Een Verandering van Tijdperk:
wat betekent dit voor Amsterdam-Noord?
Jan Rotmans
Amsterdam, 09 Januari 2014

www.twitter.c...
We leven niet in tijdperk van
verandering
maar in een verandering van tijdperken
Kantelperiode
periode waarin heel veel tegelijk verandert
is zeldzaamheid in de geschiedenis
voorbeeld: eind 19de eeuw
mod...
Unieke Kanteling
1. weefsel van de samenleving verandert

2. structuur van de economie verandert

3. disruptieve technolog...
Indicaties voor Kantelperiode
-collectief unheimisch gevoel dat verandering in lucht hangt

-chaos door turbulentie, insta...
Voorontwikkelingsfase

Doorontwikkelingsfase

25 jaar

Verticaal
Centraal

25 jaar

Kantelperiode

Opbouw van duurzame sam...
Kantelfase
energiebedrijven vallen om

massale ontslagen in thuiszorg

welzijnsorganisaties verdwijnen

bouwbedrijven sane...
Paradigma Wisseling
oude wereldbeeld

nieuwe wereldbeeld

exploitatie

co-operatie

structuren

mensen

onnatuurlijk

natu...
Structuur Wisseling
oude structuur

nieuwe structuur

verticaal

horizontaal

hiërarchisch

netwerken

top-down

bottom-up...
Sturingswisseling
oude sturing

nieuwe sturing

mono-actor sturing

netwerksturing

controle, beheersing

adaptief, antici...
Samenleving 3.0
do it ourselves society
samenleving van onderop
participatiesamenleving
burgerkracht

sociaal doe het zelv...
Economie 3.0
CO2-arm
biobased

kleinschalig
circulair

maatwerk

bottom-up

nieuwe maakindustrie
Evolutionaire Revolutie
silo’s worden afgebroken
nieuwe instituties ontstaan

mensen breken door structuren heen
glocalise...
Waar zien we die verandering?
energie

van centraal, fossiel naar decentraal duurzaam

welzijn
van zorgen voor naar zorgen...
Transitie in het sociaal domein
Drievoudige Dubbele Transitie
Jeugd, Zorg, Welzijn
- decentralisatie van rijk naar gemeenten
- integratie van beleidsterre...
Risico
zelfde fouten maken op gemeentelijke schaal
met minder geld en mensen
gemeenten zijn nog niet klaar voor transitie
Persistente Probleem
mens in dienst van structuur
‘silosering’ van welzijnsector
achterhaald paradigma
in Amsterdam werken...
Transitie = Transformatie
transformatieve verandering
in structuur, cultuur, werkwijze
Transitie = Machtsverschuiving
van

overheid
naar

burger
GezondheidsZorg
Kernprobleem in de Zorg
Systeemwaarden

Menswaarden

doelmatigheid

aandacht / tijd

efficiency

vertrouwen

controle, beh...
Persistente probleem in langdurende zorg
mens en systeem zijn vervreemd van elkaar
verbroken verbindingen tussen:
lichaam
...
Verbroken Verbinding
relatie tussen zorgverlener en zorgvrager
vertrouwen, intimiteit, passie, aandacht, bezieling

is ver...
Verbroken Verbinding
Systeem is belangrijker geworden dan Mens
vandaag is belangrijker morgen
cijfers belangrijker dan men...
Zorgsysteem is niet
toekomstbestendig
nieuw zorgsysteem is nodig
Zorg 3.0
Uitgangspunten van Zorg 3.0
mensgericht
menslievend
vanuit eigen kracht
in eigen omgeving
samenredzaam

met bescherming va...
Voorbeelden van Zorg 3.0
Buurtzorg
brengt verpleging en verzorging weer bij de mensen
zelfsturende buurtzorgteams: verplee...
Mensen gaan zichzelf organiseren
in gemeenschappen
vertrouwen
transparant
kleinschalig
menselijke maat
Zorgcoöperatie
ca. 60 in Nederland
werken op lokale schaal
voor mensen met beperking
mensen lokaal op maat helpen
Geen Blauwdruk voor Zorg 3.0
zoeken, leren en experimenteren
innovatieruimte is nodig voor experimenten
werken met koplope...
Valkuilen
keukentafelgesprek
arrangement
spoorboekje & marsroute
resultaatgericht project
Gemeenten zijn nog niet klaar
start in elke gemeente met experimenten zorg 3.0
jeugdzorg, ouderenzorg, wijk/buurtzorg

ont...
Wat betekent dit nu
voor Amsterdam-Noord?
‘Zekerheden’
complexiteit

diversiteit

globalisering

netwerksamenleving

horizontalisering
vergrijzing

ontgroening

kli...
Contra-Trends
glocalisering

samenredzaamheid

deeleconomie

burgerinitiatieven

circulaire economie

faciliterende overhe...
4 Scenario’s
Palet van Buurten
sterke buurten met eigen karakter, lijkt op Noord nu

Urban Village
dorp in metropool met v...
Transitie
van lelijk eendje naar mooie zwaan
- drie zeer kwetsbare wijken
- nog aantal zwakke buurten
- broedplaatsen lang...
Speerpunten
- sluiten metroring
- woningen voor jongeren/starters
- 14.500 extra woningen
- brug over het IJ
- beschermen ...
Pas Op
niet teveel
knutselen
plannen
organiseren
focus op infrastructuur

top-down planning
Wat Wel
organisch ontwikkelen
doorbraakprojecten
experimenteerruimtes
zelfsturende teams
faciliteren
Faciliteren = Organisch Ontwikkelen
richting geven
&
innovatieruimte bieden
Gemeente in faciliterende rol
richting geven
duidelijke, ambitieuze kaders stellen
werken volgens heldere spelregels / pri...
Gemeente in faciliterende rol
innovatieruimte bieden
mentale ruimte, juridische ruimte, organisatorische ruimte

belemmeri...
Faciliterende Overheid
agenderen
stimuleren
verbinden
schakelen

organisch ontwikkelen
Competentieontwikkeling
nieuwe kwaliteiten voor professional
niet voor maar met mensen werken
nieuwe kwaliteiten voor geme...
Ambtenaar 3.0
zit niet meer achter zijn bureau
maar trekt de wijk/buurt in
heeft een loket in de wijk/buurt
Wat te Doen Morgen?
niets
reflecteren op laatste paar jaar
bewust onbekwaam of onbewust onbekwaam?
geschikt als verbinder,...
Wat te Doen Overmorgen?
stop met plannen maken
kijk naar wijk of gebied vanuit complexiteitsbril
waar zit de veerkracht en...
Inzichten
in overgangsperiode naar samenleving 3.0
betekent wezenlijk andere rol van overheid
Amsterdam Noord in transitie...
Dienend Leiderschap
visie, strategie, actie
geduld, tact, wijsheid
vertrouwen
Een Verandering van Tijdperk:wat betekent dit voor Amsterdam-Noord?
Een Verandering van Tijdperk:wat betekent dit voor Amsterdam-Noord?
Een Verandering van Tijdperk:wat betekent dit voor Amsterdam-Noord?
Een Verandering van Tijdperk:wat betekent dit voor Amsterdam-Noord?
Upcoming SlideShare
Loading in …5
×

Een Verandering van Tijdperk:wat betekent dit voor Amsterdam-Noord?

447 views
243 views

Published on

Een Verandering Van Tijdperk:
wat betekent dit voor Amsterdam-Noord?

Published in: Social Media
0 Comments
0 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total views
447
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
21
Actions
Shares
0
Downloads
5
Comments
0
Likes
0
Embeds 0
No embeds

No notes for slide
  • Land
  • Een Verandering van Tijdperk:wat betekent dit voor Amsterdam-Noord?

    1. 1. Een Verandering van Tijdperk: wat betekent dit voor Amsterdam-Noord? Jan Rotmans Amsterdam, 09 Januari 2014 www.twitter.com/janrotmans
    2. 2. We leven niet in tijdperk van verandering maar in een verandering van tijdperken
    3. 3. Kantelperiode periode waarin heel veel tegelijk verandert is zeldzaamheid in de geschiedenis voorbeeld: eind 19de eeuw moderniseringsproces fundament Nederland onderwijs, kiesrecht, zorg, sociale opbouw
    4. 4. Unieke Kanteling 1. weefsel van de samenleving verandert 2. structuur van de economie verandert 3. disruptieve technologische doorbraken
    5. 5. Indicaties voor Kantelperiode -collectief unheimisch gevoel dat verandering in lucht hangt -chaos door turbulentie, instabiliteit en onzekerheid -enorme dynamiek van onderop, nieuwe macht van onderop -geen duidelijke richting, weinig inzicht en overzicht -steeds meer conflicten tussen bestaande en nieuwe orde
    6. 6. Voorontwikkelingsfase Doorontwikkelingsfase 25 jaar Verticaal Centraal 25 jaar Kantelperiode Opbouw van duurzame samenleving Transitie naar Samenleving 3.0 Horizontaal Decentraal Bottom-up Top-down Tijd We zitten hier
    7. 7. Kantelfase energiebedrijven vallen om massale ontslagen in thuiszorg welzijnsorganisaties verdwijnen bouwbedrijven saneren op grote schaal
    8. 8. Paradigma Wisseling oude wereldbeeld nieuwe wereldbeeld exploitatie co-operatie structuren mensen onnatuurlijk natuurlijk ontlenen waarde creëren lineair cyclisch
    9. 9. Structuur Wisseling oude structuur nieuwe structuur verticaal horizontaal hiërarchisch netwerken top-down bottom-up centraal decentraal zuilen gemeenschappen
    10. 10. Sturingswisseling oude sturing nieuwe sturing mono-actor sturing netwerksturing controle, beheersing adaptief, anticipatief zekerheid onzekerheid simplexiteit complexiteit regisseren faciliteren
    11. 11. Samenleving 3.0 do it ourselves society samenleving van onderop participatiesamenleving burgerkracht sociaal doe het zelven
    12. 12. Economie 3.0 CO2-arm biobased kleinschalig circulair maatwerk bottom-up nieuwe maakindustrie
    13. 13. Evolutionaire Revolutie silo’s worden afgebroken nieuwe instituties ontstaan mensen breken door structuren heen glocalisering
    14. 14. Waar zien we die verandering? energie van centraal, fossiel naar decentraal duurzaam welzijn van zorgen voor naar zorgen dat bouw van aanbod & product naar vraag & dienst zorg van doelmatig & efficiënt naar mensgericht
    15. 15. Transitie in het sociaal domein
    16. 16. Drievoudige Dubbele Transitie Jeugd, Zorg, Welzijn - decentralisatie van rijk naar gemeenten - integratie van beleidsterreinen - bezuinigingen en efficiency operaties Transformatie = Cultuuromslag
    17. 17. Risico zelfde fouten maken op gemeentelijke schaal met minder geld en mensen gemeenten zijn nog niet klaar voor transitie
    18. 18. Persistente Probleem mens in dienst van structuur ‘silosering’ van welzijnsector achterhaald paradigma in Amsterdam werken 4500 mensen in jeugdopvang 120 instanties zijn betrokken bij jeugdopvang
    19. 19. Transitie = Transformatie transformatieve verandering in structuur, cultuur, werkwijze
    20. 20. Transitie = Machtsverschuiving van overheid naar burger
    21. 21. GezondheidsZorg
    22. 22. Kernprobleem in de Zorg Systeemwaarden Menswaarden doelmatigheid aandacht / tijd efficiency vertrouwen controle, beheersing ruimte standaardisering diversiteit kosten / baten kwaliteit
    23. 23. Persistente probleem in langdurende zorg mens en systeem zijn vervreemd van elkaar verbroken verbindingen tussen: lichaam en geest management en werkvloer financiering en inhoud gezondheid en welzijn, arbeid, sport zorgverlener en verzorgde
    24. 24. Verbroken Verbinding relatie tussen zorgverlener en zorgvrager vertrouwen, intimiteit, passie, aandacht, bezieling is verworden tot relatie tussen leverancier en cliënt kosten, doelmatigheid, budget, efficiency, afrekening
    25. 25. Verbroken Verbinding Systeem is belangrijker geworden dan Mens vandaag is belangrijker morgen cijfers belangrijker dan mensen
    26. 26. Zorgsysteem is niet toekomstbestendig nieuw zorgsysteem is nodig Zorg 3.0
    27. 27. Uitgangspunten van Zorg 3.0 mensgericht menslievend vanuit eigen kracht in eigen omgeving samenredzaam met bescherming van kwetsbare mensen
    28. 28. Voorbeelden van Zorg 3.0 Buurtzorg brengt verpleging en verzorging weer bij de mensen zelfsturende buurtzorgteams: verpleegkundigen ziekenverzorgenden zorg op maat in buurt op basis van behoeften zorgvrager integratie in netwerk van zorgvrager (gezin, vrienden, buurt) platte, horizontale organisatie met nauwelijks managers
    29. 29. Mensen gaan zichzelf organiseren in gemeenschappen vertrouwen transparant kleinschalig menselijke maat
    30. 30. Zorgcoöperatie ca. 60 in Nederland werken op lokale schaal voor mensen met beperking mensen lokaal op maat helpen
    31. 31. Geen Blauwdruk voor Zorg 3.0 zoeken, leren en experimenteren innovatieruimte is nodig voor experimenten werken met koplopers, niet met branchepartijen opschalen wat succesvol blijkt te zijn
    32. 32. Valkuilen keukentafelgesprek arrangement spoorboekje & marsroute resultaatgericht project
    33. 33. Gemeenten zijn nog niet klaar start in elke gemeente met experimenten zorg 3.0 jeugdzorg, ouderenzorg, wijk/buurtzorg ontwikkel een perspectief voor komende 10 jaar hoe ziet zorg 3.0 er uit in uw gemeente of organisatie? faciliterende rol van de overheid leggen van verbindingen tussen ‘het veld’ en de zorgvrager
    34. 34. Wat betekent dit nu voor Amsterdam-Noord?
    35. 35. ‘Zekerheden’ complexiteit diversiteit globalisering netwerksamenleving horizontalisering vergrijzing ontgroening klimaatverandering krimp verduurzaming groene economie
    36. 36. Contra-Trends glocalisering samenredzaamheid deeleconomie burgerinitiatieven circulaire economie faciliterende overheid menselijke maat
    37. 37. 4 Scenario’s Palet van Buurten sterke buurten met eigen karakter, lijkt op Noord nu Urban Village dorp in metropool met veel nieuwe mensen Urban Village zelfvoorzienend met toeristische trekpleister Noord Wereldstad veel hoogbouw , internationaal met grote bedrijven
    38. 38. Transitie van lelijk eendje naar mooie zwaan - drie zeer kwetsbare wijken - nog aantal zwakke buurten - broedplaatsen langs IJ-oever - burgerinitiatieven - Oud Noord vs Nieuw Noord
    39. 39. Speerpunten - sluiten metroring - woningen voor jongeren/starters - 14.500 extra woningen - brug over het IJ - beschermen van Waterlandse Zeedijk - faciliteren van initiatieven van onderop
    40. 40. Pas Op niet teveel knutselen plannen organiseren focus op infrastructuur top-down planning
    41. 41. Wat Wel organisch ontwikkelen doorbraakprojecten experimenteerruimtes zelfsturende teams faciliteren
    42. 42. Faciliteren = Organisch Ontwikkelen richting geven & innovatieruimte bieden
    43. 43. Gemeente in faciliterende rol richting geven duidelijke, ambitieuze kaders stellen werken volgens heldere spelregels / principes afstemmen van ontwikkelingen in samenhang
    44. 44. Gemeente in faciliterende rol innovatieruimte bieden mentale ruimte, juridische ruimte, organisatorische ruimte belemmeringen wegnemen ongedachte coalities stimuleren niet alles zelf willen organiseren, maar het mogelijk maken dat anderen het zelf kunnen organiseren
    45. 45. Faciliterende Overheid agenderen stimuleren verbinden schakelen organisch ontwikkelen
    46. 46. Competentieontwikkeling nieuwe kwaliteiten voor professional niet voor maar met mensen werken nieuwe kwaliteiten voor gemeente ambtenaren verbinden, schakelen, faciliteren
    47. 47. Ambtenaar 3.0 zit niet meer achter zijn bureau maar trekt de wijk/buurt in heeft een loket in de wijk/buurt
    48. 48. Wat te Doen Morgen? niets reflecteren op laatste paar jaar bewust onbekwaam of onbewust onbekwaam? geschikt als verbinder, facilitator, stimulator? hanteert u nog wereldbeeld van command-and-control?
    49. 49. Wat te Doen Overmorgen? stop met plannen maken kijk naar wijk of gebied vanuit complexiteitsbril waar zit de veerkracht en potentie van wijk/gebied ga op zoek naar koplopers [friskijkers, dwarsdenkers] start vernieuwingsproces vanuit smal & diep draagvlak
    50. 50. Inzichten in overgangsperiode naar samenleving 3.0 betekent wezenlijk andere rol van overheid Amsterdam Noord in transitie: duurt 30 jaar organisch ontwikkelen en faciliterende rol
    51. 51. Dienend Leiderschap visie, strategie, actie geduld, tact, wijsheid vertrouwen

    ×