Your SlideShare is downloading. ×
20111010 transitie duurzaam voedsel
Upcoming SlideShare
Loading in...5
×

Thanks for flagging this SlideShare!

Oops! An error has occurred.

×

Introducing the official SlideShare app

Stunning, full-screen experience for iPhone and Android

Text the download link to your phone

Standard text messaging rates apply

20111010 transitie duurzaam voedsel

426
views

Published on


0 Comments
0 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total Views
426
On Slideshare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
2
Actions
Shares
0
Downloads
10
Comments
0
Likes
0
Embeds 0
No embeds

Report content
Flagged as inappropriate Flag as inappropriate
Flag as inappropriate

Select your reason for flagging this presentation as inappropriate.

Cancel
No notes for slide
  • 11/10/11 Perez KSI-ECST Amsterdam June 2009
  • Transcript

    • 1. Transitie naar duurzaam Voedingssysteem
      • Bussum
      • 10 Oktober 2011
      • www.twitter.com/janrotmans
    • 2. Urgentie
      • ‘ blijvend hoge voedselprijzen komende jaren’
      • ‘ semi-permanente voedselcrisis’
      • ‘ klimaatverandering, droogte, ziektes, plagen
      • kan mondiaal voedselsysteem ‘crashen’ ’
      • VN, oktober 2011
    • 3. Urgentie
      • klimaatverandering
      • biodiversiteit milieudruk landgebruik
      • dierenwelzijn cultuurlandschap
      • gezondheidsrisico’s
    • 4. Scheve Verhoudingen
      • in 2010 waren er voor het eerst meer mensen die te veel
      • eten hadden (1.5 miljard) dan te weinig (925 miljoen)
    • 5. Persistent Probleem
      • Productie
      • productieketen grootschalig, complex, ondoorzichtig geworden
      • toelevering van grondstoffen en materialen – boerenbedrijven – transport - verwerking in slachterijen of zuivelfabriek - distributie naar groothandel – detailhandel - winkel en supermarkt - consument
      • veel risicofactoren in schakels van productieketen ingebouwd
      • het op grote afstand verplaatsen van dieren, veevoer en vlees ; zo goedkoop
      • mogelijk produceren ; zo dicht mogelijk op elkaar zetten van dieren
      • crises zijn symptomen van structuur, cultuur, werkwijze
    • 6. Economisering Voedselsysteem
      • economisering leidt tot schaalvergroting
      • leidt tot optimalisering en schaalvergroting
      • leidt tot ongewenste neveneffecten
    • 7. Verbroken Verbinding
      • relatie tussen mens en voedsel is verbroken
      • veel mensen hebben geen idee
      • waar voedsel vandaan komt
    • 8. Persistent Probleem
      • Consumptie
      • eisen die consument stelt aan kwaliteit en veiligheid
      • van voedsel worden steeds hoger
      • consument wil gezond, milieuvriendelijk en diervriendelijk voedsel
      • consument kiest nog steeds voor goedkoopste stukje vlees
      • gruwelen van beelden van besmette kippen en varkens, maar denken
      • tegelijkertijd dat “die bacillen er echt wel uitgaan”
      • consument in verwarring over wat duurzame producten zijn fair trade, puur en eerlijk, ecologisch, biologisch
    • 9. wereldwijde hang naar lokale worteling kringlopen voor energie, voedsel, afval gemeenschappen streekmarkten overal een succes Glocalisering
    • 10.
      • decentraal duurzaam wordt dé trend
      • gemeenschappen gaan energie opwekken / beheren
      • energie maar ook voeding, water, afval, zorg
      • bedrijven, organisaties, burgers, wijken, buurten, straten
      • ca. 400 plannen voor lokale energiecoöperaties
      • provincies, gemeenten, energiebedrijven, burgers
        • combinatie van zon/wind/warmte en smart grid
      Decentraal Duurzaam
    • 11. Dé producent bestaat niet
      • groeiende groep koplopers
      • Ben & Jerry, Cono, Lonely Chocolonely, Meatless
      • Mars, Verkade, Cadbury
      • peloton
      • Jamin, Albert Heijn, Jumbo, Hema, Lidl
      • achterblijvers
      • Aldi
    • 12. Dé consument bestaat niet
      • groep van ca. 100.000 die al duurzaam leeft
      • groep van ca. 2.5 miljoen die duurzaam wil leven
      • maar een duidelijk handelingsperspectief mist
      • groep van ca. 10 miljoen die voorlopig afwacht
      • groep van ca. 2.5 miljoen die aversie heeft tegen duurzaamheid
    • 13. Transitie naar duurzame voeding
      • van prijsgedreven voedselsysteem
      • naar duurzaam voedselsysteem waarin
      • energie, klimaat, pesticiden, vervuiling
      • arbeid, leefomstandigheden een rol spelen
    • 14. Status Transitie
      • Consumptie
      • afgelopen decennia
      • heeft verandering in perceptie plaatsgevonden
      • heeft verandering in attitude plaatsgevonden
      • heeft nog geen gedrags verandering plaatsgevonden
      • aantal vegetariërs toegenomen tot ca. 6%
    • 15. Perceptieverandeirng
      • Vleeseters
      • Nederlanders eten gemiddeld tijdens hun leven 734 dieren:
      • 4 koeien
      • 5 schapen
      • 34 varkens
      • 690 kippen
      • 1 kalf
    • 16. Perceptieverandeirng
      • Jongeren
      • 89% jongeren wil dat voedsel duurzaam geproduceerd wordt
      • dierenwelzijn en milieu zijn belangrijke factoren bij keuze voedsel
      • 75% akkoord met vervanging broodje ham door duurzaam broodje
      • grote behoefte aan praktische tips om eetgewoonten te verbeteren
      • jongeren willen duurzaam voedsel
      • Voedingscentrum
    • 17. Status Transitie
      • Productie
      • afgelopen decennia
      • aantal groene voedingsproducten significant toegenomen
      • is duurzaam ondernemen doorgebroken
      • is duurzaamheid een commerciële troef geworden
      • 10-20% groei per jaar in groene voedingsproducten
    • 18. Doorbraak naar duurzaam voedingssysteem ” Wijdverspreide toepassing van het nieuwe paradigma Tijd Opbouw van duurzame samenlevingl Consolidatie 20 - 30 jaar Doorontwikkelingsfase Voorontwikkelingsfase 20 - 30 jaar Kantelpunt Strijd tussen het oude en nieuwe paradigma Afbraak en opbouw van instituties We zitten hier
    • 19. Multi-level analyse Voedingssector Macro-niveau - globalisering - WTO + klimaatverandering + voedselcrisis + dierziekten Meso-niveau - EU-landbouwbeleid - voedingsregime Nederland - schaalvergroting + duurzaam ondernemen - belangenorganisaties Micro-niveau + biologische landbouw + consumentenvoorkeuren + toename vegetariërs + niche-markt vleesvervangers + nieuwe netwerken
    • 20. Inschatting
      • er is een lange voorontwikkelingsfase geweest
      • er is al veel geëxperimenteerd
      • er is al eiwitdialoog gestart
      • er zijn platforms opgericht
      • [ taskforce biologische landbouw ]
      • nog geen duidelijke visie
    • 21. Conclusie
      • transitie naar duurzaam voedingssysteem
      • staat aan de rand van een doorbraak
    • 22. Transitie = Machtsstrijd
        • regime: dominante structuur, cultuur en werkwijzen
        • met macht en gevestigde belangen
        • niche: opkomende, afwijkende structuur, cultuur en
        • werkwijzen op klein schaalniveau
        • niche wil macht ontwikkelen en het bestaande regime
        • overnemen; regime beschermt zich daartegen door de
        • niche onschadelijk te maken of op te nemen
        • transitie = regime-wisseling = machtswisseling
    • 23. Voedselregime
      • goed georganiseerd, wijdvertakt voedselregime
    • 24. Opkomend niche voedselregime
      • divers en gefragmenteerd
      • duizenden kleinschalige initiatieven
      • veel biologische producenten
      • bouwen alternatief voedselsysteem
      • krachtige onderstroom
    • 25. Kantelfase van transitie
      • oplopende spanningen tussen
      • grootschalig en kleinschalig voedselsysteem
      • beide zijn nodig en co-existeren:
      • grootschalig, schoon, eerlijk versus kleinschalig, ambachtelijk
      • duurzaamheid is verbindende schakel
    • 26. Wat is er nodig voor doorbraak?
      • stap maken van koplopers naar peloton
      • faciliterende overheid
      • vermarkten duurzame producten
      • waardengemeenschappen bedienen
    • 27. Overheid zelf
      • formuleer hoog duurzaamheidsambitieniveau
      • werk aan gemeenschappelijk toekomstbeeld
      • ontwikkel normen en regels voor duurzame voeding
      • stimuleer duurzame voeding consument
    • 28. Hoog duurzaamheidsambitieniveau
      • in 2012: in alle sport- en bedrijfskantines eten duurzaam
      • in 2015: 25% van het assortiment in supermarkt is duurzaam
      • in 2020: mensen eten 2 dagen per week geen vlees
      • in 2025: hele voedingsketen in Nederland duurzaam?
    • 29. Toekomstvisie Voeding
      • mensen eten gezonder dan vroeger
      • mensen eten liever appel uit Nederland dan uit Nieuw-Zeeland
      • aantal vleeseters is net zo groot als aantal vegetariërs in 2011
      • onduurzaam voedsel is voorzien van waarschuwende stickers
      • hamburger is de sigaret van 2011
      • mensen eten veel duurzaam gekweekte vis (2-3 keer per week)
    • 30. McDonalds Biologisch – McFast + McSlow
    • 31.  
    • 32. Duurzame Samenleving
    • 33.  
    • 34. Toekomstvisie Voeding
      • mondiale voedselketen wordt gestuurd vanuit duurzaamheid
      • op basis van eerlijke prijzen en sociale rechtvaardigheid
      • regionale en lokale duurzame voedselketens
      • voedsel (groenten en fruit) wordt lokaal/regionaal geproduceerd
      • op het platteland heeft ieder zijn moestuin
      • in de stad stadslandbouw: veel mensen telen eigen voedsel
    • 35.  
    • 36.  
    • 37.  
    • 38. Toekomstvisie Voeding
      • biologische landbouw is dominant
      • net zoveel landbouwareaal met veel minder boeren
      • zilte landbouw is belangrijke tak van landbouw
      • zilte zeekool, zilte groene asperges
      • algen zijn belangrijke voedingsmiddelen
      • en bronnen van duurzame energie
    • 39.  
    • 40.  
    • 41. Transitie van roken naar niet-roken
      • in 1958: rookt 90% van volwassenen
      • in 2011: rookt 22% van volwassenen (10% van jongeren)
      • culturele drager, symbool
      • in 1950: verband tussen roken en longkanker (Doll)
      • steeds explicietere waarschuwingen
      • reclame steeds verder teruggedrongen
      • in 1990: rookverbod in vliegtuigen, daarna in openbaar vervoer
      • in 2004: rookvrije werkplek
      • in 2008: horeca rookvrij
    • 42. Normen en regels voor duurzame voeding
      • 1. formuleer normen voor duurzame voeding waar
      • producenten aan moeten voldoen
      • - energie, klimaat, uitstoot, pesticide, arbeid
      • 2. formuleer normen voor retailers voor duurzaam assortiment
      • - 25% van assortiment duurzaam in 2015, 50% in 2025
      • 3. introduceer ‘carbon labeling’ van voedsel
      • - CO2 uitstoot aangeven op alle voedingsproducten
      • gebruik duurzaam inkopen als hefboom
    • 43. Stimuleer duurzame voeding consument
      • 1. maak duurzame voeding goedkoper en zichtbaarder
      • analagon met BPM voor groene auto’s
      • tijdelijke subsidies, BTW-vrij maken (kan alleen Europees)
      • 2. werk met iconen en doorbraakprojecten
      • typisch groene producten die hip worden
      • sterren koks als iconen die groen aanprijzen
      • 3. richt je op 2.5 miljoen (koplopers + peloton)
      • slimme verleidingscampagne, bied het duidelijk en slim aan
    • 44. Food-in systeem
          • analoog aan Duitse systeem voor feed in voor energie
          • tijdelijke prijsopslag op ‘onduurzame’ voedsel productie
          • genereert geld voor:
              • betere prijs voor de boer
              • investeringsfonds voor verduurzaming landbouw
              • kunnen partijen dit gezamenlijk organiseren?
    • 45. Stimuleer duurzame voeding consument
      • stimuleer koplopers
      • - minder vlees te eten
      • - minder vlees weg te gooien
      • - meer voedsel van dichtbij te gebruiken
      • belonen helpt!
    • 46. Richt je op waardengemeenschappen
      • cultural creatives
      • scholen
      • sportverenigingen
      • voetbalstadions
      • www.nieuwvers.nu
    • 47. Rol van overheid
      • niet de regisseur
      • geen belangenbehartiger
      • wel aanjager
      • stimulator
      • faciliteerder
    • 48. Rol van overheid
      • ga het niet zelf organiseren
      • maar maak mogelijk dat het gebeurt
      • voorwaarden:
      • leiderschap
      • ambitie
      • intern op één lijn
    • 49. Conclusie
      • 1. urgentie is nog nooit zo hoog geweest
      • 2. transitie naar duurzame voeding is al decennia gaande
      • 3. momentum is er: we staan aan de rand van doorbraak
      • 4. overheid kan doorbraak creëren: via normen én verleiding
      • geen poldermodel aanpak!