J&K Slides in Odiya

ଜା�ୁ ଓ କାଶ�ୀର ଏକ ପରଚ�ରା ି ଶା�ନୁ ଭାଗବତ ୩-ମା�ର-୨୦୧୧ http://Satyameva-Jayate.org/ ଅନୁ ବାଦକ ଲଲାେଟ�ୁ ଦାଶ

ବଷୟାବଳୀ ି• ପୃ�ଭମି ଓ �ସ� ୂ• ସତ୍ କଣ, ମିଥ୍ା କଣ• ଅଶା�ି, �ତିବାଦ ଓ ହିଂସାର ଉ�• “େଗଲବସରିଆ” ଜା�ୁ ଓ କାଶ�ୀର • ...ଏବଂ “ଜା�ୁ ଓ କାଶ�ୀର" ର ହଜି ଯାଇଥବା ୁ “ଜା�”ୁ• ମିଥ୍ା/ଅପ �ଚାରର ଖ�ନ• ��ାବତ ‘ସମାଧାନ’ ି• ଆପଣ କିପରି େଯାଗଦାନ କରି ପାରିେବ! Satyameva-Jayate.org 2

ପୃ�ଭମି ଓ �ସ� ୂ• ଇତହାସର କଛ ି ମହ� ପ�ର ତାରଖ ଓ ଘଣାବଳୀ ି ି ୂ ି – ଅେକ�ାବର ୧୯୪୭: ପାକି�ାନୀ େସନା, ଉପ-େସନା ଏବଂ ପାକି�ାନୀ ଆଦବାସୀ ଆ�ମଣ କର�ି ଜା�ୁ ଓ କାଶ�ୀର ଉପେର ି – ଜାନୁୟାରୀ ୧୯୪୮: ପାକି�ାନର ଆ�ମଣକୁ ଭାରତ ଉଠାଏ ଜାତିସଂ େର – ଅଗ� ୧୯୪୮: ଏ ସଂ ଷର ବିେରାଧେର ଜାତିସଂ ପାସ କେର ସଂକକ (Resolution) – ଜାନୁୟାରୀ ୧୯୫୦: ଜାତିସଂ ପାସ କେର ଏକ ନୂଆ ସଂକକ ଯାହା ଅଧ�ମଣ କେର ୧୯୪୮ ସଂକକ କୁ – େମ ୧୯୫୧: କରଣ ସିଂହ ଗଠନ କର�ି ଜା�ୁ ଓ କାଶ�ୀର େକାନ�ିଚଏ� ଆେସ�ି � ୁ Satyameva-Jayate.org 3

ସତ୍ କଣ – ମଥ୍ା କଣ ି • ଜା�ୁ ଓ କାଶ�ୀରର ଭାରତ ସେ� ମି�ଣ ଅପରିପ�ର ! ୂ • ��ାବିତ ଜନମତ ସଂ�ହ (plebiscite) ଏପଯର୍� େହାଇନାହିSatyameva-Jayate.org Source: Sh Arvind Lavakare: http://satyameva-jayate.org/2005/08/05/excellent-factual-background-to-the-kashmir-issue 4

ସତ୍ କଣ – ମଥ୍ା କଣ ି • ଅେକ�ାବର ୧୯୫୧: ସମି�ଧାନ ସଭାର �ଥମ େବୖଠକେର େଶଖ ଅବଦୁ ଲହହ ତିେନାଘି ��ାବ ଦିଅ�ି – ଭାରତ ସେ� ମି�ଣ – ପାକି�ାନ ସେ� ମି�ଣ – ସ�ୂ�ର ାଧୀନତା • େଫବ�ୟାରୀ ୧୯୫୪: ନବ ନବରାଚତ େକାନ�ିଚଏ� ଆେସ�ି� କୁ �ାଫଘି� କମିଘ ି ତାର ି ି ୁ ରିେପାଘର ଦିଏ – ସବରସ�ତ ଅନୁେମାଦନ (64-ହଁ, 11-ଅନୁ ପ�ିତ) • ନେଭମ�ର ୧୯୫୬: ସ�ିଧାନ ଉପ�ାପନ ହୁଏ. ସ�ିଧାନର ଅନୁଭାଗ-୩ କୁ େହ – – “ The State of Jammu and Kashmir is and shall be an integral part of the Union of India.” – ଅଥରାତ – “ଜା�ୁ କାଶ�ୀର ରାଜ୍ ଭାରତର ଏକ ଅଭିି ଅ� ଅେଘ ଏବଂ ଏହିପରି ରହିବ” • ଅନୁଭାଗ-୩ ର େକୗଣସି �କାରର ସଂେଶାଧନକୁ ନେଷଧ କେର ଅନୁଭାଗ-୧୪୭ ିSatyameva-Jayate.org Source: Sh Arvind Lavakare: http://satyameva-jayate.org/2005/08/05/excellent-factual-background-to-the-kashmir-issue 5

ସତ୍ କଣ – ମଥ୍ା କଣ ି • ଜା�ୁ ଓ କାଶ�ୀର ର ଭାରତ ସେ� ମି�ଣ ଅପରିପ�ର ! ୂ • ��ାବିତ ଜନମତ ସଂ�ହ (plebiscite) ଏପଯର୍� େହାଇନାହିSatyameva-Jayate.org Source: Sh Arvind Lavakare: http://satyameva-jayate.org/2005/08/05/excellent-factual-background-to-the-kashmir-issue 6

ସତ୍ କଣ – ମଥ୍ା କଣ ି• ଜାନୁଆରୀ ୧୯୪୮େର, ଜାତିସଂ ଚାଘରରର ଆଘ�କ� ୩୫ ଅନୁସାେର ଜାତିସଂ େର ଭାରତ ଉଠାଇଲା ପାକି�ାନର ଅେକ�ାବର-୧୯୪୭ ଆ�ମଣକୁ• ଉେ�ଖ େଯାଗ୍ – ଭାରତର ମ�ା ଥଲା “ପାକି�ାନର ୁ ଆ�ମଣ”. କାଶ�ୀରର ଭାରତ ସେ� ମି�ଣ ନୁେହଁ. Satyameva-Jayate.org 7

ଜାତସଂ ସଂକକ – ଅଗ� ୧୯୪୮ ି• ପାଘର 1 – ଯୁ�ବିରାମ• ପାଘର 2 – ସ�ିର ସ�ରାବଳୀ – ପାକି�ାନ ଜା�ୁ ଓ କାଶ�ୀରର ତାର େସନା, ଆଦିବାସୀ ଏବଂ ଅନ୍ ୁ ସମ� ଅେବୖଧ ନାଗରିକ�ୁ ବିନା ସ�ରେର �ତ୍ାହାର କରିବ – ଆଇନ କାନୁନ ବ୍ବ�ା ବନାଇ ରରବା ପାଇଁ ଭାରତୀୟ େସନା ଜା�ୁ ଓ କାଶ�ୀର େର ରହିେବ Satyameva-Jayate.org 8

ଜାତସଂ ସଂକକ – ଅଗ� ୧୯୪୮ ି• ପାଘର 3 – “The Government of India and the Government of Pakistan reaffirm their wish that the future status of the State of Kashmir shall be determined in accordance with the will of the people, and to that end, upon acceptance of the truce agreement (of Part II), both Governments agree to enter consultations with the Commission (UNCIP) determine fair and equitable conditions whereby such free expression will be assured”• ଅଥରାତ:• “ଭାରତ ଓ ପାକି�ାନ ସରକାର ଇ�ା କର�ି େଯ କାଶ�ୀର ରାଜ୍ର ଭବିଷ୍ତ କାଶ�ୀର ରାଜ୍ବାସୀ� ଇ�ା ଅନୁସାେର ନିରପଣ େହବ. ପାଘର-2 େର ୂ ଦଶରାଯାଇଥବା ସ�ିର ସ�ରାବଳୀ ୀକାର କଲା ପେର ଦୁଇ େଦଶର ସରକାର Commission (UNCIP) ସହିତ ପରାମଶର କରି ନିଧରାରଣ କରିେବ କିପରି ନି�� ଓ ନ୍ାୟସ�ତ ଭାେବ ଏ ଅଭିବ୍୍ି ବ୍୍ କରି େହବ”. Satyameva-Jayate.org 9

ଜାତସଂ ସଂକକ – ଜାନୁୟାରୀ ୧୯୫୦ ି• ଅଗ� ୧୯୪୮ ସଂକକକୁ ଅଧୀ�ମଣ କେର• ଏ ସଂକକ ଅନୁସାେର – “ଜା�ୁ ଓ କାଶ�ୀରର ଭାରତ ଅବା ପାକି�ାନ ସେ� ମି�ଣର �ଶ� େଲାକ ତା�ିକ ବିଧ ଅନୁସାେର ଆଚରିତ ଏକ ମ୍ ଓ ନି�� େଲାକମତ ୁ ସଂ�ହ (Plebiscite) ��ିୟା �ାରା ନିଧରାରଣ େହବ”. – “େଲାକମତ ସଂ�ହ (Plebiscite) େସେତେବେଳ େହବ େଯେତେବେଳ Commission ନିରପଣ କରିବ େଯ ୧୩ ଅଗ�୧୯୪୮ େର ପାସ ୂ େହାଇଥବା ସଂକକର ପାଘର-୧ ଓ ପାଘର-୨ େର ଉ�ିରତ ଯୁ�ବିରାମ ଓ ସ�ିର ସମ� ସ�ରାବଳୀ ୀକାର େହାଇଛି, ଏବଂ େଲାକମତ ସଂ�ହର ଅନ୍ ସମ� ସ�ର ପୂରଣ େହାଇଛି”• ଉେ�ଖେଯାଗ୍ େଯ ଏ ସଂକକେର େକୗଣସି “ତୃ ତୀୟ ବକକ” ି ଅବା “ ାଧୀନତା” ର ଉେ�ଖ ନାହ.ି Satyameva-Jayate.org 10

ସମସ୍ାର �ାରର... • ୧୯୮୭ – ଜା�ୁ ଓ କାଶ�ୀରର ରାଜନୀତି�ମାେନ ଅଭିେଯାଗ କର�ି େଯ ରାଜ୍ର ନିବରାଚନ ��ିୟା ରଗ େହାଇଛ ି ି • ୧୯୮୯ – ରାଜ୍େର ପାକି�ାନୀ ଆତ�ବାଦର ଆରର • ୧୯୯୦ – ପାକ�ାନର ସହାୟତାେର ରାଜ୍େର େମୗଳକ ଇସଲାମୀ ି ି ଆତ�ବାଦୀ ଦଳମାନ� ଗଠନ. “ଆେ�ାଳନ” �ା� କେର େଖାଲା ଏବଂ �� ଇସ�ାମୀୟ ଉ�ବାଦର ର� – ଆଂଶିକ ଭାବେର ଏହାର କାରଣ େହଉଛି କାଶ�ୀର ାଘି େର ବହୁ ସଂଖ୍କ ଇସ�ାମୀୟ ଜହାଦୀ ମାନ�ର ଆଗମନ. ଏହ ି ଜହାଦୀ ମାେନ େସାଭିେୟତ ରଷ ି ି ୁ ବିେରାଧେର ଆଫ�ାନ�ାନେର ଲଢିଥେଲ ି – ...ଏବଂ ପାକ�ାନର ନବ ନବାଚତା �ଧାନମ�ୀ, େବନଜୀର ଭେ�ା�ର ି ି ର ି ୂ ଆତ�ବାଦକୁ ସଧା ସମଥରନ ି – ~ ଜାନୁୟାରୀ ୧୯୯୦ – ଆରର ହୁଏ ନି�ମଣ. • http://satyameva-jayate.org/2008/08/13/this-was-the-beginning/Satyameva-Jayate.org Source: BBC: http://news.bbc.co.uk/hi/english/static/in_depth/south_asia/2002/india_pakistan/timeline/1989.stm 12

ଫା� ଫରୱାଡର – ବଷର ୨୦୦୦ର େଶଷ ଭାଗ • ବ�ରମାନର ହିଂସା ଏକ ରାଜେନୖତକ ସଂ ଷରର ଉଦାହରଣ. ି ��ାତ େଲଖକ �ବୀଣ ାମୀ� ଅନୁସାେର ଏ ସଂ ଷର େହଉଛି – “..between the old bourgeoisie, and an emerging new élite of contractors and businessmen” – ଅଥରାତ – “..ପୁରଣା ପୁ�ିପତି ଏବଂ ଏକ ନୂତନ ଠିକାଦାର ଆଭିଜାତ୍ ଓ ୁ ବ୍ାପାରୀ ବଗର ମ େର” • ଏଠାେର ଉେ�ଖେଯାଗ୍ େଯ ରାଜ୍େର ହଂସା େକବଳ କଛ ି ି ି ଇଲାକାେର ଅଭି� େହଉଅଛି. – ବଷର ୨୦୧୦ ର �ଥମ ଭାଗେର ରାଜ୍ର ସମ� ହଂସାର ୪୫ ି �ତିଶତ େକବଳ �ୀନଗରେର େହାଇଥଲାSatyameva-Jayate.org Source: “The Stone Throwers” by Praveen Swami published in Outlook, July 12, 2010 13

ଫା� ଫରୱାଡର – ବଷର ୨୦୦୦ର େଶଷ ଭାଗ • �ୀନଗର, ବାରମୁଳା ଏବଂ େସାେପାରେର ସମ� ହିଂସାର ୭୦ �ତିଶତ ଅଭି� େହାଇଅଛି • ଏ �ବୃ ତ ି ବଷର ୨୦୦୯ ବି ଅଭି� େହାଇଥଲା • ବଷର ୨୦୧୦ର �ଥମ ଭାଗେର, ଅ�ରାଧକ ଅ-େସୖନକ ି ମୃତୁ୍, ୪୦ �ତିଶତ ଅ-େସୖନକ ଆହତ ଏବଂ ୩୦ �ତିଶତ ି ପୁଲିସ ଆହତ ସଂଖ୍ା େକବଳ �ୀନଗରେର େହାଇଥଲା • ରାଜ୍ର ପବର ଗଭ�ରର େଲଫେ ଲାନ� େଜେନରାନ S.K. ୂ Sinha� ଅନୁସାେର ଜା�ୁ ଓ କାଶ�ୀରର ୨୨ଘି ଜି�ାର ୁ ୧୫ଘି ଜି�ା ହିଂସା େର �ଭାବିତ େହାଇନଥଲାSatyameva-Jayate.org Source: “The Stone Throwers” by Praveen Swami published in Outlook, July 12, 2010 14

ଅଦୃଶ୍ ହାତୀ• ଅ�ାତ (ଏବଂ ମାପ-ମ�ିନ) କାରକ – ଇସ�ାମୀୟ େମୗଳବାଦ ୁ• େମୗଳକ ଉ�ବାଦୀ ଶୟଦ ଶାହା ଗୀଲାନୀ, କାଶ�ୀର ାଘେର େମୗଳକ ି ି ି ଇସଲାମର ପୁନର�ାର ପାଇଁ ସଭା ଆଗେର ଅଛ�ି ୁ• ୨୦୦୮େର ଏକ ସା�ାତକାର େର େସ କହିେଲ – ଆେମ ଏଭଳ ି ଏକ ଇସ�ାମୀୟ ରାଜ୍ ଗଠନ କରବାକୁ ଚାହୁ ଁ, େଯଉଁଥେର ି ସମାଜବାଦ (Socialism) ଅବା େଲୗକକ ବାଦ (Secularism) ର େକୗଣସି ି �ାନ ନାହ.ି ଆେମ େକବଳ େକାରାନ ଏବଂ ସିତର ସରକାର ଚାହଁୁ! ୁ• ଏହା କୁହାଯାଇ ପେର େଯ ରାଜ୍େର ଶା�ି ରା�ାେର େମୗଳବାଦୀ ଗୀଲାନୀ େହଉଛ�ି ସବୁଠାର ବଡ ବାଧା ୁ – http://satyameva-jayate.org/2010/09/07/geelani- roadblock/Satyameva-Jayate.org Source: “The Stone Throwers” by Praveen Swami published in Outlook, July 12, 2010 15

“େଗଲବସରଆ” ଜା�ୁ ଓ କାଶ�ୀର ି • ରାଜ୍ ବ୍ୟର ୬୦-୭୦ �ତିଶତ େକ� ଅନୁଦାନ ବହନ କେର. – ଜା�ୁ ଓ କାଶ�ୀର ବ୍ୟର ୯୦ �ତିଶତ େକ� “ଅନୁ ଦାନ” ହସାବେର ବହନ କେର. େକବଳ ୧୦ �ତିଶତ ଋଣ ହିସାବେର ି ଦଆଯାଏ. ଏହା ତୁଳନାେର ଅନ୍ ରାଜ୍ମାେନ େକବଳ ୩୦ ି �ତିଶତ ଅନୁଦାନ ହିସାବେର ନିଅ�ି. • ଐତିହାସିକ ଦୃ �ିେକାଣର େକ� ଅନୁଦାନର ୧୦ ର ୧୨ ୁ ୁ �ତିଶତ ଜା�ୁ ଓ କାଶ�ୀର େନଇ ଆସିଛ.ି ଏଠାେର ଉେ�ଖେଯାଗ୍ େଯ ଜା�ୁ ଓ କାଶ�ୀରର ଜନସଂଖ୍ା ଭାରତର ଜନସଂଖ୍ାର େକବଳ �ାୟ ୧ �ତିଶତ ଅେଘ.Satyameva-Jayate.org Source: http://satyameva-jayate.org/2010/09/05/jk-finances/ and Lt Gen S K Sinha quoted at FINS Seminar, 26th Oct ’10 Mumbai 17

“ଜା�ୁ ଓ କାଶ�ୀରର” ହଜଯାଇଥବା “ଜା�” ୁ ି ୁ ଜା�ୁ କାଶ�ୀରେ�� ୨୬୨୯୩ ବଗର କମି ି ୧୫୯୪୮ବଗର କମି ିରାଜ ୭୫ �ତଶତ ି ୨୦ �ତଶତ ିବଧାନସଭା ସୀଘ ି ୩୭ ୪୬ସୀଘ �ତି େ�� ୭୧୦.୬ ବଗର କମି ି ୩୪୬.୬ ବଗର କମି ିେଲାକସଭା ସୀଘ ୨ ୩ଜ�ା �ତ ି େ�� ି ୨୬୨୯ ବଗର କମି ି ୧୫୯୪ ବଗର କମି ିେବେରାଜଗାରି ୬୯.୭୦% ୨୯.୩୦%ରାଜ୍ ସରକାର� ଚାକରୀେର ି ୧.୨ ଲ� ୩ ଲ��ତନଧ� ି ି�ାମୀଣ ବଦୁ୍ତ �ବ� ି ୭୦% ର କମ ୁ ୧୦୦% •http://satyameva-jayate.org/2008/08/24/jammu-kashmir-comparison/ Satyameva-Jayate.org 18

ମିଥ୍ା/ଅପ �ଚାରର ଖ�ନ• ସତ୍ େହଉଛି ଆମର ସବୁଠାର ବଡ ସାଥ ୁ• ଅ�ଭାବୀ ତକର ଓ ଭାବୁକ �ତି�ିୟା େହଉଛି ଆମର ସବୁଠାରୁ ବଡ ଶତ�.• ଦୁଇଘି ଉଦାହରଣ – ନାଓମ େଚାମ� �ୀ� - “ଭାରତ ଆ�ମଣ କରିଥଲା କାଶ�ୀର ଉପେର” • http://satyameva-jayate.org/2010/01/10/chomsky-kashmir – ଅମରନାଥ • http://satyameva-jayate.org/2008/07/07/lies- aboutamarnath/ • .. ଏବଂ ଜମି ହ�ା�ର ଓ ଜନସା�ି କି ପରିବ�ରନର ମିଥ୍ା ଗୁଜବ Satyameva-Jayate.org 19

ମିଥ୍ା/ଅପ �ଚାରର ଖ�ନSatyameva-Jayate.org Source: http://en.wikipedia.org/wiki/File:Jammu,_Kashmir_and_Ladakh.JPG and http://commons.wikimedia.org/wiki/File:Kashmir_map.svg 20

ମିଥ୍ା/ଅପ �ଚାରର ଖ�ନ• ୯୦ ର ଅଧକ େଲଖ, ଡାଘା, ଲି� ଓ ସଂଶାଧନ @ ୁ – http://satyamevajayate.org/category/jammu- kashmir-related/ Satyameva-Jayate.org 21

ଏକ ��ାବତ ସମାଧାନ ି• “ଏକ େଦଶ, ଏକ ଆଇନ”: ଏହା ଜା�ୁ ଓ କାଶ�ୀରର ଲାଗୁ େହବାର ଆରର େହବା ଉଚତ ୁ ି – ସ�ିଧାନର େଲଖ ୩୭୦ ଖାରଜ େହଉ – ଜା�ୁ ଓ କାଶ�ୀର ରାଜ୍ ଓ ଏହାର ରାଜ୍ବାସୀ�ର େଦଶ ସେ� ସ�ୂ�ର ମିଳନ ପାଇଁ ସ�ିୟ ଏବଂ ଦୃ ଶ୍ମାନ �େଚ�ା କରାଯାଉ – କାଶ�ୀରେର ନିଜ ରକୁ େଫରିବା ପାଇଁ କାଶି�ରୀ ପ�ିତମାନ�ୁ େ�ା�ାହିତ କରାଯାଉ. ଯଦି ଦରକାର ପେଡ େତେବ ତା�ୁ ସରକାରୀ ଅନୁଦାନ ଦଆଯାଉ ଏବଂ କର ଛାଡ କରାଯାଉ ି – ରାଜ୍ ସରକାର ଓ �ଶାସନକୁ ବି�ୀୟ ଅନୁ ଶାସନ ଲାଗୁ କରିବା ପାଇଁ େ�ା�ାହିତ କରାଯାଉ – କାଶ�ୀର ାଘି ଏବଂ ରାଜ୍ର ଅନ୍ �ା� ମ େର ଥବା ଅସମାନତା କୁ ଦୂ ର କରାଯାଉ – ରାଜ୍ ବାହାର ଉେଦ୍ାଗୀ ଓ ବ୍ାପାରୀ�ୁ ଜା�ୁ ଓ କାଶ�ୀରେର ଉେଦଉାଗ ଓ େବପାର �ତି�ା ୁ କରିବା ପାଇଁ େ�ା�ାହନ କରାଯାଉ. ଯଦ ି ଦରକାର ପେଡ େତେବ ତା�ୁ କର ଛାଡ କରାଯାଉ – ରାଜ୍େର ଉ�/ଉିତ ଶି�ାନୁ �ାନ �ତି�ା କରାଯାଉ – େବଆଇନ ଭାବେର କବଜା କରିଥବା ଜା�ୁ ଓ କାଶ�ୀରର ଅଂଶ (ଗିଳ�ଟ ବାଲି ��ାନ ଓ “ଆଜଦ ି କାଶ�ୀର” ) କୁ େଫରାଇବା ପାଇଁ ପାକି�ାନ ଉପେର ଆ�ଜରାତିକ ଚାପ ସୃ�ି କରିବାକୁ ଏକ ନିଧରାରିତ �ୟାସ କରାଯାଉ Satyameva-Jayate.org 23

ଆପଣ କପରି େଯାଗଦାନ କରି ପାରେବ ି ି– ଏ ବିଷୟେର ପଢ�ୁ .– ଆପଣ� ବ�ୁ ଓ �ି ୟଜନମାନ�ୁ ଏ ବିଷୟେର ଇ-େମଲ କର�ୁ .– ସ�ାଇଡ ଓ ଆଘକ�କୁ େଶୟାର କର�ୁ . �– ଏ ବଷୟେର ସା�ାହକ କେଥାପକଥନର (ଅନଲାଇନ ଓ ଅଫଲାଇନ) ି ି ଆେୟାଜନ କର�ୁ. • �ି-ସା�ାହକ, ମାସକ – ଆପଣ� ସୁବଧା ଅନୁସାେର ି ି ି– ତଥ୍କୁ ମେନ ରଖ�ୁ ଓ ମେନ ରଖା�ୁ • ଜନମତ ସଂ�ହ (plebiscite) /ଅଲଗା (secession) େହବାର �ଶ� ନାହ.ି • ସ�ିଧାନର େଲଖ 370 େହଉଛ ି ସବୁଠାର ବଡ ସମସ୍ା ୁ– “ଏକ େଦଶ, ଏକ ଆଇନ”! • ଏହା ମେନ ରଖ�ୁ ଓ ମେନ ରଖା�ୁ Satyameva-Jayate.org 24

�ଶ�? ଘି�ଣୀ...? – ଜୟ ହ�, ଜୟ ଭାରତ! ି• Shantanu@Satyameva-Jayate.org Satyameva-Jayate.org 25

http://www.twylah.com	31
http://us-w1.rockmelt.com	3
http://a0.twimg.com	1

J&K Slides in Odiya

by B Shantanu on Oct 14, 2011

Accessibility

Categories

Upload Details

Usage Rights

3 Embeds 35

Statistics

J&K Slides in Odiya Presentation Transcript