Your SlideShare is downloading. ×
Оюутны мэдээ сонин18
Upcoming SlideShare
Loading in...5
×

Thanks for flagging this SlideShare!

Oops! An error has occurred.

×

Saving this for later?

Get the SlideShare app to save on your phone or tablet. Read anywhere, anytime - even offline.

Text the download link to your phone

Standard text messaging rates apply

Оюутны мэдээ сонин18

7,944
views

Published on


0 Comments
1 Like
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

No Downloads
Views
Total Views
7,944
On Slideshare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
0
Actions
Shares
0
Downloads
6
Comments
0
Likes
1
Embeds 0
No embeds

Report content
Flagged as inappropriate Flag as inappropriate
Flag as inappropriate

Select your reason for flagging this presentation as inappropriate.

Cancel
No notes for slide

Transcript

  • 1. ÌÎÕ Îþóòíû 2009 îí 12-ð ñàðûí 17 Äóãààð 18 ÌÎÕ-íîîñ ýðõëýí ãàðãàâ 14 õîíîã òóòìûí ìýäýýëýë Çàëóóñ ìýäýýëýë ¯ÇÝÃ×ÄÈÉà ÕÀÌÃÈÉÍ ÈÕ ÁÀÉËÄÀÍ ÄÀÃÓÓËÑÀÍ “ÕÀÉÐÛÍ ÁÎËÇÎΔ öÓÂÐÀË ÃÓÐÂÀÍ ÐÅÀËÈÒÈ ØÎÓÍÛ ßËÀÃ× ÑÓÐÃÀËÒ ÀÌæÈËÒÒÀÉ ÇÎÕÈÎÍ ÁÀÉÃÓÓËÀÃÄËÀÀ Àäðà Ìîíãîë îëîí óëñûí áàéãóóëëàãààñ èõ äýýä ñóðãóóëèéí äîòóóð áàéðíû îþóòíóóäûí äóíä çîõèîí áàéãóóëæ áóé “Õàéðûí áîëçîî “ ñóðãàëò àìæèëòòàé çîõèîí áàéãóóëàãäëàà. Ýíý óäààãèéí ýíý óäààä 12 äóãààð ñàðûí ñóðãàëòàíä õàìðàãäñàí 160 7-11-íû õîîðîíä Õ¯ÄÑ, ÕÓÈÑ, ãàðóé îþóòàí àìæèëòòàé Îðõîí èõ ñóðãóóëü, ¯éëäâýð ñóðàëöàæ ñåðòèôêàòàà óðëàëûí äýýä ñóðãóóëü, Ìîíãîë ãàðäàí àâëàà. Òóñ ñóðãàëòûã äýýä ñóðãóóëü, ×èíãèñ õààí Àäðà Ìîíãîë îëîí óëñûí äýýä ñóðãóóëü, Òýíãýð äýýä áàéãóóëëàãààñ ÿâóóëæ áóé ñóðãóóëèéí äîòóóð áàéðíû “Àþóëã¿é ñîíãîëò” òºñëèéí íèéò 160 ãàðóé îþóòíóóäàä Ýíý óäààä ¿çýã÷äèéã ýðýëä -3”, çàëóóñûí òýñâýð Äýýðõ øîóíóóäûã ¿çýã÷äýä þó ºã¿¿ëýõèéã çîðüñîí, õ¿ðýýíä çîõèîí áàéãóóëæ áàéãàà õ¿ðãýñýí áàéíà. õàìãèéí èõýýð áàéëäàí òýâ÷ýýðèéã øàëãàñàí ÿìàð çîõèîìæîîð õèéãäñýí, þì. “Õàéðûí áîëçîî “ ñóðãàëòûã äàãóóëñàí òåëåâèçèéí ãóðâàí “72 öàã”, îþóòíû íàìðûã ðåàëèòè øîóíû ÿëàã÷èäòàé äóðñàí ñàíóóëñàí “Àòðûí 3” õýí îðîëöñîí ãýõ çýðãèéã ÷ºëººò ÿðèëöëàãà òîëèëóóëæ íýðòýé òåëåâèçèéí ãóðâàí øàëãóóð áîëãîëîî. Èíãýýä Àðä÷èëëûí 20 æèëèéí îéä áàéíà. Îðîí äàÿàð çîõèîí ðåàëèòè øîóã îþóòíóóäûí ÿëàã÷èäòàéãàà óóëçúÿ. áàéãóóëàãäñàí “Îääûí ñàíàëààð øàëãàðóóëñàí þì. ¯ðãýëæëýë íü IV,V í¿¿ðò Ë.ÁîËä: ÎþÓÒÍÓÓÄ ÑÝÒÃÝËÈÉÍ Öàã ¿å ÄÓÓÄËÀÃÀÀÐÀÀ æÀÃÑÀÀË öÓÃËÀÀÍÄ Õºòº÷ ÎÐÎËöÄÎà ÁÀÉËÀÀ Á.Áàòáààòàð: ªäºðò 20-30 ¯å ¿åèéí îþóòíóóä Ìîíãîëä àðä÷èëñàí õ¿÷ áàéñàí. Òýä íèéãìèéã îþóòàí àæëûí áàéðààð Ýýæ ìèíü ýâ õàìòûí íèéãìèéí “á¿òýýãäýõ¿¿í”, õóâüñãàë ºðíºñíèé 20 æèëèéí øèíý÷ëýõýä ò¿¿÷ýýëæ õàíãàãäàæ áàéíà äàëààä îíû îþóòàí. Íàãàö ýã÷ ìèíü Îðîñò îéí ºäºð ÓÈÕ-ûí ãèø¿¿í, îðîëö¬ñîíû øàëòãààí þó -Íèéò àæëûí áàéðíû çàõèàëãûí “ïåðåñòðîéêà” ýõýëñýí æèë èõ ñóðãóóëèéí áîñãî Áàòëàí õàìãààëàõûí ñàéä áàéñàí áý? 60 õóâü íü áàéãóóëëàãûí çàõ çýýëèéí àëõñàí õýö¿¿ àíãèéí çàëóóñûí òºëººëºë. Õàðèí Ë.Áîëäòîé ÿðèëöëàà. Òýðáýýð -1990 îíû àðä÷èëñàí ñóäàëãàà õèéëãýõ, áàðàà á¿òýýãäýõ¿¿íýý áè Ìîíãîëä çàõ çýýë ýõëýýä àðàâ øàõàì æèëèéí òóõàéí ¿åä Ìîíãîëûí îþóòíû õóâüñãàë ÕÕ çóóíä áèé áîëñîí çàõ çýýëä òàíèóëàõ ¿¿äíýýñ ñóäàëãàà í¿¿ð ¿çýýä áàéõ ¿åèéí õýðñ¿¿ îþóòàí. Ä¿¿ ìèíü õîëáîî/ÌÎÕ/-íû åðºíõèé ñîíãîäîã óòãààðàà àðä ò¿ìíèé õèéëãýõ, ñóðòàë÷èëãààíû ìàòåðèàë íàðèéí áè÷ãèéí äàðãààð ºðãºí äýìæëýã õ¿ëýýñýí òàðààõ àæèë 60 õóâü íü ýçýëæ áàéíà. àæèëëàæ, îþóòàí çàëóóñûí õóâüñãàë áàéñàí. Îþóòíû õàìò àðä÷èëëûí ãàëûã òýìöýë, îþóòíû õºäºë㺺í, II í¿¿ðò àñààëöàæ ÿâñàí þì. îþóòíû õóâüñ¬ãàëûí õýìæýýíä "Àþóëã¿é ñîíãîëò" òºñºë -Îþóòàí çàëóóñ ãàðñàí íèéãìèéí òîì ººð÷ëºëò àìæèëòòàé àðä¬÷èë¬ëûã ýõë¿¿ëýõýä ãýäýã óòãààð íü ¿¿íèéã àâ÷ ¿çýæ õýðýãæèæ áàéíà õàì¬ãèéí ãîë õºäºëãºã÷ áîëîõ þì. ¯ðãýëæëýë íü VII í¿¿ðò Äàðõàí-Óóë àéìãèéí îþóòíû ýíý æèë II êóðñèéí çàëóó. Ýðäìèéí ìºð õººæ, èõ àìüäðàëûíõàà ãàðààã ýõýëæ àñàí áèäíèé àìüäàð÷ óðëàãèéí èõ íààäàì áîëëîî áàéñàí öàã ¿å îíäîî ÷ á¿ãäýýðýý ë “îþóòàí” õýìýýõ Äàðõàí-Óóë àéìãèéí çýðýã óðëàãèéí åñºí òºð뺺ð íýðòýé õàìò “ñýðäýã” ººð ººðèéí íàíäèí äóðñàìæèéã Îþóòíû óðëàãèéí èõ íààäàì ºðñºëäñºí áàéíà. Àâõàëæ ñýòãýëäýý òýýæ ÿâäàã. ¯å ¿åèéí îþóòíóóäûí òóõàé, ýíý ñàðûí 12, 13-íû ºäð¿¿äýä ñàìáààãàà óðàëäóóëàí íýëýýä õàëààñ íèìãýí ÷ õ¿ñýë ìºðººä뺺ð ä¿¿ðýí ýãýë Äàðõàí õîòíîî áîëæ ºíãºð뺺. ºðñºë人íòýé áîëæ ºíãºðñºí çàëóóñûí òóõàé ýðýí ñóðâàëæëàõààð òýðòýýõ Íààäàìä àéìãèéí “Äàðõàí òóñ íààäìûí òýðã¿¿í áàéðûã æèë¿¿äèéí õàëóóõàí äóðñàìæèéã õàìòäàà ñºõºõººð ºð㺺” ÄÑ, ÕÀÀÈÑ, ÝÌØÓÈÑ- “Äàðõàí ºð㺺” ÄÑ, õî¸ðäóóãààð øèéäëýý. Òýäíèé õ¿ñýë ìºðººäºë ãîî ñàéõíû ªíººäðèéí áàéäëààð Óëñûí õàðúÿàíû èéí õàðüÿà Àíàãààõ óõààíû áàéðûã ÕÀÀÈÑ, ãóðàâäóóãààð ìýäðýìæ, õóâöàñëàëò, õàíü èæèë, õàéð äóðëàëûí íàéìàí ñóðãóóëèéí 18 äîòóóð áàéð, õóâèéí êîëëåæ, “Äàðõàí” ÄÑ, “Òåõíèê”- áàéðûã Äàðõàí äýýä ñóðãóóëü 14 ñóðãóóëèéí 15 äîòóóð áàéð íèéò 22 òóõàé îéëãîëò õ¿ðòýë îäîîãèéíõîîñ ººð áàéëàà. èéí ÄÑ, “Øèíý äàðõàí” ÄÑ, òóñ òóñ ýçýëñýí áàéíà. Ýë ñóðãóóëèéí 33 äîòóóð áàéðàíä 27 îþóòàí- Óäèðäëàãà õºãæëèéí ÄÑ, ÌÑ¯Ò íààäàìä Äàðõàí õîòûí îþóòíû ñóðãàã÷ áàãøààð äàìæóóëàí 3308 îþóòàí- Ñîíãîëò áàéñàí áîë ÷... ãýñýí íèéò íàéìàí ñóðãóóëèéí õîëáîîíû åðºíõèéëºã÷ ÓÈÕ-ûí ýð¿¿ë ìýíäèéí ñàéí äóðûí èäýâõòýí áýëòãýæ ßäóó, äàðæèí, ìºíãºã¿é ãýõ òîäîòãîëóóä îþóòàí 400 ãàðóé îþóòàí çàëóó÷óóä ãèø¿¿í Ä.Õàÿíõÿðâàà áîëîí äîòóóð áàéðíû íèéò îþóòàí çàëóóñò õ¿ð÷ àæèëëàõààð çîðüæ áàéíà. ãýäýã íýðòýé äàíäàà õàìò “ÿâàà”-ã¿é. Õàìãèéí áàÿí îðîëöæýý. Îþóòíóóä ãîöëîë Ìîíãîëûí îþóòíû õîëáîîíû õ¿ì¿¿ñèéí òîîíä îþóòíóóä îðæ áàéñàí ¿å áèé õºãæèì, öýíãýýò á¿æèã, òºëººëºë îðîëöëîî. III í¿¿ðò ñòàðàä õàìòëàã, ãîöëîë äóó Òºãñãºë íü VIí¿¿ðò Îþóòíû Àëäàà áîëãîíû àðä óõààðàë, ÿëàãäàë á¿õíèé öààíà ÿëàëò õ¿ëýýæ áàéäàã.
  • 2. 2 Îþóòíû Îþóòíû ìýäýý Îþóòíû àæëûí áàéð ÌÎÕ Ìýäýýëýë Á.ÁàòÁààòàð: ªÄªÐÒ 20-30 ÎþÓÒÀÍ ÀæËÛÍ ÁÀÉÐÀÀÐ ÕÀÍÃÀÃÄÀæ ÁÀÉÍÀ Îþóòíóóä ÓÈÕ-ûí ãèø¿¿äýä àæëûã õèéëýý. Íèéò á¿ðòã¿¿ëñýí óð ÷àäâàð øààðäàõã¿é àæèë, áàðèëãûí îþóòíû òýòãýëýã ºãºõ 31000 ãàðóé èðãýäèéí 60 ãàðóé õóâü íü òóñëàõ àæèëòàí, äîòîîä öýâýðëýãýýíèé àñóóäëààð õàíäàíà çàëóó÷óóä áàéäàã. Îþóòàí çàëóó÷óóä àæèë ýçýëæ áàéãàà þì. ¯ëäñýí 20 õóâü ìààíü ÿàãààä àæèë ìýðãýæèëã¿é áàéíà íü ìýðãýæëèéí àæëûí ñàíàë áàéíà. Ìîíãîëûí îþóòíû õîëáîîíû âý ãýäýã äýýð ñóäàëãàà õèéæ áàéãàà. -Ìîíãîëä ãàäààäûí ºíäºð õºãæèëòýé äýðãýäýõ “Íýãäýõ ¿¿” àÿíààñ ÓÈÕ- Ãýõäýý äàí ãàíö ýíý æèëèéí õóâüä îðíóóäòàé õàðüöóóëàõàä öàãèéí ûí ãèø¿¿äýä õàíäàí îþóòíóóäûí áèø ºìíºõ æèë¿¿äýä ÷ ýíý ÷èãëýëèéí àæèë õèéõ áîëîìæ íºõöºë á¿ðäýýã¿é ñóðãàëòûí òºëáºðò äýìæëýã ¿ç¿¿ëýõ ñóäàëãàà õèéæ áàéñàí. Ýíý ñóäàëãààíû þì áèø ¿¿? õ¿ñýëò òàâèõàà ìýäýãäëýý. õ¿ðýýíä ÍÕÕß-íû ñàéä, ÁÑØÓß- -Îþóòíû àæëûí áàéðíû “Èðýõ 2010 îíû óëñûí òºñºâò ÓÈÕ- íû ñàéäûí õàìòàðñàí òóøààëààð õºòºëáºðèéã õýðýãæ¿¿ëýõèéí ºìíº ûí ãèø¿¿í òóñ á¿ðò íýã òýðáóì òºãðºã îþóòíû õºäºëìºð ýðõëýëòèéã äýìæèõ àæ àõóé íýãæ áàéãóóëëàãóóäûí òºëºâëºãäñºí áàéãàà. Òèéìýýñ òýð òóðøèëòûí äýä õºòºëáºðèéã áàòëàæ äóíä ñóäàëãàà õèéñýí áàéãàà. ìºíãºíººñ Ìîíãîëûí íèéò îþóòàí ¿éë àæèëëàãààíû òºëºâëºãºº ãàðààä Ñóäàëãààíààñ ¿çýõýä áàéãóóëëàãóóä çàëóó÷óóäûã äýìæèí òýòãýëýã îëãîõ ÌÎÕ, çàðèì èõ äýýä ñóðãóóëèóäòàé ìààíü öàãààð çàëóó÷óóäûã àæëóóëàõ áîëîìæèéã á¿ðä¿¿ëýí àæèëëàõûã áèä õàìòàðñàí òîäîðõîé àæèëóóä çîõèîí çîõèîí áàéãóóëàëò, òóðøëàãà áàéõã¿é ãèø¿¿äýýñ õ¿ñýõ þì” ãýæ òóñ àÿíûõàí áàéãóóëñàí áàéãàà. áàéãàà þì. Òýãýõýýð çàëóó÷óóäûã ÿðüëàà. ̺í Ìîíãîë óëñûí íèéò 160 . -Îþóòíóóäûã àæëóóëàõ ñàíàë ÿàæ àæèëëóóëàõ óó, àæëûí ýðñäýë ãàðóé ìÿíãàí îþóòíûã òºðèéí ò¿øýýäýä õýð èðäýã âý? ãàðâàë õýíä õàðèóöëàãà òîîöîõ óó òýòãýëýã îëãîõ óðèàëãûã äýìæèõèéã Íèéñëýëèéí õºäºëìºðèéí -Îþóòàí çàëóó÷óóäàä çîðèóëñàí ãýäýã îéëãîìæã¿é áàéãàà þì. Òýãýõýýð ãàçðûí äàðãà Áàòáààòàðòàé îþóòàí öàãèéí àæëûí ñàíàë áîë òºäèéëºí îäîî áîë ìàíàéõòàé õàìòàð÷ àæèëëàæ çàëóó÷óóäûí àæèë îëãîëò, àæëûí õàíãàëòòàé áèø. Ãýõäýý áîëîìæèéí áàéãàà áàéãóóëëàãóóä ýíý äýýð àíõààð÷ áàéðíû òàëààð ÿðèëöëàà. õýðýýð áàéãóóëëàãóóä õàíäàæ áàéíà. àæèëëàæ åðºíõèé îéëãîëòûã àâñàí -ýíý æèëä íèéò òàíàéä õýäýí õ¿í ªäºðò äóíäæààð 20-30 îþóòàí àæëûí áàéãàà. àæëûí áàéðàíä îðîõîîð á¿ðòã¿¿ëñýí áàéðàíä îðæ áàéíà. Õýí èäýâõòýé -Íèéñëýëèéí õºäºëìºðèéí âý. Õàíäñàí õ¿ì¿¿ñèéí õýä íü àæëûí àæèë õàéæ áàéíà òýð íü àæèëä îðîõ ãàçðààñ àæëûí ýðýëò íèéë¿¿ëýëòèéí áàéðààð õàíãàãäñàí áàéíà? áîëîìæòîé áàéãàà þì. Åð ãàðóé àæ àõóé ñóäàëãàà õèéäýã ¿¿. Ìàíàéä ýíý òàë -Íèéñëýëèéí õýìæýýíä ýíý æèëèéí íýãæ áàéãóóëëàãóóä àæëûí çàõèàëàãà äýýð íýëýýä äóòàãäàëòàé þì øèã? õóâüä 11 ñàðûí 25-íû áàéäëààð àæèë ºã÷ õºòºëáºðèéã äýìæèí àæèëëàæ -Æèëä 30 ãàðóé ìÿíãàí îþóòàí õàéæ á¿ðòã¿¿ëñýí íèéò 31022 õ¿í áàéíà. áàéíà. Òýãýõýýð 10 ãàðóé ìÿíãàí îþóòàí äýýä ñóðãóóëü òºãñººä 70 ãàðóé õóâü íü Ýíý æèëèéí õóâüä 16170 øèíý àæëûí á¿ðòã¿¿ëýýä 3800 íü àæèëä îðñîí àæèëä îðæ ÷àäàõã¿é áàéíà ãýñýí òîîöîî áàéðíû ñàíàë èðñýí þì. ªìíºõ æèëèéí ãýõýýð, àæèë îëãîã÷ áàéãóóëëàãûí ñóäàëãàà áàéäàã. Çàõ çýýëä õýðýãöýýòýé àæëûí áàéðíû íèéò àæëûí ñàíàëòàé çàõèàëãà áàãà áàéíà ãýñýí ¿ã. ͺ㺺 60 ìýðãýæëèéí òîîã ãàðãàñàí áàéãàà. íèéëýýä 33767 àæëûí áàéðíû ñàíàë òàëààð îþóòíóóäûí çîõèîí áàéãóóëàëò, Ýíý òîîöîîã îäîî ÿìàð àæèë ìýðãýæèë á¿ðòãýãäñýí áàéíà. Ýíý æèë ìàíàé õè÷ýýëèéíõ íü öàãèéí ñîíãîëòîîñ ýðýëò õýðýãöýýòýé áàéíà âý ãýäãèéã õºäºëìºðèéí ãàçàð 21338 õ¿íèéã áîëîîä òóõàéí èðñýí çàõèàëãûí àæèëä ºäºð òóòìûí ñîíèí, çàð ñîíèíãóóä àæëûí áàéðàíä çóó÷èëñàí áàéãàà. Ýíä õàìðàãäàõ áîëîìæã¿é áîëîõ òîõèîëäîë ãýýä íèéò 13 ñîíèí äýýð ãàðñàí àæëûí áîë ä¿¿ðã¿¿äèéí õºäºëìºð õàëàìæ áàéãàà þì. Àæëûí ñàíàë ºäºð áîëãîí çàð, õóäàëäàà àæ ¿éëäâýðèéí òàíõèì, ¿éë÷èëãýýíèé õýëòýñ, Íèéñëýëèéí èðæ áàéõàä ÿàãààä á¿ðòã¿¿ëñýí îþóòíû Àæèë îëãîã÷ ýçäèéí õîëáîî, Õºäºëìºð õºäºëìºðèéí ãàçàð, õóâèéí àæèë òîî èõ áàéíà ãýõëýýð çàðèì íü ýõíèé õàëàìæ ¿éë÷èëãýýíèé õýëòýñ¿¿ä áîëîí çóó÷ëàëûí áàéãóóëëàãûí ìýäýý îðæ ýýë÷èíä èäýâõòýé á¿ðòã¿¿ëýýä, äàðàà áóñàä ìýäýýëëèéí ýõ ñóðâàëæóóäûã áàéãàà þì. Ýíý îíä íèéò õºäºëìºð íü ýðãýæ õàíäàõã¿é ó÷ðààñ á¿ðòã¿¿ëñýí àøèãëàí äýýðõ ñóäàëãààã ãàðãàñàí. õ¿ññýí çàõèäàë áè÷¿¿ëýõ àæëûã çîõèîí çóó÷ëàëûí áàéãóóëëàãààð 40 ãàðóé îþóòíû òîî ºíäºð ãàð÷ áàéãàà þì. -Àæëûí ñàíàëóóäààñ óó? áàéãóóëàõ àæ. ìÿíãàí èðãýí àâñàí áàéíà. Öàãèéí Ìàíàé îþóòíû õºäºëìºðèéí áèðæèä -Òèéì àæëûí ñàíàëóóäààñ. Õàðèí “Áèä àÿíû õ¿ðýýíä íèéò 20 àæëûí áàéðàíä íèéò îäîîãèéí áàéäëààð áàéíãà õàíäàæ õîëáîãäîæ áàéãàà öààøèä ÿìàð àæëûí áàéð ýðýëò ñóðãóóëèéã òºëººëºë áîëãîí ñîíãîæ 6728 õ¿í õàìðàãäñàí þì. Õîã øóóäóó îþóòíóóä ºäºð ºäºðòºº àæèëàà àâààä õýðýãöýýòýé áîëîõ âý ãýäãèéã àæ àõóé ñóðãàëòûí òºëáºðèéí àñóóäëààð öýâýðëýõ, äýä á¿òýö çàñâàðëàõ ñýðãýýõ ÿâ÷èõ áîëîìæ íü áàéäàã. Òýãýõýýð íýãæ áàéãóóëëàãóóäòàé òàíäàëòûí ñóäàëãàà õèéñýí. Ãýòýë ñóäàëãààíä ìýòèéí íèéòèéã õàìàðñàí àæëààð áîë õºòºëáºðèéí õ¿ðýýíä îþóòíóóäûã ñóäàëãàà õèéæ áàéíà ë äàà. Ìàíàéõ îðîëöîã÷ îþóòíóóäûí 60-ààñ èë¿¿ õóâü 18 ìÿíãà ãàðóé õ¿íèéã õàìðóóëñàí îëíîîð íü õàìðóóëàõûí òóëä ÌÓÈÑ, ìýðãýæëèéí áàéãóóëëàãûí õóâüä çàõ íü ñóðãàëòûí òºëáºðèéí àñóóäàëòàé áàéíà. ØÓÒÈÑ, ÕÀÀÈÑ, ÑÝÇÄÑ, ÕÓÈÑ ãýñýí çýýë äýýð åðºíõèé òàíäàëò ä¿ãíýëò áàéñàí. Èéìýýñ ë äýýðõ àæëûã íýí -Îþóòàí çàëóó÷óóäûí õóâüä ñóðãóóëü äýýð îþóòíû õºäºëìºð ñóäàëãàà õèéäýã. Òýãýõýýð ýíäýýñ õàðæ ò¿ð¿¿íä õèéõ íü ÷óõàë áîëîîä áàéíà” öàãèéí àæëààð õàíãàãäàõ áîëîìæ õýð ýðõëýëòèéã äýìæèõ òºâ áàéãóóëàãäàæ áàéõàä íºãºº õóóëü ýðõ ç¿é, ýäèéí çàñàã, ãýæ “Íýãäýõ ¿¿” àÿíû ãèø¿¿ä õýëëýý. áàéíà. Îþóòíû õºäºëìºðèéã äýìæèõ àæèëëàæ áàéãàà. Ýíý òºâ¿¿ä ìààíü íÿãòëàí áîäîõ ìýðãýæëèéí àæëûí Àÿíû çîðèëãî íü îþóòíóóäàä äýä õºòºëáºðèéã õýðýãæ¿¿ëæ áàéãàà õºäºëìºð ýðõëýëòèéã äýìæèõ ñàíãààñ áàéðíû çàõ çýýýë äýýð õàíãàãäæýý ãýæ òóëãàðààä áàéãàà íèéãìèéí ÷àíàðòàé ø¿¿ äýý? ñàíõ¿¿æèëòýý àâààä îþóòíóóäûã àæëûí ¿çäýã áîëîâ÷ àæëûí áàéðíû çàõèàëãà òóëãàìäñàí àñóóäëóóäûã õ¿íèé ãàð -Ìýðãýæëèéí áîëîí ìýðãýæëèéí áàéðàíä á¿ðòãýæ áàéãàà þì. Ýíý áàéñààð áàéãàà þì. Òýãýõýýð àæëûí õàðàõ áóñ ººðñ人 íýãäñýíèé ¿íäñýí áóñ óð ÷àäâàðûã øààðäàõã¿é öàãèéí á¿ðòã¿¿ëñýí îþóòíóóäûã ìàíàéõààñ áàéðíû ÷àäâàðëàã ìýðãýæèëòýí, äýýð øèéäâýðëýõ àðãà çàìûã ýðýëõèéëæ àæëûí ñàíàë áîëãîæ àæèëëàæ áàéíà. àæëûí áàéðíû çàõèàëãàíä çóó÷èëæ áîëîâñîí õ¿÷èí ñîíãîæ àâàõûí òóëä òîäîðõîé ¿ð ä¿íä õ¿ðýõ ÿâäàë õýìýýí Ýíý îíä 10 ìÿíãà ãàðóé îþóòàí öàãèéí àâ÷ áàéíà. ýðýëò áàéíà ãýæ îéëãîæ áàéãàà. Ãýõäýý òýä òàéëáàðëàâ. àæèë õèéõýýð á¿ðòã¿¿ëñýí þì. ¯¿íýýñ -èõýâ÷ëýí ÿìàð àæëûí ñàíàë äýýðõ ìýðãýæëèéí àæëóóä ìààíü îéðûí ¯¿íýýñ ãàäíà óã àÿíààð õýä õýäýí 3800 ãààä îþóòàí öàãèéí àæèëä èðäýã âý? õýäýí æèëäýý ýðýëò áàãàññàí áàéãàà àæëûã òºëºâëºí õýðýãæ¿¿ëæ ýõëýýä õàìðàãäñàí áàéãàà. Ìàíàéä öàãèéí -Íèéò àæëûí áàéðíû çàõèàëãûí þì. Õàðèí èíæåíåð, ã¿éöýòãýõ øàòíû áàéãàà àæ. Òóõàéëáàë, Èõ, äýýä àæëààð àæëóóëàõ òîîöîî ñóäàëãàà 60 õóâü íü áàéãóóëëàãûí çàõ çýýëèéí òåõíèêèéí àæèëòíû àæëûí áàéðíû ñóðãóóëü, êîëëåæèéí îþóòíû õîëáîîäûí áîëîìæ íºõöºë íü àæ àõóé íýãæ ñóäàëãàà õèéëãýõ, áàðàà á¿òýýãäýõ¿¿íýý çàõèàëãà ò¿ëõ¿¿ èõýñýõ òºëºâòýé òýðã¿¿ëýã÷, ãèø¿¿äýä çîðèóëàí îþóòíû áàéãóóëëàãóóäàä òèéì ñàéí á¿ðäýæ çàõ çýýëä òàíèóëàõ ¿¿äíýýñ ñóäàëãàà áàéíà. ýðõ àøãèéã õàìãààëàõ, ¿éë àæèëëàãààíä ºãººã¿é áàéãàà þì. Òýãýõýýð öàãààð õèéëãýõ, ñóðòàë÷èëãààíû ìàòåðèàë äýìæëýã ¿ç¿¿ëýõ “Îþóòíû ººðºº áîëîí áîãèíî õóãàöààãààð èðãýäèéã àâ÷ òàðààõ àæèë 60 õóâü íü ýçýëæ áàéíà. óäèðäëàãà” õýìýýõ íîì ãàðãààä áàéãàà àæëóóëàõ, ÿëàíãóÿà îþóòíóóäûã öàãààð ̺í àæëûí 20-èîä õóâü íü ìýðãýæëèéí ßðèëöñàí Ò.Àìàðò¿âøèí àæèëóóëàõ òàë äýýð ýíý æèë íýëýýäã¿é àæýý. Ýðõëýã÷: Ò. ÀÌÀðÒ¯âøèÍ Ìàíàé ñîíèíû ýëåêòðîí õóâèëáàðûã òà Óëààíáààòàð õîò. Ñ¿õáààòàð ä¿¿ðýã. “Îþóòíû ÌÝäÝÝ” 95174206 amaraa_setge0206@yahoo.com ͯÁ-èéí ãóäàìæ. 6-ð õîðîî Áàãà Ñîíèíû çºâëºë ÌÎÕ-íû www.student.org.mn âåá ñàéòààñ Ñýòã¿¿ë÷: Á. ϯðýâ 99603010 ýëåêòðîí õýëáýðýýð óíøèæ áîëíî. òîéðóóãèéí 34-01 Óòàñ: 70115111, Ñàíàà÷ëàã÷: Õ. ÁÀÒÑÀÉÕÀÍ puujee_setguulch@yahoo.com Òóñ ñîíèí ìîíãîë óëñûí èõ, äýýä E-mail: info@student.org.mn /Ìîíãîëûí îþóòíû õîëáîîíû ñóðãóóëü, êîëëåæ, ÌѯҺâèéí Äèçàéíå: Ã.Àëòàíøàãàé ÌÎÕ äýä åðºíõèéëºã÷/ batnice_d20@yahoo.com shagai_VIP@yahoo.com ñóðàëöàã÷èäàä 5000 øèðõýã ¿íý òºëáºðã¿é òàðààãääàã. “Îþóòíû ìýäýý” ñîíèíû ðåäàêöèä ýõèéã áýëòãýæ “Àðòñîôò” õýâëýëèéí 88697049 êîìïàíèä õýâëýâ. Óòàñ: 99182454 WWW.STUDENT.ORG.MN - ÎÞÓÒÍÛ ÌýÄýýËýË
  • 3. Îþóòíû Îþóòíû 3 ÌÎÕ ìýäýý Ìýäýýëýë "Õàéðûí áîëçîî" öóâðàë ñóðãàëò àìæèëòòàé Á.Îðõîíòóóë: Îðîí çîõèîí áàéãóóëàãäëàà íóòàãòàà î÷èæ ñóðãàëò Ãåðìàí óëñûí çàñãèéí ãàçðààñ ñàíõ¿¿æ¿¿ëýâ ÿâóóëàõààð òºëºâëºæ áàéãàà. Ñóðãàëò íü èõ äýýä ñóðãóóëèéí ÷èãëýãäñýí áàéíà. Ñóðãàëòûí òàëààð îþóòàí çàëóó÷óóäàä áýëãèéí çàìûí Àäðà îëîí óëñûí áàéãóóëëàãûí ñóðãàã÷ õàëäâàð, ýðñäýëòýé àëõìààñ ñýðãèéëýõ, áàãø Ñ.Õîíãîðçóëààñ ñîíèðõëîî. õóâüä ºìíº íü ÁÇÕª, ÕÄÕÂ-èéí òàëààð áýëãèéí çàìûí õàëäâàðààñ ººðèé㺺 Òýðýýð ×èíãèñ õààí äýýä ñóðãóóëèéí ìýäýýëýë àâ÷ áàéñíààñ ÿã ÿìàð ºâ÷èí, õàìãààëàõ îéëãîëòûã ºãºõ, õàéð äîòóóð áàéðíû îþóòàíóóäàä ñóðãàã÷ õ¿íä õýðõýí õàëäâàðëàäàã òàëààð ñàéí äóðëàë, íºõºðëºë, áýëãèéí çîõèñòîé áàãøààð àæèëëàñàí áàéíà. ìýääýãã¿é áàéñàí. “Õàéðûí áîëçîî” õàðèëöààíû ìýäëýãèéã ºãºõºä ñóðãàëòàíä ñóóñíààðàà áýëãèéí çàìûí õàëäâàðò ºâ÷íèé òàëààð, õàéð äóðëàë, ¿åðõýë íºõºðëºë ÿìàð Ñ.Õîíãîðçóë: Îþóòíóóä ººðèéí ñóðñàí ÿëãààòàé âý ãýäãèéã õîîðîíä íü ÿëãàæ ñàëãàæ ìýääýã áîëñîí. ̺í ÄÎÕ-ûí ç¿éëýý áóñàääàà õóâààëöàíà õàëäâàðààñ õýðõýí ñýðãèéëýõ, ÿìàð çàìààð òóñäàãèéã ìýäýæ àâëàà. -Ñóðãàëò õýð àìæèëòòàé áîëîâ ñåìíàðààñ èë¿¿ ¿ð ä¿íòýé ñóðãàëò -Äîòóóð áàéðàíäàà äýýðõ îî? Îþóòíóóäûí õóâüä ñóðãàëò õýð áîëëîî. Îþóòíóóä çºâ öýãöòýé ñóðãàëòàà áóñàä îþóòíóóääàà òààëàãäñàí áîë? ìýäýýëëèéã îëæ àâñàí. ̺í îþóòíóóäûí õ¿ðãýõýýð áîëñîí ãýñýí? -Îþóòíóóäûã ººðñäèéíõ íü ººðñäèéíõ íü ñîíèðõñîí àñóóëòûã áàéíãà -Ñóðãàëòàíä õàìðàãäñàí íèéò àâ÷ àñóóëòàíä íü õàðèóëò îþóòíóóä ìààíü äºðâºí áàã áîëæ ºãäºã áàéñàí íü òýäíèé ìýäüå õóâààãäààä ººðèéíõºº îþóòíû äîòóóð /Ãààëü òàòâàð, ýäèéí çàñãèéí 1à ãýñýí ç¿éëýý ìýäýæ àâñàí ãýæ áàéðàíä ñóðãàëò ÿâóóëàõ þì. ̺í õºäºº àíãèéí îþóòàí/ îéëãîæ áàéãàà. Ñóðãàëòàíä îðîí íóòãààñ ñîíãîãäîæ ñóðãàëòàíä - Ñóðãàëòààñ þóã ìýäýæ àâñàí õàìðàãäñàí îþóòíóóä ìààíü õàìðàãäñàí îþóòíóóä ìààíü îðîí áý? íýã õàìò îëîí áîëæ, ººðººñºº íóòàãòàà î÷èæ ñóðãàëò ÿâóóëàõààð ãàäíà õýíä ÿàæ òóñëàõ óó, -Ìàíàé ñóðãóóëèéí îþóòíû äîòóóð áàéðàíä áàéãàà 140 õ¿¿õäýýñ 25 õ¿¿õýä òºëºâëºæ áàéãàà. ìýäýæ ñóðñàí ç¿éëýý õýðõýí õóâààëöàõ âý? ãýýä ñîíèðõîë ñóðãàëòàíä õàìðàãäàæ áàéãàà. Áèäíèé íü èõýññýí áàéñàí. -Öààøèä ñóðãàëòàíä õàìðàãäñàí îþóòíóóä "Àþóëã¿é ñîíãîëò" òºñºë àìæèëòòàé ººðñ人 áèå äààæ ñóðãàëò çîõèîí áàéãóóëíà ãýñýí? õýðýãæèæ áàéíà -Îþóòíóóä ìààíü ººðèéí ÀÄÐÀ Ìîíãîë îëîí óëñûí Òºñëèéí áàãèéõàí ñóðãàëòààðàà ìýäñýí, ñóðñàí ç¿éëýý áàéãóóëëàãûí ýð¿¿ë ìýíäèéí îþóòàí çàëóóñò õàéð ñýòãýëèéí ¿íý áóñàääàà õóâààëöàíà. Èðýõ õºòºëáºðººñ õýðýãæèæ áàéãàà öýíý, áèå áèåäýý ¿íýí÷ áàéõ, ÁÇÄÕ/ îðîëöîîíû àðãààð, òîãëîîì òîãëóóëàõ, îíû òàâäóãààð ñàð õ¿ðòýë ÿìàð àæèë Óëààíáààòàð õîòûí îþóòíû áàéðàí äàõü ÕÄÕÂ/ÄÎÕ-îîñ ãàðàõ ¿ð äàãàâàð áèå ñýòãýëýýð íü ìýäð¿¿ëýõ çýðýã õèéæ õýðýãæ¿¿ëýõ òàëààðàà òºëºâëºãºº îþóòíóóäûã ÁÇÄÕàëäâàðààñ óðüä÷èëàí ò¿¿íýýñ óðüä÷èëàí ñýðãèéëýõ àðãóóäûã ñîíèðõîëòîé õýëáýðýýð ñóðãàëòûã ãàðãàæ õýðýãæ¿¿ëýõýýð áîëñîí. ñýðãèéëýõ“Àþóëã¿é ñîíãîë” òºñºë íü îðîëöîã÷äîä òóëãóóðëàí ñîíèðõîëòîé çîõèîí áàéãóóëäàã ó÷ðààñ ëåêö 2008 îíû 11-ð ñàðààñ ýõýëýí 2011îíû õýëáýðýýð îéëãóóëæ ìýäëýãèéã ò¿ãýýæ 11 ñàð õ¿ðòýë 3 æèëèéí õóãàöààòàé áàéíà. Ñóðãàëòààð ºâ÷íèé øèíæ Îðõîí èõ ñóðãóóëèéí äîòóóð áàéðíû õýðýãæèõ þì. Ãåðìàí Óëñûí Çàñãèéí Ãàçàðààñ óã òºñëèéã ñàíõ¿¿æ¿¿ëýí òýìäýã áîëîí àéäàñ òºð¿¿ëæ æèãøèõ àëèâàà ¿ç¿¿ëýí, ìàòåðèàë àøèãëàõûã 24 îþóòàí õàìðàãäëàà àæèëëàæ áàéíà. Òºñëèéí çîðèëãî: ÓÁ õîòûí Èõ òàòãàëçäàã áà õóâü õ¿íèé ººðèéí õàðèóöëàãûã îéëãóóëàõ, õàéðòàé Îðõîí èõ ñóðãóóëèéí äîòóóð áàéðàíä ñóðãàã÷ áàãø Áàäàìõîðëîî ÿðèõäàà, äýýä ñóðãóóëèóäûí äîòóóð áàéðíû õ¿íèéõýý áîëîí íèéãìèéí ºìíº õ¿ëýýõ ÿâàãäñàí òóñ ñóðãàëòàíä 24 îþóòàí “Ñóðãàëòûã îþóòíû îðîëöîîíû àðãààð, îþóòíóóäûí äóíä ÁÇÄÕ/ÕÄÕÂ-ûí õàðèóöëàãûã íýìýãä¿¿ëýõ, ýðñäýëòýé õàìðàãäñàí áàéíà. Ñóðãàëòûã Àäðà òîãëîîì òîãëóóëàõ, õàðèëöàí ÿðèà õàëäâàðûí òàðõàëòûã áóóðóóëàõ, çàí ¿éëèéã ººð÷ëºõèéã ãîë áîëãîæ îëîí óëñûí áàéãóóëëàãûí ñóðãàã÷ óðüä÷èëàí ñýðãèéëýõ õºòºëáºðèéã áàéäàã. çýðãýýð ÿâóóëäàã íü îíöëîã” ãýëýý. áàãø Áàäàìõîðëîî, îþóòàí ñóðãàã÷ õýðýãæ¿¿ëýõ 2009 îíû 9-ð ñàðààñ Ñóðãàëòàíä õàìðàãäñàí Îðõîí èõ Òºñëèéí çîðèëò: õóâèéí õýâøëèéí 14 ñóðãóóëèéí 15 áàãø Ö.Îþóíãýðýë /ÝÌØÓÈÑ-èéí ñóðãóóëèéí îþóòíóóäûã ñåðòèôêàò • Çàëóó õ¿ì¿¿ñ ººðºº ººðñäèé㺺, äîòóóð áàéð, Óëñûí õàðúÿàíû ãóðâàí îþóòàí/, Ý.Ï¿ðýâñ¿ðýí /Ãàçàð÷èí ãàðäàæ àâàõ ¿åýð íü òýäíèé ñýòãýãäëèéã ÁÇÄÕ, ÕÄÕÂ-ààñ õàìãààëàõ ÷àäâàð, ñóðãóóëèéí íýã äîòóóð áàéðàíä ¿éë äýýä ñóðãóóëèéí îþóòàí/ íàð çîõèîí ñîíñëîî. ìýäëýãòýé áîëãîõ àæèëëàãàà ÿâóóëæ ýõëýýä áàéíà. áàéãóóëñàí áàéíà. Ñóðãàëòûí òàëààð • Á ý ë ã è é í à ì ü ä ð à ë á î ë î í ªíººäðèéí áàéäëààð Óëñûí ͯÝÌ-èéí àñóóäàëä îþóòàí çàëóóñûí õàðúÿàíû íàéìàí ñóðãóóëèéí 18 äîòóóð Ç.À÷áàÿð: ªºðèéí ìýääýãã¿é áàéñàí îëîí õàíäëàãûã ýåðýã áîëãîõ • Ýðñäýëòýé çàí ¿éëèéã ººð÷ëºõ, áàéð, õóâèéí 14 ñóðãóóëèéí 15 äîòóóð áàéð íèéò 22 ñóðãóóëèéí 33 äîòóóð ç¿éëèéã ìýäýæ àâëàà ìýäëýã îëãîõ ñóðãàëòûã ÿâóóëàõ • Ýìíýë ãèéí ¿éë ÷ èë ãýýíèé áàéðàíä 27 îþóòàí-ñóðãàã÷ áàãøààð äàìæóóëàí 3308 îþóòàí-ýð¿¿ë ìýíäèéí õàíäëàãûã ýýëòýé áîëãîõ ñàéí äóðûí èäýâõòýí áýëòãýæ äîòóóð /Ìîíãîë-àíãëè õýëíèé 1-ð êóðñûí Òºñëèéí ¿éë àæèëëàãàà: ÁÇÄÕ, áàéðíû íèéò îþóòàí çàëóóñò õ¿ð÷ îþóòàí/ ÕÄÕÂ-ààñ óðüä÷èëàí ñýðãèéëýõ àæèëëàõààð çîðüæ áàéíà. ÷èãëýëýýð áýëòãýãäñýí áàã á¿ðä¿¿ëæ Õàìòûí àæèëëàãàà: -“Àþóëã¿é ñîíãîëò” ñóðãàëò õýð àæèëëàæ áàéíà. -Òºðèéí áîëîí òºðèéí áóñ òààëàãäñàí áý? Òºñëèéí áàãò õºòºëáºðèéí áàéãóóëëàãóóä -ªºðèéíõºº ìýääýãã¿é áàéñàí îëîí çîõèöóóëàã÷,òºñëèéí ìåíåæåð, - Ä¿¿ðýã, ºðõèéí ýìíýëã¿¿äèéã ç¿éëèéã ñóðãàëòààñ ìýäýæ àâëàà. íèéãìèéí àæèëòàí, òºñëèéí ñóðãàã÷ ýð¿¿ë ìýíäèéí Ñóðãàëò ìààíü öàãàà îëñîí, çºâ ãàçðàà áàãø áîëîí ¿å òýíãèéí îþóòàí ñóðãàã÷ ýýëòýé ¿éë÷èëãýý ¿ç¿¿ëýã÷ ñîíãîæ ñóðãàëò çîõèîí áàéãóóëñàí áàãø íàðûã áýëòãýí áýëòãýãäñýí áîëîõîä íü òààëàãäñàí. “Àþóëã¿é ñîíãîëò ñóðãàã÷ áàãø íàðààð äàìæóóëàí ñàéí íºëººëºõ (ͯÝÌ, ÁÇÄÕ/ÄÎÕ-ûí äóðûí èäýâõòí¿¿äèéã áýëòãýæ ñóðãàëò, Êàáèíåò) ñóðãàëòàí”-ä õàìðàãäñàíààðàà ñýòãýë ñóðòàë÷èëãàà ÿâóóëæ áàéíà. - Õýâëýë ìýäýýëëèéí õýðýãñëýýð ºíäºð áàéíà. Òºñºë õýðýãæèæ ýõë ýý ä 2008 ÁÇÄÕ/ÕÄÕ õîð - Ñóðãàëòààñ þóã ìýäýæ àâñàí îíû 11-ð ñàðààñ íèéò 15 îþóòàí- õîëáîãäîë, ò¿¿íýýñ õýðõýí áý? ñóðãàã÷ áàãøèä ÁÇÄÕ/ÕÄÕÂ/ÄÎÕ-ûí óðüä÷èëàí ñýðãèéëýõ -Íàéç îõèíòîéãîî õýðõýí õàðèëöàõ, òàðõàëò áîëîí óðüä÷èëàí ñýðãèéëýëò, òàíèóëãà õèéõ çºâ õàðèëöààã áèé áîëãîõ, õ¿ñýýã¿é ñóðãàëòûí àðãà ç¿éã ýçýìø¿¿ëæ, - Äîòóóð áàéðíóóäàä ýð¿¿ë ìýíä, æèðýìñýëòèéã õèéõã¿é áàéõ, áýëãèéí Óëñûí õàðúÿàëëûí òàâàí ñóðãóóëèéí ìýäýýëýë,ñóðãàëòûí 18 îþóòíû äîòóóð áàéðàíä ñóðãàëò öýã àæèëëóóëàõ õàðèëöààíä îðîõäîî ººðèé㺺 á¿ðýí çýðýã ýðñäýëòýé ç¿éëèéã õèéæ áîëîõã¿é ñóðòàë÷èëãàà ÿâóóëæ 520 îþóòàí-ýð¿¿ë -ÌÎÕ, Èõ äýýä ñóðãóóëèóäûí õÿíàæ ÷àäàõ ÷àäâàðòàé ¿åäýý áýëãèéí þì áàéíà ãýäãèéã ìýäëýý. Åð íü ýíý ìýíäèéí ñàéí äóðûí èäýâõòýíã ÕÄÕÂ/ îþóòíû õîëáîî, îþóòíû êëóá, äîòóóð õàðèëöààíä îðîõ ¸ñòîé ãýäãèéã îéëãîæ ñóðãàëòàíä îþóòàí çàëóó÷óóäàà íèéòýýð ÄÎÕ/ÁÇÄÕ-ààñ óðüä÷èëàí ñýðãèéëýõ, áàéðíû îþóòíû çºâëºëòýé õàìòðàí àâñàí. ̺í ÄÎÕ-ûí õàëäâàð, àðõèäàëò íü õàìðóóëáàë ç¿ãýýð ñàíàãäëàà. ìýäëýã, ýåðýã õàíäëàãûã ñàéæðóóëàõ àæèëëàæ áàéíà. ÷èãëýëýýð áýëòãýñýí. Õîéøîî ýõýëæ áîëíî. Ãýõäýý óõàðñàí àëõìààñàà èë¿¿ òîì àëõìààð óðàãøèëäàã áàéõ õýðýãòýé.
  • 4. 4 Îþóòíû Îþóòíû ìýäýý Çàëóóñ ÌÎÕ Ý. ÝÍÕÖÝÖÝÃ: ÓÍÒÀÕÃ¯É ÓÄÀÕÀÀРѯ¯ËÄÝÝ Õ¯ÍÈÉ ßÐÈÀ ÎÉËÃÎÕÎÎ ÁÀÉ×ÈÕÄÀà ÞÌ ÁÀÉÍA ¿çüå ãýæ áîäñîí. Ò¿ð¿¿ëíý ãýæ àéìàð èõ õ¿÷ ãàðãàñàí òîãëîîì ñýòãýëèéí õ¿÷, áèå îðãàíèçì äàâ÷èíà, òýãýýä á¿ð äºðºâ áîäîîã¿é ø¿¿. Îðîõäîî íàéç ýíý òýð èõ òîãëóóëæ ÿäðààæ ãýýä ÿíç ÿíç ë áàéãàà áàéõ ë õîíîã óíòàõã¿é òýñ÷èõâýë ÿàíà” íàðòàà ÷ íýã èõ õýëýýã¿é. áàéñàí. Õîîë èä¿¿ë÷ýýä äàà. Ìèíèé õóâüä èäýæ áàéãàà ãýýä ë èíýýëäýæ áàéñàí. -Õýäýí õ¿¿õýä àíõ õºäºë㺺íã¿é õýâò¿¿ëæ íîéð õîîëíîîñ ìèíü áîëñîí áàéõ. -ýíý øîóíààñ þó ñóðñàí á¿ðòã¿¿ëýýä òýíäýýñ õýä íü õ¿ðìýýð àÿ òàâüæ áàéñàí. Ó÷èð íü áè åðºíõèé人 öàãààí áý? øàëãàðààä îðîõ áîëñîí áý? ªìíºõ øîó õýâòýõäýý õàìààã¿é õîîë èõ èääýã. Ìàõàí õîîë -Ìýäýýæ èõ ç¿éëèéã ñóðñàí. -Àíõ á¿ðòã¿¿ëýõäýý 400 õºäºëæ áîëäîã áàéñàí áîë ýíý õ¿íèéã èõ íîçîîðóóëäàã þì Ìèíèé õóâüä òýâ÷ýýð ãýæ ãàðóé õ¿¿õýä áàéñàí. Ýõíèé óäààä ÿìàð ÷ õºäºë㺺í ãàðãàæ áîëîâ óó. ªìíºõ ò¿ð¿¿ëñýí þó þì áý, ººðèé㺺 ÿëàõ, øàò íü ýð¿¿ë ìýíäèéí ¿çëýã áîëîõã¿é áàéñàí íü èõ õýö¿¿ îõèäóóä ÷ ãýñýí öàãààí õîîë áýðõøýýëèéí àðä ãàðàõ ãýýä áàéñàí. ¯çëýãýýð 72 õ¿¿õýä áàéñàí ø¿¿. èääýã áàéñàí ãýñýí. Õîîëíîîñ îëîí ç¿éëèéã áàãà ÷ áîëòóãàé øàëãàðààä õî¸ðäóãààð øàòàíä -×èíèé õóâüä óíòàõã¿é ãàäíà ñýòãýëèéí õ¿÷ íºëººëñºí îéëãîæ ÷àäñàí. ¯íýõýýð òýíöñýí. Ýð¿¿ë ìýíäèéí áàéõ ÿìàð àðãà õýðýãëýýä áàéõ. Áè áàñ áàãààñàà õºäºº äàâàõàä õýö¿¿ áàéñàí ¿åä áèå øàëãàëòûí ÿðèëöëàãà àâàõ áàéâ? ýìýý ºâºº äýýðýý ºññºí. Òýð áîëîí ñýòãýë ñàíààãàà ÿàæ çºâ õýñýãò èõýíõ õ¿¿õä¿¿ä ñàíäàð÷ -Äýýøýý õàðààä õýâòäýã òýð ÷ óòãààðàà æààõàí ã¿ðãýð áàéõ óäèðäàæ áàéæ àìæèëò ãàðãàäàã ç¿ðõíèé öîõèëò ýíý òýð íü ¿åä ë ¿¿íèéã çààâàë äàâààä ãýæ áîääîã. þì ãýäãèéã ìýäýðñýí. 72 öàã õóðäàñ÷ õàñàãäñàí. Ýíý øîó ãàðàõ ¸ñòîé ãýæ ººðòºº õàòóó -×èíèé íîéð õýäýí öàãààñ ðåàëèòè øîó çàëóó÷óóäàä ò¿¿õ, õýë ñî¸ëîî äýýäëüå ãýñýí ¿¿ðýã ºãäºã. Äîòðîî ÿíç ÿíçûí ýõëýýä ìàø èõ õ¿ð÷ ýõýëñýí ÿìàð íººö áîëîìæ áàéäàã âý, óðèàòàé áîëîõîîð õî¸ðäóãààð þì áîäîîä ë, èéø òèéøýý áý? ÿàæ àøèãëàæ áîëîõ âý ãýäãèéã øàòàíä Ìîíãîë õýë, ò¿¿õ õàðààä ººðèé㺺 àëü áîëîõ -Åð íü 4-7 öàãèéí õîîðîíä õàðóóëàõ ãýñýí ìåññýæ ºãñºí -Ìàø èõ õ¿÷, òýâ÷ýýð ñî¸ëûí øàëãàëò àâñàí. Òýãýýä ñàéòóóëààä áàéñàí. Ìèíèé àéìàð èõ íîéð õ¿ðäýã þì áàéíà áîëîâ óó. øààðäñàí øîóíä ÿëàã÷ 32 õ¿¿õýä òýíöýýä íýâòð¿¿ëãèéã õóâüä áóñäààñ ÿëãàðàõ òèéì ëýý. Òýð ¿åèéã äàâàõ ë õàìãèéí -ßëàã÷èéí øàãíàëûí áîëñîíä áàÿð õ¿ðãýå. ¿ðãýëæë¿¿ëñýí. îíöãîé ñîíèí àðãà áàéõã¿é. èõ õýö¿¿ áàéñàí. ìºí㺺 þóíä çàðöóóëñàí ªºðèé㺺 òàíèëöóóëàõ óó? -×è îðîõîîñîî ºìíº -Óäààí õóãàöààíä óíòàõã¿é -øàíòðàõ ¿å ãàðñàí óó? áý? -Áàÿðëàëàà. Íàìàéã áýëòãýë õèéñýí ¿¿? Ñàéí áàéõààð ÿàæ áàéíà? -Õàìãèéí ýõíèé ºäºð ÿàõ -Ààâäàà ìàøèí àâàõàä íü Ýíõòàéâàíû Ýíõöýöýã ãýäýã. Áè óíòàæ àâñàí áàéëã¿é. -Áîëæ áàéãàà ¿éë ÿâöûã ãýæ îðîâ îî ãýæ áîäñîí. Áèä íýìýðëýíý ãýæ áîäîæ áàéãàà îäîî Áàòëàí õàìãààëàõûí èõ -Áè åðººñºº áýëäýýã¿é. îéëãîõîî áàéãààä íýã ë òèéì íàðûã çàéñàíãèéí îðîé ðóó -×è ßàãààä ÁÕèÑ-ä ñóðàõ ñóðãóóëèéí Ñàíõ¿¿ óäèðäëàãûí Ç¿ãýýð ë ÿâààä îð÷èõñîí. Á¿ð ìàíàðàà áîë÷èõñîí. Òýíýãä¿¿ óðàëäóóëñàí. Òýãýõýä ¸ñòîé áîëîâ? 2-ð êóðñò ñóðæ áàéíà. íýâòð¿¿ëýã ýõýëñýí ºäºð íü ÷ ãýõ þìóó äàà . Òýãýýä õ¿íèé àéìàð ÿäðààä ÿàõ ãýæ îðîâäîî -Ìàíàé ààâ ýýæ, õî¸ð àõ -Àíõ ýíý ðåàëèòè øîóíä 6 öàãò áîññîí áàéñàí. Òýãýýä ÿðüæ áàéãàà þìûã ñàéí ãýæ áîäñîí. Çàðèìäàà íîéð ãýýä á¿ãäýýðýý öýðãèéí õ¿ì¿¿ñ ÿàãàä îðîõ áîëîâ îî? òýðíýýñ õîéø óíòààã¿é öàãàà îéëãîõã¿é àõèí äàõèí õýë¿¿ëæ õ¿ðýýä á¿ð óóð õ¿ðìýýð ë äýý. Èéì îð÷èí íºõöºë íàäàä -Ìàíàé íàéç àíõ á¿ðòã¿¿ëýõ òîîöîõ þì áîë áàðàã 72 öàãààñ áàéæ îéëãîîä. Á¿ð ñ¿¿ëäýý ñàíàãäñàí ¿å áàéñàí. íºëººëñºí áàéõ. ãýýä áè ç¿ãýýð õàìò ÿâààä èë¿¿ ãàð÷ áàéíà ëýý. õ¿í àìüòàí òàíèõàà áàé÷äàã -ßäðààõ òàêòèê -×èíèé çîðèëãûí òàëààð î÷ñîí ÷èíü ìàíàé íàéç ÷è -øîóíû òóðøèä óíòóóëàõ þì áàéíà(èíýýâ). úëèé㺺ä õýðýãëýõäýý õºâã¿¿äèéã ñîíèðõî¸? á¿ðòã¿¿ë÷èõ ãýñýí. Òýãýýä ë òàêòèê èõ õýðýãëýñýí. ýíý õàæóóäàõ õ¿¿õäýý þó ÿðèàä èë¿¿ îðîëöóóëààä áàéãàà -Ýõëýýä ñóðãóóëèà ñàéí ñàíàìñàðã¿é á¿ðòã¿¿ëñýí ÷èíü á¿õíèéã äàâàõ õýö¿¿ áàéâ áàéãààã íü ÷ ñ¿¿ëäýý ìýäýõýý þì áèø ¿¿? òºãñºíº. Òýãýýä ñóðãóóëèà øàëãàðóóëàëòàíä íü òýíöýýä óó? áàéñàí. -¯ã¿é ø äýý. ßã ë àäèëõàí òºãñººä Îðîñò öýðãèéí îðîõîîð áîëñîí. -Ýõíèé ºäºð ãàéã¿é áàéñàí. -ýíý øîóíä ÿàãààä äàíäàà áàéñàí. Òýãýæ ÿðüâàë 22 áàíäè óäèðäëàãûí ìýðãýæëýýð ñóðàõ -ªºðòºº õýð èòãýëòýé 24 öàãèéã ÿìàð ÷ áàéñàí ýìýãòýé õ¿ì¿¿ñ òýñýæ ¿ëäýýä 8 îõèí îðñîí ø äýý. Åð íü òºëºâëºãººòýé áàéíà. Äàðàà áàéñàí? äàâ÷äàã ë þì áàéíà ëýý. Ãýõäýý áàéíà àà? õºâã¿¿ä ÷èíü õîîë ýíý òýð èõ íü Ìîíãîëäîî èðýýä áàñ ñóðàõ -Íýýõ òèéì àéìàð èòãýëòýé áàñ äàâæ ÷àäàõã¿é õàñàãäñàí -Åð íü ýìýãòýé õ¿í ýðýãòýé èääýã, òýãýýä àìðõàí ÿäàðäàã áîäîëòîé áàéãàà. áàéãààã¿é. Ç¿ãýýð ë îðîîä õ¿¿õä¿¿ä ÷ áàéãàà. Õàìãèéí ãîë õ¿íýýñ òýâ÷ýýð çààõ òàë äýýð þì áàéíà. Àíõ ìàíàé áàãèéõàí íü ¿çýã÷èä ìýäýæ áàéãàà áàéõ èë¿¿ ãýäýã ø äýý. Òýãýýä áàñ õîîðîíäîî “72 öàãèéã àìàðõààí Ä.Ëõàãâàñ¿ðýí:Òàðèàí òàëáàéí äýýðõ àìüäðàë ñýòãýëä ìàðòàãäàõààðã¿é äóðñàìæ áîëîí ¿ëäñýí -Þóíû ºìíº ÿëàã÷ Åð íü áèäíèé õóâüä Ìîíãîëûí Ìîíãîë êèíîíîîñ ë õàðäàã àíãè, îþóòàí çàëóó÷óóä áàéãàà áîëñîíä áàÿð õ¿ðãýå. õºäºº àæ àõóéí ñàëáàðò õ¿í ñóðãóóëèàðàà óðãàö õóðààäàã þì ÷èíü öàãèéã èõ çóãààòàé ªºðèé㺺 òàíèëöóóëíà óó? õ¿÷íèé íººö áîëîëöîî ìàø èõ áàéñàí òýð ñàéõàí ä¿ð çóðãèéã ºíãºðººäºã. Àæèë õèéõäýý ÷ -Ìàø èõ Áàÿðëàëàà. äóòàãääàã ãýäãèéã ñàéí îéëãîæ äàõèí ñýðãýýõ ýõëýë áîëñîí. õºãæèëòýé áàéñàí. Íàìàéã Ä¿ãýðñ¿ðýíãèéí àâñàí. Ýíý øîó áîë çºâõºí áèä Ýíý íàìàð ãýõýä ìàø îëîí -Òýðã¿¿í áàéðàíä Ëõàãâàñ¿ðýí ãýäýã. Áè îäîî íàðò áèø ¿çýã÷ ìÿíãà ìÿíãàí ñóðãóóëèóä óðãàö õóðààõ àæèëä øàëãàðíà ãýäýãòýý èòãýëòýé Èäýð äýýä ñóðãóóëèéí çàëóóñûã óðèàëñàí, öàã ¿åý îþóòíóóäàà äàé÷èëñàí ãýñýí. áàéñàí óó? Áèçíåñèéí óäèðäëàãûí 2-ð ìýäýðñýí ñàéí íýâòð¿¿ëýã Ýíãèéí í¿äýýð õàðàõàä ç¿ãýýð -Á¿ãäýýðýý ñàéí îðîëöñîí êóðñò ñóðäàã. Àòðûí 3 ðåàëèòè áîëñîí. Ìýäýýæ òàðèàí ë òàðèàí òàëáàé äýýð àæèëëàæ áîëîõîîð õýí ò¿ð¿¿ëýõ áîë øîóíä àìæèëòòàé îðîëöñîíäîî òàëáàéí äýýðõ àìüäðàë ñýòãýëä áàéãàà áîëîâ÷ öààíàà ãýñýí òààìàã áàéãààã¿é. áàÿðòàé áàéíà. ìàðòàãäàõààðã¿é äóðñàìæ, õºäºëìºðèéí õ¿ì¿¿æèë, ¿åðõýë -Áîëîâñðîëûí ñàéäààñ -Àæëààð óðàëäñàí øîó òóðøëàãà áîëæ ¿ëäñýí äýý. íºõºðëºë, ýõ îðîí÷ ñýòãýëèéã øàãíàë àâëàà. Íèéò õýäýí áàéëàà? Îëîí íàéç íºõºäòýé áîëæ òºëºâø¿¿ëýõ ãýýä îëîí ñàéõàí îþóòàí øàãíóóëñàí áý? -Òèéì ø¿¿. Á¿ãä ë òºëºâëºãºº ÷àäñàí. Áèäíèé íýâòð¿¿ëãèéã ç¿éëèéã ýõë¿¿ëæ, õ¿íä ºãäºã -Ñàÿõàí ðåàëèòè øîóíû íîðìîî áèåë¿¿ëýõèéí òóëä ¿çýæ áàéãàà õ¿ì¿¿ñò èõ îëîí ãýæ áîääîã. õààëòûí òîãëîëò UB-Place-ä ºðñºë人íòýé àæèëëàæ ç¿éëèéã îéëãóóëæ, ìýäð¿¿ëñýí -×èíèé õóâüä õýí íýãýí áîëñîí. Òýíä íèéò 5 îþóòàíä áàéñàí. ¯å òýíãèéõýí áàéñàí áàéõ ãýæ íàéäàæ áàéíà. îõèíä íü ñýòãýë àëäàðñàí øàãíàë áóþó ñóðãàëòûí áîëîõîîð ÷ òýð ¿¿ óðàìòàé ýð÷ -Àòðûí 3 ðåàëèòè øîó óó? òºëáºðèéã íü ãàðäóóëñàí. õ¿÷òýé àæèëëàæ ìàø èõ àæèë Òåëåâèçýýð ÷ èõ ñàéí ¿çñýí þì þóãààðàà îíöëîã áàéñàí -Íàäàä ¸ñòîé òèéì þì Áèäíèé õóâüä ñàðûí õóãàöààíä àìæóóëæ ÷àäñàí. Óðàëäàæ øèã áàéãàà þì. Íýã ºäºð ºäðèéí áý? áàéõã¿é. Áè ººðºº íàéç àæèë õºäºëìºðèéí ñàéõíûã íàéç áàéõàä æèøýý íü øóóäàéëñàí õîîëã¿é àæèëëàæ áàéõàä -Õàìãèéí ò¿ð¿¿íä áóñàä îõèíòîé. Õàðèí òýíä áàéõàä íºõäèéí íàíäèí õàðèëöààãààð òºìñíèéõºº òîî ýíý òýð äýýð èõ íºãºº õî¸ð áàãòàà ìàíàéõàí øîóíààñ ÿëãàðàõ îíöëîã íü áèäíèé äóíäààñ ãóðâàí õîñ ñýòãýëäýý ìºíõºëæ ÷àäëàà. ìàðãàëäàíà. Òýð èõ õºãæèëòýé íóóöààð ãàìáèð àâàà÷èæ ºãººä öýâýð àæèë õºäºëìºðººð òºðñºí. Áóñàä íü ìàø ñàéõàí Èíãýýä äýìæèæ áàéñàí á¿õ áàéëàà. àñóóäàëä îðæ áàéñàí þì ë äàà. óðàëäñàí øîó áàéëàà. Õýäýí íàéçóóä áîëöãîîñîí äîî. îþóòíóóääàà øîóíä îðîëöñîí -Ñóðãóóëü õàìò îëíîîñ Õ¿¿õä¿¿ä îäîî òààðàëäõààðàà õ¿¿õýä áàéøèíä ò¿ãæ÷èõýýä -øîóíä îðîëöîæ áàéõäàà á¿õ íàéçóóäûíõàà ºìíººñ ÷èíü õýð äýìæèæ áàéñàí òýð ãàìáèðûí àñóóäëûí òàëààð õýð¿¿ë óðóóë õèéæ áàéõûã ÿäàðñàí óó? áàÿðëàëàà ãýæ õýëüå. Áèä áý? íàðãèàí áîëãîæ ÿðüöãààäàã. íü çóðàãòààð ãàðãàäàã çàðèì -ßäðàõ ¿å áîë áàéñàí. õèéõã¿é þì áîë õýí õèéõ þì, -Ìàø ñàéí äýìæñýí. Ìàíàé -ýíý øîóíààñ þóã îéëãîæ øîóíû õàæóóä èë¿¿ ¿ð ä¿í Îëóóëàà áàéñàí áîëîõîîð îäîî õèéõã¿é áîë õýçýý õèéõ ñóðãóóëèéí õóâüä øîóíààñ àâñàí áý? ñàéòàé, àìüäðàëòàé áîëæ íýãíèéãýý óðìààð òýòãýýä ë áèëýý ãýñýí ñàéõàí ¿ãýýð òà ãàäíà óðãàö õóðààõ àæèëä îëîí -Ìèíèé õóâüä ýíý øîóíä ÷àäñàí ãýæ áîääîã. Áàñ íýã ÿäàðñàí ÷ ÿäðààã¿é þì øèã íàðòàà àìæèëò õ¿ñüå. îþóòàí èäýâõòýé îðîëöñîí. îðîëöñîí íü àçòàé õýðýã áîëñîí. ñàéõàí ç¿éë íü äýýð ¿åèéí àæèëëàäàã áàéëàà. Äàíäàà ̺ðººä뺺 áèåë¿¿ëýõèéã õ¿ëýýõ áèø áèåë¿¿ëýõèéí òóëä õºäëºõ õýðýãòýé.
  • 5. Îþóòíû 5 Îþóòíû ÌÎÕ Çàëóóñ ìýäýý Í.Îòãîíöýíãýë: Îääûí ýðýë ¿íýõýýð ñàéí óðëàãèéí ýðýë áîëæ ÷àäñàí -Ò¿ð¿¿ëñýíä áàÿð õ¿ðãýå. ÷ áàéñàí îðîëöîîä ¿çüå ãýæ Ãàíñ¿õèéã áèä íàð òàíèõã¿é ººðèéí ñóðñàí ìýðãýæëýýðýý ªºðèé㺺 òàíèëöóóëíà óó? áîäñîí. Õî¸ð äàõü óäààãàà áàéõ áàéñàí. Òèéì áîëîõîîð ãî¸ õóâöàñ çàãâàðûí êàìïàíè -Ìàø èõ áàÿðëàëàà. Íàìàéã îðîëöîæ áàéãàà ó÷èð èë¿¿ “Îääûí ýðýëä” áîë óðëàãèéí áàéãóóëààä àæèëëàíà ãýñýí Íÿìæàâûí Îòãîíöýíãýë ãýäýã. èõ çîðèãòîé, ò¿ð¿¿ëíý ýðýë áîëæ ÷àäñàí áºãººä ìºðººäºëòýé áàéíà äàà. Îäîî 22 íàñòàé. Óðëàõ ýðäýì ãýñýí áîäîëòîé îðñîí. òýð äóíäàà äóóëàõ óðëàãèéã -Õàìò òºãñãºëèéí øàòàíä äýýä ñóðãóóëèéã õóâöàñ Òýãýýä Óëààíáààòàðûí ÷àíàðòàé áîëãîõ àëõàì áîëñîí ¿ëäñýí õ¿¿õä¿¿ä ÿàæ õ¿ëýýæ äèçàéíåðèéí ìýðãýæëýýð øàëãàðóóëàëòûí á¿ðòãýë ãýæ áîäîæ áàéíà. àâñàí áý? ºíãºðñºí õàâàð òºãññºí. Îäîî äóóñàõ ãýæ áàéõàä èõ -×èíèé õóâüä Ìîíãîëûí -Íàäàä á¿ãäýýðýý áàÿð ãóòëûí äèçàéíåð ÷èãëýëýýð àçòàé àìæèæ á¿ðòã¿¿ëæ óðëàãò ÿìàð õýâ ìàÿã õ¿ðãýæ áàéñàí. ßã ÿëàã÷àà ñóð÷ áàéíà. Ààâ ýýæ, ýã÷ áàéñàí. Ìàíàé íàéç èëýðõèéëñýí äóó÷èí áàéõ øàëãàðóóëààä äóóññàí ÷èíü òàë ä¿¿, íàéç çàëóóãèéí õàìò çàëóó á¿ðòã¿¿ë÷ýýä ãàðæ áîë? õ¿¿õä¿¿ä íü àëãà áîë÷èõñîí. àìüäàðäàã. èðýýä “Çà ò¿ð¿¿ëíý ø äýý - Áè åð íü æààç, áëüþç Õààøàà ÿâñàí íü ìýäýõã¿é. -øîó º÷èãäºð äóóñ÷ õº” ãýõýä íü “Çà” ãýýä ë äóóíä èë¿¿ äóðòàé. Òýð ÷ Òýãñýí ÷èíü íýã êàôåä àéìàð ÿëàã÷ áîëëîî. Ñýòã¿¿ë÷äýä õºãæèëäºæ áàéñàí. óòãààðàà íàäààñ òèéìýðõ¿¿ ãî¸ òîõèæóóëààä, øèðýý ÿðèëöëàãà ºãºâ ¿¿? -Îääûí ýðýëä äóó ãàðàõ áîëîâ óó. Òýðíýýñ çàñ÷èõñàí íàìàéã õ¿ëýýãýýä -Åðººñºº ºãººã¿é áàéãàà. ò¿ð¿¿ëýõ àâúÿàñ áèø íàäààñ õóðö øèð¿¿í áàéæ áàéñàí. Òýãýýä ÿã îðîõîä Õàìãèéí àíõíûõ íü òàíàé áàéñàí áàéíà. ßàãààä äèñêî ñòèëü ãàðàõã¿é ë äýý. íýã õºøèã íýýñýí ÷èíü á¿ãä ñîíèí áîëæ áàéíà. Áè “Îääûí ººð ìýðãýæëýýð ñóðàõ Íàäààñ íýã òèéì íàìóóõàí, öààíà íü “áàÿð õ¿ðãýå” ãýýä øàòàíä øàëãàðñàí. Áè ýðýëä”-èéí òóðøèä èõ à÷ààëàë áîëñîí áý? 纺ëºí, æààç ìàÿãèéí äóó çîãñîæ áàéñàí. ¯íýõýýð ãî¸ õî¸ðäóãààð øàòàíä ÿã õàñàãäàõ èõòýé áàéñàí ó÷èð äóóñãààä -Áè óã íü ÑÓÈÑ-èéí ãàðíà ãýæ áîäîæ áàéíà. Áè ñüþðïðèç áîëñîí ø¿¿. Åð íü ãýæ áàéñàí ë äàà. Ø¿¿ã÷ íàð ñàéí óíòàæ àâëàà. æ¿æèã÷íèé àíãèä îðíî ãýñýí 40 50-ààä îíû ãàäààäûí áèä íàð ÷èíü ñ¿¿ëèéí 27 õ¿¿õýä ¿íýõýýð ñàéí ø¿¿ñýí. Ìàø -Îðîí äàÿàð áîëñîí òîì çîðèëãîòîé áàéñàí. Òýãýýä áîëîí ìîíãîë äóóíóóäûã áîëñíîîñ õîéø ºäºð øºíºã¿é îëîí õ¿¿õýä áàéõàä á¿ð õ¿í òýìöýýí áàéëàà. Òýìöýýíèé ê î í ê ó ð ñ ä ý ý ä òý í ö ý ý ã ¿ é ë ñîíñîõ äóðòàé. Áàñ õýðâýý õàìò áýëòãýë õèéñýí. Ýíý áîëãîíòîé òóëæ, ñóäàëæ áàéæ ¿åä øàíòðàõ ¿å ãàðàâ óó? äýý. Õàðèí ìèíèé õî¸ð äàõü áè Ñàðàà, Àðèóíàà ýã÷ íàðûí õóãàöààíä ºðñºëäºã÷ ãýäãýý øèéäâýð ãàðãàæ áàéñàí. -Ýõíèé øàòàíä èõ çîðèãòîé çîðèëãî áîë õóâöàñ çàãâàð äóóã ñîíñäîã áàéëàà ãýõýä òýä á¿ð ìàðòñàí äîòíî íàéçóóä Õî¸ðäóãààð øàò ãýõýä ë õî¸ð ººðòýé èòãýëòýé áàéñàí. çîõèîí á¿òýýã÷ áîëîõ áàéñàí íàð øèã äóóëàõ àëáàã¿é. Àõèàä áîëöãîîñîí. Íýã íýãýíäýý ºäðèéí òóðø ºäºð øºíºã¿é Òýãñýí ÷èíü øàò àõèõ òóñàì ó÷ðààñ ýíý ñóðãóóëüä îðñîí. Ñàðàà, Àðèóíàà øèã äóó÷èä çºâëºãºº ºãººä ë. Äóóãàà ã¿ðèéòýë ñóóãààä ø¿¿ñýí. Ýíý ñàéí ñàéí õ¿¿õä¿¿ä ìàø îëîí -Õýð æ¿æèãëýõ âý? Ìîíãîëä õýðýãã¿é. ßàãààä èíãýæ äóóëâàë ç¿ãýýð, èéì äóó øàòàíä ýðãýëçýýòýé ãýñýí 20- áàéãààã õàðààä àé÷èõñàí. -Áè æ¿æèãëýæ ÷àäàõã¿é ãýâýë òýä õèéäãýý õèé÷èõñýí, ñîíãîâîë òîõèðîìæòîé ãýýä èîä õ¿¿õäèéí íýãä áè îðñîí. Ìàø ñàéí äóóëäàã, ìàø èõ ýý. Ç¿ãýýð ë àðâàí æèëä á¿õýë á¿òýí îðîí çàéã áèé ë á¿õ òàëààñ íü íýã íýãýíäýý Òýãýýä ø¿¿ã÷ íàð àõèæ ñàéí áýëäñýí õ¿¿õä¿¿äèéã õàðààä áàéõäàà ýã÷èéãýý èõ äàãàæ áîëãî÷èõñîí ìóíäàãóóä ø¿¿ çºâëºäºã áàéñàí. Öààøäàà ÷ øàëãààä áè òýíöñýí. Òýãñýí ò¿ð¿¿ëíý ãýñýí áîäîë àëãà ÿâñààð áàéãààä ýíý ìýðãýæèëä äýý. Òèéì áîëîõîîð øèíý ä¿ð õàìò óðàí á¿òýýë õèéíý. äàðàà íü òýð ýðãýëçýýòýé áîëæ, ººðèé㺺 õààíà õ¿ðýõ äóðàë÷èõñàí. Ìàíàé ýã÷ òºðõèéã èëýðõèéëñýí, ººðèéí -×àìä íèéò óíøèã÷äûíõàà ãýñýí õ¿¿ä¿¿ä èõýíõ íü ïèíàëä íü âý ãýäãýý õàðúÿ ãýæ áîäñîí æ¿æèã÷èí õ¿í. ãýñýí ºâºðìºö äóóëàëòàé áàéõ ºìíººñ öààøäûí óðàí ¿ëäñýí áàéñàí ø¿¿. Òóõàéí ë äîî. Òýãýýä åð íü ïèíàëûí -“Îääûí ýðýëä” òýìöýýí ¸ñòîé ãýæ áîääîã. á¿òýýëä ÷èíü àìæèëò ¿åä ýðãýëçýýòýé ãýõã¿éãýýð øàòàíä ¿ëä÷èõâýë áîëîõ þì îþóòàí çàëóó÷óóäûã ¿íõýýð -Ò¿ð¿¿ë÷èõëýý. Öààøäûí õ¿ñüå. çàëõóóðààä õàñ÷èõñàí áîë áàéíà äàà ãýæ áîäñîí. Îäîîã íýýæ ÷àäñàí òýìöýýí òºëºâëºãººãºº ãàðãàæ -Ìàø èõ áàÿðëàëàà. Ýíý ìèíèé õóâüä äóóñíà áèçäýý. õ¿ðòýë ò¿ð¿¿ëñýíäýý èòãýæ áîëñîí? àìæñàí óó? äàøðàìä íàìàéã õóðöàëæ, Ø¿¿ã÷ íàð ¿íýõýýð ñýòãýëýýðýý ÷àäàõã¿é áàéãàà. Òýíä ñàéí -Ýíý áîë ÿìàð ÷ ìàðãààíã¿é -Ìèíèé õóâüä C1 òåëåâèçòýé äýìæèæ áàéñàí õ¿ì¿¿ñäýý ìàø ñàéí ø¿¿ñýí ãýæ õýëìýýð õ¿¿õä¿¿ä çºí人 áàéñàí ø¿¿. ç¿éë. Ìàø îëîí õ¿¿õäèéí íýã æèëèéí ãýðýý áàéãóóëñàí èõ áàÿðëàëàà. Íàéç çàëóóäàà áàéíà. -øàëãàðóóëàëò õýð èðýýä¿éí çàìûã íýýñýí. Òýäýíä áàéãàà. C1 òåëåâèç íýã æèëèéí áàÿðëàëàà “õàéðòàé” ãýæ -“Îääûí ýðýëä-3” íàðèéí áàéñàí áý? ÿìàð àâúÿàñ áàéãààä áàéãààã òóðø ìèíèé äóó, êëèï, òîãëîëòûã õýëüå. Áàñ C1 òåëåâèçèéí õàìò ðåàëèòè øîóíä ÿàãààä îðîõ -Àéìãóóäûí øàëãàðóóëàëò íü òîäðóóëæ ºãñºí. ªºðèé㺺 õàðèóöàõ áîëñîí. Öààøäàà îëîí, óéãàã¿é áèäíèéã áýëäñýí áîëñîí áý? ÿâàãäààä äóóññàíû äàðàà ÷ºëººòýé, íýýëòòýé èëýðõèéëýõ äóóëàõ òºëºâëºãººòýé áàéãàà. ø¿¿ã÷ íàð ãýýä á¿õ õ¿ì¿¿ñò -Àíõ “Îääûí ýðýëä-2” õîòûíõ áîëñîí. Ýíý áîëîìæ îëãîñîí. Æèøýý íü Õ¿ì¿¿ñ íàìàéã õýäèé õ¿ðòýë áàÿðëàëàà. Õàìò äóóëæ áàéñàí øîóíä íèëýýí àìæèëòòàé øàëãàðóóëàëòûí íýãä¿ãýýð ò¿ð¿¿ëýõ õ¿¿õä¿¿äèéí íýãýýð ñîíñîõ íü âý áè òýð õ¿ðòýë áîëîí ñîíèíû óíøèã÷ íàðòàà îðîëöîæ áàéñàí. Òýð ¿åä àðâàí øàòàíä ãýõýä ë 3000 õ¿¿õýä òîäîðñîí Ãàíñ¿õèéã õàð ë äàà. äóóëíà ãýæ áîäîæ áàéãàà. èõ àìæèëò õ¿ñüå. æèëèéí õ¿¿õýä áàéñàí. Ýíý îðñíîîñ õî¸ðäóãààð øàòàíä ¯íýõýýð ãàéõàëòàé õîîëîéòîé. Íàìàéã õýäýí íàñ õ¿ðòëýý æèë àõèàä îðîëöîîä ººðèé㺺 120 õ¿¿õýä ¿ëäýýñýí. Òýãýýä Õýðâýý “Îääûí ýðýëä” Õýíòèé äóóëàõ âý ãýäãèéã õ¿ì¿¿ñ ë õý𠺺ð÷ëºãäºæ, õýð àìæèëò ßðèëöñàí Á.Ï¿ðýâ 120-îîñ 57 íü ãóðàâäóãààð àéìàãò î÷îîã¿é áîë ºíººäºð ìýäíý äýý. Áàñ õàæóóãààð íü ãàðãàõ áîë ãýäýã ¿¿äíýýñ ÿìàð Îþóòíû îðîëöîî Ðåêîðäóóä òîãòîîñîí òýìöýýí áîëëîî “Õ¿í õóäàëäààëàõ ãýìò Íýãä¿ãýýð áàéð 500 ìÿíãà, õî¸ðäóãààð õýðýãòýé òýìöýõýä îþóòàí áàéð 300 ìÿíãà, ãóðàâäóãààð áàéð 200 çàëóóñûí îðîëöîî” ìÿíãàí òºãðºãèéí øàãíàë õ¿ðòýýñýí ñýäýâò ïàðëàìåíòèéí þì. ìýòãýëöýýíèé òýìöýýí ýíý Á¿õ èõ äýýä ñóðãóóëèéí ìýòãýëöýýíèé ñàðûí 5,6,7-íû ºäð¿¿äýä øèëäýã êëóá¿¿ä îðîëöñîí óã òýìöýýíèé áîëæ ìýòãýëöýýíèé ïèíàëûí øàòàíä äºðâºí áàã ¿ëäñýí íü ò¿¿õýíä îëîí ðåêîðäóóäûã ÌÓÁÈÑ-èéí Ýéäîñ-1, Ýéäîñ-2, Ýéäîñ-3 øèíýýð òîãòîîñîí áîëîí ÌÓÈÑ-èéí Change ãýñýí áàãóóä óðàëäààí áîëëîî. Äýëõèé þì. ßëàã÷äûã òîäðóóëàõ òºãñãºëèéí íèéòèéí õ¿í òºðºëõòíèéã òîãëîëò ßïîí ýë÷èíãèéí Òýíãýðèéí çàíàë õèéãýýä áàéãàà öàãò ¿ðãýëæèëëýý. Òºãñãºëèéí øàòíû àþóë áóþó õàìãèéí òýìöýýíä ìýòãýëöýõ ñýäýâ íü õ¿íèé õàðãèñ õýðöãèéãýýðýý íàéìààòàé õîëáîîòîé áàéâ. Ýíýõ¿¿ ñýòãýë ò¿ãøýýñýí “Õ¿íèé òýìöýýíèé 1- áàéðàíä Ýéäîñ-3 áàã, íàéìàà”-íû ýñðýã òóóøäàà òýìöäýã ñóäàëãààíû 2-ð áàéðàíä Ýéäîñ-1 áàã, 3-ð áàéðàíä áàéãóóëëàãóóä ýíýõ¿¿ àðãà õýìæýýã òºâ ñàíàà÷ëàí Ìîíãîëûí Ìýòãýëöýýíèé Change áàã áîëîí òóñãàé áàéðàíä ñàíàà÷ëàí õýðýãæ¿¿ëñýí þì. Àþóëààðàà Íýãäñýí Íèéãýìëýã, ÌÎÕ, ÌÓÁÈÑÎÕ- ìºí Ýéäîñ-2 áàã îðñîí þì. ̺í çîî äýëõèéä ýõíèé ãóðàâò îðäîã ýíý ãýìò òîé õàìòðàí çîõèîí áàéãóóëñàí þì. á¿ðýýñ øàëãàðñàí øèëäýã èëòãýã÷äèéí õýðãèéí õîð õºíººë, ò¿¿íýýñ óðüä÷èëàí Óã òýìöýýí ìîíãîëûí ìýòãýëöýýíèé äóíä óðàí èëòãýëèéí òýìöýýí ÿâàãäàâ. ñýðãèéëýõ ìýäëýã ºãºõ çîðèëãîîð ò¿¿õýíä õî¸ð øèíý ðåêîðäûã íýýñýí ãýæ Òýìöýýíèé òýðã¿¿í áàéðàíä Öàãäààãèéí /Òýìöýýíèé òýðã¿¿í áàéð ýéäîñ-3 áàã/ ýíýõ¿¿ ïàðëàìåíòèéí ìýòãýëöýýíèé õýëæ áîëíî. Ýíý íü íýãä¿ãýýðò õàìãèéí àêàäåìèéí ñîíñîã÷ Ò¿âøèíáàÿð òýìöýýíèéã îþóòàí ñóðàã÷äûí îëîí áàã áóþó 148 áàãèéí 300 îð÷èì øàëãàðëàà. Áàñ íýãýí ñîíèðõîëòîé þì. Óðàëäààíä á¿õ îþóòàí ººðèéí äóíä àìæèëòòàé çîõèîí áàéãóóëàâ. ìýòãýëöýã÷ îðîëöñîí þì. Óðüä ºìíº íü àðãà õýìæýý íü ¿çýã÷ îþóòíóóäûí äóíä áîäëîî áè÷èæ èäýâõòýé îðîëöñîí íü Ýíýõ¿¿ àðãà õýìæýýã Øâåéöàðèéí çîõèîí áàéãóóëëàãääàã áàéñàí óëñûí “Õ¿í õóäàëäààëàõ ãýìò õýðãèéí ýñðýã “Õ¿íèé íàéìàà”-íû ýñðýã çàëóóñûí õºãæëèéí àãåíòëàãààñ ñàíõ¿¿æ¿¿ëñýí òîìîîõîí òýìöýýí¿¿ä ãýõýä ë 60-70 áàã ìèíèé õèéõ ç¿éë” ãýñýí ñýäýâòýé ýññå äóó õîîëîé õ¿÷òýé áàéãààã õàðóóëñàí “Õ¿íèé íàéìààòàé òýìöýõ òºñºë”-èéã îðäîã áàéñàí óäààòàé. Õî¸ðäóãààðò áè÷ëýãèéí óðàëäààí çàðëàæ íèéò àðâàí õýðýã áàéëàà. õýðýãæ¿¿ëýã÷ Õ¿íèé àþóëã¿é áàéäëûí õàìãèéí ºíäºð øàãíàëûí ñàí þì. îþóòàíä øàãíàë ãàðäóóëñàí Ìýäëýã áîë àñàð èõ áàÿëàã
  • 6. 6 Îþóòíû Îþóòíû ìýäýý Îþóòàí ÌÎÕ Ò¿ð¿¿÷ íü I í¿¿ðò ¯å ¿åèéí îþóòàí Ñîíãîëò áàéñàí áîë ÷... íýã “òîì” ñóðãóóëèéã òýíä òºãññºí àíãèä ëàâ áàéãààã¿é þì ø¿¿. Çàõ ãýæ áîääîã. Íîìûí ñàíä èõ ñóóäàã çýýëèéí ¿åèéí “á¿òýýãäýõ¿¿í” áîëîõîîð 1960-ààä îíîîñ Åâðîï õóâöàñ ºðãºí . Ñîöèàëèçìûí ¿åèéí îíö ñóðëàãàòàé õýíõýã îþóòíû òîîíä èõ îðíî îî. Ãýñýí ìàíàé ¿åèéíõýí ìºí㺠òºãðºãºí人 õýðýãëýäýã áîëñîí þì áèëýý. ĺðºâèéí îþóòíû ñàðûí òýòãýëýã 340 òºãðºã áàéñàí ÷ àíãèàðàà äîðãèîä õààÿà áàéãàëü èõ òîîöîîòîé, õàøèð, áàãà çýðýã ìóó /ìåòð íü 4 òºã/ ýðýýí äààâóóãààð íü òóõàéí ¿åä íÿðàâûí öàëèíãààñ 140 “áààð”-íä îðîõîä íü õàìò ÿâíà. Òýð íü ñàíààòàé áàéñàí øèã ñàíàãääàã.ãýõäýý äààøèíç, ïàíñ, òîðãîîð õàíöóéã¿é äàí òºãðºãººð èõ áàéñàí ãýýä áîääîî. îéðîëöîîõ ñ¿¿äðýâ÷èéã õýëæ áàéãàà ë ìèíèé îþóòàí öàã äîòíî äóëààõàí äýýë î¸æ ºìñºíº. Õ¿¿õýí çàëóóã¿é Òýãýõýýð ïîä õèéñýí ìºí㺠áàéãàà õýðýã ë äýý. Áààð ãýäýã ¿ã ìàãàäã¿é òýð äóðñàìæòàé õàìò õàëóó òººí¿¿ëæ ººðñ人 õóâöàñàà î¸äîã áàéñàí ãýõýýð áèç. Ñóðëàãûí ä¿íãýýñ íü õàìààð÷ ýíý ¿åýñ èä õ¿÷ýý àâ÷ áèäíèé ¿ãñèéí ñàíä áàéäàã. Îäîî ýíý öàãèéí îþóòíóóäûí ñîíèí áàéãàà áèç?. 14-èéí äààâóóãààð ìºíãºíèé õýìæýý 200-340 òºãðºãèéí íèëýýä ò¿ãýýìýë õýðýãëýãääýã áîëñîí òóõàé ººðñäèéíõ íü áè÷ñýíýýð òàíä òðàïèçàí ºìä î¸íî. Óãààõààð ºìõèé õîîðîíä õýëáýëçäýã ãýæ áàéãàà. áàéõ. Ãýõäýý áààðäààä äàìïóóðààä õ¿ðãýå. ¿íýðòäýã òýð äààâóó èõýýõýí ã¿éëãýýòýé Ñòèïåíò áóóñàí ýõíèé ºä𺺠àíãèàðàà áàðààíû íýã áàéæ. Ñ¿¿ëä ñóðãóóëèà õàÿñàí íºõºð ìààíü ìàíàé Ã.Îþóíãýðýë äàëûí äààâóó ãàðñíààñ õîéø ºìäíèé “çàãâàð çîõèîí á¿òýýã÷èä” òèéøýý Áè ýíý öàãèéí îþóòàí õîøóóðàõ áîëñîí ãýñýí Áè 2-ð êóðñèéí îþóòàí.ºíººãèéí õ¿¿õäýä õýö¿¿õýí ñîíñîãäîæ áàéõ øèã ø¿¿. Îéìñîí ò¿ðèéò ìÿíãà ìÿíãàí çàëóóñèéí òºëººëºë õàðàãäñàí. ßëàíãóÿà õºäººíººñ èðñýí óãëààã¿é õ¿¿õíèéã áàðàã áîëñîí æèðèéí íýã îõèí. Ìîíãîëäîî îþóòíóóä ñóðãàëòûí òºëáºð, äîòóóð ýìýãòýé õ¿íèé òîîíîîñ òîï ãýãäýõ èõ ñóðãóóëüä ñóðàëöàæ áàéðíû ìºí㺠õè÷ýýëèéí õýðýãñýë, õàñàõ íü õàëàã. 120-ûí îþóòàí àõóé öàãèéí áàÿðòàé, ãóíèãòàé, äóëààí õóâöàñ íîì äýâòýðò çàð÷èõñàí ëàê íü îõèä õ¿¿õí¿¿äèéã òîì÷óóäûí õýëäýãýýð “õàìãèéí áîëîõîîð á¿ãä ë ìºíãºã¿é. Òýãñýí àðààñàà õóéëðóóëíà. æàðãàëòàé ”¿å äýýðýý ÿâàà. ßàõàâ õèðíýý ñàíàëûã íü àñóóõààð “ÿâíàà Õîòîîð íýã èæèëõýí îþóòíû àìüäðàë ñîíèðõîëòîé ë þì. ÿâíà” ë ãýõ þì. Õ¿íýýñ äîð îðîõã¿é ãýæ ãóòàëòàé ýìýãòýé÷¿¿ä Õèéãýýã¿é äààëãàâàð øàëãàõ õîöîð÷ òýãäýã þì óó, áàéõã¿é ìºí㺺 ¿ðýõ òèéì àëõàæ ÿâñàí ãýýä áîääîî. í¿¿ðýý óëàéëãàõ õî¸ðîîñ áóñàä íü áîëîìæ áàéãààä áàéíà óó? îéëãîìæã¿é Áàñ áóëãàí, íàðèéí òààëàãäàæ ë áàéíà. Íîäíèí æèëèéã ë àñóóäàë. ßã ¿íýíäýý íàäàä ÷ ãýñýí çàõòòàé öýìáýí ïàëüòîé áîäâîë îäîî ÷ áè õóó÷èí îþóòàí áîëñîí. õýö¿¿ ë áàéíà. Ìàíàé àíãè õî¸ðõîí ÷ áàñ ÷àìã¿é ãî¸ëä Àíõ þóãàà ÷ ìýäýõã¿é èõ ñóðãóóëü ãýäýã áàíäèòàé. Òýð õî¸ð ìýäýýæ ÿâàõã¿é. òîîöîãäîíî. Õàëüñàí ÷èíü ¸ñòîé ë “õàðü ãàðèã” ñàíàãäàæ Øààãèëäñàí 18 îõèí óóëûí ìóõàðò ãÿëãàð öóâûã ýð ýìã¿é ºìñºíº. Èõ ÷ áàéëàà. Îäîî áîë øàòíû áàðèóë î÷îîä þó ÷ õèéõ þì áèëýý! Ìàíàé “óëààíáààòàð” ðåñòîðàíä îðæ õóéöàà íü õ¿ðòýë òàíèë ñàíàãäààä,öààíàà îõèä ÷ ãýñýíäýý èíãýí áàðèí ÿâàõ õýðýã ¿íýòýé. Ýìýãòýé öóâ 280, ýðýãòýé íü èäýæ òàíñàãëàíà. Êèíî ¿çýöãýýíý. Èõýð ë íýã ººð ... õè÷ýýë ýõëýýä îâîî áàéãàà ÷ þì óó ìýäýõã¿é ë áàéíà. Íýã 350 òºãðºã. Ñàðûí ñòèïåíòýý á¿ãäèéã þì øèã àäèëõàí õóâöàñëàñàí çàëóóñ æèãäýð÷èõëýý. Îäîî ë ÿíç á¿ðèéí õýñýã øåô àíãèòàé áîëú¸ ãýæ ÿðèãäààä íü øàõàì ãàíöõàí öóâ àâàõûí òºëºº ýíä òýíä íèëýýä òààðàëäàíà. Äýëã¿¿ðò ¿éë àæèëëàãàà òýìöýýí óðàëäààí áàéñàí á¿ð ñóðàãã¿é. Îëîí áàíäèòàé òàâèàä òóó÷èõäàã áàéñàí ãýýä ë áîä÷èõ. áàéãàà õóâöàñ íü ë òýð þì õîéíî. Òýð ýõýëæ áàéíà. Òàíèëöàõ ¿äýøëýã, àíãèòàé òîõèðîîä íèéëëýã, çóãààëãà Çà òýãýýä ºðãºí ºìä ïëàòôîðì ãóòàë ¿åä ÿìàð ÷ ñîíãîëò áàéñàíã¿é. Ààâ ýýæ öàñíû áàÿð, øèíý æèë ãýýä îëîí õàìò çîõèîí áàéãóóëæ, òàíèëöàöãààäàã ºìñºæ óðò ¿ñýý çàäãàé òàâüæ, õ¿ç¿¿íèé íü äýýã¿¿ð àëáà õàøäàã, ãàäàãøàà ÿâäàã áàÿð ýõëýæ áàéíà . ªíãºðñºí æèëèéí þì áàéõ. Õýäèé àíõ óäàà ñîíññîí ÷ ãî¸ ç¿¿ëò ç¿¿÷èõâýë ãàðààä ºãºõ íü òýð. öàñíû áàÿð Áîãä óóëûí Çàéñàíãèéí àéëûí õ¿¿õýä ë áèø áîë “èõýðëýõ”-ã¿é. íàäàä áîëîìæèéí ñàíàãäñàí. Ãýòýë Õàðèí ýð÷¿¿ä øºâãºð õàð, øàðâààð àìàíä áàéäàã àìðàëòûí ãàçàð áîëíî ßâàõ àðãà ÷ áàéãààã¿é ãýíý ëýý. Òèéì ÿã òîõèðîîä òýãüå ãýñýí ÷èíü àíãèéí ó ã ë à æ , êå ïê ìà ë ã à é ä ó õ ä ó ó ë á à ë ãýõýýð íü ÿâààã¿é. Àìðàëò ãýõýýð ë îõèäóóä “ÿàæ äýý, è÷ýýä áàéíà àà” “þó ó÷ðààñ õóâöàñàà ººðºº î¸æ ºìñºõ ãàíãàíä òîîöîãäîíî. Äàëààä îíû ¿åèéí îéëãîìæòîé,àðõèäààä ë äóóñàõ áèç ãýæ áîäîõûí, íýýõ ãóéõ ãýæ áàéãàà þì “êàìïàíèò” àæèë õîò õºäººã¿é èä îþóòíóóäûí ãàíãàðàà íýã èéìýðõ¿¿ ãýæ áîäñîí. Õàðèí òàíèëöàõ ¿äýøëýã øèã” ãýõ þì. Õ¿í õ¿íòýéãýý òàíèëöààä ºðíºæ áàéñàí ãýäýã. Åð íü Ìîíãîë÷óóä áàéæ. ýíý æèë “Medusa”ä áîëíî ãýñýí. Åð íü ýíý æèë íàéç “Õîíõíû äóó”-ã îþóòíóóä äàãààä íàðòàéãàà áàðàã á¿õ ë ñóðãóóëèéí ¿äýøëýã õýñýõ ò¿ðäýã áàéëàà. òºëºâëºãººòýé. Òàêñûã íü òºë÷èõâºë àëèíä íü ÷ õàìààã¿é îðæ áîëäîã ãýíý. Íàãàö ýã÷ ìààíü 1993 îíä Ìîíîãë òºðèéí “óëààí èäýâõòýé” îþóòíóóä Òýãýõäýý íàäàä áîë á¿ãä óëñûí èõ ñóðãóóëèéã òºãññºí. Àðä÷èëëûí ìàãàäã¿é 1990-ýýä îíûõîí áàéõ. Íàãàö ¿íýã¿é áîëîõîîð àëèéã íü ñàðõè ñýâýëçýæ òºð ýðãýñýí òýð æèë ýã÷ ñòèïåíòòýé ñóð÷ òºãññºí õàìãèéí ÷ àëãàñàõã¿é ãýæ áîäîæ Ñ¿õáààòàðûí òàëáàéä æàãññàí ìÿíãà ñ¿¿ë÷èéí îþóòíóóäûí íýã. Áàñ òýäíèé áàéãàà. Ìèíèé íýã íàéç ìÿíãàí çàëóóñûí äóíä çîãñîæ áàéñàí ¿åèéíõíýýñ õîéø ñàÿõíûõ õ¿ðòýë îþóòíû çºâëºëèéíõºíòýé îþóòàí.Àðä÷èëëûí õàðààöàé Ñ.Çîðèã, íàìðûí òàðèà õóðààëòàä îþóòíóóä íü íýëýýí “çóçààí”. Àâëèãà, Ð.Ãîí÷èãäîðæ íàð õè÷ýýë çààäàã áàãø ÿâààã¿é ãýõ þì áèëýý. ̺í èõ ñóðãóóëü àðûí õààëãàíû æèæèãõýí íü áàéñàí áîëîîä ÷ òýð ¿¿, îþóòíóóä òºãñºã÷äèéã òºðººñ õýðýãöýýòýé ãàçàð õýëáýð. Ãýõäýý õýíä ÷ òýð àÿàðàà øàõàì òºâ òàëáàéä æàãñäàã íü õóâààðèëäàã áàéñàí æèøèã òýäíèé õîõèðîëã¿é þì ÷èíü áàéæ. Òýð áàéòóãàé òýäíèéã ºëñãºëºí ¿åýýñ ë àëäàãäñàí. Ýíý áîäëîãî áîëîìæèéã àøèãëàõã¿é ºíãºðººæ ñîíèðõîë íýãäýæ áàéâàë öàãèéã õàìòäàà çàðëàõàä õè÷ýýë õààãäààä áººíººðºº àëäàãäñàí íü ìàø òîì àëäàà ãýæ áè áîëîõã¿é áèçäýý? Íýã ë ìýäýõýä øèíý çóãààòàé ºíãºðººõ íü þó íü áóðóó ãýæ. òýíä î÷èæ, “õîíõíû äóó”-ã äàãààä õóâüäàà áîääîã þì. æèë õàÿàíä òóëààä èðíý. ßäàæ ë áàÿðòàà Ýõëýýä òàíèëöúÿ ãýýä õýë÷èõâýë ò¿ðäýã áàéëàà ãýæ ýã÷ ÿðèõ äóðòàé. Óëñ òàêñã¿é îð÷èõâîë íàäàä õýðýãòýé. Øèíý ÿàãààä ãóéñàí áîë÷èõäîã þì áý. Åð æèë ãýõýýð ÿìàð èõ çàðäàë ãàðäàã íü ìàíàé çàëóó÷óóä ãàíö õî¸ð õàðö áèëýý äýý. Àæèëä íü îðîëöîîä ºãñºí ìºðãºëä÷èõâºë, ñàëàãíàæ ÷è÷èðýýä Áàéãàëü “áààð”-íä õààÿà îð÷èõíî òºñºâººñ íü ÿàæ èéæ áàéãààä õýìíýõýä öààíà íü îâîî ìºí㺠¿ëä÷èõäýã þì äàõèàä íýã õàð÷èõâàë “íàäàä ñàéí þì áàéõäàà” ãýýä òººðººä ÿâ÷èõàíà. ¯ã¿é ãýñýí. Áàñ äýýð íü óäàõã¿é óðëàãûí áîë íýã õ¿¿õýäòýé ãóðâàí óäàà õàìò Ìèíèé ¿åèéí îþóòíóóä ãýýä ÿðèõààð íàäàä ìºíãºíèé õýðýãöýý áàéñàí ãýäãèéã ¿çëýã, ñàãñíû òýìöýýí áîëíî. Àíãèäàà õàðàãä÷èõâàë ¿åðõäýã ãýýä áîä÷èõîíî. òóí ñàÿõíû þì øèã àòëàà áàñ ë àðâààä íóóãààä ÿàõàâ. Àç áîëîõîä ìèíèé ¿åä íýã ÷ ãýñýí îíîî àõèó òàâèóëàõàà Ò¿ð¿¿ëæ ìåññåæ áè÷âýë õàíäàðñàí æèëèéí ºìíºõèéã ÿðèõ õýðýãòýé áîëíî. àâòîáóñíû õºíãºëºëòèéí áèëåò ãàð÷, áîäíîî. Òýãýýä äàðàà íü “çóãààëæ” ºãºõ áîë÷èõäîã èõ õýö¿¿. Óã íü õî¸ð õ¿íèéã ßìàð ÷ ãýñýí ýýæ, ýã÷ íàðûí ÿðüäàã îþóòíóóäûí ìàãíàé òýíèéæ áàéñàí. õàíäëàãàòàé. Óã íü åñä¿ãýýð ñàð ãàðààä ýðýãòýé ýìýãòýé ãýäýã òàëààñ íü áèø ñàíãèéí àæ àõóéí äóðñàìæ íàäàä ëàâ Áàéðàíä ñóóäàã áèäýíä òýð áèëåòíèé ë çóãààëãûí ñóðàã ãàðààä áàéñàí ÷èíü õ¿í ãýäýã òàëààñ íü õàðàõ þì áîë òýãýæ áàéãààã¿é. Ñòèïåíòòýé îþóòàí áàéëàà õýðýã ÷ áàéãààã¿é ë äýý. Ãýõäýý ë õýäýí ýíý òýð òàíèëöàõ ¿äýøëýã, àâòîáóñíû áóðóó îéëãîõã¿é áàéìààð. Õ¿ì¿¿ñ ÷èíü ãýõ ààâûí ÿðèà ¸ñòîé ë ç¿¿ä çýðýãëýý àâòîáóñ äàìæèí èðäýã õ¿¿õä¿¿äýä áèëåò, äîòóóð áàéð, õàëààñíû ºðºº õîðîíäîî õàéð ñýòãýëýýñ ãàäíà º÷íººí ñàíàãääàã áàéñàí ñàí. Ñóðãàëòûí ìýäýýæ ìàø òîì õýìíýëò áîëñîí. ãýñýýð áàéãààä îäîîã õ¿ðòýë ÿâààã¿é. ç¿éëýýð õîëáîãäîæ áîëäîãèéã ºíººãèéí òºëáºð, äîòóóð áàéðíû òºëáºð, àõóéí Äîòóóð áàéðíû îþóòàí áàéñíûõ áèå Õ¿éòýðõýýñ ºìíº ÿâ÷èõñàí áîë ãî¸ èõýíõ çàëóó ìýääýãã¿é þì øèã ààøëàõ ààð ñààð çàðäàë, õóâöàñíû ìºí㺠ãýýä äààí àìüäàð÷ ñóðñàí. Äîòóóð áàéðíû áàéñàí þì. Òýãýõäýý îäîî ÷ ãýñýí þì. æèëäýý ñàÿ øàõàì òºëáºð ààâ ýýæýýñýý îþóòàí áàéñíûõ áèå äààí àìüäàð÷ îðîéòîîã¿é þì ÷èíü ÿâíà äàà. Íýã Ö.ĺëãººí ºëõºí “òîíø÷èõäîã” õºäººíèé îþóòàí ñóðñàí. ßäàæ ë àéëûí ýçýãòýé áîëîõ õ¿íýýñ 20-25 ìÿíãàí òºãðºã çàðèì Õýçýý ÷ çàðæ áîëîõ òèéì ç¿éëèéã õóäàëäàí àâ. Êåññîí
  • 7. Îþóòíû 7 Îþóòíû ÌÎÕ ìýäýý Àðä÷èëëûí 20 æèëèéí îéä Ë.ÁîËä: ÎþÓÒÍÓÓÄ ÑÝÒÃÝËÈÉÍ ÄÓÓÄËÀÃÀÀÐÀÀ æÀÃÑÀÀË öÓÃËÀÀÍÄ ÎÐÎËöÄÎà ÁÀÉËÀÀ áàéãóóëñàí þì ø¿¿ äýý. Õîâä àéìàãò îíöëîã ¿å áàéñàí. Òýð ¿åä áèä “ÕÕ çóóí äîòîð ë øààðäëàãà òàâèõã¿é áîë õóóëü 1989 îíû àðâàíõî¸ðäóãààð ñàðûí 7-íä Îþóòíû ÷ºëººò òºâ” ãýäýã òºðèéí áóñ áóñ áîëíî ãýæ ¿çýæ áàéëàà. Òýð öàãèéí áîëñîí öóãëààí. Òóõàéí ¿åä òºðººñ áàéãóóëëàãà áàéãóóëæ, îþóòíóóä óëñ ¯íäñýí õóóëèàð áîë ÌÀÕÍ íèéãìèéí çºâøººðººã¿é ë áîë ìýäýýëäýãã¿é òºðèéí õºäºë㺺íä îðîëöîõ òàëààð ìàíëàéëàã÷ õ¿÷ áàéñàí þì. Ýõëýýä áàéñàí áîëîõîîð ò¿¿íèéã õýí ÷ áîäëîãûí òºâ ÷ àæèëëàæ áàéâ. Òóõàéí ÌÀÕÍ ººðºº Îíö èõ õóðëàà õèéæ ìýäýýëýýã¿é, èõ îëîí õ¿í ÷ ìýäýýã¿é. öàãèéí îþóí ñàíààíû õºòº÷ áîëæ óäèðäëàãàà ººð÷뺺ä ìàíëàéëàã÷ ãýñýí Õîâä àéìàãòàà ë ìýäýýä ºíãºðñºí áàéñàí îëîí õ¿íòýé óóëçàëò çîõèîí ¿¿ðãýýñýý òàòãàëçàõ ¸ñòîé. Òýãæ áàéæ áàéõ. áàéãóóëæ, á¿òýýë÷ àæèë èõ õèéäýã áóñàä íàì æèíõýíý ¯íäñýí õóóëèéí -Îþóòíóóä îäîîãèéíõ øèã áàéëàà. Òýäãýýðò 50-60 îþóòàí èõ õ¿ðýýíä îðæ èðíý. Ò¿¿íèé äàðàà óëñ æàãñààë öóãëààíä îðîëöñîíûõîî èäýâõòýé îðîëöäîã áàéñàí þì. îðîí àðä÷èëñàí øèíý òîãòîëöîîíä òºëºº áîëçîë, íºõöºë òàâüæ áàéâ -Òàíàé áàéãóóëëàãà øèíýýð øèëæèíý. ¯¿íèé òóëä ÷ºëººò àðä÷èëñàí óó? òºðñ ºí í à ì, õ ºäºë ãººí ¿ ¿ ä ý ý ñ ñîíãóóëü ÿâóóëàõ ¸ñòîé ãýñýí èéì õî¸ð -Òýð öàãèéí îþóòíóóä óëñ òºðèéí äóòàõààðã¿é ò¿¿õýí ¿¿ðýã ã¿éöýòãýæ øààðäëàãûã ÌÎÕ òàâèõààð áîëñîí. ÿìàð íýã àìáèöã¿éãýýð àðä÷èëëûí áàéñàí ñàíàãääàã? Áèä òàâ, çóðãààí öàã á¿õ ñýäâýýð æàãñààë öóãëààíä îðîëöîæ áàéñíààðàà -Çîõèîí áàéãóóëàëòûí òàëààð ÿðèëöààä, ¿çýëöýæ ¿çýëöýæ õàìãèéí îíöëîãòîé. Òýäíèé äóíä á¿õ çàðèì ç¿éëèéã õýëüå ãýæ áîäîæ áàéíà. ñ¿¿ëä ìàíàé õî¸ð øààðäëàãûã òàâèõààð äàâõàðãûíõíû õ¿¿õýä áàéñàí. Äàðãûí ÌÎÕ 1990 îí ãàðààä áàéíãûí çîõèîí áîëæ ¿ëäýýñýí äýý. Ò¿¿íèéã öóãëààí ÷, öýðãèéí ÷, ÌÀÕÍ-ûí ãèø¿¿íèé áàéãóóëàëòàä îðæ, õóðàëäàæ, îíö áàãà äýýð Ö.Ýëáýãäîðæ óíøèæ, äºðâºí ÷, íàì áóñ÷óóäûí ÷, øèíýýð ãàð÷ õóðëàà õèéæ àðä÷èëàë, øèíý÷ëýëèéí áàéãóóëëàãûí íýðèéã äóðäàæ áàéñàí. áàéñàí íàì, õºäºë㺺íèéõíèé ÷ õ¿¿õýä òºëººõ àðä ò¿ìíèé òýìöëèéã ÿëàëòàä Òýð øààðäëàãóóäàà Òºðèéí îðäîíä òýäíèé äóíä áàéñàí. Õÿòàä áîë õ¿í õ¿ðãýõèéí òóëä àæèëëàæ áàéñàí. àâ÷èð÷ íàì, çàñãèéí óäèðäëàãàä ÷ àì îëîíòîéãîîñîî áîëîîä ÷ òýð Áóñàä ýâñýë, õîëáîîä áèå áèåý ñàéí òàâüñàí. ͺ㺺俿ë ìóéõàðëààä õàðèó Ç¿¿í Åâðîïûí áîëîí áóñàä îëîí ¿¿, îþóòíû õºäºë㺺íèéã òàíêààð îéëãîõã¿é, òóñ òóñäàà õóðàëäàæ, ñîíèí ºãäºãã¿é öààðãàëààä áàéäàã. Òýãýýä îðîíä îþóòíóóä õóâüñãàëò ººð÷ëºëò, òýãøèëñýí áîë ìàíàé Ìîíãîëûí àðä õýâëýëýý ãàðãàäàã áàéñàí þì. Óëñ îðíûã ãóðàâäóãààð ñàðûí 7-íä ºëñãºëºí íèéãìèéí áàéãóóëëûí ººð÷ëºëòèéã ò¿ìýí ººð. ¯ð õ¿¿õýä, èðýýä¿é õîé÷ äîðãèîñîí ãóðàâäóãààð ñàðûí 4-íèé òîì çàðëàæ 8-íä òåëåâèçýýð øóóä ÿðèëöëàãà îðîéëæ îðîëöîæ áàéâ. Ìîíãîëä õàðèí ¿åèéíõýý áîëîâñðîë, îþóíëàã áàéäëûã öóãëààíûã ÌÎÕ áóñàä õºäºë㺺íòýé õèéãýýä ¿íäñýíäýý ýðõ áàðèã÷äàä àðä òýð õýìæýýíä áàéæ ÷àäàõ áîëîâ óó ýðõýìëýäýã àðä ò¿ìýí. Òýð òàëààñàà õàìòàð÷ çîõèîí áàéãóóëúÿ ãýñýí ñàíàë ò¿ìýíäýý ºãºõ õàðèó áàéõã¿é ãýäýã íü ãýæ õ¿ì¿¿ñ ýðãýëçýæ áàéñàí þì. Ãýòýë ÷ àðä÷èëñàí õºäºë㺺í ø¿íøèãëýíý ãàðãàæ äºðâºí õ¿÷íèé óóëçàëòûã ÌÓÈÑ- òîäîðõîé áîëñîí. Òýãæ òýãæ 9-íä õóó÷èí ìàíàé çàëóó÷óóä ¿íýõýýð îþóíëàã, óëñ ãýäýã øèã óëàì àìü îðæ, îþóòíóóäàà èéí äºðºâä¿ãýýð áàéðàíä õèéñýí. çàñàã óíàñàí. Æ.Áàòìºíõ ãóàé ¿íýõýýð îðíûõîî òºëºº ãýñýí àðèóí ñýòãýëòýé äýìæèæ, íèéò àðä ò¿ìíèéã õàìàð÷ Áèä òàë òàëààñàà äºðºâ äºðâºí õ¿í àëñûí õàðààòàé õ¿í áàéñàí òóë àðä áàéñàí íü 1990 îíä òîä õàðàãäñàí. ºðãºæèæ áàéñàí. îðîëöóóëñàí þì. Ñîíèðõîëòîé íü ò¿ìíèéã õîîðîíä íü äàéðàëöóóëæ, öóñ Íèéãìèéí èõ òîì øèíý÷ëýëò 1990 -ÌÎÕ õàìãèéí ýð÷ õ¿÷òýéãýýð äàíäàà äºðâèéí òîî òààðààä áàéâ. óðñãàæ áîëîõ ýðñäýëä õ¿ðãýýã¿é. Õýäýí îíä áîëîõ ãýæ áàéíà ãýäýã íü îþóòíû õºäºë㺺íä îðîëöîæ áàéñàí íü ĺðâºí öàãò óóëçñàí. Ãóðàâäóãààð õ¿í ë îãöðîî áèç. 1990 îíû àðä÷èëñàí áàéãóóëëàãààñ èõ ìýäðýãäñýí ë äýý. Òýð õýäèé ¿å âý? ñàðûí 4-íèé öóãëààíû òóõàé ÿðèëöñàí. õóâüñãàë ýâ ýåèéí õóâüñãàë áîëñîí. ¿åä ÌÎÕ-íû II ÷óóëãàíûã õèéæ, ò¿¿ãýýð -Îþóòíû õºäºë㺺í ýð÷èìæñýí íü Íýãäñýí òîì öóãëààí äýýð õýí þó ÿðèõàà Òýð öàãèéí îþóòíóóä ºíººäºð 40 ãàðóé øèíý óäèðäëàãà, øèíý ¿åèéí çàëóóñûí 1989-1990 îíû çóðâàñ ¿å áàéäàã þì. òºëºâëºñºí. Çàðèì íü ÷ ñîöèàëèçìûã íàñíûõàí áîëæ íèéãìèéí ãîë à÷ààã ¿¿ð÷ òýì¿¿ëëèéã èëýðõèéëñýí çîðèëòóóä Ò¿¿íýýñ õîéø 1992-1994 îíä çºí人 ñàéæðóóëúÿ ãýñýí ìºðººäºëòýé áàéñàí. ÿâíà. ªíººäºð ýíý áàÿðûí ºäðººð 20 äýâø¿¿ëñýí. ×óóëãàíààñ õîë¬áîîíû îëîí öóãëààí, æàãñààë, ºëñãºëºí áîëæ Çàðèìààñ íü òºð, çàñãèéí óäèðäëàãàòàé æèëèéí ºìíº àðä ò¿ìíèéõýý èðýýä¿éí óäèðäëàãàä îðæ èðñýí øèíý îþóòíóóä, áàéñàí. Ò¿¿íä îþóòíóóä ºìíºõ øèãýý õàìòàð÷ òýäíèé ñàíààã áàÿæóóëæ òºëºº èõ ãàâüÿà áàéãóóëñàí îþóòíóóä, ÷óóëãàíû ¿åýð áèé áîëñîí óóð àìüñãàë íèéòýýðýý, ÿìàð íýã ýðãýëçýý-ã¿éãýýð àæèëëàÿ ãýõ ñàíàà ÷ ãàðñàí. ÌîÀÕ ò¿ð ºíººãèéí íèéãìèéí ãîë íî¸í íóðóó á¿õýí îþóòíóóäûã àðä÷èëñàí õóâüñãàëä äàãàæ îðîëöîîã¿é. Îþóòíóóä íèéãìèéí õóðàë áàéãóóëúÿ, òºðèéí òîãòîëöîîã áîëñîí æóðìûí íºõäºäºº áàÿðûí ìýíä îðîéëæ îðîëöîõ ¿éë ÿâöàä ò¿ëõñýí õºäºë㺺íèéã îðîéëæ îðîëöñîí ÿâäàë øèíý÷èëüå ãýñýí ðàäèêàë øààðäëàãóóä äýâø¿¿ëüå. ãýæ áîääîã. Åð íü õàìãèéí àíõíû ñ¿¿ëèéí 20 æèëä äàõèæ äàâòàãäààã¿é. òàâüæ áàéâ. ÌÎÕ õî¸ð øààðäëàãàòàé àðä÷èëñàí öóãëààíûã îþóòíóóä çîõèîí Àðä÷èëñàí õóâüñãàëûí ýõýí ¿å ¿íýõýýð î÷ñîí þì. Áèä ¯íäñýí õóóëèéí äýãëýì Ä.ÎÞÓÍÖýÖýà ׺뺺ò öàã Øèíý æèëýýð þó áýëýãëýõ ¸ñã¿é âý? Õýí õàìãèéí ò¿ãýýìýë íýðòýé âý? -ßíç á¿ðèéí àìüòàí áýëýãëýõ Äóíä ñóðãóóëü, õîæèì èõ ñóðãóóëüä 8. Îòãîíáàÿð 11080 îíöã¿é, ýõëýýä òèéì àìüòàíòàé îðñîí õîéíî, àæëûí áàéðàí äýýðýý 9. Áàò-Ýðäýíý 10862 áîëîõûã õ¿ñýæ áàéãàà ýñýõèéã õ¿ðòýë íýã áèø íýëýýä õýäýí 10. Íàðàíöýöýã 10805 òîäðóóë. àìüäààòàéãàà òààðàõ íü ìàíàéä áàðàã 11. Ëõàãâàñ¿ðýí 10611 -Ýìýãòýé÷¿¿ä ýð÷¿¿äýä ãîëäóó çàíãèà áýëýãëýäýã, ãýòýë çàíãèà ë õýâèéí ¿çýãäýë áîëæýý. Áèä áîë ýð õ¿íèé õóâöàñëàëòûí ìàø òýäãýýð èæèë íýðòí¿¿äýý ÿëãàõûí ÷óõàë õýñýã áèëýý. Èéìýýñ ò¿¿íèéã òóëä ºíäºð, íàì, òîì, æèæãýýð ñîíãîæ ¿íýëæ ÷àäàõã¿é áîë á¿¿ íü ÿëãàæ áààõàí õî÷ ºãäºã. Óã íü áýëýãëý. Ýð÷¿¿ä õ¿¿õí¿¿äýä óðóóëûí õ¿íèé íýð ÷óõàë áîëîâ÷ Íýðã¿é áóäàã áýëýãëýõýä ìºí àäèë áàéäàë õýìýýõ íýðòýíã¿¿ä ìàíàéä 9443 ¿¿ñäýã. áàéäàã áàéíà. -Òàíû ø¿¿ãýýíä àëü õýäèéí Èðãýíèé á¿ðòãýë ìýäýýëëèéí õýâòýæ áàéñàí øèíý áèø þì áýëýãëýõ òºâ Ìîíãîë óëñ äàõü õàìãèéí õýðýãã¿é. ò¿ãýýìýë íýð¿¿äèéã æàãñààæýý. -¯ð÷ëýýíèé õýñýã òîñûã õýçýý ÷ Ìàíàé ìîíãîë÷óóä èõýâ÷ëýí Õýò ¿íýòýé áýëýã á¿¿ áýëýãëý. Ýíý ýìýãòýé õ¿íä áýëýãëýæ áîëîõã¿é. Áàò, Áàÿð, Öýöýã, Ãàí îðñîí íü íºãºº õ¿íýý ýâã¿é áàéäàëä îðóóëíà. -Òàíä áýëýã ºã÷ áàéãàà õ¿íèéõýý íýðí¿¿äèéã ò¿ãýýìýë ºãäºã íü Òà ò¿¿íýýñ ÿìàð íýã ¿íýòýé áýëýã õàðèó äóðòàé óðñãàë õàíäëàãûã ìýäýõã¿é áîë ¿¿íýýñ õàðàãäàæ áàéíà. õàðæ áàéãàà ìýò áîëíî. Òàíèëóóäûí óðàí çóðàã áýëýãëýõ õýðýãã¿é. òàíü áîëîìæ õ¿ðýõã¿é áàéæ áîëçîøã¿é. -ͺõºðòýé ýìýãòýéä óëààí ºíãèéí 1. Îþóí÷èìýã íýðòýé õ¿í Åð íü ¿íýòýé áýëãèéã çºâõºí õàìãèéí öýöýã áýëýãëýæ áîëîõã¿é. Ýíý íü 13198 12. Îþóíöýöýã 10466 îéð äîòíûí ýñâýë ãýð á¿ëèéí õ¿ì¿¿ñòýý õàéð ñýòãýëèéã òºäèéã¿é ãýðëýõèéã 2. Àëòàíöýöýã 13170 13. Ãàíáààòàð 10359 ë ºãäºã. õ¿ññýí ãóéëòûã èëýðõèéëäýã þì. Ãýõäýý 3. Ýíõòóÿà 11994 14. Áàÿðñàéõàí 10181 -Çàëóó ýðýãòýé á¿ñã¿é õ¿íä äîòóóð èéìýðõ¿¿ áýëãèéã æèðýìñýí ýìýãòýé, 4. Áàòáàÿð 11498 15. Íàðàíòóÿà 9877 õóâöàñ, òðèêî áýëýãëýæ áîëîõã¿é. ç¿ðõíèé øèãäýýñ áîëîõ ìàãàäëàëòàé 5. Ýðäýíý÷èìýã 11374 16. Ãàíçîðèã 9726 ßëàíãóÿà á¿ñã¿é ýöýã ýõòýéãýý öóã ýìãýí, àëèà íàðãèàí÷ çàíã¿é õ¿ì¿¿ñò 6. Áîëîðìàà 11144 17. Áàòæàðãàë 9443 àìüäàðäàã áîë. á¿¿ áýëýãëýýðýéé 7. Ãàíáîëä 11083 18. Íýðã¿é 9443 Ñýòãýëãýý ñàéòàé, óõààí íü çàäàðñàí õ¿ì¿¿ñ õîð øàðòàé áàéäàã.
  • 8. 8 Îþóòíû Îþóòíû ìýäýý ÌÎÕ Ìýäýý ìýäýýëýë ÎÞÓÒÍÓÓÄ ÕÀÐÀÀ ÕßÍÀËÒÃ¯É ÀÆÈË ÝÐÕÝËÄÝà կ¯Õį¯ÄÒÝÉ ÀÆÈËËÀÆ ÁÀÉÍÀ. ÎþÓÒÍÓÓÄÛÍ ÄÓÍÄ ÎËÈÌïÈÀÄ ÇÀÐËÀÃÄËÀÀ á¿ðèéí õè÷ýýë çààæ, àëàë çîõèîí áàéãóóëæ Èõ äýýä ñóðãóóëèéí îþóòíóóäûí ÓÁÈÑ, ÁÕÈÑ, Äàðõàíû ÒÈÑ, áàéíà. Ò¿¿í÷ëýí äóíä ä¿ðñëýõ, ãåîìåòðèéí îëèìïèàä ýíý Ýðäýíýòèéí ÒÈÑ, ªâºðõàíãàéí áàéãàëü äýëõèéãýý ñàðûí 19-íä çîõèîí áàéãóóëàãäàõ ãýæ ÒÈÑ, Òºìºð çàìûí äýýä, Áàðèëãûí õýðõýí õàéðëàõ òàëààð áàéííà. Øèíæëýõ óõààí òåõíîëîãèéí êîëëåæ, Òåõíèê òåõíîëîãèéí êîëëåæ, çóðàãèéí óðàëäààí, èõ ñóðãóóëü, Ìîíãîëûí Çóðàãç¿éí Õ¿íñíèé òåõíîëîãèéí êîëëåæ, Ìîíãîë òàíèóëãà õèéæ áàéíà. Áîëîâñðîëûí íèéãýìëýã õàìòðàí Ñîëîíãîñûí ÒÊ, ¯éëäâýð óðëàëûí Îþóòíóóä óäàõã¿é çîõèîí áàéãóóëæ áóé ýíýõ¿¿ óëñûí ñóðãóóëü, Áàðèëãûí òåõíîëîãèéí êîëëåæ, Áàíãëàäåøä áîëîõ õýìæýýíèé îëèìïèàä íü ØÓÒÈÑ-èéí Óëààíáààòàð, Óëààíáààòàð ýðäýì òºñëèéí àæèëòíóóäûí 2-ð áàéðàíä áîëîõ àæ. Óã îëèìïèàäàä ñóäëàë, Õºäºëìºðèéí, Ìîíãîëæèíãîî, ñóðãàëòàíä îðîëöîõ îðîëöîõ ñóðãóóëèéí íýðñ òîäîðñîí þì Àëòàé, Öàõèì, Óëààíáààòàð ýðäýì áºãººä öààøèä ÷ èë¿¿ áàéíà. îþó çýðýã äýýä ñóðãóóëèàä îðîëöîõîîð èõèéã õèéæ á¿òýýõ Îëèìïèàäàä ØÓÒÈÑ, ÕÀÀÈÑ, áîëñîí áàéíà. ÌÓÈÑ, Øèõèõóòàã èõ ñóðãóóëèéí áîëíî. Ìîíãîëûí îþóòàí Áèëã¿¿í, Áàÿñãàëàí íàð Àçè ñêàóòûí õîëáîîíû òºëººëºã÷ Àçèéí Íîìõîí Äàëàéí Á¿ñèéí Ñêàóòûí òîâ÷îî îðíóóäàä õýðýãæèæ áàéãàà ýíýõ¿¿ ÎÍÛ ØÈËÄÝà ÎþÓÒÀÍ ØÀËÃÀÐÓÓËÀÕ (APR) –íîîñ õýðýãæ¿¿ëæ áàéãàà “Ticket Àìüäðàëä õ¿ðýõ òàñàëáàð òºñëèéí To Life” òºñëèéí àæèëòíààð àæèëëàæ àæèëòíóóäûí ñóðãàëòàíä Áàÿñãàëàí “ÀËÌÀ ÌÀÒÅД ¨ÑËÎËÛÍ ÀæÈËËÀÃÀÀ ÁÎËÍÎ Ñîíãèíîõàéðõàí Õàðõîðèí çàõàä îðîëöîæ, Ìîíãîëä ãóäàìæíû áîëîí Ìîíãîëûí çàëóó÷óóäûí õîëáîî, äýâøèã÷èä íü ãóðâàí óëèðàë äàðààëàí õºäºëìºð ýðõýëäýã áîëîí Áàÿíç¿ðõ õºäºëìºð ýðõëýã õ¿¿õä¿¿äòýé õýðõýí çàëóó óäèðäàã÷ ñàíãààñ õàìòðàí æèë 95-ààñ äýýø ¿íýëãýýòýé ñóðàëöñàí ä¿¿ðãèéí àñðàìæèéí ãàçðûí íèéò 62 àæèëëàæ áàéãàà òàëààðàà èëòãýë á¿ð çîõèîí áàéãóóëäàã îíû øèëäýã áàéõ, ýðäýì øèíæèëãýý ñóäàëãààíû õ¿¿õäýä ñêàóòûí õºòºëáºðèéã òàíèóëàí, òàâèõ þì. ººðººð õýëáýë ò¿¿íèé 2009 îþóòàí øàëãàðóóëàõ “Àëìà Ìàòåð” àæèëä àìæèëò ãàðãàñàí áàéõ, íèéãýì ñêàóòûí îðîëöîîíû àðãàä òóëãóóðëàí îíä àæèëëàñàí òóðøëàãûã áóñàä îðíû ¸ñëîëûí àæèëëàãàà 1993 îíîîñ ýõýëñýí. îëîí íèéòèéí èäýâõèòýé, áóñäûãàà òýäýíä ººðòºº èòãýëòýé áîëîõ, ººðèé㺺 õ¿ì¿¿ñ ñîíñîõ þì. Ýíý æèëèéí ¸ñëîëûí àæèëëàãààã ýíý ìàíëàéëàã÷ áàéõ øààðäëàãóóäûã õºãæ¿¿ëýõ, øèíèéã ñóð÷ ìýäýõ òºðºë ñàðûí 18-íä Òºðèéí îðäíû èõ òàíõèìä õàíãàñàí áàéõ ¸ñòîé áºãººä ñóðãóóëü çîõèîí áàéãóóëàõ ãýæ áàéíà. Ýíý æèë 17 á¿ðýýñ øèëäýã ãýñýí õî¸ð îþóòíàà Ýðñíýý ýíäýýñ... äaàõü óäààãàà çîõèîãäîæ áóé ýíý àðãà íýð äýâø¿¿ëäýã þì áàéíà. Õàðèí õýìæýýíä îðîëöóóëàõààð 70 ãàðóé èõ øèëäýã îþóòíûã “Çàëóó óäèðäàã÷” ÎþÓÒÍÛ ÕÝÐÝÃöÝÝ Á¯ÕÝÍ ÝÍÄ... äýýä ñóðãóóëüä óäèðäàìæ òàðààñíààñ ñàíãèéí õóðëààð òîäðóóëàí ¸ñëîëûí òºðèéí áîëîí õóâèéí ºì÷èò 15 èõ àæèëëàãààí äýýð íýðèéã çàðëàæ “Îíû Øèíý ¿åèéí âýá õýðýãñë¿¿ä áîëîõ òóëä îþóòàí òà äýëã¿¿ð õýñýæ öàãàà äýýä ñóðãóóëü øèëäýã îþóòíàà íýð øèëäýã îþóòàí” ºðãºìæëºë îëãîõ áëîã, âèäåî áîëîí àóäèî ïîäêàñòóóä ìºí íºõöººõã¿é áàéõ ¸ñòîé. ̺í äóëààí äýâø¿¿ëñýí áàéíà. Øèëäýã îþóòàíä íýð àæýý. social networking-èéí ñîíãîäîã æèøýý õóâöàñëàõ ¸ñòîé. áîëîõ myspace.com, facebook.com Ýð¿¿ë ìýíäýý àíõààð áîëîí ìàø îëîí õ¿ì¿¿ñèéã ýãíýýíäýý íýãòãýñýí linkedin.com çýðãèéã àøèãëàí Îþóòàí òà ýð¿¿ë áàéõ ¸ñòîé. Èíãýõèéí òóëä àëèâàà ºâ÷ëºëººñ “Õºãæèì õ¿¿õäèéí õºãæèëä” àëèâàà áèçíåñ àøèãòàé àæèëëàæ, óðä÷èëàí ñýðãèéëýõ ìýäýýëýë ìàø òºñëèéã õýðýãæ¿¿ëíý òýð õýðýýð õýðýãëýã÷äèéí ìýäëýã ÷óõàë. Õàðèí ýäãýýð ìýäýýëëèéã www. áîëîâñðîë äýýøèëñýýð áàéíà. Òýãâýë eruul-mend.mn ñàéòààñ àâààðàé. Ýð¿¿ë Íèéñëýëèéí õýìæýýíä îðîí ãýðýýñýý çºâëºëä Õóäàëäàà õºãæëèéí áàíêíû èðýýä¿éí áèçíåñìåí¿¿äèéí ºíººäºð ìýíäèéí ñàëáàð äîòðîî ÷èãëýë á¿ðýýð äàéæèí, ãàäóóð àìüäàðäàã 1200 çàõèðàë Á.Ìýäðýý, Õàäãàëàìæ áàíêíû áîë ÎÞÓÒÀÍ òà áèëýý. Õàðèí òà íü òºðºëæ¿¿ëñýí áîäèò ìýäýýëëýýñ òà ãàðóé õ¿¿õýä áàéãààãààñ Íèéñëýëèéí ººðòºº õýðýãòýé îëæ ÷àäíà. ªíººãèéí çàõèðàë Õ.Õ¿ðýëáààòàð, “Íîìèí” ÕÕÊ- òåõíîëîãèéã õýðõýí àøèãëàæ áàéíà? öàãäààãèéí ãàçðûí õàðüÿà Õ¿¿õäèéí Ìýäýýëëèéã íýã äîðîîñ... îþóòíóóä í¿¿ð öàðàé òºäèéã¿é äîòîîä èéí çàõèðàë Ã.Áàÿðñàéõàí, “Ìîðèí õàëàìæ ¿éë÷èëãýýíèé ãàçàðò 530 õ¿¿õýä õóóð”÷óóëãûí óäèðäàà÷ Ö.Áàò÷óëóóí, Îþóòíóóä ºíººäºð ìýäýýëëèéí ýä ýðõòíèé ýð¿¿ë àõóéäàà èõ àíõààðäàã áîëñîí. Ìàø çºâ. Òà ººðòºº òîõèðñîí àìüäàð÷ áàéíà. ÍÕÕß-ààñ òýíýìýë, îðîí “Àëòàí –Óðàã ” õàìòëàãèéí àõëàã÷ ¿åðò àâòàæ áàéíà. Ìàø îëîí ñîíèí, ñýòã¿¿ë, òåëåâèç, ðàäèî, âýá ñàéò áèé ¿éë÷èëãýýòýé ãîî ñàéõíû ãàçàð îëìîîð ãýðã¿é, õ¿íä íºõöºëä àìüäàðäàã òýäãýýð Á.Ýðäýíýáàò çýðýã àðàâ ãàðóé õ¿ì¿¿ñ áîëæýý. Õàðèí òóõàéí îþóòàíä ÿã îäîî áàéãàà áîë www.goosaikhan.mn ñàéò õ¿¿õä¿¿äèéã óðëàãààð íèéãýìø¿¿ëýõ îðæýý. Òºñëèéí õ¿ðýýíä ÿìàð àæèë ººðò íü õýðýãòýé áàéãàà ìýäýýëëèéã ðóó îðîîä ¿çýõýä ë áîëíî. çîðèëãîîð “Õºãæèì õ¿¿õäèéí õºãæèëä” õèéõ, ÿìàð áàéãóóëëàãàòàé ÿàæ õàìòàð÷ õýðõýí îëîõ âý ãýäýã íü ¿íýõýýð àñóóäàë Õàðèí îäîî òåõíîëîãèéã òºñëèéã ýõë¿¿ëæýý. Óã òºñëèéã çîõèîí áàéãóóëàõ òàëààð ñàíàë áîäëûã áîëñîí. Èõýâ÷ëýí google àøèãëàæ áîëîâñðîëäîî àøèãëàõ óó? Íèéãìèéí õàìãààëàë õºäºëìºðèéí õ¿ëýýí àâàõ àæ. ìýäýýëýë õàéäàã áîëîâ÷ õ¿ññýíýý îëîõ Ìèíèé, ÷èíèé, õÿìä ¿íýòýé, ãî¸ ñàéä Ò.Ãàíäè óäèðääàã áºãººä óäèðäàõ ìóóõàé..ãýýä òîîëæ áàðøã¿é ñàéòóóäûí íýð ìîîäîíä îðæ ãàðàõàä òóõàéí ñàëáàðûí ¿íäñýí íýðøèë áîë õýçýý ÷ ººð÷ëºãääºãã¿éã èíòåðíýòèéí õ º ã æ è ë õàðóóëäàã. Æèøýý íü, www. pizza.com ãýõýä ë 2.600.000 äîëëàðààð çàðàãäñàí íü ñàíàìñàðã¿é ç¿éë áèø þì. Õýí ÷ íü õîâîð. Æèøýý íü, îäîî ºâºë áîëæ áàéñàí ýíý ñàéòààð îðîîä ïèööàíû áàéíà, õýí õ¿íã¿é ë äóëààí õóâöàñ òóõàé ìýäýýëýë àâíà ãýäãýý áàòòàé ãóòàë àâàõ øààðäëàãàòàé áàéãàà. ìýäýõ ó÷ðààñ ë ¿íý öýíýý àëäàõã¿é Îþóòíóóäàä ìààíü äýëã¿¿ð õýñýýä ÿâàõ áàéãàà õýðýã. ßã ¿¿íòýé íýãýí àäèë öàã õîìñ, òýãýýä ÷ ¿íý ºðòãèéí õóâü ìîíãîë õ¿í ìîíãîë íýðèéã ìîíãîëîîñ õàðèëöàí àäèëã¿é. Èíòåðíýò àøèãëà. ãàëèãëààä www.bolovsrol.mn ð¿¿ îðëîî Ãýõäýý õàéëò õèéõäýý ººðòºº äàðóé ãýõýä áîëîâñðîëûí òîì çàõ ðóó îðîîä õýðýãòýé áàéãàà ãóòàë, ýñâýë õóâöàñ èðñýí ìýò ñàíàãäóóëàõ íü Yorol sites-èéí ãýýä áè÷èõýä òàíû õýðýãöýýò ìýäýýëýë çîðèëãî þì. Ýíäýýñ èõ äýýä ñóðãóóëü, ãàð÷ èðæ áàéõ ¸ñòîéã ñàíà. Òóõàéëáàë, òåõíèê ìýðãýæëèéí ñóðãóóëü, òýð á¿¿ www.gutal.mn, www.khuvtsas.mn ãýõ õýë àíõàí øàòíû áîëîâñðîëûí íýãæ ìýò. Ãàð÷ èðæ áàéíà óó, ¿çýýðýé? áîëîõ äóíä ñóðãóóëü, öýöýðëýã¿¿äèéí Òàíû áîëîâñðîëä ìýäëýã ìàø ÷óõàë ìýäýýëëèéã àâ÷ áîëíî. áàéäàã øèã òýðõ¿¿ ìýäëýãèéã îëîõûí Áè àëü áîëîõîîð áàãà óíòäàã.Íàìàéã óíòàæ áàéõàä áóñàä õ¿ì¿¿ñ àæèëëàæ áàéãàà ãýæ áîäîõîä ººðèéí ýðõã¿é áîñîõîä õ¿ðäýã. Ä.Ëàðîí