Elementy Mapy
Upcoming SlideShare
Loading in...5
×
 

Elementy Mapy

on

  • 14,426 views

 

Statistics

Views

Total Views
14,426
Views on SlideShare
14,246
Embed Views
180

Actions

Likes
0
Downloads
29
Comments
2

4 Embeds 180

http://str-test.cba.pl 136
http://www.slideshare.net 34
http://www.str-test.cba.pl 9
http://kandm.cba.pl 1

Accessibility

Categories

Upload Details

Uploaded via as Microsoft PowerPoint

Usage Rights

© All Rights Reserved

Report content

Flagged as inappropriate Flag as inappropriate
Flag as inappropriate

Select your reason for flagging this presentation as inappropriate.

Cancel

12 of 2

  • Full Name Full Name Comment goes here.
    Are you sure you want to
    Your message goes here
    Processing…
Post Comment
Edit your comment

    Elementy Mapy Elementy Mapy Presentation Transcript

    • Elementy mapy
    • Mapa i jej części składowe
      • Mapa – rysunek powierzchni Ziemi (lub innego ciała niebieskiego) na płaszczyźnie w odpowiedniej skali (pomniejszeniu) i za pomocą odpowiednich znaków (metod prezentacji kartograficznej)
      • Skala – matematyczny stosunek odległości na mapie do odpowiadającej jej odległości w terenie
      S – skala M – mianownik skali d – odległość na mapie D – odległość w terenie Aby powyższe działanie miało sens, wielkości d i D muszą być podane w jednakowych jednostkach!
    • Cechy mapy
      • Wymierność – możliwość odczytywania rzeczywistych wymiarów obiektów oraz ich położenia za pomocą skali i odwzorowania
      • Czytelność – osiągana jest dzięki umiejętnie dobranej liczbie prezentowanych obiektów i zjawisk (generalizacja) oraz wyjaśnieniu w legendzie wszystkich używanych znaków
    • Mapa składa się z następujących elementów
      • Elementy mapy
      • Matematyczne
      • siatka południków i równoleżników
      • skala mapy
      • punkty osnowy geodezyjnej
      • Geograficzne
      • elementy fizjograficzne przedstawiające np.. Linie brzegowe, rzeźbę terenu
      • elementy charakteryzujące dany obszar pod względem społeczno – ekonomicznym, politycznym i kulturalnym
      Napisy nazwy gór, krain, miejscowości i tp. tytuł mapy, legenda, rodzaj odwzorowania, materiał źródłowy, rok wydania, data druku
    • Podstawowe wiadomości o skali
      • Rodzaje skal
      • Skala liczbowa – zapisana w postaci działania matematycznego
      • np. 1: 500 000 lub
      • Można ją odczytać następująco: 1 cm na mapie odpowiada 500 000 cm w terenie
      • Wiedząc, że 1 m to 100 cm odejmujemy 2 ostatnie cyfry i otrzymujemy równanie: 1 cm na mapie to 5 000 m w terenie.
      • Dalej: 1 km to 1000 m czyli 100 000 cm, więc otrzymujemy: 1 cm na mapie to 5 km.
      • Sumując: aby skalę liczbową w cm przeliczyć na skalę w km należy odjąć 5 ostatnich cyferek
      • 2. Skala mianowana
      • Skala mianowana powstaje przez dodanie do skali liczbowej jednostek (mian)
      • Np. 1 cm - 500 000 cm lub 1 cm - 5 km
      • Jest to przyporządkowanie dwóch liczb oznaczających jednostki długości lub powierzchni
      Podstawowe wiadomości o skali
      • 3 . Skala liniowa (podziałka) – graficzny obraz skali. Jest to linia podzielona na odcinki, służąca do wykonywania pomiarów na mapie. Długość odcinków odpowiada określonym odległościom w rzeczywistości
      Podstawowe wiadomości o skali 16 km
      • W przedstawionym przypadku jeden odcinek po prawej stronie od 0 odpowiada 4 km w terenie. W zależności od skali mapy może to być np. 1 cm, 2 cm, 4 cm i td. Odcinek po lewej stronie od 0 podzielono na 10 mniejszych części by można było dokonać dokładniejszych pomiarów. Każdy z tych małych odcinków ma długość 4 km/10 a więc 400 m.
      • Pomiary odległości z zastosowaniem podziałki:
      • Mierzymy odległość na mapie za pomocą np. cyrkla lub kroczka
      • Przykładamy kroczek do podziałki tak, że jedno ramię znajduje się po prawej stronie 0 a drugie po lewej. Po prawej stronie odczytujemy odległość w kilometrach, po lewej w metrach
      4 0 4 8 12
    • Skala liniowa (podziałka)
    • Pojęcie skali mniejszej i większej
      • Skala wyrażona liczbą o mianowniku mniejszym jest większa od skali o mianowniku większym
      • Skala większa jest bardziej szczegółowa do mniejszej, czyli skala o mianowniku mniejszym jest bardziej szczegółowa od skali o mianowniku większym np.
      • 1:50 000 > 1:500 000
      • 1:50 000 > 1:60 000
      • 1cm-1km > 1cm-2km
    • Podział map ze względu na skalę
      • Topograficzne – wykonane w dużych skalach, powyżej 1:200000 np. 1:100000
      • Przeglądowe – wykonane w skalach małych, mniejszych niż 1:200 000
      • np. 1:5 000 000
    • Siatka geograficzna – układ południków i równoleżników na Ziemi Siatka kartograficzna- układ południków i równoleżników na płaszczyźnie, przeniesiony wg określonego odwzorowania O dwzorowanie kartograficzne jest sposób przeniesienia obrazu z trójwymiarowej powierzchni kuli na dwuwymiarową płaszczyznę. Siatka geograficzna a siatka kartograficzna Powierzchnia globusa przeniesiona na płaszczyznę Źródło: www.wiking.edu.pl
      • Podział odwzorowań kartograficznych ze względu na rodzaj powierzchni odwzorowania
      • płaszczyznowe (azymutalne)
      • stożkowe
      • walcowe
      • Umowne (modyfikacja trzech pozostałych)
      Powierzchnia odwzorowania Istotą odwzorowania kartograficznego jest sposób przeniesienia obrazu z trójwymiarowej powierzchni kuli na dwuwymiarową płaszczyznę. Można tego dokonać rzutując powierzchnię kuli bezpośrednio na płaszczyznę lub na pobocznicę bryły obrotowej (stożka lub walca), którą później rozwija się na płaszczyźnie
    • Odwzorowanie azymutalne Najczęściej stosowane do przedstawiania obszarów okołobiegunowych. Używa się go także do map terenów ze strefy równikowej (w położeniu poprzecznym) oraz innych szerokości geograficznych (w położeniu ukośnym)
    • Odwzorowanie stożkowe Wykorzystuje się je niemal wyłącznie w położeniu normalnym. Najlepiej nadaje się do przedstawiania obszarów średnich szerokości geograficznych (między 30° a 60° szerokości geograficznej północnej i południowej) oraz dla obszarów znacznie rozciągniętych równoleżnikowo
    • Odwzorowanie walcowe Najczęściej używane jest w położeniu normalnym, tak aby móc przedstawić cały świat na jednej mapie. Przykładem może być wiernokątne odwzorowanie Merkatora – np. mapa Strefy Czasu.
    • Odwzorowanie umowne Mollweidego . Zalicza się do odwzorowań pseudowalcowych. Jest wiernopowierzchniowe, ale za to ma spore zniekształcenia kątów w strefie okołobiegunowej. Mimo to od dawna używa się go w polskiej kartografii szkolnej Oswalda Winkela. Często stosowane w różnych atlasach geograficznych (także w szkolnych). Ma ono charakter pośredni między odwzorowaniem wiernopowierzchniowym a wiernokątnym. Występują tu wszystkie trzy rodzaje zniekształceń, są one jednak stosunkowo nieduże Źródło: www.wiking.edu.pl
    • Położenie powierzchni odwzorowania
      • położenie normalne – płaszczyzna odwzorowania jest prostopadła do osi Ziemi, oś stożka i walca pokrywa się z osią Ziemi;
      • położenie poprzeczne – płaszczyzna odwzorowania jest równoległa do osi Ziemi, oś stożka i walca leży w płaszczyźnie Równika;
      • położenie ukośne – pozostałe położenia „pomiędzy” normalnym a poprzecznym (odwzorowania te, z wyjątkiem azymutalnych, są rzadziej stosowane)
      Źródło: www.wiking.edu.pl
    • Położenie punktu rzutowania (ogniska rzutu)
      • Niezależnie od rodzaju odwzorowania kartograficznego (azymutalne, stożkowe czy też walcowe) powierzchnia odwzorowania może:
      • stykać się z kulą w jednym punkcie lub wzdłuż jednej linii – jest to położenie styczne
      • przecinać kulę – jest to położenie sieczne .
      Źródło: www.wiking.edu.pl
      • Podział odwzorowań kartograficznych ze względu na zachowane wymiary:
      • wiernokątne
      • wiernoodległościowe
      • wiernopowierzchniowe
      • umowne (modyfikacja
      • trzech powyższych)
      Zniekształcenia odwzorowawcze Rozwinięcie powierzchni kuli na płaszczyźnie bez zniekształceń obrazu jest niemożliwe. Zawsze pojawią się deformacje powierzchni , odległości i  kątów Źródło: www.wiking.edu.pl
    • Zniekształcenia odwzorowawcze
    • Podział map ze względu na rodzaj przedstawionej treści
      • Ogólnogeograficzne – w sposób wszechstronny przedstawiają powierzchnię Ziemi (rzeźba terenu, roślinność, wody itd.)
      • Tematyczne - odnoszą się do jednego konkretnego tematu (choć mogą przedstawiać kilka zagadnień z danej dziedziny). Jest to bardzo szeroka grupa map, do której zaliczają się m. in. mapy historyczne, geologiczne, glebowe, klimatyczne, demograficzne, gospodarcze, komunikacyjne, polityczne
    • Przykłady map Źródło: www.wiking.edu.pl
    • Generalizacja mapy Generalizacja kartograficzna jest cechą charakterystyczną każdej mapy. Główne czynniki, które ją determinują to skala mapy oraz jej tematyka i przeznaczenie. Skala decyduje o tym, ile treści może zmieścić się na danej mapie. Wraz ze zmniejszaniem skali zachodzi potrzeba eliminacji mniej znaczących obiektów (np. mniejsze miejscowości, rzeki, jeziora i in.) – jest to generalizacja ilościowa . Jednocześnie dokonuje się uproszczenia przebiegu linii (np. rzek, dróg, poziomic, i in.) – jest to generalizacja jakościowa . Tematyka i przeznaczenie mapy mają wpływ na to, które obiekty i w jakiej ilości zostaną na mapie umieszczone . Źródło: www.wiking.edu.pl
    • Generalizacja mapy Zmiana ekranu – prawy przycisk myszy  odtwórz (play)
    • Podstawowe obliczenia z zastosowaniem skali
      • Przeliczanie odległości na mapie na odległość
      • w terenie
      • Dane: S = 1:25 000, d = 16 cm
      • Szukane :D = ?
      • Skala 1:25 000 po odjęciu 5 ostatnich cyferek skraca się do 1cm-0,25 km (0,25 km to 0,250 km czyli 250 m)
      • Skoro 1 cm to 0,25 km (250 m)
      • To 16 cm odpowiada 16 x o,25 km (250 m)
      • Odległość w terenie wynosi 4 km (4000 m)
    • 2. Obliczanie skali mapy mając dane odległości na mapie i w terenie
      • Dane: d = 18 cm, D = 36 km
      • Szukane: S = ?
      • Z danych wynika, że d = D czyli 18 cm na mapie = 36 km w terenie
      • Inaczej: 18 cm = 3 600 000 cm
      • Aby obliczyć skalę musimy wiedzieć ile wynosi 1 cm na mapie , więc obliczamy:
      • 3 600 000 cm/18 cm = 200 000
      • Nasza skala ma postać: 1:200 000 czyli 1cm-2km
      • Sprawdzamy: 1cm-2km 18cm-36km
    • Podstawowe obliczenia z zastosowaniem skali