Challenge in diagnosing and treating sexual problems: multiple factors affect sexual functioning. Sexuality is an important topic for all health care providers. Biopsychosocial phenomenon, and it is the interaction of physical, emotional, and relational factors that leads to healthy or dysfunctional sexual responding. This conceptualization is important for 2 reasons: (1) assuming only a single cause will likely interfere with effective treatment planning (2) setting up a mind-body dichotomy for our patients is inaccurate and may alter motivation for and success of interventions. A Sexual history and knowledge of current functioning is especially useful information for those of us in the mental health field: Sexual satisfaction can contribute to relationship satisfaction, which is protective for mental and physical health. Many mental disorders have a negative impact on sexual functioning either directly via impaired interpersonal functioning or the sequelae of past abuse, or indirectly because of the toll they take on relationships. (3) Many psychiatric medications cause sexual difficulties.
İstek Bozuklukları Uyarılma Bozuklukları Orgazm Bozuklukları Cinsel Ağrı Bozuklukları Başka türlü adlandırılamayan Cinsel ağrı bozuklukları
Cinsel İşlev Bozukluğu
Mortalitesi olmasa da yaşam
kalitesi üzerine olumsuz
etkileriyle ciddi bir halk sağlığı sorunu
Bir kişinin arzu ettiğinde cinsel bir ilişkiye katılamaması hali (WHO)
CİNSEL AĞRI BOZUKLUKLARI
Vajinismus
Vajinanın dış üçte
birindeki kaslarda,
tekrarlayan ya da sürekli,
istem dışı ve cinsel
ilişkiye engel olan
spazmın olması
Disparenü
Cinsel ilişkiye,
yineleyici bir biçimde
ya da sürekli olarak
eşlik eden genital ağrının
olması
Cinsel İlişkide Ağrı Nedenleri Mesane ve uretrada palpasyonda hassasiyet _ Nodül, fikse uterus veya adneks Fissürler, frajilite.. Vajen kaslarının palpabl spazmı, spekulumda güçlük Eritem, ülser yok, pamuk applik. testi Artmış hassasiyet Hafif eritem, hassasiyet,lökoplaki ülserasyon ? Fizik Muayene TİT-İK - Suprapubik basınç Üretral-sistit-interstisyel sistit Hikaye ? Postkoital ağrı Pelvik konjesyon L/S ?/enf. cerrahi Derinde ağrı, dismenore Endometriozis-adezyonlar Estrojen Estroj. Kuruluk, irritasyon Atrofi ? İstemsiz spazm Vajinismus ? Vajen girişinde künt ağrı, ağrılı inflamasyon, kaşıntı, yanma VVS İnspeks, vulvoskopi ?(enf, irritan) Vajen girişinde ağrı, yanma, irritasyon, basınçla artma Vulvodini Psikojen. ? Ağrı vajinal veya derinde Disparenü Değerlen. Etiyo İpucu Neden
Ağrıyı arttıran nedenler
Enfeksiyonlar
Travma
Cerrahi
Epizyotomi
Radyoterapi
Uyarılma disfonksiyonu
Diabet, MS…
Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders-IV-Text Revision (DSM- IV-TR)
VAJİNİSMUS
V ajinanın dış üçte birindeki kas gruplarının, tekrarlayan ya da sürekli istem dışı ve cinsel ilişkiye engel olan spazmı
Parmak, tampon, spekulum..
Rahatsızlığın strese veya kişilerarası sıkıntıya neden olması
Genel medikal bir rahatsızlığın fizyolojik etkilerinden kaynaklanmıyorsa (American Psychiatric Association - APA, 2000) ve başka bir eksen-1 bozukluğu ile açıklanmıyorsa
International Consensus Development Conference on Female Sexual Dysfunction
Spazma dayalı tek tanı kriterinin geçerliliği hiç değerlendirilmedi
Vajinismusu tedavi eden çoğu sağlık çalışanının vajinal kas spazmı ile ilgili yeterli bilgisi yok
“ Kas ve spazm” konularında en çok deneyimi olan Fizyoterapistler ? Myoloji literatüründe vajinismusa yer yok!
Reissing ED. Arch Sex Behav 2004
TANI
Pelvik muayene
Karşıt görüşler
Jinekoloji uzmanları; tanısal güvenilirlik çalışmaları yok
Tanı için Jinekolojik muayenenin gerekliliği belirtilmemiş
Vajinismus durumsalsa: Hasta Jinekolojik muayene olabiliyor fakat cinsel ilişkiye giremiyorsa
Pelvik muayene ile spazm değerlendirmesi: Ağrı ve rahatsızlık
PREVELANS
Konunun mahrem tabiatından dolayı …
Prevelans
GENEL
İRAN - %4- %24
Shokrollahi P. Journal of Sex&Marital Therapy 1999
HOLLANDA –%4.2
49 Jinekolog
CİNSEL İŞLEV BOZUKLUĞU KLİN.
İRLANDA - %42
O’Sullivan K
PORTEKİZ - %25.5
Nobre P. Journal of Sex&Marital Therapy, 2006
TÜRKİYE - %43-73
Kayır, Sungur, İncesu
LONDRA - %25
Goldmeier D
Aynı hastalığa yakalanan farklı kültürden iki hastanın hastalıkla ilgili davranışları ve tedavi olanaklarını arama biçimleri farklı olabilir
Seksüel fonksiyonu etkileyen biyopsikososyal etkenler Seksüel fonksiyon Tıbbi öykü Hastalık/İlaçlar Dış etkenler Algılar/İnançlar Eş iletişimi Erken cinsel deneyimler Aile inançları Psikolojik durum
Multifaktoriyel Model - Yetiştirilme tarzı - Bozuk aile ilişkileri - Yetersiz ya da yanlış cinsel bilgiler - Travmatik cinsel deneyimler - Psikoseksüel roldeki güvensizlik - İntrapisişik dinamik nedenler - Performans anksiyetesi - Başarısızlık korkusu - Suçluluk duygusu - Çekicilik kaybı - Cinsel bilgi eksikliği - Cinsel mitler -Kendini yetersiz tanıma - Hamilelik ve doğum - Eşler arasında genel ilişki bozukluğu - Eş tarafından aldatılma - Gerçek dışı beklentiler - Partnerdeki cinsel işlev bozukluğu - Raslantısal başarısızlık - Organik hastalıklara reaksiyon - Yaşlanma - Depresyon ve anksiyete - Travmatik cinsel deneyimler
VAJİNİSMUS ETİYOLOJİ
Psiko-analitik teori – Fenichel (1945)
Bilgi eksikliği, utanma, suçluluk
Ağrı duyma korkusu
Aile yapısı
İyi kız sendromu
Cinsel şiddet-taciz
Organik patolojiler ?
Penis Kıskançlığı
Bilgi eksikliği, utanma, suçluluk
Yanlış, yetersiz bilgi
Olumsuz dinsel ve ahlaki şartlanma
67 vajinismus hastası
1. Ağrı duyma korkusu
2. Seksin kötü ve yanlış bir şey olduğu inancıyla büyütülmeleri
Fobik Reaksiyon Derin seksüel çatışma Suçluluk - Korku Fiziksel savunma mekanizmaları Waltherhard 1909
Pelvik Taban Kasları - EMG
Vajinismus - Kontrol grubu
Levator ani, puborektalis ve bulbokavernöz kasları
EMG
Vajinismus grubunda dinlenme safhasında ve vajinal reflekste EMG aktivitesinde artma
Shafik&El-Sibai, 2002
Ağrı duyma korkusu
Semptom mu?
Dawkins&Taylor, 1961
Sonuç mu?
Hall 1952, Ellison 1972
Çocukluk deneyimleri
Şiddet görme korkusu
Barnes 1986, Silverstein 1989
Negatif anne modeli
Shortle&Jewelewicz 1986
Enema ve fitiller
Malleson 1942
ÖZET
Çocukluk dönemi
Aile yapısı
Utanma ve suçluluk
Çocukluk dönemindeki fiziksel travmalar
Cinsel tabular, yanlış bilgi ve inanışlar nedeniyle defolu öğrenme - kabullenme
TEDAVİ MULTİDİSİPLİNER - KİŞİSELLEŞTİRİLMİŞ
Vajinismus Cinsellik terapisinin klasik başar ı öykülerinden biri olarak kabul edilmektedir.
AMAÇ Çifte sağlıklı, doğal bir cinsel hayat sunmak – Tam bir cinsel ilişki Seo, 2005
- Evlilik ilişkilerini inceleyen 64 makalenin derlemesi (31 sayfa)
Evlilikteki negatiflikler, depresyon ve sağlık alışkanlıkları aracılığıyla (alkol, madde bağımlılığı, yetersiz uyku ve beslenme, az egzersiz…) sağlığa indirekt etkili
Kardiyovasküler, endokrin, immün, fizyolojik, mekanizmalara direkt etkili
Negativite Stres Pitüiter Adrenal hormonlar Katekolamin Kortizol İmmün sistem Kardiyovasküler sistem
VAJİNİSMUS YAKLAŞIM
Değerlendirme
Öykü
Pelvik Muayene
Hemşire eşliğinde
Muayene öncesi güven verme
Organik bozukluklar
Vajinal spazm?
Pamuk aplikatör testi-Q tip test
Parmak muayenesi ile vajen kasma-gevşeme egzersizi
YAKLAŞIM
Değerlendirme
Hastanın psikolojik durumunun değerlendirilmesi
Korku düzeyi
Neden olabilecek faktörlerin irdelenmesi
Eşlik eden diğer ruhsal sorunlar…
Ölçekler
Mizaç ve karakter envanteri, GRISS, Arizona cinsel yaşantı, Somatik duyumları büyüterek algılama, Fobi
YAKLAŞIM
Eğitim
Normal genital anatomi
Maket modeli
Eğitici kitap-videolar
Cinsel eğitim düzeyinin araştırılması
Cinsel mitlerle ilgili bilgilendirme
TEDAVİ
Sistematik desensitizasyon (in vivo/in vitro)
Artan boyutta vajinal dilatatörler (mold)
Basson 1995, Schnyder 1998, Har-Toov 2001, Seo 2005
Pelvik taban kaslarının kontrolü
Kegel egzersizleri Lamont 1978
Biofeedback Barnes 1985, Seo 2005
Ev ödevleri - sensate focus
TEDAVİ
Hipnoterapi ?
Fuchs 1980
Botulinum enjeksiyonu ?
Shafik&El-Sibai 2000, Ghazizadeh &Nikzad 2004
Bilişsel-Davranışsal tedavi
Sistematik desensitizasyon
Fobileri tedavi etmek için
Davranış değişikliği
Amaç anksiyetenin giderilmesi
In-vivo veya in-vitro
Sistematik desensitizasyon
Kendi kaslarına bilinçli hakim olduğu inancı
Terapi döneminde koit kesinlikle yasaklanır – Psikolojik rahatlama
Penetrasyona karşı olan refleks basamak basamak yenmeye çalışılır
Sistematik desensitizasyon
Ayna ile inceleme
Vestibüler alana dokunma
Vajene dokunma
Vajen dilatasyonu
Kendi parmağı
Tek parmak
İki parmak
Eş ile
Eşinin tek parmağı
Eşinin iki parmağı
Vajinal dilatörler
1-2/hf-değerlendirme
Sensate fokus ödevleri
Sözel ve yazıyla yönetim
Vajinistik davranış skala
Cinsel ilişki önerilir
60-100 Başarı %60-100 BASHH 2006, Recommendations for the management of vaginismus
HİPNOS
Uyku tanrısı
Dağ eteklerinde büyük bir mağara
Loş, dinlendirici, gürültüden uzak
Mağara çevresindeki doğal bitkilerden yayılan gevşetici, rahatlatıcı ve uyku getirici kokular geceleri buradan tüm dünyaya yayılır
Stres ve yorgunluk gidermek için güzel rüyalar
HİPNOTERAPİ
Tamamlayıcı teknik
Bilinçaltı düşüncelere ulaşma tekniği
Çocukluk dönemine dönüş- korkular, olaylar, taciz…
Psikolog, psikiyatrist, diş hekimleri, doktorlar
Ne uyku, ne uyanıklık. Farklı bir bilinç ve algılama
Vajinismusa neden olan fobik (korku) unsurunun telkin ile giderilmesi
Cinsel ilişkinin doğallığı
Botulinum Toxin
Botulinum Toxin Tip A
Asetilkolin salınımını önleyerek kas paralizi
Konvensiyonel tedaviye dirençli olgular
Sedasyon sonrası
Bulbokavernöz kas – Tam tedavi
Shafik&El-Sibai 2000
Levator Ani – Tam tedavi
Ghazizadeh 2004
Deneysel aşamada
VAJİNİSMUS – KADIN HASTALIKLARI VE DOĞUM UZMANI
İlk başvurdukları doktor branşı
Değerlendirme aşamasında pelvik muayene
Spazmın saptanması
Organik patolojinin ekartasyonu
Rutin pelvik muayene sırasında vajinismus tespiti
“ Jinekologların kadınlardaki cinsel işlev bozuklukları ile ilgili daha aktif bir şekilde ilgilenmelerinin zamanı gelmiştir”
Graziottin A. Journal of Sex and Marital Therapy 2001
Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanlarının tutumu
44 vajinismus
9 - himenektomi
3 - anestezi altında dilatatörle genişletme
2 - genital bölgeye faradik akım
Trankilizan ve antidepresan
Sonuç alınamamış
Kayır A., 1986 . Vaginismus ve Tedavisi. 22. Ulusal Psikiyatri ve Nörolojik Bilimler Kongresi Bilimsel Çalışmaları
32 vajinismus
Yarısı – himenektomi
Sungur M.:. Sexual and Marital Therapy, 1994; 9(3) 251-265
Vajinismus – Doğum şekli?
Tedavi olmamış ciddi vajinismusta vajinal muayene ile takip mümkün olamayacağından sezaryen endikasyonu vardır.
YORUM İyi dizayn edilmiş kontrollü çalışmalara ihtiyaç var, veriler yetersiz.
TÜRKİYE’DE DURUM
MEDENİ KANUN - ÜÇÜNCÜ BÖLÜM EVLİLİĞİN GENEL HÜKÜMLERİ E. Birliğin korunması MADDE 195.- Evlilik birliğinden doğan yükümlülüklerin yerine getirilmemesi veya evlilik birliğine ilişkin önemli bir konuda uyuşmazlığa düşülmesi halinde,eşler ayrı ayrı veya birlikte hakimin müdahalesini isteyebilirler.
GENEL ÖZELLİKLER
422 hasta
%15.7 CİB
%26.1 GRISS
%41.7 vajinismus
%39.1 seyrek ilişki
Oniz, J Sex Med 2007
Ortalama evlilik süresi
44 ay (Kayır ve ark)
30 ay (Bayır)
Nedeni
%60 ağrı duyma korkusu
Aile etkisi
Anlamlı olarak aile ve akrabalarda vajinismus
Genetik
Öğrenme
GENEL ÖZELLİKLER
Cinsel bilgiler açısından yetersiz hissetme
Çocuksu kişilik, güvensizlik, suçluluk
Somatizasyon, depresyon
Eşlik eden fobiler
Kapalı, küçük oda
Diş hekimi
Kan görme
Yükseklik
SONUÇ
Multifaktöriyel
Multidisipliner yaklaşım– Kadın-doğum, Psikiyatri- Evlilik ve seks terapisti, Fizik Tedavi, Üroloji
Kişiselleştirilmiş tedavi
Sistematik duyarsızlaştırma en çok kabul gören yaklaşım
Bilimsel açıdan iyi dizayn edilmiş çalışmalar gerekli
0 comments
Post a comment