Ankerpark. Nog een brug aanvullende fondsen en organiseer heringericht, zodat het deze onder- 9 gebied is plaats voor een evene- 1 Bij Museum Volkenkunde/ vormt de verbinding met het nieuwe Witte Singel – Het gebied allerlei activiteiten. mententerrein. Een damwand in delen van het Singelpark niet langer Molen de Put – De buitenruimte design-gebied van de Meelfabriek achter het Lipsiusgebouw, dat de singel is verwijderd, zodat het . doorsnijdt. rondom Museum Volkenkunde wordt nu een stedelijke sfeer heeft, wordt www.stadslableiden.nl, mogelijk wordt rondom de binnen- 5 Katoenpark/Groenesteeg – ‘groener’ gemaakt, onder andere door 7 permanent toegankelijk voor publiek. twitter: @stadslab / @singelpark stad te varen. Jan van Houtkade/ Boisotkade Het museum werkt eraan ook buiten Het Katoenpark krijgt een nieuw herinrichting van het Arsenaalplein. – Het talud langs deze kades is museale presentaties te bieden. uiterlijk dat past bij de naastgelege 3 the green city n verbreed. Het verkeer erlangs is een 10 Huigpark/Blekerspark – Een rembrandtpark – De historie Hoe groener, hoe gezonder en Het gebied tussen Volkenkunde Meelfabriek. Een hellend pad voert van groene ruimte in stedelijk brug zal beide parken verbinden. 30-kilometerzone. biodiversiteit in een stedelijk en Molen de Valk moet een geheel Begraafplaats Zijlpoort is perma- vervolgens naar een geheel andere sfeer: die van begraafplaats Groe- van dit park wordt zichtbaar gemaakt, onder andere met promi- guidelines gelukkiger de bewoners. Meer groen in de stad levert ook gebied. Het is bedoeld voor be- omgeving bevorderd kan wor- boek is geschreven door de 8 nieuw stedelijk ontwerp krijgen, ook sluitvormers èn praktijkmen- Leidse stedenbouwkundige en nent geopend als onderdeel van de Sterrewacht/Hortus – Het den. Het bevat talloze feiten en als schakel met het Cultuurkwartier nesteeg. nente aanwezigheid van restanten geld op. Uitgangspunt van het landschapsarchitecte Michelle ‘groene cirkel’. terrein van de Sterrewacht vormt sen. Het boek bevat tips hoe in de binnenstad. van de oude stadsmuur en het boek the Green City Guide- praktijkvoorbeelden voor een één gebied met de Hortus, dat van een stad ‘groener’ kan worden de roo, van bureau van niek levensverhaal van Rembrandt. lines is de maatschappelijke groenere stad. Voorop staat twee kanten tegen betaling toegan- www.thegreencity.com met planten, bomen en parken. roozen landscape architects, en economische voordelen een integrale aanpak door ook geeft het aan hoe de tevens lid van het Singelpark- verschillende disciplines. Het team van Stadslab Leiden.Het Singelpark haalde tientallen keren de media: van lokale media en vakmedia tot Radio 1 en dagblad Trouw Singelpark Leiden 17
  • 18. 3. De reacties van het publiek18 Singelpark Leiden
  • 19. 3.1 Inleiding ƒƒGross Max: wordt inspirerend gevonden, een aantal specifieke voorstellenTijdens de Singelpark Design Expo konden de 9.000 bezoekers op vele wordt gewaardeerd: bijvoorbeeld de inloop-volière of het zwembad bij demanieren hun mening kenbaar maken over de ingediende ideeën voor het E.ON-centrale.Singelpark. Zo waren er een dertigtal rondleidingen over de Singelpark De- ƒƒVan Gessels: degelijk maar saai betiteld.sign Expo en langs de singels zelf. Ook hielden we vier feedbacksessies op ƒƒDesvigne: kreeg een gelijksoortige kwalificatie.vrijdagmiddag van 16.00-18.00 uur in het paviljoen van Museum Volkenkunde. ƒƒLatz spreekt het minst tot de verbeelding.Bezoekers konden daarnaast hun mening opschrijven op feedbackformulie- ““ren op het terrein of inspreken op een videozuil. Daarnaast ontvingen we veeldigitale reacties: via diverse websites als www.singelpark.nl en singelpark. Alleen gras en bomen zijn leuk maar een beetje saai”“pleio.nl, via de email info@singelpark.nl, via Twitter en op diverse blogs enandere digitale fora. Dat heeft geleid tot ruim 300 reacties, die hieronder zijnsamengevat. Omdat verschillende kanalen ook verschil in inbreng hebben 3.3 Feedbacksessiesopgeleverd zijn ze hieronder afzonderlijk beschreven. De vier open inloop feedbacksessies zijn bewust ingestoken als open ge-3.2 Rondleidingen, rondvaarten en presentaties sprekken met ruimte voor eigen ideeën en ruimte voor eigen belangen.De algemene lijn van de reacties: Algemene lijn:ƒƒveel belangstelling en groot enthousiasme voor het project; ƒƒBelangen & posities: was vaak trigger om te komen naar de sessiesƒƒmoeilijk om plannen te doorgronden, zelfs voor een geoefende kijker; ƒƒIdealen en voorkeuren: Singel(park) heeft positieve associaties en zorgtƒƒgrote voorkeur voor Lola, daarna voor Studio Karst en Gross.Max, enkele voor enthousiasme/energie voorkeuren voor Michael van Gessel ƒƒIdeeën: idee van burgerinitiatief geeft het gevoel dat er mogelijkheden zijn om een plan ook te realiseren““ ƒƒVooral energie bij onderdelen van het geheel die dichtbij eigen belangen Dit moet doorgaan”“ staan ƒƒSingelparkontwikkeling kan kansen opleveren voor verbeteren eigen omge- vingSpecifieke aandachtspunten: Woonbootbewoners zijn enthousiast maar mis- ƒƒDe presentaties in de kassen zijn mooi, wel een beetje abstract en niet altijdsen zichzelf in alle ontwerpen. Aandacht nodig voor hun belangen. te volgen ƒƒWeinig deelnemers hebben een voorkeur voor een ontwerp uitgesproken““ ƒƒTwijfels over onderdelen in alle ontwerpen: ambitieniveau, aantal bruggen, B  eter langer doen over een goed plan dan een snel decoratiepro- verkeersafwikkeling, (financieel) realisme gramma”“ ƒƒAlle ontwerpen bevatten inspirerende ideeënReacties op de individuele ontwerpen:ƒƒLola heeft een mooie aansprekende presentatie, het idee van een doorlo- pende park aan de stadszijde en het opheffen van de doorgaande verkeers- route aan de singelkant is sterk, diverse en wilde natuur doet minder recht ““ Concept ‘langste, mooiste en spannendste park’ wordt niet echt om- armd, ‘Singelpark’ zegt al genoeg” “ aan de 19e eeuwse formele singelrand. Lola betrekt de buitenwijken het Groepen en invalshoeken: best bij het Singelpark en de binnenstad. Verschillende groepen hebben verschillende insteekƒƒStudio Karst heeft een wat mindere presentatie, maar de formele singelrand en de besloten tuinen passen bij aard van Leiden. Teveel op binnenstad Woonbootbewoners: gericht. ƒƒFocus op Herensingel en Zijlsingel Singelpark Leiden 19
  • 20. ƒƒWij zijn het Singelpark, wonen er midden in en blijven er wonen (willen niet weg) ““ Het zou erg jammer zijn als het proces in schoonheid sterft, zoals bij zoveel Leidse plannen is gebeurd”“ ““ ƒƒHoe kan je de positie van deze groep benutten voor het Singelpark? ƒƒZijn positief gestemd over Singelpark Maak er alsjeblieft geen eenheidsworst van, maar koester de diversi- ƒƒVerbeteren van woonomgevings-aspecten (bv verkeer) weegt voor hen teit” zwaar en is win-win voor deze groep + Singelpark Bewoners Nieuw Leyden: Reacties op de ontwerpen: ƒƒBewuste Leidenaars die hebben meegedacht over creëren eigen wijk en Geen opmerkingen over specifieke ontwerpen, zie hierboven onder alge- woning meen. ƒƒZijn gemotiveerd dit ook voor hun deel van de singel te doen nu wijk en woning klaar zijn 2.4 Feedbackformulieren ƒƒGoede verbinding van buiten naar binnen Algemene lijn: De Kooi, Zeeheldenbuurt e.o.: ƒƒVeel positieve reacties op het initiatief ƒƒHet groen aan de binnenkant van de Singel is nu moeilijk te bereiken ƒƒHet betrekken van de buitenkant van de singel bij het park roept veel posi- ƒƒSingel maakt geen deel uit van hun woonomgeving, door barrières (schut- tieve reacties op. tingen, hagen en gebrek aan bruggen) ƒƒBrede voorkeur voor Lola ƒƒLeegte en kaalheid in een aantal ontwerpen spreekt minder aan. De meeste Zoeterwoudse/Witte Singelbewoners: mensen vinden het park vooral een plek om iets in te doen. Een aantal men- ƒƒHebben het mooiste uitzicht zonder belemmeringen sen wijst erop dat je het looprondje in elk geval ook aan de binnenkant van ƒƒHebben daardoor minder te winnen de singels moet kunnen maken. ““ Rijnsburgersingel/stationsgebied: ƒƒKleine opkomst I  k vind het geweldig, altijd doen, een aanwinst!’, ‘voor en door alle ƒƒHerontwikkeling P-terrein bij Molen De Valk leidt tot meer verkeer bewoners van Leiden, voor een mooi park wil ik best blaadjes vegen ed.’ ‘Ik wil in dit park fietsen, wandelen, mijn lunch eten. Kan niet Specifieke aandachtspunten en ideeën: wachten tot het er is!’ ‘Ga zo door! Succes!” ƒƒWoonboten in geen van ontwerpen meegenomen (m.u.v. Lola) ƒƒVeel ideeën over wat men in of met het Singelpark wil DOEN ƒƒBegin aan de binnenkant van de Singel (zowel de oever als het water) Specifieke aandachtspunten en ideeën: ƒƒEen eerste concrete stap gericht op een groot positief effect zorgt voor ƒƒLopen langs de singels, geen concessies doen draagvlak en mogelijk versnelling in verdere ontwikkeling ƒƒBegroeiing aan beide kanten van de singel benutten. ƒƒWerk aan kleine, niet-kostbare ingrepen die een groot effect hebben ƒƒDichte bomenrij aan de buitenkant van de singel. ƒƒGeef betrokkenen hierbij een actieve rol/breng ze in positie ƒƒVerbinding met binnenstad en ook met het groene buitengebied via groene ƒƒLaat kinderen van (basis)scholen meedenken en –ontwerpen aan het Sin- spaken/ verbindingen. Dat kan fungeren als ecologische verbinding en als gelpark visueel contact, vergroot aantrekkingskracht (dubbelfunctie ƒƒNiet alles hoeft groen te zijn; ‘stedelijk stenig’ is ook kwaliteit ƒƒMeanderachtige bruggen ƒƒMeer picknick- en aanlegplekken vergroot de gebruikswaarde van Singel- ƒƒAandacht voor duurzaamheid: het park moet 30 jaar mee kunnen. park ƒƒMeer zitgelegenheid. ƒƒSpeelplaats met water ƒƒTe kaal, te leeg ƒƒHet Singelpark als ontmoetingsplek van Leidenaren, waar allerlei activiteiten ƒƒGeen bloembakken! zijn (concerten, sporten, spelen, etc) ƒƒBruggen bij molen de Put geen goed idee ƒƒAandachtspunt: hondenpoep20 Singelpark Leiden
  • 21. ““ ƒƒiedereen ziet zich tenminste als gebruiker van het park Ik woon juist in de stad omdat ik van dynamiek houd. Het stadspark ƒƒ50% van de mensen die reageerden wil ook graag actief een bijdrage leve- is juist een plek waar iets gebeurt, waar mensen zich in de zomer ren verzamelen (à la de Burcht of vd Werfpark). Voor rust zijn andere ƒƒzorgen over realisatievermogen van de stad Leiden bij een dergelijk om- gebieden te vinden (Vlietlanden, Groene Hart).” vangrijk plan en daarom zorgen over haalbaarheid Singelpark ƒƒwens dat werkwijze met veel participatie van Leidenaars wordt voortgezet ““Reacties op de ontwerpen:Lola: Opvallend is dat er een brede voorkeur uit de enquête komt voor Lola. Doen!”. “Geweldig plan” “Ik kom wandelen” “Complimenten voor ditVoor tweederde van de mensen komt Lola op de eerste plaats. De redenen mooie initiatief, laat het niet verzanden”“die daarvoor worden genoemd zijn: Lola heeft een goede presentatie, isorigineel, vooruitstrevend, een totaalvisie met optimaal gebruik van water engroen. Een aantal mensen geeft aan het belangrijk te vinden jong talent te Specifieke wensen/ideeën/aandachtspunten over het Singelpark:stimuleren en een Nederlands bureau een kans te geven. Elementen die in de ƒƒtoegankelijkheid minder validensmaak vallen zijn: duurzaamheid door gebruik van restwarmte, mooi ontwerp ƒƒaandacht voor “de trouwe viervoeter”van de brug (met beplanting), de groene loopbruggen en het zwembad, ƒƒaandacht voor ‘natte natuur’ (vissen, amfibieën)ruimte voor activiteiten en evenementen. ƒƒplek voor kunst, specifiek poëzie ƒƒmeer faciliteiten voor verblijf: aanlegplaatsen boten, ruim zitgelegenheid,Het ontwerp van Van Gessel komt op de tweede plaats of als tweede keus kiosken/horecaheeft in combinatie met Lola. Als goed element worden de bruggen genoemd. ƒƒmeer samenhang Singelpark en waterrecreatie/watergebruik ƒƒaandacht voor biodiversiteit, specifiek ook voor leefomgeving bijenStudio Karst komt op drie. Argument daarvoor zijn het echte tuin en park- ƒƒaandacht voor duurzame energie (in relatie met E-on, nieuwe energie)gevoel. Minder goed: combineren van wandelpaden en fietspaden, geef ƒƒeen hutspot-tuinprioriteit aan wandelen. ƒƒzorgen over parkeerproblemen bij autoluw maken singelsLatz wordt twee keer als favoriet genoemd, zij zijn vooral gecharmeerd van Reacties op de ontwerpen:de boottuinen en pontons. Daar staat tegenover dat meerdere mensen heb- ƒƒMen spreekt zich minder uit voor specifieke ontwerpen dan voor de ambitieben aangegeven Latz in elk geval niet te zien zitten. van het Singelpark in het algemeen ƒƒDe keuze van de jury voor een combinatie van Lola en Studio Karst wordt““ vaak onderschreven De brug met beplanting, echt geweldig!”“ ƒƒ“In alle ontwerpen zitten dingen die mij aanspreken” is een reactie die re-““ gelmatig voorkomt Warm zwembad en evenementen bij Elektriciteitsfabriek: top”“ ƒƒAutoluw maken singels roept in het algemeen enthousiaste reacties op““ ƒƒHet Waterambacht Leiden ondersteunt de jurykeuze voor Lola/Karst ivm de De hortus die de planten van de wereld verzamelt en dat je deze goede aansluiting en aandacht voor waterrecreatie planten terugziet in het park.” “ ƒƒAandachtspunten genoemd bij Lola: zorg over haalbaarheid bruggen, vra-““ gen bij noodzakelijkheid bruggen Please also take cherry trees into consideration. They are pretty, blos- ƒƒAandachtspunten genoemd bij Karst: dubbele bomenrij langs singel niet som early spring and connect to the Siebold museum.”“ wenselijk/mogelijk/onnodig ƒƒGross.Max wordt gewaardeerd om zijn ambitie en innovatieve toepassingen (m.n. hot tub, kas, volière, “melkweg”) , maar anderen vinden het “over the2.5 Overige reacties (via pers, blogs, Twitter, Facebook, mails etc.) top” of een ontwerp waarvan realisatie erg ingewikkeld zal zijn ƒƒVan Gessel wordt genoemd als best aansluitend bij aard van de (historische)De algemene lijn: stad Leiden maar anderen vinden dit ontwerp te saai en te weinig urbaanƒƒzeer groot enthousiasme voor het idee van het Singelpark in het algemeen ƒƒLatz en Desvigne worden zelden genoemd, positief noch negatief Singelpark Leiden 21
  • 22. 2.6 Slotconclusies van de werkgroep Participatie 1. Het Singelpark biedt een geweldige kans voor Leiden om betrokkenheid van de bewoners met de stad te vergroten. Het Singelpark is positief gela- den en roept een grote bereidheid tot participatie op. 2. e bewuste keuze voor en goede organisatie van een participatief proces D en de bereidheid daartoe bij alle stakeholders, inclusief ontwerpers is een cruciale voorwaarde voor betrokkenheid van burgers, meer nog dan de keuze voor een bepaald ontwerp. Een “beetje kiezen” voor burgerinitiatief is bij het Singelpark niet mogelijk, het is all-the-way of niet. Het Singelpark is geen project maar een proces. 3. an de zes ontwerpen zijn er die meer uitnodigen tot participatie dan V andere. Een Singelpark met veel diversiteit en mogelijkheden om verschil- lende activiteiten te ondernemen sluit het best aan bij de voorkeuren van de Leidenaars. De vooral “groene” ontwerpen van Desvigne en Van Gessel dragen minder dat karakter. De meer urbaan getinte visies van Lola en Gross Max en Studio Karst spreken meer aan. 4. ij een open benadering (mee mogen denken) kunnen ook mensen met B specifieke belangen verder denken dan hun eigen belang. Boeiend voor- beeld daarvan waren de woonbootbewoners die in deze fase zich zeer actief hebben getoond, in eerste instantie primair vanuit de verdediging (“waar blijft mijn stek”), maar die in open gesprekken positief waren over het Singelpark en mee bleven denken over oplossingsrichtingen en be- weeglijk bleven. 5. aartpuntmodel lijkt verstandig als uitgangspunt om het Singelpark door T Leidenaren te laten omarmen; indeling in kleine partjes, ieder met eigen belangensfeer, krachtenveld etc en per deelgebied/taartpunt aan de slag (participatief ontwerpen in mix bewoners/professionals) 6. uick wins zijn belangrijk voor een succesvolle start van het proces. Q Voorbeelden: dam weg bij E.ON-centrale, nieuwe brug van Zijlpoort naar Ankerpark.22 Singelpark Leiden
  • 23. De Singelpark Design Expo in de tuin van Museum Volkenkunde trok 9000 enthousiaste bezoekers Singelpark Leiden 23
  • 24. 24 Singelpark Leiden