Elementy mapy
Mapa i jej części składowe <ul><li>Mapa  – rysunek powierzchni Ziemi (lub innego ciała niebieskiego) na płaszczyźnie w odp...
Cechy mapy <ul><li>Wymierność  – możliwość odczytywania rzeczywistych wymiarów obiektów oraz ich położenia za pomocą skali...
Mapa składa się z następujących elementów <ul><li>Elementy mapy </li></ul><ul><li>Matematyczne </li></ul><ul><li>siatka po...
Podstawowe wiadomości o skali <ul><li>Rodzaje skal </li></ul><ul><li>Skala liczbowa  – zapisana w postaci działania matema...
<ul><li>2. Skala mianowana </li></ul><ul><li>Skala mianowana powstaje przez dodanie do skali liczbowej jednostek (mian) </...
<ul><li>3 . Skala liniowa (podziałka)  –  graficzny obraz skali. Jest to linia podzielona na odcinki, służąca do wykonywan...
Skala liniowa (podziałka)
Pojęcie skali mniejszej i większej <ul><li>Skala wyrażona liczbą o mianowniku mniejszym jest większa od skali o mianowniku...
Podział map ze względu na skalę <ul><li>Topograficzne  – wykonane w dużych skalach, powyżej 1:200000 np. 1:100000 </li></u...
Siatka geograficzna  – układ południków i równoleżników na Ziemi Siatka kartograficzna-  układ południków i równoleżników ...
<ul><li>Podział odwzorowań kartograficznych ze względu na rodzaj powierzchni odwzorowania </li></ul><ul><li>płaszczyznowe ...
Odwzorowanie azymutalne Najczęściej stosowane do przedstawiania obszarów okołobiegunowych. Używa się go także do map teren...
Odwzorowanie stożkowe Wykorzystuje się je niemal wyłącznie w położeniu normalnym. Najlepiej nadaje się do przedstawiania o...
Odwzorowanie walcowe Najczęściej używane jest w położeniu normalnym, tak aby móc przedstawić cały świat na jednej mapie. P...
Odwzorowanie umowne   Mollweidego . Zalicza się do odwzorowań pseudowalcowych. Jest wiernopowierzchniowe,  ale za to ma sp...
Położenie powierzchni odwzorowania <ul><li>położenie normalne  – płaszczyzna odwzorowania jest prostopadła do osi Ziemi, o...
Położenie punktu rzutowania (ogniska rzutu) <ul><li>Niezależnie od rodzaju odwzorowania kartograficznego (azymutalne, stoż...
<ul><li>Podział odwzorowań kartograficznych ze względu na zachowane wymiary: </li></ul><ul><li>wiernokątne </li></ul><ul><...
Zniekształcenia odwzorowawcze
Podział map ze względu na rodzaj przedstawionej treści <ul><li>Ogólnogeograficzne  – w sposób wszechstronny przedstawiają ...
Przykłady map Źródło: www.wiking.edu.pl
Generalizacja mapy Generalizacja kartograficzna  jest cechą charakterystyczną każdej mapy. Główne czynniki, które ją deter...
Generalizacja mapy Zmiana ekranu – prawy przycisk myszy   odtwórz (play)
Podstawowe obliczenia z zastosowaniem  skali <ul><li>Przeliczanie odległości na mapie na odległość </li></ul><ul><li>w ter...
2.   Obliczanie skali mapy mając dane odległości na mapie i w terenie <ul><li>Dane: d = 18 cm, D = 36 km </li></ul><ul><li...
Podstawowe obliczenia z zastosowaniem  skali
Upcoming SlideShare
Loading in …5
×

Elementy Mapy

13,126 views

Published on

Published in: Education
2 Comments
0 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total views
13,126
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
190
Actions
Shares
0
Downloads
38
Comments
2
Likes
0
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

Elementy Mapy

  1. 1. Elementy mapy
  2. 2. Mapa i jej części składowe <ul><li>Mapa – rysunek powierzchni Ziemi (lub innego ciała niebieskiego) na płaszczyźnie w odpowiedniej skali (pomniejszeniu) i za pomocą odpowiednich znaków (metod prezentacji kartograficznej) </li></ul><ul><li>Skala – matematyczny stosunek odległości na mapie do odpowiadającej jej odległości w terenie </li></ul>S – skala M – mianownik skali d – odległość na mapie D – odległość w terenie Aby powyższe działanie miało sens, wielkości d i D muszą być podane w jednakowych jednostkach!
  3. 3. Cechy mapy <ul><li>Wymierność – możliwość odczytywania rzeczywistych wymiarów obiektów oraz ich położenia za pomocą skali i odwzorowania </li></ul><ul><li>Czytelność – osiągana jest dzięki umiejętnie dobranej liczbie prezentowanych obiektów i zjawisk (generalizacja) oraz wyjaśnieniu w legendzie wszystkich używanych znaków </li></ul>
  4. 4. Mapa składa się z następujących elementów <ul><li>Elementy mapy </li></ul><ul><li>Matematyczne </li></ul><ul><li>siatka południków i równoleżników </li></ul><ul><li>skala mapy </li></ul><ul><li>punkty osnowy geodezyjnej </li></ul><ul><li>Geograficzne </li></ul><ul><li>elementy fizjograficzne przedstawiające np.. Linie brzegowe, rzeźbę terenu </li></ul><ul><li>elementy charakteryzujące dany obszar pod względem społeczno – ekonomicznym, politycznym i kulturalnym </li></ul>Napisy nazwy gór, krain, miejscowości i tp. tytuł mapy, legenda, rodzaj odwzorowania, materiał źródłowy, rok wydania, data druku
  5. 5. Podstawowe wiadomości o skali <ul><li>Rodzaje skal </li></ul><ul><li>Skala liczbowa – zapisana w postaci działania matematycznego </li></ul><ul><li>np. 1: 500 000 lub </li></ul><ul><li>Można ją odczytać następująco: 1 cm na mapie odpowiada 500 000 cm w terenie </li></ul><ul><li>Wiedząc, że 1 m to 100 cm odejmujemy 2 ostatnie cyfry i otrzymujemy równanie: 1 cm na mapie to 5 000 m w terenie. </li></ul><ul><li>Dalej: 1 km to 1000 m czyli 100 000 cm, więc otrzymujemy: 1 cm na mapie to 5 km. </li></ul><ul><li>Sumując: aby skalę liczbową w cm przeliczyć na skalę w km należy odjąć 5 ostatnich cyferek </li></ul>
  6. 6. <ul><li>2. Skala mianowana </li></ul><ul><li>Skala mianowana powstaje przez dodanie do skali liczbowej jednostek (mian) </li></ul><ul><li>Np. 1 cm - 500 000 cm lub 1 cm - 5 km </li></ul><ul><li>Jest to przyporządkowanie dwóch liczb oznaczających jednostki długości lub powierzchni </li></ul>Podstawowe wiadomości o skali
  7. 7. <ul><li>3 . Skala liniowa (podziałka) – graficzny obraz skali. Jest to linia podzielona na odcinki, służąca do wykonywania pomiarów na mapie. Długość odcinków odpowiada określonym odległościom w rzeczywistości </li></ul>Podstawowe wiadomości o skali 16 km <ul><li>W przedstawionym przypadku jeden odcinek po prawej stronie od 0 odpowiada 4 km w terenie. W zależności od skali mapy może to być np. 1 cm, 2 cm, 4 cm i td. Odcinek po lewej stronie od 0 podzielono na 10 mniejszych części by można było dokonać dokładniejszych pomiarów. Każdy z tych małych odcinków ma długość 4 km/10 a więc 400 m. </li></ul><ul><li>Pomiary odległości z zastosowaniem podziałki: </li></ul><ul><li>Mierzymy odległość na mapie za pomocą np. cyrkla lub kroczka </li></ul><ul><li>Przykładamy kroczek do podziałki tak, że jedno ramię znajduje się po prawej stronie 0 a drugie po lewej. Po prawej stronie odczytujemy odległość w kilometrach, po lewej w metrach </li></ul>4 0 4 8 12
  8. 8. Skala liniowa (podziałka)
  9. 9. Pojęcie skali mniejszej i większej <ul><li>Skala wyrażona liczbą o mianowniku mniejszym jest większa od skali o mianowniku większym </li></ul><ul><li>Skala większa jest bardziej szczegółowa do mniejszej, czyli skala o mianowniku mniejszym jest bardziej szczegółowa od skali o mianowniku większym np. </li></ul><ul><li>1:50 000 > 1:500 000 </li></ul><ul><li>1:50 000 > 1:60 000 </li></ul><ul><li>1cm-1km > 1cm-2km </li></ul>
  10. 10. Podział map ze względu na skalę <ul><li>Topograficzne – wykonane w dużych skalach, powyżej 1:200000 np. 1:100000 </li></ul><ul><li>Przeglądowe – wykonane w skalach małych, mniejszych niż 1:200 000 </li></ul><ul><li>np. 1:5 000 000 </li></ul>
  11. 11. Siatka geograficzna – układ południków i równoleżników na Ziemi Siatka kartograficzna- układ południków i równoleżników na płaszczyźnie, przeniesiony wg określonego odwzorowania O dwzorowanie kartograficzne jest sposób przeniesienia obrazu z trójwymiarowej powierzchni kuli na dwuwymiarową płaszczyznę. Siatka geograficzna a siatka kartograficzna Powierzchnia globusa przeniesiona na płaszczyznę Źródło: www.wiking.edu.pl
  12. 12. <ul><li>Podział odwzorowań kartograficznych ze względu na rodzaj powierzchni odwzorowania </li></ul><ul><li>płaszczyznowe (azymutalne) </li></ul><ul><li>stożkowe </li></ul><ul><li>walcowe </li></ul><ul><li>Umowne (modyfikacja trzech pozostałych) </li></ul>Powierzchnia odwzorowania Istotą odwzorowania kartograficznego jest sposób przeniesienia obrazu z trójwymiarowej powierzchni kuli na dwuwymiarową płaszczyznę. Można tego dokonać rzutując powierzchnię kuli bezpośrednio na płaszczyznę lub na pobocznicę bryły obrotowej (stożka lub walca), którą później rozwija się na płaszczyźnie
  13. 13. Odwzorowanie azymutalne Najczęściej stosowane do przedstawiania obszarów okołobiegunowych. Używa się go także do map terenów ze strefy równikowej (w położeniu poprzecznym) oraz innych szerokości geograficznych (w położeniu ukośnym)
  14. 14. Odwzorowanie stożkowe Wykorzystuje się je niemal wyłącznie w położeniu normalnym. Najlepiej nadaje się do przedstawiania obszarów średnich szerokości geograficznych (między 30° a 60° szerokości geograficznej północnej i południowej) oraz dla obszarów znacznie rozciągniętych równoleżnikowo
  15. 15. Odwzorowanie walcowe Najczęściej używane jest w położeniu normalnym, tak aby móc przedstawić cały świat na jednej mapie. Przykładem może być wiernokątne odwzorowanie Merkatora – np. mapa Strefy Czasu.
  16. 16. Odwzorowanie umowne Mollweidego . Zalicza się do odwzorowań pseudowalcowych. Jest wiernopowierzchniowe, ale za to ma spore zniekształcenia kątów w strefie okołobiegunowej. Mimo to od dawna używa się go w polskiej kartografii szkolnej Oswalda Winkela. Często stosowane w różnych atlasach geograficznych (także w szkolnych). Ma ono charakter pośredni między odwzorowaniem wiernopowierzchniowym a wiernokątnym. Występują tu wszystkie trzy rodzaje zniekształceń, są one jednak stosunkowo nieduże Źródło: www.wiking.edu.pl
  17. 17. Położenie powierzchni odwzorowania <ul><li>położenie normalne – płaszczyzna odwzorowania jest prostopadła do osi Ziemi, oś stożka i walca pokrywa się z osią Ziemi; </li></ul><ul><li>położenie poprzeczne – płaszczyzna odwzorowania jest równoległa do osi Ziemi, oś stożka i walca leży w płaszczyźnie Równika; </li></ul><ul><li>położenie ukośne – pozostałe położenia „pomiędzy” normalnym a poprzecznym (odwzorowania te, z wyjątkiem azymutalnych, są rzadziej stosowane) </li></ul>Źródło: www.wiking.edu.pl
  18. 18. Położenie punktu rzutowania (ogniska rzutu) <ul><li>Niezależnie od rodzaju odwzorowania kartograficznego (azymutalne, stożkowe czy też walcowe) powierzchnia odwzorowania może: </li></ul><ul><li>stykać się z kulą w jednym punkcie lub wzdłuż jednej linii – jest to położenie styczne </li></ul><ul><li>przecinać kulę – jest to położenie sieczne . </li></ul>Źródło: www.wiking.edu.pl
  19. 19. <ul><li>Podział odwzorowań kartograficznych ze względu na zachowane wymiary: </li></ul><ul><li>wiernokątne </li></ul><ul><li>wiernoodległościowe </li></ul><ul><li>wiernopowierzchniowe </li></ul><ul><li>umowne (modyfikacja </li></ul><ul><li>trzech powyższych) </li></ul>Zniekształcenia odwzorowawcze Rozwinięcie powierzchni kuli na płaszczyźnie bez zniekształceń obrazu jest niemożliwe. Zawsze pojawią się deformacje powierzchni , odległości i  kątów Źródło: www.wiking.edu.pl
  20. 20. Zniekształcenia odwzorowawcze
  21. 21. Podział map ze względu na rodzaj przedstawionej treści <ul><li>Ogólnogeograficzne – w sposób wszechstronny przedstawiają powierzchnię Ziemi (rzeźba terenu, roślinność, wody itd.) </li></ul><ul><li>Tematyczne - odnoszą się do jednego konkretnego tematu (choć mogą przedstawiać kilka zagadnień z danej dziedziny). Jest to bardzo szeroka grupa map, do której zaliczają się m. in. mapy historyczne, geologiczne, glebowe, klimatyczne, demograficzne, gospodarcze, komunikacyjne, polityczne </li></ul>
  22. 22. Przykłady map Źródło: www.wiking.edu.pl
  23. 23. Generalizacja mapy Generalizacja kartograficzna jest cechą charakterystyczną każdej mapy. Główne czynniki, które ją determinują to skala mapy oraz jej tematyka i przeznaczenie. Skala decyduje o tym, ile treści może zmieścić się na danej mapie. Wraz ze zmniejszaniem skali zachodzi potrzeba eliminacji mniej znaczących obiektów (np. mniejsze miejscowości, rzeki, jeziora i in.) – jest to generalizacja ilościowa . Jednocześnie dokonuje się uproszczenia przebiegu linii (np. rzek, dróg, poziomic, i in.) – jest to generalizacja jakościowa . Tematyka i przeznaczenie mapy mają wpływ na to, które obiekty i w jakiej ilości zostaną na mapie umieszczone . Źródło: www.wiking.edu.pl
  24. 24. Generalizacja mapy Zmiana ekranu – prawy przycisk myszy  odtwórz (play)
  25. 25. Podstawowe obliczenia z zastosowaniem skali <ul><li>Przeliczanie odległości na mapie na odległość </li></ul><ul><li>w terenie </li></ul><ul><li>Dane: S = 1:25 000, d = 16 cm </li></ul><ul><li>Szukane :D = ? </li></ul><ul><li>Skala 1:25 000 po odjęciu 5 ostatnich cyferek skraca się do 1cm-0,25 km (0,25 km to 0,250 km czyli 250 m) </li></ul><ul><li>Skoro 1 cm to 0,25 km (250 m) </li></ul><ul><li>To 16 cm odpowiada 16 x o,25 km (250 m) </li></ul><ul><li>Odległość w terenie wynosi 4 km (4000 m) </li></ul>
  26. 26. 2. Obliczanie skali mapy mając dane odległości na mapie i w terenie <ul><li>Dane: d = 18 cm, D = 36 km </li></ul><ul><li>Szukane: S = ? </li></ul><ul><li>Z danych wynika, że d = D czyli 18 cm na mapie = 36 km w terenie </li></ul><ul><li>Inaczej: 18 cm = 3 600 000 cm </li></ul><ul><li>Aby obliczyć skalę musimy wiedzieć ile wynosi 1 cm na mapie , więc obliczamy: </li></ul><ul><li>3 600 000 cm/18 cm = 200 000 </li></ul><ul><li>Nasza skala ma postać: 1:200 000 czyli 1cm-2km </li></ul><ul><li>Sprawdzamy: 1cm-2km 18cm-36km </li></ul>
  27. 27. Podstawowe obliczenia z zastosowaniem skali

×