Системийн шинжилгээ, зохиомж

7,443 views

Published on

Системийн шинжилгээ, зохиомж

0 Comments
4 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

No Downloads
Views
Total views
7,443
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
211
Actions
Shares
0
Downloads
430
Comments
0
Likes
4
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

Системийн шинжилгээ, зохиомж

  1. 1. Ñèñòåìèéí øèíæèëãýý áà çîõèîìæ ëåêö ¹1 Ã. Îäîí÷èìýãÌýäýýëýëèéí ñèñòåìèéí àãóóëãà áà ñèñòåìèéí îð÷èíÑèñòåì ãýæ þó âý? Ñèñòåì ãýäýã íü ººð õîîðîíäîî óÿàëäàà õîëáîî á¿õèé íýãæõýñã¿¿äèéí íèéëáýð öîãö ãýñýí óòãà á¿õèé systema ãýñýí Ãðåêñ ¿ãíýýñ ãàðàëòàé.Ñèñòåì îðøèí áàéõ ¿íäýñ íü íýã áóþó ò¿¿íýýñ äýýø çîðèëãîä õ¿ðýõýýðçàãâàð÷èëàãäñàí áàéäàãò îðøèíî. Ñèñòåìèéí òàëààð îëîí òîäîðõîéëîëòáàéäàã. • ªºð õîîðîíäîî óÿàëäàà õîëáîî á¿õèé ýëìåíò¿¿äèéí öîãö þì. • Í¿äýíä õàðàãäàõ áîäèò ç¿éëñèéí õèéñâýðëýë þì. • Òîäîðõîé çîðèëãî äîð íýãäñýí á¿ðýëäýõ¿¿í õýñã¿¿ä þì.Ñèñòåì íü çààâàë çîðèëãîòîé áàñ äýä õýñã¿¿äýä ñàëäàã áàéõ ¸ñòîé. Äýä õýñã¿¿äíü 3 ÿíç áàéíà. 1. Äýä ñèñòåì 2. Á¿ðýëäýõ¿¿í õýñã¿¿ä 3. Ýëìåíò¿¿äÁ¿ðýëäýõ¿¿í õýñýã áóþó äýä ñèñòåì¿¿ä ãýäýã íü ÿìàðâàà íýãýí ôèçèê áèåòîéëãîëò òºñººëºë áàéæ áîëíî. Á¿ðýëäýõ¿¿í õýñýã íü ýíãèéí áàñ íèéëìýë áàéæáîëíî. Íèéò ñèñòåìèéí çîðèëãî íü äýä ñèñòåìèéí çîðèëîîñ èë¿¿ çýðýãëýëòýéáàéõ ¸ñòîé. Ýëìåíò¿¿ä ãýäýã íü öààø çàäðàõã¿é ºãºãäëèéí õàìãèéí áàãà íýãæþì. Ñèñòåìèéí øèíæ ÷àíàðÑèñòåìèéí øèíæ ÷àíðûã äàðààõ áàéäëààð àíãèëæ áîëíî. • Çîõèîí áàéãóóëàëòûí øèíæ ÷àíàð: òóõàéí ñèñòåìèéí á¿òýö äàðààëàëûã ¿ç¿¿ëäýã. Äýä ñèñòåìèéí õàðèëöàà õàìààðàë, ýðõ ìýäëèéí á¿òýö, çàõèðàìæ òóøààëûí õîëáîîã ¿ç¿¿ëíý. Æèøýý íü: 1
  2. 2. Ñèñòåìèéí øèíæèëãýý áà çîõèîìæ ëåêö ¹1 Ã. Îäîí÷èìýã Çàõèðàë Áîðëóóëàëòûí ¯éëäâýðëýëèéí Á¿ðòãýëèéí äýä äýä çàõèðàë äýä çàõèðàë çàõèðàë ........ Öåõ 1. Öåõ N • Õàðèëöàí ¿éëäëèéí øèíæ ÷àíàð : ñèñòåìèéí íýã õýñýã íºãºº õýñýãòýéãýý õàðèëöàí ¿éë÷ëýëöýæ áàéæ çîðèëãîî ãàðãàäàã. Æèøýý íü : Õóäàëäàà ↔¯éëäâýðëýë Ñàíàõ îé↔ ªãºãäºë, ïðîãðàìì • Öîãö øèæ ÷àíàð : ñèñòåìèéí äýä õýñã¿¿ä ººð ººðèéí ãýñýí çîðèëãîòîé. Òýäãýýð íü íýãäñíýýðýý íèéò ñèñòåìèéí çîðèëãûã ãàðãàäàã. Ñèñòåìèéí ýëìåíò¿¿äÀëèâàà ñèñòåì îð÷èíòîéãîî áàéíãà õàðèëöàí ¿éë÷ëýëöýæ áàéäàã áºãººä¿éë÷ëýõ îð÷íîîñîî õàìààðàí áàéíãà ººð÷ëºãäºæ áàéäàã. Ñèñòåì íü äàðààõ¿íäñýí ýëìåíò¿¿äòýé. • Áîëîâñðóóëàëò ( ïðîöåññ ) : Îðîëòûí ãàðàëò áîëãîí õóâèðãàõ ¿éëäýë. Èõýâ÷ëýí ñèñòåìèéí ãàðàëòààñ õàìààðàí îðîëòûã áººíººð ýñâýë õýñýã÷èëñýí áàéäëààð áîëîâñðóóëäàã. Ãàðàëòûí òîäîðõîéëîëò ººð÷ëºãäºõºä ïðîöåññ ìºí ò¿¿í÷ëýí îðîëòîä ÷ ººðëºëò îðíî. Çàðèì òîõèîëäîëä áîëîâñðóóëàëòààñ õàìààðàí îðîëòûã ººð÷èëºõ òîõèîëäîëä áîëîâñðóóëàëòààñ õàìààðàí îðîëòûã ººð÷èëºõ òîõèîëäîë ãàðíà. 2
  3. 3. Ñèñòåìèéí øèíæèëãýý áà çîõèîìæ ëåêö ¹1 Ã. Îäîí÷èìýã • Õÿíàëò : Ñèñòåìèéã óäèðäàí ÷èãë¿¿ëýõ ¿íäñýí ýëìåíò. • Óðâóó õîëáîî : Ñèñòåìèéí ãàðàëòûã ñòàíäàðò ãàðàëòòàé õàðüöóóëñíààð îðîëò, ãàðàëò áîëîí áîëîâñðóóëàëòàíä øààðäëàãàòàé ººð÷ëºëòèéã õèéíý. Ýíý íü ñèñòåìèéí øèíæèëãýýíïä ìàø ÷óõàéûë ýëìåíò þì. • Îð÷èí : Àëèâàà ñèñòåì îð÷íû äîòîð ¿éë àæèëëàãààãàà ÿâóóëäàã ó÷èð îð÷íûã íºãºº òàëààñ Syper System ãýæ ¿çýæ áîëíî. ¯íýí õýðýãòýý îð÷èí íü ñèñòåìèéí ¿éë àæèëëàãààã ÷èãë¿¿ëæ áàéäàã. • Õ¿ðýý õèë õÿçãààð : Ñèñòåìèéí õ¿ðýýã õààãóóð õýðõýí õÿçãààðëàñíààð íü îð÷íûã òîäîðõîéëîõ áîëîìæòîé. Ñèñòåìèéí òºðºëÑèñòåì íü äàðààõ òºðë¿¿äòýé. • Íýýëòòýé áà õààëòòàé : Îð÷èíòîéãîî á¿ðýí õàðüöàæ áàéâàë íýýëòòýé, îð÷èíòîéãîî á¿ðýí áóñ õàðüöàæ áàéâàë õààëëòàé ñèñòåì ãýíý. • Ôèçèê áà õèéñâýð : Ôèçèê áóþó îðøèí áàéãàà ñèñòåìèéã äàðààõ 2 õýñýãò õóâààäàã. 1. Ñòàòèê ñèñòåì : Ýíý íü òîãòâîðòîé îðøèæ áàéãàà ñèñòåì þì. 2. Äèíàìèê ñèñòåì : Îðøèæ áàéãàà áîëîâ÷ áàéíãà ººð÷ëºãäºæ áàéâàë äèíàìèê ñèñòåì ãýíý. Õ¿íèé îðîëöîîòîé ìýäýýëýëèéí ñèñòåìÝíý ñèñòåìèéí ìýäýýëýë áîë àëèâàà ¿éë ÿâäàë òºëºâ áàéäëûí òàëààðõýðãýëçýýã áàãàñãàäàã. Ìýäýýëýëèéí ñèñòåì íü ñèñòåìèéí øèíæýý÷ áà õýðýãëýã÷õî¸ðûí õîîðîíä õàðèëöàí ¿éë àæèëëàãààíû ¿íäýñ áàéõ ¸ñòîé. Èéìäìýäýýëýëèéí ñèñòåì íü ìýäýýëýëèéã áîëîâñðóóëàõ ò¿¿íèéã òºëºâëºõ, õÿíàõçîðèëãîîð õýðýãëýã÷òýé õîëáîæ ºãºõ áîëíî. ̺í õýðýãëýã÷èäýä ¿íäýñëýñýíøõëãóóðèéí õ¿ðýýíä çàãâàð÷ëàäñàí òºõººðìæ ïðîöåäóð áîëîí ¿éëäëèéí 3
  4. 4. Ñèñòåìèéí øèíæèëãýý áà çîõèîìæ ëåêö ¹1 Ã. Îäîí÷èìýãñèñòåì, ïðîãðàìì õàíãàìæèéí îëîíëîã ãýæ ¿çäýã. Ìýäýýëýëèéí ñèñòåìèéãäîòîð íü äàðààõ áàéäëààð àíãèëíà.¯¿íä : 1. Ôîðìàëü : Ýíý íü çîõèîí áàéãóóëàëòòàé, àëáàí ¸ñíû ãýñýí ¿ã. 2. Ôîðìàëü áóñ : ìýäýýëýëèéí ñèñòåìèéã çîõèîí áàéãóóëààã¿é ãýñýí ¿ã. Êîìïüþòåðò ¿íäýñëýãäñýí ìýäýýëýëèéí ñèñòåìÌýäýýëýëèéí óäèðäëàãûí áîëîí øèéäâýð ãàðãàõ òºâøèí㺺ð íü ñòðàòåãèéí,óäèðäëàãûí, ¿éë àæèëëàãààíû ãýæ àíãèëíà. • Ñòðàòåãèéí ãýäýã íü óðò óäààí õóãàöààíû òºëºâëºãºº õóðèìòëàãäñàí ìýäýýëýëýýð øèéäâýðëýõ áîäëîãóóä îðíî. Æèøýý íü : õ¿í àìûí ºñºëò, ñàíõ¿¿ãèéí õºðºí㺠îðóóëàëòûí õàíäëàãà çýðýã íü óäèðäëàãûí äýýä øàòíû øèéäâýðëýõ àñóóäàë ó÷èð ñòðàòåãèéí ìýäýýëýë îðíî. Èéì òºðëèéí ìýäýýëýëèéã øèéôäâýð ãàðãàã÷ ñèñòåìèéí òóñëàìæòàéãààð áîëîâñðóóëíà. • Óäèðäëàãûí ãýäýã íü äóíä øàòíû óäèðäëàãàä øóóä õýðýãëýõýä îðøèíî. Æèøýý íü : áîðëóóëàëòûí øèíæèëãýý, ìºí㺠õºðºíãèéí òºñºâ, ñàð æèëèéí òàéëàí, ìàÿãòûí òºñºâ çýðýã îðíî. Áîãèíî ºîëîí äóíäøàòíû òºëºâëºëò îðíî. Èéì òºðëèéí ìýäýýëýëèéã óäèðäëàãûí ìýäýýëýëèéí ñèñòåìýýð áîëîâñðóóëíà. • ¯éë àæèëëàãààíû ãýäýãò áîãèíî õóãàöààíû ºäºð òóòìûí ìýäýýëýë îðíî. Æèøýý íü : àæèë÷äûí öàãèéí á¿ðòãýë, îþóòíû èðö, àãóóëàõàä áàéãàà á¿òýýãäýõ¿¿íèé òîî, áàíêíû îðëîãî, çàðëàãûí ìýäýýëýëèéí õóóäàñ çýðýã îðíî. Èéì ìýäýýëýëèéã ºãºãäºë áîëîâñðóóëàõ ñèñòåìýýð áîëîâñðóóëíà. 4
  5. 5. Ñèñòåìèéí øèíæèëãýý áà çîõèîìæ ëåêö ¹1 Ã. Îäîí÷èìýã Áèçíåñèéí õýðýãöýýã êîìïüþòðààð õàíãàõªíºº ¿åä ñèñòåìèéí øèíæèëãýýã øèéäâýðëýõäýý êîìïüþòåð ºðãºí õýðýãëýäýãáîëñîí. Èéì ó÷ðààñ ñèñòåìèéí øèíæýý÷ õ¿ì¿¿ñèéã óäèðäàí çîõèîí áàéãóóëàõ÷àäâàðòàé áàéõ çýðýãöýý êëìïüþòåðèéí òåõíîëîãèéã ìýääýã áàéõ øààðäëàãàãàð÷ èðíý. Ýíý íü õ¿í ìàøèíû ñèñòåì áºãººä òóñãàé ¿éë àæèëëàãààíû îëîíòàëò ä¿ðñëýëýýýð óäèðäëàãûã õàíãàõ çîðèëãîîð áèé áîëñîí ìýäýýëýëáîëîâñðóóëàõ á¿ëýã ôóíêö¿¿äèéí îëîíëîã þì. ªºðººð õýëáýë ìýäýýëýëèéíñèñòåìèéí îëîíëîã þì. ªãºãäëèéí ñàíÝíý íü îëîí õýðýãëýã÷ íýãýíý çýðýã õýðýãëýýíèé ïðîãðàììûí òóñëàìæòàéãààðõàíäàí áîëîâñðóóëæ áîëîõ õàðèëöàí õîëáîîòîé ¿ë äàâòàãäñàí ºãºãäë¿¿äèéíöóãëóóëãà þì. Ýíä õàäãàëàãäàæ áàéãàà ìýäýýëýëèéã ºãºãäïëèéí ñàíã óäèðäàõñèñòåìýýð õàíãàíà. ªãºãäëèéí ñàíã õýðýãëýñíèé äàâóó òàë íü äàðààõ áàéäëààðèëýðõèéëýãäýíý. ¯¿íä áîëîâñðóóëàëò õèéõ õóãàöàà áàãàñíà. ̺í á¿õõýðýãëýýíä òºâëºðñºí íýã áóþó õýä õýäýí ôàéë ýçýìøèíý. ªãºãäëèéíäàâõàðäàë áàãàññàí ó÷èð õàäãàëàõ òºõººðºìæèéí çàéã õýìíýæ ÷àäíà. Áàñºãºãäëèéí ñàíä íýã ë óäàà õàäãàëàõ áºãººä øààðäëàãàòàé ¿åäýý õýäýí ÷ óäààõàíäàõàä õÿëáàð áîëñîí. 5
  6. 6. Ñèñòåìèéí øèíæèëãýý áà çîõèîìæ ëåêö ¹2 Ã. Îäîí÷èìýãÑèñòåìèéã Õºãæ¿¿ëýõ Àìüäðàëûí Öèêë ( System Development Life Cycle )ÑÕÀÖ - Ñèñòåìèéã Õºãæ¿¿ëýõ Àìüäðàëûí ÖèêëÑèñòåìèéã õºãæ¿¿ëýõ àìüäðàëûí öèêë ãýäýã íü ìýäýýëýëèéí ñèñòåìèéãáàéãóóëàõ ¿å øàò þì. Ñèñòåìèéã çîõèîí áàéãóóëàõ, ¿¿ñãýõýä ìàø îëîí õ¿í,òîíîã òºõººðºìæ îðîëöäîã íàðèéí íèéëìýë ¿éë àæèëëàãàà þì. Ñèñòåìèéãõºãæ¿¿ëýõ àìüäðàëûí öèêë íü 7 ¿å øàòòàé. 1. Õýðýãöýý øààðäëàãà òîäîðõîéëîõ: Ýíý ¿å øàòàä ñèñòåì ÿìàð áàéõ ¸ñòîé âý? ãýäãèéã òîäîðõîéëíî. Õóó÷èí ñèñòåì ÿìàð ó÷ðààñ õýðýãëýã÷èéí õýðýãöýýã õàíãàõã¿é áàéãààã ñóäëàæ, õàíãàõèéí òóëä øèíý ñèñòåìäýý ÿìàð ÿìàð øààðäëàãà òàâèõèéã òîäîðõîéëíî. ªºðººð õýëáýë áîäëîãûí äààëãàâàðûã ãàðãàíà. 2. Òåõíèê ýäèéí çàñãèéí ¿íäýñëýë òîãòîîõ: Ñèñòåìèéí íººö áîëîëöîîã òîîöíî. ªºðººð õýëáýë ñèñòåìèéã áàéãóóëàõ ¿íý ºðòºã, õ¿í õ¿÷, ìàòåðèàë òåõíèêèéã òîîöíî. Èíãýñíýýð ñèñòåìèéí ¿íý ºðòºãèéã òîäîðõîéëæ øèíý ñèñòåìèéí õèð àøèãòàéã õàðóóëíà. 3. Ñèñòåìèéí øèíæèëãýý: Ýíý ¿å øàòàä îðøèí áàéãàà ñèñòåìèéí ôèçèê áà ëîãèê çàãâàðûã ãàðãàäàã. Áàñ øèíý ñèñòåìèéí ëîãèê çàãâàðûã ãàðãàäàã. ªºðººð õýëáýë òóõàéí ñèñòåìèéí òàëààðõ ìýäýýëýë öóãëóóëäàã ¿å øàò þì. Ñèñòåìèéí øèíæèëãýýã õèéñíèé äàðàà äàðààõ àñóóäàëóóäàä õàðèó àâäàã. • Õýí ¿¿íèéã õèéæ áàéíà? • Õýí ¿¿íèéã õèéâýë çîõèõ âý? • Õýçýý ¿¿íèéã õèéõ âý? • Õýçýý õèéâýë çîõèõ âý? • Õààíà ¿¿íèéã õèéæ áàéíà? • Õààíà õèéâýë çîõèõ âý? • Þó õèéæ áàéíà? • Þó õèéâýë çîõèõ âý? • ßàãààä ¿¿íèéã õèéæ áàéíà? • ßàãààä ¿¿íèéã õèéõ áîëñîí áý? 1
  7. 7. Ñèñòåìèéí øèíæèëãýý áà çîõèîìæ ëåêö ¹2 Ã. Îäîí÷èìýã • Õýðõýí õèéæ áàéíà? • Õýðõýí õèéâýë çîõèõ âý? 4. Ñèñòåìèéí çîõèîìæ : Øèíý ñèñòåìèéí ëîãèê çàãâàð äýýð ¿íäýñëýí ôèçèê çàãâàðûã ãàðãàäàã. ªºðººð õýëáýë çîõèîìæ íü òóõàéí ñèñòåìèéã õýðõýí õèéõèéã òîäîðõîéëäîã. Ñèñòåìèéí çîõèîìæèéã õèéñíýýð äàðààõ àñóóäàëóóä òîäîðõîé áîëäîã. • Íèéò ñèñòåìèéí áîëîâñðóóëàëò þó áîëîõ áóþó ïðîãðàììûí çîõèîìæ • Íèéò ñèñòåìèéí îðîëòûí øààðäëàãà áóþó ÿìàð îðîëò îðîõûã òîäîðõîéëîõ çàãâàð. Ýíý çàãâàð íü ìàÿãòûí çîõèîìæ áîëîí òàéëàíãèéí çîõèîìæ þì. • Íèéò ñèñòåìèéí ãàðàëòûí øààðäëàãà áóþó þó ãàðàõûã òîäîðõîéëîõ çàãâàð áîëîõ òàéëàíãèéí çîõèîìæ • Òóõàéí ñèñòåìèéí ôàéëûí çàãâàð 5. Ïðîãðàììûí êîä÷èëîë: Ïðîãðàììûí êîä áè÷íý. Æèøýý íü õÿíàëòûí ïðîãðàìì, íººö ¿¿ñãýõ ïðîãðàìì, õàìãààëàõ ïðîãðàìì ãýõ ìýò. 6. Òåñòëýõ: Øàëãàãäñàí òàéëàíãèéí ¿ð ä¿í. Øàëãàõäàà ìîäóëü òóñ á¿ðýýð, íýãäñýí ìîäóëèàð, íèéò ñèñòåìýýð øàëãàäàã. 7. Íýâòð¿¿ëýëò: Ýíý ¿å øàòààð ýöñèéí õýðýãöýý õàíãàãäñàí ýñýõ, õàíãàãäààã¿é áîë çàñâà𠺺ð÷èëºëò õèéõ ýñýõèéã òîäîðõîéëäîã. Áàñ õýðýãëýã÷èéí çààâàð, ãàðûí àâëàãà, ñèñòåìèéã ¿íýëñýí ýöñèéí ä¿ãíýëò çýðýã íü îðíî. ÑÕÀÖ-í ¿¿ñýë õºãæèë Ñèñòåìèéã õºãæ¿¿ëýõ àìüäðàëûí öèêëèéã ¿¿ñýë õºãæ뺺ð íü 4 àíãèëäàã. 1. Óëàìæëàëò ÑÕÀÖ: Ýíý ¿åä ¿ðãýëæèëñýí ¿ã, õ¿ñíýãò àøèãëàäàã áàéñàí ó÷ðààñ ¿ð ä¿í íü îéëãîõîä õ¿íäðýëòýé áàéñàí. 2. Á¿òýöëýãäñýí ÑÕÀÖ: Ýíý ¿åýñ ãðàôèê õýðýãñýë àøèãëàõ áîëñîí. Æèøýý íü: Îáúåêòûí õîëáîîñûí äèàãðàìì, ºãºãäëèéí óðñãàëûí äèàãðàìì, 2
  8. 8. Ñèñòåìèéí øèíæèëãýý áà çîõèîìæ ëåêö ¹2 Ã. Îäîí÷èìýã á¿òöèéí ñõåì, øèéäâýðèéí ìîä, øèéäâýðèéí õ¿ñíýãò, á¿òýöëýãäñýí àíãëè õýë ãýõ ìýò. 3. CASE õýðýãñýëòýé ÑÕÀÖ: Ýíý ¿åñ ýõëýí êîìïüþòåðèéí òóñëàìæòàéãààð ïðîãðàìì õàíãàìæèéã áîëîâñðóóëäàã áîëñîí. Ýíý õýðýãñýëèéí çîðèëãî íü ñèñòåìèéí øèíæýý÷èäèéí øèíæèëãýý çîõèîìæ õèéõ ïðîöåññèéã õºíãºâ÷èëæ, õÿëáàð÷èëæ, ìåõàíèê ãàð àæèëëàãààã óñòãàõàä îðøèíî. CASE - Computer Aided Software Engineering 4. Îáúåêò õàíäàëòàò ÑÕÀÖ: Ýíý ¿åñ ýõëýí ïðîãðàìì÷ëàëä îáúåêò õàíäàëòàò òåõíîëîãèéã àøèãëàõ áîëñîí.Ñèñòåìèéã ººð÷èëºõºä õ¿ðãýäýã õ¿÷èí ç¿éë¿¿ä : Ñèñòåìèéã ººð÷èëºõºäõ¿ðãýäýã 2 õ¿÷èí ç¿éë áàéäàã. 1. Ãàäààä õ¿÷èí ç¿éë: • Çàñãèéí ãàçàð • ªðñºëäºã÷ • Õýðýãëýã÷ • ̺íãºíèé õàíø 2. Äîòîîä õ¿÷èí ç¿éëä íü ñèñòåìèéí øèíæýý÷ ººðºº îðíî.Óäèðäëàãûí ìýäýýëýëèéí ñèñòåìèéí çîõèîí áàéãóóëàëòÓäèðäëàãûí ¿éë àæèëëàãàà òîâ÷ òîäîðõîé, ¿íýí çºâ, øóóðõàé ìýäýýëýë äýýðòóëãóóðëàäàã. Óäèðäëàãûã îëîí òàëò ìýäýýëýëýýð ò¿ðãýí øóóðõàé õàíãàõàä÷èãëýãäñýí ìýäýýëýë áîëîâñðóóëàõ õ¿í, ìàøèíû ñèñòåìèéã óäèðäëàãûíìýäýýëýëèéí ñèñòåì ãýíý. ( ÓÌÑ ) Àæèë çîõèîí áàéãóóëàõ ãýäýã íü àæëûíýëìåíò íýã á¿ðèéã á¿ëýãëýí, õàðãàëçàõ ìóæ õ¿ðýýã íü òîäîðõîéëîõ ÿâäàë þì.Íèéòëýã õýëáýðèéí ÓÌÑ-èéí çàãâàðûã ¿ç¿¿ëüå. 3
  9. 9. Ñèñòåìèéí øèíæèëãýý áà çîõèîìæ ëåêö ¹2 Ã. Îäîí÷èìýã Çàõèðàë Çàõèðãàà ÑØÇ-í Ïðîãðàììûí Òóñëàõ ¿éë òºëºâëºëò õýñýã õýñýã àæèëëàãààíû õýñýã 1. Çàõèðãàà òºëºâëºëò õýñãèéí ¿¿ðýã íü: • Õýðýãëýã÷òýé õàðüöàõ õàðüöààã çîõèöóóëàõ, õýðýãëýã÷èéí øààðäëàãûí ººð÷ëºëòèéã õ¿ëýýí àâàõ • Àæèë÷èí àëáàí õààã÷èéã ñîíãîõ, ñóðãàõ, ïðîãðàìì õàíãàìæ áà òåõíèê õàíãàìæèéí ººð÷ëºëòèéã õàðüöóóëàõ • Íèéò ÓÌÑ-èéí òºñºâ ¿éë àæèëëàãààíû òºëºâëºëò ã¿éöýòãýëèéã õàíãàõ 2. Ñèñòåìèéí øèíæèëãýý áà çîõèîìæèéí á¿ðýëäýõ¿¿í õýñýãò ñèñòåìèéí øèíæýý÷, çîõèîìæ ãàðãàõ àæèëòàíãóóä îðäîã. Ýäãýýð íü ñòàíäàðòûã õºãæ¿¿ëýõ ñèñòåìèéí øèíæèëãýý çîõèîìæ õèéõ àðãà÷èëàëûã áîëîâñðîíãóé áîëãîõ çýðýã àæèë ¿¿ðã¿¿äèéã ã¿éöýòãýíý. Ýíý íü á¿òýö çîõèîí áàéãóóëàëòûí õóâüä äàðààõ 2-í õýëáýðòýé áàéæ áîëíî. • Òºñºëä õàíäëàãàòàé çîõèîí áàéãóóëàëò : Ýíý çîõèîí áàéãóóëàëò íü õÿçãààðëàãäìàë òºñºë áîëîâñðóóëàõ íºõöºëä òîõèðîìæòîé. ÑØÇ-ûí õýñãèéí ìåíåæåð Òºñºë 1 Òºñºë 2 Òºñºë 3 Òºñëèéí óäèðäàã÷ Òºñëèéí óäèðäàã÷ Òºñëèéí óäèðäàã÷ Ñ/Ø, Ñ/Ø. . . . . .Ñ/Ø Ñ/Ø, Ñ/Ø. . . . . .Ñ/Ø Ñ/Ø, Ñ/Ø. . . . . .Ñ/Ø 4
  10. 10. Ñèñòåìèéí øèíæèëãýý áà çîõèîìæ ëåêö ¹2 Ã. Îäîí÷èìýã • Íýãäñýí õàíäëàãàòàé çîõèîí áàéãóóëàëò : Ýíý çîõèîí áàéãóóëàëòûí îíöëîãî íü õÿíàëò ºíäºð áàéõûã øààðäàíà. Øèíæýý÷èä îëîí ÿíçûí ñèñòåì äýýð àøèãëàíà. Á¿õ øèíæýý÷èä íýã àæèë äýýð òºâëºðºí òóõàéí àæëàà äóóñàíãóóò äàðààãèéí òºñºëä øèëæèíý. ÑØÇ-èéí Á¿ðòãýë õýñãèéí òîîöîîíû Áîëîâñîí õ¿÷íèé Íèéò ÑØ- ÑØÇ-èéí èéí õýñãèéí 3. Ïðîãðàììûí õýñýãò õýðýãëýýíèé áîëîí ñèñòåìèéí òåõíèê õàíãàìæ áîëîâñðóóëàõ, ïðîãðàìì õàíãàìæèä çàñâàð ¿éë÷èëãýý õèéõ, ñàéæðóóëàõ áàðèìò áè÷ãèéã áîëîâñðóóëàõ àæèëòíóóä îðíî. Ïðîãðàìì çîõèîã÷èä èõýíõ òîõèîëäîëä ñèñòåìèéí øèíæýý÷òýé íýã òºñëèéí áàãò îðîí àæèëëàäàã. 4. Òóñëàõ ¿éë àæèëëàãààíû õýñýãò àæèëòíóóä ºãºãäºë áýëòãýõ áóþó ºãºãäëèéí ñàí á¿ðä¿¿ëýõ êîìïüþòåðèéí òåõíèê õàíãàìæèéí àæèëëàãààã õàíãàõ, áàðàà ìàòåðèàëûí õàíãàìæèéí àñóóäëûã õàðèóöàíà. 5
  11. 11. Ñèñòåìèéí øèíæèëãýý áà çîõèîìæ ëåêö ¹3 Ã. Îäîí÷èìýãÑèñòåìèéí øèíæèëãýýÑèñòåìèéí øèíæèëãýý íü îðøèí áàéãàà ñèñòåìèéã çàäëàí á¿ðýëäýõ¿¿í õýñýã,äýä ñèñòåì, ýëìåíò¿¿äýä ñàëãàí àâ÷ ¿çýí (ñèñòåìèéí á¿òöèéã òîäîðõîéëæáàéíà ãýñýí ¿ã ) òóõàéí àñóóäàëûã øèéäâýðëýõ îíîâ÷òîé ñèñòåì áàéãóóëàõ,òºëºâëºãºº ãàðãàõ ¿éë àæèëëàããàà þì. Ǻâõºí áàéãàà ýëìåíòèéã ñóäëàõòîäîðõîéã¿é òàâüñàí çîðèëãîä õ¿ðýõèéí òóëä øèíý á¿ðýëäýõ¿¿í õýñã¿¿äèéã¿¿ñãýíý. Îðøèí áàéãàà ÑÈÑÒÅÌÈÉÍ Øèíý ñèñòåìèéí ñèñòåì ØÈÍÆÈËÃÝÝ òºëºâëºãººÑèñòåìèéí øèíæèëãýý íü ÑÕÀÖ-ûí ÷óõàë ¿å øàò þì. Ñèñòåìäøèéäâýðëýãäâýë çîõèõ àñóóäëóóäûã ñóäàëæ çîðèëãîä õ¿ðýõèéí òóëä þó õèéõ¸ñòîéã òîäîðõîéëíî. Ñèñòåìèéí øèíæèëãýý õèéñíýýð ãàðàõ àëäàà áîëîíãàðñàí àëäààã ç¿ãøð¿¿ëýõ ºðòãèéã áàãàñãàíà. Ñèñòåìèéí øèíæèëãýýãàìæèëòã¿é õèéâýë øèéäâýðëýãäýýã¿é àñóóäàë çîõèîìæèéí ¿å øàòàíä î÷èíî.Õýðâýý ýíý àñóóäàëóóä çîõèîìæèéí øàòàíä èëýðýõýä òºäèéëýí èõ îðîéòîîã¿éáàéíà ãýæ ¿çýæ áîëíî. Øàëãàõ ýñâýë øèíý ñèñòåìèéã ñóóðèëóóëàõàä ýíý àñóóäàë èëýð÷ áîëíî.Èéìä àëäàà õýäèé ÷èíýý îðîé èëýðíý òºäèé ÷èíýý ç¿ãøð¿¿ëýõ çàðäàë èõýñíý.Ò¿¿í÷ëýí ýíý íü ñèñòåìèéí ÷àíàð, íàéäâàðòàé àæèëëëàãàà, óÿí õàòàí øèíæçýðýãò ñºð㺺ð íºëººëíº. Èéìä ñèñòåìèéí øèíæèëãýýã èë¿¿ íàðèéâ÷èëñàíò¿âøèíä õèéõ õýðýãòýé. Ñèñòåìèéí çîðèëãî íü ñèñòåìèéã á¿ðä¿¿ëæ áàéãààýëìåíò òóñ á¿ðèéí õàðèëöàí çîõèöñîí ¿éë àæèëãààíààñ òîäîðõîéëîãääîã ó÷èðýëìåíò íýã á¿ðèéí ñèñòåì äýõ ¿¿ðýã ÷óõàë áàéäàã. Ãýõäýý çàðèì íýã ýëìåíòèéã òóñàä íü ñàéæðóóëàí õºãæ¿¿ëýõ íü íèéòñèñòåìèéí õºãæèëä íºëººëºõã¿é áàéæ áîëíî. Æèøýý íü: Àâòî ìàøèíû ýäàíãèóä. Ñèñòåìèéã õºãæ¿¿ëýõäýý äýýðýýñ íü äîîøîî áóþó áàãö õýñãýýñ íüá¿ðýëäýõ¿¿í õýñýã ðóó íü ñóäëàæ áîëäîã. Ýñâýë äîîðîîñ íü äýýøýý áóþó 1
  12. 12. Ñèñòåìèéí øèíæèëãýý áà çîõèîìæ ëåêö ¹3 Ã. Îäîí÷èìýãá¿ðýëäýõ¿¿í õýñãýýñ íü áàãö õýñýã ðóó íü ñóäëàæ áîëíî. Ñèñòåìèéí øèíæýý÷þóíû ºìíº õèéõ àæëàà òºëºâëºäºã. Ñèñòåìèéí òºëºâëºëòÑèñòåìèéí øèíæýý÷ íü òºñëèéã àìæèëòòàé äóóñãàõûí òóëä òºñëèéã çºâóäèðäàõ áóþó õÿíàõ ¿¿ðýãòýé. Òºëºâëºëòºíä òºñëèéí ãèø¿¿äèéí õèéõ ¿éëàæèëëëàãààã òîãòîîí õóâèàðëàæ, ò¿¿íèéã áèåë¿¿ëýõýä øààðäàãäàõ õóãàöààã¿íýëýõ àæëóóä îðíî.Òºñëèéí õýðýãëýã÷ òýíä õÿíàëò òàâüæ òºëºâëºëò ã¿éöýòãýëèéã õàðüöóóëíà. Ñèñòåìèéí øèíæýý÷èä òàâèãäàõ ýõíèé çîðèëãî áîë õèéõ àæëààòîäîðõîéëîõ þì. Ñèñòåìèéí øèíæýý÷èéí õèéõ àæëûí ýõíèé òºâøèí ÑÕÀÖáàéõ íü òîäîðõîé þì. Ñèñòåìèéí øèíæýý÷ íü òºñëèéí ýõýíä òºñëèéãøèíæèëãýý, íýâòð¿¿ëýëò, çîõèîìæ ãýæ 3 àíãèëíà. ªãºãäëèéã öóãëóóëàõ ªãºãäëèéí óðñãàë ä¿ðñëýõ Øèíæèëãýý Òåõíèê áîëîí ýäèéí çàñãèéí ¿íäýñëýëèéã òîîöîîëîõ Îðóóëàõ ºãºãäëèéí çîõèîìæ Çîõèîìæ Îðîëò, ãàðàëòûí çîõèîìæ ªãºãäëèéí çîõèîí áàéãóóëàëò Ñóóðüëóóëàõ Íýâòð¿¿ëýëò Ä¿ãíýõÄàðààõ òºâøèíä ñèñòåìèéí øèíæýý÷ äýýðõ àëõàì á¿ðèéã äàõèí äýä àæëóóäàäõóâààí àâ÷ ¿çíý. Æèøýý íü: 2
  13. 13. Ñèñòåìèéí øèíæèëãýý áà çîõèîìæ ëåêö ¹3 Ã. Îäîí÷èìýã Õóãàöàà Àëõàìóóä Àñóóäëóóä (õîíãîîð) ßðèëöëàãà ÿâóóëàõ 3-7 ªãºãäºë öóãëóóëàõ Àíêåò àñóóäàë ÿâóóëàõ 4 Áàéãóóëëàãûí áàðèìò áè÷èãòýé òàíèëöàõ 4 ªãºãäëèéí óðñãàëûã øèíæëýõ 5 ªãºãäëèéí óðñãàë ªÓÄ áàéãóóëàõ 2-7 ä¿ðñëýõ ªãºãäëèéí óðñãàëûí çàãâàðûã òàíèëöóóëàõ 2 Òåõíèê áîëîí ýçèéí Òåõíèêèéí ¿íäýñëýë òîãòîîõ 2 çàñãèéí ¿íäýñëýë Ýäèéí çàñãèéí ¿ð àøãèéí òîîöîî ãàðãàõ 2Òºñëèéí òºëºâëºëòèéí õ¿íäðýëòýé õýñýã íü òóõàéí àæëûã õèéæ äóóñãàõàäçàðöóóëàãäàõ õóãàöààã òîîöîõ àñóóäàë þì. ¯¿íèéã òîäîðõîéëîõîä òîãòñîíä¿ðýì áàéã¿é áºãººä ñèñòåìèéí øèíæýý÷ ººðèéí äàäëàãà òóðøëàãûí õ¿ðýýíäøèéäâýðëýíý. Õóãàöààã òîäîðõîéëîðäîî òóõàéí àæèëûã õèéæ äóóñãàõ õàìãèéíáîãèíî, õàìãèéí ¿íýí çºâä îéðòñîí, õàìãèéí öààä òàëûí õóãàöàà ãýñýí 3õóãàöààíû äóíäàæààð îëäîã. PERT äèàãðàììûí àðãàÝíý àðãà íü 1950 îíä ¿íäýñëýãäñýí. Òºñëèéí ººð õîîðîíäîî õàðèëöàíõîëáîãäñîí àæëóóäûí ñ¿ëæýý õýìýýí ¿çýæ ñóìààð õîëáîãäñîí çàíãèëààíóóäàää¿ðñýëíý. Çàíãèëààã ýõëýë òºãñãºëººð òýìäýãëýíý. Íýã çàíãèëàà íü íýã àæëûíýõëýë, íºãºº àæëûí òºãñãºë áîëæ áàéäàã. Ñ¿ëæýýã ¿íýëýõäýý ÿìàð àæëóóä ãîëçàì äýýð áàéðëàæ áàéãààãààð íü ¿íýëäýã. PERT íü ñóäàëãàà øèíæèëãýý õèéæñèñòåìèéã õºãæ¿ëýõýä àæèëä øààðäàãäàõ íººö òîäîðõîéã¿é íºõöºëä õýðýãëýõíü òîõèðîìæòîé. Ñ¿ëæýýí äýýðõ õàìãèéí óðò çàìûã ãîë çàì ãýíý. PERTàøèãëñíààð : • Òºñºë äýõ àæëóóäûã òîäîðõîéëíî. • Àæëûã õóãàöààíû äàðààëàëä îðóóëíà. • Àæèë íýã á¿ðèéã ã¿éöýòãýõýä øààðäàãäàõ õóãàöàà, àæèë õîîðîíäûí õîëáîî, íèéò òºñºëä øààðäàãäàõ õóãàöààã òîîöäîã. 3
  14. 14. Ñèñòåìèéí øèíæèëãýý áà çîõèîìæ ëåêö ¹3 Ã. Îäîí÷èìýã • Äàíãààð íü áîëîí õàìò ã¿éöýòãýãäýõ ãîë àæëóóä, òýäãýýðèéã ã¿éöýòãýõýä çàðöóóëàãäàõ íèéò õóãàöààã òîäîðõîéëîõ • Òóñäàà õèéãäýõ øààðäëàãàòàé, á¿ãä íèéëñíýýð íèéò òºñëèéí ¿ðãýëæèëýõ õóãàöààã èëýðõèéëýõ ÷óõàë àæëóóäûã òîäîðõîéëîõ • ÿéöýòãýëèéí ÿâöàä ãàð÷ áîëîõ çàðèì íýã ñààòàë íü íèéò ñèñòåìèéí õóãàöààíä íºëºº ¿ë ¿ç¿¿ëýõ ãîë áóñ àñóóäëûã òîäîðõîéëîõ ãýõ ìýò ýäãýýð àðãà÷èëàëààð òºñëèéí óäèðäëàãûã õàíãàíà. Critical Path Method ( CPM ) áóþó áîãèíî çàìûí àðãàCPM íü PERT àðãàòàé òºñòýé òºñëèéí òºëºâëºëòºíä õóâèðãàëò õèéäýã. PERTíü õóãàöààã ãîë áîëãîí àâ÷ ¿çäýã áîë CPM íü õóãàöààã íººöòýé íü àâ÷¿çäýãýýðýý ÿëãààòàé. ͺºö ãýäýã íü õýðýãöýý þì. Æèøýý íü õýäýí õ¿í àæèëëàõãýõ ìýò. Äàðààõ æèøýýíä ôàéëä ººð÷èëºëò õèéõ ïðîãðàììûí òºñëèéí äàãóóõèéãäýõ àæëóóäûã òîäîðõîéëñîí áàéíà. Ôàéë ºãºãäºõ ñèñòåìÀæëûí Àëüòåðíàòèâ ªìíºõ Õóãàöàà Àæëûí íýð ¹ äóãààð àæëûí ¹ (ºäðººð) A ( 1, 2 ) - Ïðîãðàììûí á¿òýöèéí çîõèîìæ 30 B ( 2, 3 ) A Ïðîãðàììûí ëîãèêèéã ä¿ðñëýõ 12 C ( 3, 4 ) B Õÿíàëòûí ïðîãðàììûí çîõèîìæ 8 D ( 3, 5 ) B Çàñâàðëàõ ïðîãðàììûí çîõèîìæ 15 E ( 3, 6 ) B Òàéëàíãèéí ïðîãðàììûí çîõèîñæ 7 F ( 4, 7 ) C Õÿíàëòûí ïðîãðàììûí êîä÷ëîë 2 G ( 4, 8 ) C Õýðýãëýã÷èéí çààâàð áîëîâñðóóëàõ 5 H ( 5, 9 ) D Çàñâàðëàõ ïðîãðàììûí êîä÷èëîë 6 I ( 6, 11 ) E Òàéëàíãèéí ïðîãðàììûí êîä÷èëîë 3 J ( 7, 10 ) F Õÿíàëòûí ïðîãðàììûí òåñò÷ëýë 2 K ( 10,12 ) G, J, L Õÿíàõ áîëîí çàñâàðëàõ ïðîãðàììûí 2 òåñò÷ëýë L ( 9, 10 ) H Çàñâàðëàõ ïðîãðàììûí òåñò÷ëýë 4 M ( 11, 12 ) I Òàéëàíèéí ïðîãðàììûí òåñò÷ëýë 1 N ( 12, 13 ) K, M Ïðîãðàììûí íýãäñýí òåñò÷ëýë 4 4
  15. 15. Ñèñòåìèéí øèíæèëãýý áà çîõèîìæ ëåêö ¹3 Ã. Îäîí÷èìýãÄýýðõ ºãºãä뺺ñ àæëûí äèàãðàìì áàéãóóëúÿ. 2 2 4 7 10 8 5 4 2 8 30 12 15 6 4 1 2 3 5 9 12 13 7 3 1 6 11Ñ¿ëæýýã áàéãóóëñíèé äàðàà òóõàéí àæëûã ýõëýñíýýñ äóóñàõ õ¿ðòýë ã¿éöýòãýõýäçàðöóóëàãäàõ õóãàöààã õîîðîíä íü íýìæ òºñºëä øààðäàãäàõ íèéò õóãàöààãòîäîðõîéëíî. Ñ¿ëæýýí äýõ õàìãèéí óðò çàìûã ãîë çàì ãýíý. Ýíý æèøýýí äýýð4-í çàì áàéíà. Çàìûí Íèéò Çàì òîî çàì 1. 1-2-3-4-7-10-12-13 60 2. 1-2-3-4-8-10-12-13 61 3. 1-2-3-5-9-10-12-13 73 4. 1-2-3-6-11-12-13 57 5
  16. 16. Ñèñòåìèéí øèíæèëãýý áà çîõèîìæ ëåêö ¹4 Ã. Îäîí÷èìýãÌýäýýëýë öóãëóóëàõÒºñëèéã ýõë¿¿ëæ òóõàéí ñèñòåìèéí òàëààð òîäîðõîé îéëãîëò àâñíû äàðààòóõàéí ñèñòåìèéí òàëààð ìýäýýëýë öóãëóóëäàã. Ìýäýëýë îëæ àâàõ íü ºíäºðìýäðýìæ, çîõèõ óð ÷àäâàð, ÿìàð ìýäýýëýëèéã õààíààñ õýðõýí çîõèîí áàéãóóëàõ,ìýäýýëýëèéí íàéäâàðòàé ¿íýíý çºâ áàéäëûã õàíãàõ àðãà çàìûí òàëààð äàäëàãàòóðøëàãàòàé áàéõûã øààðäàíà. Ýíý íü òîãòñîí õýâ ìàÿã áèø þì. Ìýäýýëýëèéãÿàæ öóãëóóëàõ íü ñèñòåìèéí øèíæýý÷ýýñ õàìààðäàã. Ìýäýýëýë õýðõýíöóãëóóëàõ òàëààð øèéäýõèéí ºìíº ÿìàð ìýäýýëýë õýðýãòýéã óðüä÷èëàíòîãòîîíî. Ãóðâàí ÿíçûí ìýäýýëýëèéã àâ÷ ¿çäýã. 1. Ìýäýýëýëèéí òºðºë : Ìýäýýëýëèéí ñèñòåìèéí îð÷èí ò¿¿íèé òºðºë àòîìàòæóóëàëòàíä ÿìàð íºëºº ¿ç¿¿ëýõýä èëýð¿¿ëýí òîãòîîõîä ãîë ýõ ¿¿ñâýð áîëíî. Áàéãóóëëàãûí áîäëîãî, çîðèëãî, á¿òýö çîõèîí áàéãóóëàëò ïðîãðàìì÷ëàëä õýð íºëººòýéã ñóäëàäàã.Áàéãóóëëàãûí ÿâóóëæ áóé áîäëîãî íü ò¿¿íèé ¿íäñýí ¿éë àæèëëàãààã èëýðõèéëäýã. Ýöñèéí çîðèëãîä õ¿ðýõ áîäëîãî íü ä¿ðýì çààâàð áîëîí õýðýãæèíý. Àæèë÷èäàä çîõèóëñàí àæëûí çààâðóóä, óäèðäëàãàä ÷èãëýëèéí òîâõèìîëóóä, æèëèéí ýöñìéí òàéëàí òýíöýë, ìýäýýëýë ÷óõàë õýðýãñýë þì. Áîäëîãî çîðèëãûã òîäîðõîéëñíèé äàðàà óäèðäëàãûí õàíäëàãà çýðãèéã èëýðõèéëñýí çîõ îí áàéãóóëàëòûí á¿òöèéã ñõåìýýð ä¿ðñëýíý. Èõýíõ íýãæ áàéãóóëëàãóóä òîâ÷ òàíèëöóóëëàãòàé áàéäàã áà çîõèîí áàéãóóëàëòûí á¿òöèéã òóñãàñàí áàéäàã. 2. Õýðýãëýã÷èéí òàëààðõ ìýäýýëýë : ìýäýýëýëèéí ººð íýã õýëáýð áîë îäîî îðøèí áàéãàà ñèñòåì îäîî àæèëëàæ áóé õ¿ì¿¿ñ òýäãýýðèéí àæèë ¿¿ðãèéí õàðèëöàà õîëáîî, õ¿ì¿¿ñ õîîðîíäûí õàðèëöààíû òóõàé ìýäýýëýë îðíî. Ýíý íü áàéãóóëëàãûí á¿òýö çîõèîí áàéãóóëàëòûí òàëààðõ ìýäýýëýë óëàì á¿ð òîäîðõîé áîëíî. ̺í õýíòýé õàìòðàí àæèëëàæ áàéãàà íü òîäîðõîé áîëíî. Îäîî îðøèí áàéãàà ñèñòåìä àæèëëàæ áóé õ¿ì¿¿ñ òýäãýýðèéí àæèë ¿¿ðãèéí õîëáîî, õ¿ì¿¿ñ õîîðîíäûí õàðèëöààíû òóõàé ìýäýýëýë îðíî. 3. Àæèë ¿¿ðãèéí òàëààðõ ìýäýýëýë : ñèñòåì äýõ ÿíç á¿ðèéí öýã¿¿äýä ºãºãäºë õýðõýí õóâèð÷ äàìæèæ áóéã õàðóóëàõ áà ¿¿íèéã ñèñòåìèéãí 1
  17. 17. Ñèñòåìèéí øèíæèëãýý áà çîõèîìæ ëåêö ¹4 Ã. Îäîí÷èìýã åðºíõèé àæèëëàãààã èëýðõèéëñýí áëîê ñõåìýýð ýñâýë ºíºíäëèéí óðñãàëûí äèàãðàììààð èëýðõèéëíý. ªãºãäëèéí óðñãàëûí äèàãðàìì íü ìýäýýëýëèéí ýõ ¿¿ñâýðýýñ õýðõýí õóâèðñààð ýöñèéã õóâèëáàðò õ¿ð÷ áàéãààã õàðóóëäàã áîë ñèñòåìèéí ôèçèê ¿éë àæèëëàãààã ä¿ðñëýí õàðóóëäàã. Ìýäýýëýë öóãëóóëàõ õýðýãñýë¿¿äÀëèâàà 2 òºñºë èæèë áàéõ ÿâäàë õîâîð òîõèîëääîã. Ýíý íü øèíæýý÷ýýñìýäýýëýë öóãëóóëàõ õýðýãñýë áà òóõàéí íºõöõëä õýðõýí øèéäýõýýñ õàìààðíà.Èéì õýðýãñýëèéã àøèãîàõ ñòàíäàðò ä¿ðýì áàéäàãã¿é. Õàìãèéí ãîë íüòîäîðõîé áàéõ àëü áîëîõ õýðýãëýã÷òýé õîëáîî òàñëàõíã¿é áàéõ õýðýãòýé.Ìýäýýëýëèéã ÿíç á¿ðèéí àðãààð öóãëóóëæ áîëíî. Äàðààõ ò¿ãýýìýë õýðýãëýãäýõàðãà áàéäàã. ¯¿íä : 1. Áàðèìò áè÷èã, õîëáîãäîõ íîì çîõèîë öóãëóóëàõ 2. Áîäèò áàéäàëä àæèãëàëò õèéõ 3. ßðèëöëàãà õèéõ 4. Àíêåò ñóäàëãàà õèéõ 1. Õîëáîãäîõ íîì çîõèîë, áè÷èã áàðèìò ñóäëàõ : Ìýðãýæèëèéí õîëáîãäîëòîé çààâàð, íîì çîõèîë, áè÷èã áàðèìò, çàñãèéí ãàçðûí õóóëü òîãòîîìæ çýðãèéã öóãëóóëæ ñóäëàäàã. Ѻðºã òàë íü öàã õóãàöàà èõ îðäîã. ¯íýí áàéõ ìàãàäëàë ºíäºð áàéäàã. Äàðààõ àñóóäàëä õàðèó àâàõ çàìààð áè÷èã áàðèìòûã ñóäëàäàã. • Óã áè÷èã áàðèìòûã õýí ñóäëàäàã, õýð ÷óõàë áîëîõ • Á¿õ õýðýãòýé ìýäýýëýëèéã àãóóëæ ÷àäàæ áàéãàà ýñýõ • Áàéãóóëëàãûí àëü ñàëáàðò õýðýãëýæ áàéãàà • Àãóóëãà íü õýð îéëãîìæòîé áîëîõ 2. Áîäèò áàéäàëä àæèãëàëò õèéõ : Õ¿ì¿¿ñ îáüåêò åð íü áîëæ áàéãàà ¿éë ÿâöûã àæèãëàõ ÿâäàë þì. Ñèñòåìèéí øèíæýý÷ àæèãëàëò õèéõèéí òóëä äàðààõ ä¿ðìèéã áàðèìòëõ ¸ñòîé. • ßðèõ áóñ ñîíñîã÷èéí áàéð ñóóðèíààñ õàíäàíà. 2
  18. 18. Ñèñòåìèéí øèíæèëãýý áà çîõèîìæ ëåêö ¹4 Ã. Îäîí÷èìýã • Ǻâºë㺺 ºãºõ, ¸ñ ¸óðòàõóóíèé ÿìàð ÷ àñóóäàë òóëãàæ áîëîõã¿é. • ̺í àæèãëàëòàíä ºðòºã÷ õ¿ì¿¿ñòýé ýåðýã, ñºðºã õàðüöàà ¿¿ñãýõýýñ ñýðãèéëýõ õýðãýòýé.Àæèãëàëò õèéõ äàðààõ àðãóóä áàéäàã. • Áîäèò áà çîõèîìîë : Áîäèò ãýäýã íü àæëûí áàéðàíä, çîõèîìîë ãýäýã íü ëàáîðàòîðèä õèéõ àæèãëàëò þì. • Èë áà äàëä : Àæèãëóóëàã÷ íü ìýäýæ áàéâàë èë, ìýäýõã¿é áàéâàë äàëä àæèãëàëò ãýíý. • Øóóä áà øóóä áóñ : Áèåýð àæèãëàëò õèéæ áàéâàë øóóä, òºõººðºìæèéí òóñëàìæòàé õèéæ áàéâàë øóóä áóñ àæèãëàëò ãýíý. • Á¿òýöëýãäñýí áà á¿òýöëýãäýýã¿é : Óðüä÷èëàæ òºëºâëºñºí àæèãëàëòûã á¿òýöëýãäñýí, òºëºâ뺺ã¿é áàéæ áàéãààä õèéñýí àæèãëàëòûã á¿òýöëýãäýýã¿é àæèãëàëò ãýíý. Íîì çîõèîë ñóäëàñíààñ öàã õóãàöàà õóãàöàà áàãà øààðäàíà, ãýõäýý àæèãëàëòûã áóðóó õèéâýë ¿íýíèé ìàãàäëàë áóóðíà. 3. ßðèëöëàãà õèéõ : Àæèãëàëò õèéõ íü õ¿ì¿¿ñèéí óõàìñàð ìýäðýìæ ýðìýëçýë ÷àðìàéëòûã èëýðõèéëýõ òàëààð õÿçãààðëàãäìàë þì. Èéìä ìýäýýëýëèéí àãóóëãûã àñóóëò áà ÿðèëöëàãûí òóñëàìæòàé àâáàë ìýäýýëýë èë¿¿ íàéäâàðòàé áàéæ áîëíî. Ýíý íü õàìãèéí ºðãºí ýðòíèé õýðýãëýãääýã àðãà þì. ̺í ýíý íü äàðààõ 3 äàâóó òàëòàé. ¯¿íä: • Ò¿¿íèé óÿí õàòàí ÷àíàð íü ÿìàð àñóóäàë àñóóõ, õýðõýí àñóóäëàà áîëîâñðóóëàõ, ¿ë ìýäýãäýà íü îð÷èíä õýðýãëýãäýõ áîëîìæèéã îëãîäîã îíöãîé òåõíèêòýé. • Àñóóëãà íü àíêåòòàé õàðüöàíãóéãààð ìýäýýëýë èë¿¿ õ¿÷èí òºãºëäºð áàéõ áîëîìæèéã àãóóëñàí ó÷èð ÿðèëöëàãà õºòëºã÷ þó õýëñíèéã áèø ÿàæ õýëñíèéã àøèãëàæ ÷àäíà. • Ìýäýýëýë àøèãëàí ÿðèëöëàãà õèéæ áîëäîã. ßðèëöëàãà õèéõ íü óðëàã þì. ßðèëöàæ áàéãàà õ¿íòýéãýý ýâòýé íàéðòàé áàéõ õýðýãòýé. ßðèëöàã÷ààñ ¿íýí çºâ èòãýëòýé õàðèó àâàõûí òóëä òààòàé 3
  19. 19. Ñèñòåìèéí øèíæèëãýý áà çîõèîìæ ëåêö ¹4 Ã. Îäîí÷èìýã îð÷èí á¿ðä¿¿ëýõ õýðýãòýé. ͺõºðñºí óóð àìüñãàë áèé áîëãîæ ÷ºëººòýé ÿðèëöàõ õýðýãòýé. • ßðèëöëàãûã ýõë¿¿ëýõ äàðààë ¿å øàòûã òîãòîîõ, ÿðèëöàëàãà õýðõýí ýõë¿ëýõýýð øèéäýõ ¿éëäýë ÿðèëöàí÷èòàéãàà òàíèëöñíû äàðàà àñóóëòàà òàâüæ ýõëýíý. Àíõààðàë ñàðíèóëàõã¿é áàéõàä ÷èãëýãäýíý. ßðèëöëàíàä îðîëöîí÷ õóâü õ¿íèé ÷àíàðààñ õàìààð÷ ÿðèëöëàãà ºãºõºä òààðóóëæ çîõèöóóëàõ õýðýãòýé. • Õàðèëöàà õîëáîî òîãòîîõ íü íýã òàëààñ ºãºãäºë öóãëóóëàõ íü õýðýãëýã÷èä öàãèéã íü ¿ðæ ò¿¿íèé íóóöàä íýâòðýí îðîõ ÿâäàë þì. Èõýíõ òîõèîëäîëä õ¿ì¿¿ñ ÿðèëöëàíà ºãºõºä äóðòàé áàéäàãã¿é. ßðèëöàõ ¿åäýý äàðààõ ç¿éëýýñ çàéëñõèéõ õýðýãòýé. - Õýðýãëýã÷èéã ñàíààòàéãààð ÿìàð íýã òººðºãäºëä îðóóëàõ, ñàéí áîäîæ áîëîâñðóóëñàí òîâ÷ òàéëáàðûã òýäýíä ºãºõ õýðýãòýé. Èõ äýëýãðýíã¿é íàðèéí òåõíèêèéí òàëààð ìýäýëýë áóäèëóóëàõàä õ¿ðãýæ áîëíî. - Õàðèóëàã÷ õ¿íèé íóóö áàéäàëä õàíäàõ - ªºð ÿìàð íýã ýõ ¿¿ñâýðýýñ àâñàí ìýäýýëýëèéã ¿ç¿¿ëýí òàíèëöóóëàõ - Ñèñòåìä çºâëºã÷ ýñâýë èòãýìæëýãäñýí õ¿í áàéõ. - ªºðèéí õèéæ ÷àäàõã¿é áîëîí õèéõ áîëîìæã¿é ç¿éëèéã àìëàõ - ßðèëöàã÷èéí ÿðèàã òàñëàõã¿é áàéõ. • Àñóóëò òàâèõ íü àñóóëòûã äàðààëàëûí äàãóó òàâüæ àñóóëò á¿ðò õàðèóëò àâñíû äàðàà äàðààãèéí àñóóëòàíä øèëæèõ õýðýãòýé. • Ñèñòåìèéí øèíæýý÷ ÿðèëöëàíàä ñàéí ñîíñîã÷èéí ¿¿ðãýýð îðíî. Îëæ àâñàí ìýäýýëýëýý ýìõýëæ ñèñòåìèéí áàðèìò áè÷èã á¿ðäýëòýíä òàéëàí áîëãîí îðóóëíà. 4. Àíêåò ñóäàëãàà õèéõ : Àíêåò ñóäàëãà õèéõ íü óð ÷àäâàð áàãà øààðäàíà. ̺í íýã çýðýã îëîí àñóóëòàíä õàðèóëò àâàõ áîëîìæòîé. Öàã õóãàöàà èõ øààðäàíà. Õàìãèéí ãîë ç¿éë íü àñóóëòàà çîõèîõ þì. 4
  20. 20. Ñèñòåìèéí øèíæèëãýý áà çîõèîìæ ëåêö ¹4 Ã. Îäîí÷èìýã ¯íýí çºâ ìýäýýëýë àâàõ ìàãàäëàë íü õàìãèéí ìóó. Çîõèîæ áóé àñóóëòàà íýýëòòýé áà õààëòòàé ãýæ àíãèëäàã. • Íýýëòòýé àñóóëò ãýäýã íü ÿìàð íýãýí òîäîðõîé õàðèó øààðäàõã¿é, õàðèóëæ áóé õ¿íèé áàéð ñóóðèéã èëýðõèéëäýã. • Õààëòòàé àñóóëò ãýäýã íü òîäîðõîé ñîíãîõ ñîíãîëò á¿õèé àñóóëòóóä þì. Àñóóëòûã îëîí ÿíçààð çîõèîæ áîëäîã. • Òîäîðõîé ãàíö ¿ã, òîîãîîð õàðèóëò àâàõ àñóóëòóóä. Æèøýý íü : íàñ õ¿éñ ãýõ ìýò . • Òèéì ¿ã¿é ãýæ õàðèóëàõ àñóóëòóóä. Èéì àñóóëòóóäûí àãóóëãà íü èõ ÷óõàë áàéäàã. • Îëîí ñîíãîëòòîé õàðèóëò á¿õèé àñóóëòóóä • Õàðèóëòûã íü ¿íýëýæ àëü ÷óõàë ãýæ ¿çñíèé äàãóó ¿íýëãýý ºã÷ çýðýãëýæ äóãààðëàõ áàéäëààð àñóóëò òàâèíà. • Ãàíö ñîíãîëò á¿õèé àñóóëòóóä 5
  21. 21. Ñèñòåìèéí øèíæèëãýý áà çîõèîìæ ëåêö ¹5 Ã. Îäîí÷èìýãÁàéãóóëëàãà àæ àõóéí íýãæèéí çàãâàð áóþó ÎÕÄÝíý ¿å øàòíû çîðèëãî íü áàéãóóëëàãûí òàëààðõè åðºíõèé îéëãîëòûã,áàéãóóëëàãà äîòîðõè äýä ñèñòåì¿¿äèéã òîäîðõîéëîõîä îðøèíî. Åð íü çîõèîìæãàðãàíà ãýäýã íü àìæèëòòàé ñàéí çîõèîìæ áèé áîëòëîî äàâòàãäàæ áàéõ ¿éëàæèëëàãàà þì. Ñèñòåìèéí ¿íäñýí ýëìåíò¿¿ä áîëîõ îðîëòûí ïðîöåññ,ãàðàëòàíä õàðãàëçóóäñàí ºãºãäëèéí ñàí, ºãºãäºë áîëîâñðóóëàõûí òóëäáàéãóóëëàãàä õèéõ ¿éë àæèëëàãàà, ñèñòåìèéã õàðóóëñíààð ãàðãàõ ¿ð ä¿íãòîäîðõîéëîõ çàìààð áàéãóóëëàãà àæ àõóéí íýãæèéí åðºíõèé çàãâàðûãòîäîðõîéëíî.ERD - Entinty RelationShip Diagram - ÎÕÄÝíý äèàãðàìûã áàéãóóëàõ ãîë çîðèëãî íü òóõàéí áàéãóóëëàãèéí ñèñòåìèéíòàëààðõè îéëãîëòûã íàðèéâ÷ëàõ , ñèñòåìèéã öààø äýä ñèñòåì¿¿äýä õóâààõàäîðøèíî. ÎÕÄ íü ñèñòåìèéí êîìïüþòåðò õàäãàëàãäàõ ìýäýýëýëèéã ä¿ðñýëäýã.ªãºãäëèéí ñàí ãýäýã íü ººð õîîðîíäîî õîëáîãäñîí òîäîðõîé çîðèëãèéí äîðíýãäñýí ºãºãäºë áóþó ìýäýýëýëèéí íèéëáýð öîãö þì. ªãºãäëèéí ñàíã ñóäëàõÿâöàä : ªãºãäëèéí ñàí äàõü 1 îáúåêò áóþó ôàéë íü îáúåêò õîîðîíäûíõîëáîîñèéã èëýðõèéëñýí áè÷ëýã¿¿äýýñ òîãòñîí áàéäàã. Îáúåêò ãýäýã ìààíüàíõäàã÷ ç¿éë áºãººä áàéãóóëëàãà áóþó ñèñòåì ìààíü òýäãýýðèéí òàëààðìýäýýëýëèéã áîëîâñðóóëäàã. Îáúåêò íü íýð ¿ãýýð èëýðõèéëýãäýíý. Í¿äýíäõàðàãäàæ áàéãàà þìñ áîëîí ò¿¿íèé õèéñâýðëýëèéã îáúåêò ãýíý . Îáúåêòèéã 6àíãèëäàã. 1. Õ¿ì¿¿ñ: ßìàð íýãýí àæèë ¿¿ðýã ã¿éöýòãýã÷èä îðíî. Æíü : ýì÷ , áàãø, îþóòàí ã.ì 2. Þìñ : Áîäèòîé îðøèí áàéãàà ôèçèê áèåò òýäãýýðèéí á¿ëýã öóãëóóëãà îðíî. Æíü : øèðýý ,ñàíäàë , òîíîã òºõººðºìæ ã.ì 3. Áàéðëàë : Çàì ÷èãëýë , áàéðëàë çààñàí îáúåêòóóä îðíî.Æíü: õîò, óëñ, îíãîöíû ìàðøðóò ã.ì 1
  22. 22. Ñèñòåìèéí øèíæèëãýý áà çîõèîìæ ëåêö ¹5 Ã. Îäîí÷èìýã 4. Áàéãóóëëàãà Õ¿ì¿¿ñ þìñ áàéðëàëèéí íèéëáýð öîãöîñ îðíî. Æíü: á¿ëýã, áàã , òýíõèì, ñóðãóóëü ã.ì 5. ¯éë ÿâäàë : Òîäîðõîé äàðààëàëààð ºãºãäñºí (öàã )îí ,ñàð õóãàöààíä áîäèò îáúåêò äýýðýý áîëæ áàéãàà ¿éëäýë¿¿ä . Èéì òºðëèéí îáúåêò äýýð öàã õóãàöàà èõ ÷óõàë .Æíü : çàõèàëãà , íýõýìæèëýõ , ã¿éöýòãýë ã.ì 6. Îéëãîëò òºñººëºë : Ýíý íü áèåò áóñ ç¿éë þì. Áàéãóóëëàãàä õýðýãëýãääýã ä¿ðýì , çààâàð , çàð÷èì ã.ì îáúåêò ýíý àíãèëàëä îðíî. Îáúåêòèéã íýðëýõ Îáúåêòèéã äîòîð ä¿ðñýëäýã. Îáúåêòèéã íýðëýõäýý ýíãèéíîéëãîìæòîé , çààõ ºãºãäëèéã èëýðõèéëæ ÷àäñàí óòãà òºãºëäºð íýð ¿ãýýðíýðëýíý. Îáúåêò öààíàà èõ õýìæýýíèé ºãºãäëèéã àãóóëàõ ó÷èð íýð ¿ã íü îëîíòîîí äýýð áàéâàë èë¿¿ çîõèìæòîé áàéäàã. Íýã ñèñòåìèéí õóâüä îáúåêò áîëæáàéãàà áîë ººð ñèñòåìèéí õóâüä çààâàë îáúåêò áàéõ àëáàã¿é.Àòòðèáóò áóþó òàëáàð : Öààø çàäðàõã¿é ºãºãäëèéí õàìãèéí áàãà íýãæ þì.Îáúåêò äàõü ºãºãäëèéã (îáúåêòèéã) èëýðõèéëýõ øèíæ ÷àíàð þì. Æèøýý íü:Îþóòàí îáúåêèéí àòòðèáóòóóä íü : îþóòíû êîä , íýð, íàñ ã.ì Àìüòàíîáúåêòèéí àòòðèáóòóóä íü : íàñ, ¿¿ëäýð, ìàõàí õîîëòîé ýñýõ ãýõ ìýò . 2 îáúåêòçààâàë øèíæ ÷àíàðààðàà ÿëãàãäàõ ¸ñòîé.Òîõèîëäîë : Òóõàéí øèíæ ÷àíàðò õàðãàëçàõ óòãûã òîõèîëäîë ãýíý. Õàðèíºãºãäëèéí ñàíä òîõèîëäëèéã áè÷ëýã ãýíý. Òîõèîëäîë õýä ÷ áàéæ áîëíî. Æíü: íîì - îáúåêò ¯éëäâýðëýñýí ¹ Çîõèîã÷èéí íýð Íîìûí íýð îãíîî 1. Ëîäîéäàìáà Òóíãàëàã òàìèð 1979 2. Ï¿ðýâ Ç¿ðõíèé õèëýí 1985 2
  23. 23. Ñèñòåìèéí øèíæèëãýý áà çîõèîìæ ëåêö ¹5 Ã. Îäîí÷èìýãÒ¿ëõ¿¿ð àòòðèáóò : Ò¿ëõ¿¿ð àòòðèáóòûí íýð èõýâ÷ëýí îáúåêòèéí íýðèéãàãóóëñàí áàéäàã. Æíü: îþóòàí îáúåêòèéí ò¿ëõ¿¿ð àòòðèáóò íü îþóòíû êîäÀíõäàã÷ ò¿ëõ¿¿ð íü õîîñîí óòãà àâäàãã¿é, áàñ äàâõàðääàãã¿é .Õîëáîîñ : ªºð õîîðîíäîî õîëáîîòîé 2 îáúåêòèéí óòãàò õàðèëöàí ¿éë÷ëýëèéãõîëáîîñ ãýíý. Õîëáîîñèéã ¿éë ¿ãýýð íýðëýäýã. Æíü : íèéë¿¿ëýã÷ áàãø ñóðãàõ îþóòàí íèéë¿¿ëäýã áàðààÃýõäýý ÎÕÄ-ä èëýðõèé îéëãîìæòîé õîëáîîñûí íýðèéã òýìäýãëýëã¿é îðõèæáîëíî.Õîëáîîñèéí òºðëèéã òîäîðõîéëîõ: Õîëáîîñûí òºðºë íü 1 îáúåêòèéíòîõèîëäîë á¿ð íºãºº îáúåêòèéí õè÷íýýí òîõèîëäîëòîé õîëáîãäîõûã àâ ÷ ¿çíý.Õîëáîîñèéí 3 òºðºë áàéäàã . Õîëáîîñèéí òºðëèéã òîãòäîã àëãîðèòì íü 2òèéøýý õàðüöóóëäàã. • • •Àíõäàã÷ õàðàêòåðèñòåê îáúåêò : Îáúåêò ìààíü öààø íü äýä îáúåêòóóäàäèåðàðõè ò¿âøèíä ìîä õýëáýðòýé çàäàð÷ áîëíî. ¯¿ñãýæ áàéãàà îáúåêòûãàíõäàã÷, ¿¿ñýæ áàéãààã íü õàðàêòåðèñòåê îáüåêò ãýíý. ªãºãäºë äàâõàðäàæáàéãàà òîõèîëäîëä èíãýæ çàäëàäàã. 3
  24. 24. Ñèñòåìèéí øèíæèëãýý áà çîõèîìæ ëåêö ¹5 Ã. Îäîí÷èìýã ÎÕÄ-èéã øàëãàõÑèñòåìèéí øèíæèëãýý áîëîí çîõèîìæèéí ¿å øàò á¿ðèéí äàðàà øàëãàæ, àëäààáàéâàë ç¿ãøð¿¿ëýëò õèéæ áàéõ íü ñèñòåìèéí íèéò ¿ð ä¿í, ñèñòåìèéí öàãõóãàöàà, ¿íý ºðòºãèéí õóâüä ñàéíààð íºëººëíº. Ò¿ãýýìýë òîõèîëääîã äàðààõàëäàà ò¿¿íèéã õýðõýí ç¿ãøð¿¿ëýõèéã àâ÷ ¿çüå.Àëäàà 1 : Îáüåêò íýð ¿ãýýð íýðëýãäýýã¿é.Øàëòãààí íü : Õîëáîîñûã îáúåêò áîëãîæ àâñàí.Ç¿ãøð¿¿ëýëò íü : Ò¿¿íòýé õîëáîãäñîí áóñàä îáúåêòûã øàëãààä òóõàéí òýðîáúåêòûã õîëáîîñ áîëãîæ àâíà. Ýñâýë òîõèðîõ íýð ¿ãýýð íýðëýíý.Àëäàà 2 : Îáúåêòûã ÿìàð íýãýí áè÷èã áàðèìòààð íýðëýñýí.Øàëòãààí íü : Óã áè÷èã áàðèìò äýýðõ îáúåêòóóäûã òîäîðõîéëîîã¿é. Åð íüÿìàðâàà íýã áè÷èã áàðèìò íü ÿìàð íýã îáúåêòûã òºëººëºõã¿é. Õàðèí îáúåêòûíòàëààðõ ìýäýýëýëèéã àãóóëñàí áàéäàã.Ç¿ãøð¿¿ëýëò íü : Áè÷èã áàðèìò äýýðõ ìýäýýëýëèéã àøèãëàí îáúåêòóóäûãòîäîðõîéëíî.Àëäàà 3 : Áàéãóóëëàãûí íýð àëáàí òóøààë ýñâýë ãàíö òîõèîëäîë á¿õèé îáúåêòàâñàí.Øàëòãààí íü : Íýã õ¿í, çºâõºí íýã ç¿éëèéã îáúåêò áîëãîñîí.Ç¿ãøð¿¿ëýëò íü : Óã îáúåêòûã óñòãàíà.Àëäàà 4 : Àíõäàã÷ ò¿ëõ¿¿ð òîäîðõîéëîîã¿é áàéíà.Øàëòãààí íü : Ò¿ëõ¿¿ð òîäîðõîéã¿é ó÷è𠺺ð íýã îáúåêòûí àòòðèáóò ýñâýëòóõàéí ç¿éëèéã îáúåêò áîëãîí àâàõ áîëîìæã¿é.Ç¿ãøð¿¿ëýëò íü : Ò¿ëõ¿¿ð îáúåêòûã òîäîðõîéëíî. Åðººñºº òîäîðõîéëîõáîëîìæã¿é áîë äýýä ò¿âøíèéõ íü áóþó àíõäàã÷ îáúåêòä íèéë¿¿ëíý.Àëäàà 5 : Õî¸ð áóþó ò¿¿íýýñ äýýø îáúåêò èæèë ò¿ëõ¿¿ðòýé.Øàëòãààí íü : Íýã îáúåêòûã ººðººð ä¿ðñýëñýí. 4
  25. 25. Ñèñòåìèéí øèíæèëãýý áà çîõèîìæ ëåêö ¹5 Ã. Îäîí÷èìýãÇ¿ãøð¿¿ëýëò íü : Íýãòãýíý.Àëäàà 6 : Íýã íü íýãòýé ãýñýí õîëáîîñ ¿¿ññýí.Øàëòãààí íü : Íýã îáúåêòûã àòòðèáóòààð íü ñàëãàñàí.Ç¿ãøð¿¿ëýëò íü : Õýðâýý îáúåêò èæèë ò¿ëõ¿¿ðòýé áîë íýãòãýíý. Îðøèíòîãòíîæ ÷àäàæ áàéâàë òóñ òóñàä íü õýâýýð íü ¿ëäýýíý.Àëäàà 7 : Íýã îáúåêò íýãýí çýðýã ìàø îëîí îáúåêòòîé õîëáîîñ ¿¿ñãýñýí.Øàëòãààí íü : Îáúåêòûã õýò åðºíõèé òîäîðõîéëñîí.Ç¿ãøð¿¿ëýëò íü : Òóõàéí îáúåêòûã èë¿¿ íàðèéí òîäîðõîé îáúåêòóóäàäõóâààíà.Àëäàà 8 : Õî¸ð îáúåêòûí õîîðîíä 2 áóþó ò¿¿íýýñ äýýø õîëáîîñ ¿¿ññýí.Øàëòãààí íü : Õîëáîîñ äàâõàðäñàí.Ç¿ãøð¿¿ëýëò íü : Õîëáîîñûã íýãòãýíý.Àëäàà 9 : Îáúåêò áóñàä îáúåêòòîé õîëáîãäîîã¿é.Øàëòãààí íü : Õîëáîîñ îðõèãäñîí ýñâýë ñèñòåìä õýðýãã¿é îáúåêò àâñàí.Ç¿ãøð¿¿ëýëò íü : Áóñàä îáúåêò íýã á¿ðòýé ¿¿ñýõ õîñëîëûã øàëãàí õîëáîîñûãòîäîðõîéëíî. Õýðýâ õîëáîîñ òîäîðõîéëîãäîõã¿é áîë îáúåêòûã õàñíà. 5
  26. 26. Ñèñòåìèéí øèíæèëãýý áà çîõèîìæ ëåêö ¹6 Ã. Îäîí÷èìýã Îáúåêòûí õîëáîîñûí äèàãðàììûã ºðãºòãºõÎáúåêòûí õîëáîîñûí äèàãðàììûã ºðãºòãºõ人 2 ç¿éëèéã ãîë áîëãîí àâíà. 1. Îáúåêòûí øèíæ ÷àíàð 2. m, n ãýñýí õîëáîîñûã õóâèðãàõÎáúåêòûí øèíæ ÷àíàð : • Îáúåêò ãýäýã íü áàéãóóëëàãûí òàëààðõ ìýäýýëýëèéã àãóóëæ áóé àíõäàã÷ þìñ áà ¿ë äàâòàãäàõ, íýð ¿ãýýð íýðëýãäýíý. • Ò¿ëõ¿¿ð àòòðèáóòòàé. ªºð áóñàä õýäýí ÷ àòòðèáóòòàé áàéæ áîëíî. • Õàìãèéí áàãàäàà íýã îáúåêòòîé õîëáîãäîõ ¸ñòîé. Ãýõäýý ÿìàð ÷ îáúåêòòîé õîëáîãäîîã¿é îáúåêò áàéæ áîëíî. Õîëáîîñ áàéæ áîëíî. • Èåàðàðõè ò¿âøèí㺺ð àíõäàã÷ áîëîí õàðàêòåðèñòåê îáúåêòîä çàäðàäàã.Îáúåêòûí õîëáîîñûí çàãâàðò òóõàéí áàéãóóëëàãà áóþó ñèñòåìèéí á¿õìýäýýëýëèéã àãóóëñàí á¿õ îáúåêò ä¿ðñëýãäñýí áàéõ õýðýãòýé. ªðãºòãºõèéí òóëäòóõàéí îáúåêòûí íýð áîëîí ò¿ëõ¿¿ð àòòðèáóòûã òîäîðõîéëîõ áºãººä íýìýýäàëüòåðíàòèâ ò¿ëõ¿¿ð, õîîñîí òýã óòãà çºâøººðºõ ýñýõ, àòòðèáóòûí òºðºë, óðò ,õÿçãààð çýðãèéã òîäîðõîéëäîã. Æèøýý íü: Îþóòàí Î óòãà Àíõäàã÷ Àëüòåðíàòèâ Ãàäààä Àòòðèáóò çºâøººðºõ Òºðºë Óðò Õÿçãààð ò¿ëõ¿¿ð ò¿ëõ¿¿ð ò¿ëõ¿¿ð ýñýõÎþóòíû êîä + I -Íýð + S 30Õàÿã M -Óòàñ + I -Ìýðãýæèëèéí êîä + I - 1
  27. 27. Ñèñòåìèéí øèíæèëãýý áà çîõèîìæ ëåêö ¹6 Ã. Îäîí÷èìýã • Àòòðèáóò : Öààø çàäðàõã¿é ºãºäëèéí õàìãèéí áàãà íýãæ îáúåêòèéí øèíó ÷àíàð þì. Îáúåêòîîñ ÿëãàðàõ ÿëãàà íü öààø çàäðàõã¿é. Àòòðèáóòàä õàðãàëçàõ òîõèîëäîë íü íýã ë óòãà àâäàã. Íýãýýñ èë¿¿ óòãà àâàõ áîëáîë àíõäàã÷ õàðàêòåðèñòåê îáúåêòîä çàäëàäàã. Íýã îáúåêòèéí àòòðèáóò ººð ñèñòåìä îáúåêò áàéæ áîëíî. • Àíõäàã÷ ò¿ëõ¿¿ð : Äàðààõ òîõèîëäîëä àíõäàã÷ ò¿ëõ¿¿ð áàéíà. 1. Îáúåêòèéí íýã òîõèîëîäîëûã ¿ë äàâòàãäàõ áàéäëààð òîäîðõîéëäîã. 2. Îáúåêòèéí àòòðèáóòàä õàðãàëçàõ íýã óòãà íü äàõèæ òýð óòãàà ººð÷èëäºãã¿é. 3. Õîîñîí áîëîí òýã óòãà çºâøººðºõã¿é áàéõ õýðýãòýé. 4. Õýä õýäýí àòòðèáóò íèéëýýä àíõäàã÷ ò¿ëõ¿¿ð ¿¿ñãýæ áîëíî. Èéì àíõäàã÷ ò¿ëõ¿¿ðèéã íèéëìýë àíõäàã÷ è¿ëõ¿¿ð ãýíý. • Àëüòåðíàòèâ ò¿ëõ¿¿ð : Àíõäàã÷ ò¿ëõ¿¿ðòýé àäèë øèíæ ÷àíàðòàé ººð ò¿ëõ¿¿ð àòòðèáóò. Ýíý ò¿ëõ¿¿ð íü õýðýãëýã÷èéí øààðäëàãààñ áîëæ ãàð÷ èðäýã. Äýýðõ æèøýýí äýýð èæèë íýðòýé õ¿ì¿¿ñ áàéõã¿é áàñ íýðýýð íü ôàéë ðóó õàíäàæ áàéâàë íýð ãýñýí àòòðèáóò íü àëüòåðíàòèâ ò¿ëõ¿¿ð áîëíî. Áàñ á¿õ õ¿í óòàñòàé ãýæ ¿çâýë óòàñ áàéæ áîëíî. • Ãàäààä ò¿ëõ¿¿ð : À ãýñýí îáúåêòèéí àíõäàã÷ ò¿ëõ¿¿ð íü  îáúåêòîä áàéõ þì áîë òýð íü  îáúåêòèéí õóâüä ãàäààä ò¿ëõ¿¿ð áîëíî. Ãàäààä ò¿ë¿õ¿¿ð íü äàâòàãäàæ áîëíî. • Î õîîñîí óòãà çºâøººðºõ ýñýõ : Òóõàéí íýã òîõèîëäîëûí õóâüä àâàõ óòãà íü áàéõã¿é ýñâýë ¿ë ìýäýãäýæ áàéâàë î áà õîîñîí óòãà çºâøººðíº. Æèøýý íü óòàñ. • Òºðºë : Òóõàéí àòòðèáóò ÿìàð òºðëèéí óòãà àâàõûã çààíà. Integer, String, Date Time, Float, Memo • Óðò : Òóõàéí àòòðèáóòàä àãóóëàãäàæ áîëîõ õàìãèéí èõ õýìæýý þì. • Ñèñòåìä àâ÷ áîëîõ óòãèéí õýìæýý þì.Õîëáîîñûã áàñ ºðãºòãºæ áîëäîã. Õîëáîîñûã äîòîð íü áàéíãûí áîëîí áàéíãûíáóñ ãýæ àíãèëäàã. 2
  28. 28. Ñèñòåìèéí øèíæèëãýý áà çîõèîìæ ëåêö ¹6 Ã. Îäîí÷èìýã • Áàéíãûí õîëáîîñ : À,  2 îáúåêòûí õîîðîíä õîëáîîñ áàéíãà áàéíà ãýäýã íü À ãýñýí îáúåêòûí òîõèîëäîë á¿ð íü  ãýñýí îáúåêòûí òîõèîëäîë á¿ðòýé õîëáîãäîæ áàéõûã õýëíý. • Áàéíãûí áóñ õîëáîîñ : À ãýñýí îáúåêòèéí çàðèì òîõèîëäîë  ãýñýí îáúåêòûí çàðèì òîõèîäîëòîé õîëáîãäîæ áàéõûã õýëíý. Îðøèí áàéõûí õàìààðàëÎáúåêòûí íýã òîõèîëäîë íºãºº îáúåêòûí òîõèîëäîëûí îðøèí áàéãàà ýñýõýýñõàìààðàõûã îðøèí áàéõûí õàìààðàë ãýíý. Äàðààõ 3-í íºõöºë õàíãàãäñàí áàéõ¸ñòîé. 1. Òóõàéí îáúåêòûí îðøèí áàéõ íü àíõäàã÷ áà ýöýã îáúåêòîîñ õàìààðíà. 2. Õàðàêòåðèñòåêààñ àíõäàã÷ ðóó õîëáîîñ íü áàéíãûí áàéõ ¸ñòîé. 3. Õàðàêòåðèñòåê îáúåêò íü àíõäàã÷ îáúåêòîîñ àíõäàã÷ ò¿ëõ¿¿ðèéã óëàìæëàí àâäàã. Òýð ò¿ëõ¿¿ð íü õàðàêòåðèñòåêèéí õóâüä ãàäààä ò¿ëõ¿¿ð áîëíî. ÕèéñâýðëýëÎáúåêòûí õèéñâýðëýëèéã 2 ÿíçûí ò¿âøèíä àâ÷ ¿çäýã. 1. Óäàìøèë ãýñýí õîëáîîñ : Èë¿¿ íàðèéí òîäîðõîé îáúåêò íü åðºíõèé îáúåêòûíõîî øèíæ ÷àíðûã óäàìøèæ àâäàã. Æèøýý íü : Õýðýãëýã÷ ãýäýã îáúåêò íü åðºíõèé îáúåêò. Ýíäýýñ ãàð÷ áàéãàà îáúåêò õ¿í íüäýä îáúåêò. Óäàìøèë íü àíõäàã÷ õàðàêòåðèñòåê áèø. Õ¿í áîë àìüòàí þì. Äýä îáúåêò åðºíõèé îáúåêò Åðºíõèé îáúåêòîîñîî ¿¿ññýí áóþó óäàìøñàí äýä îáúåêò íü åðºíõèé îáúåêòîîñîî øààðäëàãàòàé øèíæ ÷àíðûã àâààä áàñ ººðèé㺺 òîäîðõîéëñîí øèíæ ÷àíðûã áàñ àãóóëàõ ¸ñòîé. Åðºíõèé îáúåêòîîñîî á¿õ ç¿éëèéã íü óäàìøèæ àâ÷ áîëîõã¿é. Áàñ ººðèéí ãýñýí øèíæ ÷àðûã 3
  29. 29. Ñèñòåìèéí øèíæèëãýý áà çîõèîìæ ëåêö ¹6 Ã. Îäîí÷èìýã çààâàë íýìýõ ¸ñòîé. Óäàìøèë õîëáîîñ íü îáúåêòóóä õîîðîíäûí õîëáîîñ. 2. Á¿ðäìýë ãýñýí õîëáîîñ : Íýã íü íºãººãºº àãóóëæ áàéäàã. Íýã îáúåêò íü íºãºº îáúåêòîî èëýðõèéëæ ÷àäàõã¿é. Òóõàéí îáúåêòûí íýã õýñýã íü þì. Æèøýý íü : Îþóòàí ãýäýã åðºíõèé îáúåêòîîñ òàìèð÷èí îþóòàí, õºãæèì÷èí îþóòàí ãýñýí äýä îáúåêòûã ¿¿ñãýæ áîëíî. Ýíý 2-ã èëýðõèéëýõèéí òóëä îþóòàí ãýñýí ôàéëä õºãæèì÷èí, òàìèð÷èí ãýñýí 2 ëîãèê àòòðèáóò íýìíý. Ýíý àòòðèáóò íü òýã õîîñîí óòãà çºâøººð÷ áîëíî. Á¿ðäìýë õîëáîîñ íü àòòðèáóò õîîðîíäûí õîëáîîñ þì. Æèøýý íü : Ìàøèí áîë äóãóéòàé. M,N õîëáîëîñûã õóâèðãàõÎÕÄ-ä íýãýýñ íýãòýé, îëíîîñ îëîíòîé ãýñýí õîëáîîñóóäûã àëäàà ãýæ ¿çýýäÎÕÄ-ã ºðãºòãºõ人 õóâèðãàæ çóðäàã. Íýãýýñ íýãòýé õîëáîîñ ¿¿ññýíòîõèîëäîëä øóóä íýãòãýäýã. Õàðèí îëíîîñ îëîíòîé ãýñýí õîëáîîñ ¿¿ññýíòîõèîëäîëä øóóä íýãòãýâýë ºãºãäëèéí äàâõàðäàë ¿¿ñíý. Òèéìýýñ íýãòãýæáîëîõã¿é. Òèéìýýñ 2 îáúåêòûí õîîðîíä îãòîëöîë îáúåêò ¿¿ñãýíý. Îãòîëöîëîáúåêò íü äàðààõ íºõöëèéã õàíãàñàí áàéíà. • ͺ㺺 2 îáúåêòûíõîî àíõäàã÷ ò¿ëõ¿¿ðèéã óäàìøèæ àâíà. • ªºðèéí øèæ ÷àíðûã èëýðèéëñýí àòòðèáóòûã àãóóëñàí áàéõ øààðäëàãàòàé.Æèøýý íü : Õýðýãëýã÷ Á¿òýýãäýõ¿¿íÕýðýãëýã÷èéã á¿òýýãäýõ¿¿íä áàãòààñàí òîõèîëäîëä á¿òýýãäýõ¿¿íèé õóâüääàâõàðäàë ¿¿ññýí ãýæ ¿çýæ áîëîõã¿é. Õàðèí õýðýãëýã÷èéí ìýäýýëýëèéãäàâõàðäñàí ãýíý. Á¿òýýãäýõ¿¿íä õýðýãëýã÷èéã íýãòãýñýí òîõèîëäîëä òóõàéíá¿òýýãäýõ¿¿íèé ìýäýýëýë äàâõàðäàíà. Õýäýí õýðýãëýã÷ àâñàí òîîãîîðäàâõàðäàíà. Èéìýýñ ºðãºòãºæ çóðàõäàà : 4
  30. 30. Ñèñòåìèéí øèíæèëãýý áà çîõèîìæ ëåêö ¹6 Ã. Îäîí÷èìýã Õýðýãëýã÷ Çàõèàëãà Á¿òýýãäýõ¿¿íÇàõèàëãà îáúåêò íü õýðýãëýã÷èéí ¹, á¿òýýãäýõ¿¿íèé ¹ ãýñýí 2 àíõàäã÷ò¿ëõ¿¿ðèéã óäàìøèæ àâààä çàõèàëñàí òîî, çàõèàëñàí ºäºð ãýñýíàòòðèáóòóóäûã íýìæ áîëíî. 5
  31. 31. Ñèñòåìèéí øèíæèëãýý áà çîõèîìæ ëåêö ¹7 Ã. Îäîí÷èìýãÁàéãóóëëàãà àæ àõóéí íýãæèéí çàãâàð ãàðãàõÝíý ¿å øàòíû çîðèëãî íü áàéãóóëëàãûí òàëààðõ åðºíõèé îéëãîëòûã,áàéãóóëëàãà äîòîðõ äýä ñèñòåì¿¿äèéã òîäîðõîéëîõîä îðøèíî. Åð íü çîõèîìæãàðãàíà ãýäýã íü àìæèëòòàé ñàéí çîõèîìæ áèé áîëòëîî äàâòàãäàæ áàéãàà ¿éëàæèëëàãàà þì. ñèñòåìèéí ¿íäñýí ýëìåíò¿¿ä áîëîõ îðîëòûí ïðîöåññ, ãàðàëòàäõàðãàëçóóëñàí ºãºãäëèéí ñàí ºãºãäºë áîëîâñðóóëàõûí òóëä áàéãóóëëàãààäõèéãäýõ ¿éë àæèëëàãàà, ñèñòåìèéã õýðãëýñíýýð ãàðãàõ ¿ð ä¿íã òîäîðõîéëîõçàìààð áàéãóóëëàãà àæ àõóéí íýãæèéí åðºíõèé çàãâàðûã òîäîðõîéëíî.ªãºãäëèéí ñàí ãýäýã íü ººð õîîðîíäîî òîäîðõîé íýã çîðèëãûí äîð íýãäñýíºãºãäë¿¿äèéí íèéëáýð öîãö þì. ªãºãäëèéí ñàíã ñóäëàõàä ºãºãäëèéí ñàí äàõüíýã îáúåêò íü òóõàéí îáúåêòûã ýñâýë îáúåêò õîîðîíäûí õîëáîîñûãèëýðõèéëñýí áè÷ëýã¿¿äýýñ òîãòîíî. Îáúåêò íü àíõäàã÷ ç¿éë áºãººäáàéãóóëëàãà òýäãýýðèéí òàëààðõ ìýäýýëýëèéã õýðýãëýæ áîëîâñðóóëäàã.Áàéãóóëëàãà àæ àõóéí íýãæ íü õàðèëöàí öîãöñîí á¿ëýã õ¿ì¿¿ñ þì. Õàðèëöàíçîõèöîëãîî íü àëáàí áàéãóóëëàãûí ò¿âøèí àëáàí áóñ õàðèëöààíû ñ¿ëæýý,ìýäýýëýëèéí ñ¿ëæýýãýýð õàíãàãäàíà. Áàéãóóëëàãûí çîõèîí áàéãóóëëàëûíñõåìýýð àëáàí õàðèóöëàãûí ò¿âøèíã õàðóóëäàã áîë ÎÕÄ íü ìýäýýëýëèéíñ¿ëæýýíèé çàãâàð áîëíî. Ãýõäýý ìýäýýëýëèéã óäèðäëàãûí ò¿âøèíäõàðãàëçóóëàí çàãâàð÷ëàõ õýðýãã¿é þì. Ó÷èð íü êîìïüþòåðèéí òóñëàìæòàéãààðãàðààð áîëîâñðóóëàõ áîëîìæã¿é íèéëìýë ìýäýýëýëèéã çîõèîí áàéãóóëíà.ªãºãäëèéí õýðýãöýý õàðüöàíãóé òîãòâîðòîé áîëîâ÷ áàéãóóëëàãûí á¿òýöçîõèîí áàéãóóëàëò áàéíãà ººð÷ëºíäºæ áàéäàã. Ìýäýýëýëèéí ñèñòåìèéãáàéãóóëàõ òºñºë äóóñàõ ¿åä áàéãóóëëàãûí çîõèîí áàéãóóëàëò ººð÷ëºãäºæ àíõòàâèãäñàí øààðäëàãààð õèéãäñýí òºñºë õýðýãöýý õàíãàõàà áîëèíî. Õýðýãöýýøààðäëàãà óäèðäëàãûí àëü íýã òºâøèíººñ òàâèãääàã áîëîâ÷ çîõèîíáàéãóóëàëòûí ÿíç á¿ðèéí ò¿âøèíººñ èðýõ ºãºãäëèéã õýðýãëýõ øààðäëàãàãàðäàã. Èéìä ñèñòåìèéí øèíæèëãýý çîõèîìæ ãàðãàã÷èäûí íèéòëýã àñóóäàëáîë ¿ðãýëæèä ººð÷ëºãäºæ áàéäàã á¿òýö çîõèîí áàéãóóëàëòààñ àëü áîëîõ áàãàõàìààðñàí áàéõààð ñèñòåìèéã õºãæ¿¿ëýõ ÿâäàë þì. Ýíý çîðèëãîä õ¿ðýõèéíòóëä ººð÷ëºëòºíä áàãà ºðòºã òóëãóóð õ¿÷èí ç¿éëèéã òîäîðõîéëîõ ÿâäàë þì.Áàéãóóëëàãûí ìýäýýëýëèéí õýðýãöýý áà ¿éë àæèëëàãàà èéì õ¿÷èí ç¿éë áîëíî. 1
  32. 32. Ñèñòåìèéí øèíæèëãýý áà çîõèîìæ ëåêö ¹7 Ã. Îäîí÷èìýãÎÕÄ-èéí á¿òýö çîõèîí áàéãóóëëàëòààñ ¿ë õàìààðñàí áàéõààð áàéãóóëäàã.¯íäñýí ¿éë àæèëëàãààíû çàãâàðûã ìºí ë ¿ë õàìààðñàí áàéõààð ãàðãàõõýðýãòýé.¯éë àæèëëàãààíû èåàðàðõè ò¿âøèíÝíä 2 àñóóäëûã àâ÷ ¿çäýã. • Áàéãóóóëëàãûí ò¿âøèí : Áàéãóóëëàãûí óäèðäëàãà çîõèîí áàéãóóëàëòûí ò¿âøèíä ¿íäýñëýí óäèðäëàãûí ìýäýýëýëèéã 1. ñòðàòåãèéí 2. óäèðäëàãûí 3. ¿éë àæèëëàãààíû ãýæ àíãèëäàã. Àíãèëàë òóñ á¿ðä íü òààð÷ òîõèðñîí ñèñòåìýýð óäèðäääàã. Æèøýý íü : ñòðàòåãèéí ãýäãèéã íü øèéäâýð ãàðãàã÷ ñèñòåì, óäèðäëàãûí ãýäãèéã íü ìýäýýëýëèéí ñèñòåì, ¿éë àæèëëàãààíû ãýäýã íü ºãºãäºë áîëîâñðóóëäàã ñèñòåìýýð òóñ òóñ óäèðäàí çîõèîí áàéãóóëàãääàã. Ñòðàòåãèéí ãýäýã íü áàéãóóëëàãûí õàìãèéí äýýä ò¿âøèí áóþó áàéãóóëëàãûí ñòðàòåãèéí áîäëîãûã çîõèöóóëàã÷ çàõèðàë, åðºíõèéëýã÷ ãýõ ìýò õ¿ì¿¿ñ áàéíà. Ñòðàãåãèéí áîäëîîä àæ àõóéí íýãæ áàéãóóëëàãèéí èðýýä¿éí òºëºâëºëò, áàéãóóëëàãûí íººö áîëîõ õ¿í õ¿÷, ìºíãº, ìàøèí òåõíèêèéã çîõèöóóëàõ àñóóäëóóä îðäîã. Ýíý ò¿âøèíä ºðãºí õ¿ðýýã õàìàðñàí óðò õóãàöààò, ãàäààä îð÷èíä õàíäàæ ÷èãëýñýí ìýäýýëýëèéã õýðýãëýäýã. Ìýäýýëýëèéí õýðýãöýý íü õóâèðàìòãàé óðüä÷ëàí õýëýõ áîëîìæã¿é áàéäàã. Óäèðëàãûí ò¿âøèíä òàêòèêèéí áîäëîûã øèéäâýðëýäýã áóþó õýëòýñ, ñàëáàðûí äàðãà, íÿ-áî íàð îðíî. Ñòðàòåãèéí ò¿âøèíä òàâèãäñàí ºðãºí õ¿ðýýò çîðèëãûã õýðãæ¿¿ëýõ øàòíû áîäëîãóóä áîëîí çàäàëæ õÿíàõ ¿¿ðýãòýé. ¯éë àæèëëàãààíû ò¿âøèíä òîäîðõîé íýã àæëûã ã¿éöýòãýã÷ ò¿âøíèé àæèëáàðóóäûã õýðýãæ¿¿ëäýã. Ýíý àæëóóäûí õàìðàõ õ¿ðýý íü áàãà áàéíà. Õèéãäýæ áàéãàà ¿éë àæèëëàãààíû õóãàöàà íü áàãà äîòîîäîä ÷èãëýñýí áàéíà. Áàéãóóëëàãûí ¿éë àæèëëàãààíû ò¿âøèíã 2
  33. 33. Ñèñòåìèéí øèíæèëãýý áà çîõèîìæ ëåêö ¹7 Ã. Îäîí÷èìýã - òºëºâëºëò - ìàðêåòèíã - ñàíõ¿¿ - ¿éëäâýðëýë ãýæ àíãèëäàã. • Áàéãóóëëàãûí ¿éë àæèëëàãààíû ò¿âøèí : Ñèñòåìèéí øèíæèëãýýíèé íýã çîðèëãî áîë êîìïüþòåðààð àâòîìàòæóóëàãäàõ ¿éë àæèëëàãààã òîäîðõîéëîõ ÿâäàë þì. ¯¿íèé òóëä áàéãóóëëàãûí íººö, öèêëèéí ¿å øàò, ôóíêö òîäîðõîéëîõ ò¿âøèíä ñóäàëãààã ÿâóóëàõ áà èíãýñíýýð ¿éë àæèëëàãààã áàéãóóëëàãûí çîõèîí áàéãóóëàëòûí á¿òöýýñ ¿ë õàìààðñàí áàéäëààð òîäîðõîéëæ ÷àäíà. ͺºö : Áàéãóóëëàãà àæ àõóéí íýãæ ¿éë àæèëëàãààãàà àìæèëòòàé óäèðäàí ÿâóóëàõàä øààðäàãäàõ á¿õ ç¿éëñ íººöºä õàìààðíà. Áàéãóóëëàãàä ¿íäñýí íººöèéã òîäîðõîéëîõäîî ÎÕÄ-ä ä¿ðñýëñýí àíõäàã÷ îáúåêòóóäûã àøèãëàíà. ̺í㺠: Áàéãóóëëàãàä òºâëºðñºí óäèðäëàãûã õàíãàõàä ÷óõàë íººö. Õ¿ñýýã¿é áîëîí çºâøººðºã人ã¿é õýëáýðò õóâèðàõäàà õÿëáàð ó÷èð ¿¿íèéã áóñàä íººö¿¿äýýñ òóñàä íü õÿíàæ óäèðäàõ õýðýãòýé. Èéìä èõýíõ áàéãóóëëàãóóä ýíý íººöòýé õîëáîîòîé ¿éë àæèëëàãààã õÿíàæ óäèðäàõ ñàíõ¿¿ãèéí õýëòýñ áàéäàã. Áàðàà ìàòåðèàë : ¯íý òóñãàé øèíæ ÷àíðààñàà õàìààðàõ òóñãàé àíõààðàë øààðäàãäàõ áàðàà ìàòåðèàëä ìºí òóñãàé ¿éë àæèëëãààãààð õàðãàëçàíà. ¯íý, ºðòºã, ºíäºð àþóëòàé, õîðòîé èäýâõòýé áîäèñ çýðýãò ºâºðìºö ¿éë àæèëëàãààãààð óäèðäàí õÿíàíà. Ýíý íººöòýé õîëáîîòîé ¿éë àæèëëàãàà íü ¿éëäâýðëýë, áîðëóóëàëò, õàíãàìæ ãýõ ìýò ñàëáàðààð õèéãäýíý. Òîíîã òºõººðºìæ : õýðýãëýãäýõ õóãàöàà, ¿íý ºðòºã, ýõ ¿¿ñâýð õàìààðàõ ÿëãààòàéãààð õÿíàæ óäèðäàíà. Àæèë÷èí àëáàí õààã÷èä : ìºí ººðèéí îíöëîãîîñ õàìààðàí ÿëãààòàé ¿éë àæèëëàãàà õèéãäýíý. Áîëîâñîí õ¿÷íèé õýëòýñ ýíý íººöºä õàìààðàõ ¿éë àæèëëàãààã õÿíàæ óäèðäàíà. Áýëòãýí íèéë¿¿ëýã÷èä : ãîë òºëºâ õóäàëäàà ýðõýëýäã àæ àõóéí íýãæ áàéíãûí áýëòãýí íèéë¿¿ëýã÷èäòýé õàðèëöàí ¿éë àæèëëàãààíä îðíî. 3
  34. 34. Ñèñòåìèéí øèíæèëãýý áà çîõèîìæ ëåêö ¹7 Ã. Îäîí÷èìýã Õýðýãëýã÷èä, õóäàëäàí àâàã÷èä, ò¿íø¿¿ä : Ýíý íººöòýé õîëáîòîé ¿éë àæèëëàãààã áîðëóóëàëò ìàðêåòèíãèéí àëáà óäèðäàæ õÿíàíà. Áîäèò áóñ íººö¿¿ä : ïàòåíò, êîìïàíèéí òàëààðõ òºñººëºë, íýð õ¿íä ãýõ ìýò áîäèò áóñ íººö íü ãîë òºëºâ ñàíõ¿¿ õóóëü ìàðêåòèíãèéí àëáààð óäèðäàãäàíà. Ìýäýýëýë : ¯¿íèéã áóñàä íººö¿¿äèéí àäèëààð òóñàä íü á¿ëýãëýõ øààðäëàãà òàâèãääàã. Ìýäýýëýë ìàø îëîí ÿíçûí áàéæ áîëíî.Öèêëèéí ¿å øàòóóäͺºö á¿ð òºëºâëºõ ýçýìøèõ, ººð÷èëºõ äóóñãàõ ãýñýí äàðààëñàí öèêëèéí äàãóó¿¿ñýæ áèé áîëîí õóâèð÷ ººð÷ëºãäºíº. Òºëºâëºõ øàòàíä íººöèéí ¿íèéãòîãòîîõ òºëºâëºõ îëæ àâñàí áîëîí ¿éëäâýðëñýí òîî õýìæýýã òîîöîæ ¿ð ä¿íòºëºâëºëòèéã õàðüöóóëñàí áýëýí ìºíãºíèé òºëºâëºëò òºñâèéã òîãòîîõ ãýõ ìýò¿éë àæèëëàãààíóóä îðíî. Îëæ àâàõ, áèé áîëãîõ øàòàíä íººöèéã îëæ àâàõ ò¿¿íèéã àøèãòàéá¿òýýãäýõ¿¿í áîëîîí ¿éë÷èëãýý áîëîãí õóâèðãàõ ¿éë àæèëëàãààíóóä îðíî.¯¿íä õóäàääàí àâàõ, ¿éëäâýðëýë, îþóòàí ýëñ¿¿ëýõ ãýõ ìýò ¿éë àæèëëãàààíóóäîðíî. ͺºöèéã àøèãëàí çàðöóóëàõ ¿å øàòàíä òîíîã òºõººðºìæèä çàñâàð õèéæáàðàà ìàòåðèàëûã á¿ðòãýõ ¿éë÷èëãýýãýýð õàíãàõ ãýõ ìýò ¿éë àæèëëàãààíóóäîðíî. íººöòýé õîëáîîòîé ¿¿ðýã õàðèóöëàãà äóóñàõ ¿å øàòàíä íººö äóóñ÷áàéãàà áîëîí öààøèä õàíãàëòòàé ýñýõèéã äîõèîëîõ á¿òýýãäýõ¿¿íèéáîðëóóëàëò, òýýâýðëýëò, òºëáºð áàðàãäóóëàõ, àæèë÷äûí òýòãýâýð òýòãýìæîëãîõ çýðýã ¿éë àæèëëàãààíóóä îðæ áîëíî.¯éë àæèëëãààíû øèíæ ÷àíàðÁ¿ðýí òºãñ : Ôóíêöèîàëü ò¿âøèí äýõ á¿õ ¿éë àæèëëàãààã çàãâàð á¿ðýí àãóóëàõõýðýãòýé. Ãýõäýý íèéò áàéãóóëëàãûí á¿õ ¿éë àæèëëàãààã áóñ õàðèí ñóäàëæ áóéõýñýã òóõàéëáàë õ¿í õ¿÷íèé íººö ýñâýë ìàðêåòèíãèéí ¿éë àæèëëàãààãíàðèéâ÷ëàí ñóäëàíà.Õýðýãöýýòýé : ¯éë àæèëëàãààíû øèíæèëãýýíä òºäèéëýí õýðýãòýé áóñ ¿éëàæèëëàãààíóóä òîäîðõîéëîãääîã. Èéìä õýðýãòýé ¿éë àæèëëàãààã òîäîðõîéëîõõýðýãòýé. 4
  35. 35. Ñèñòåìèéí øèíæèëãýý áà çîõèîìæ ëåêö ¹7 Ã. Îäîí÷èìýãÎéëãîìæòîé : Çàãâàð íü áàéãóóëëàãûí òàëààðõ îéëãîëò àâàõàä çîðèóëàãäñàíýíãèéí îéëãîìæòîé áàéõ õýðýãòýé.Òîãòâîðòîé : Çàãâàð íü áàéãóóëëàãûí çîõèîí áàéãóóëàëòûí ººð÷ëºëòººñ ¿ëõàìààðàí òîãòâîðòîé áàéõ õýðýãòýé. 5

×