crossmedia!
Jaap Stronks | De Gelderlander, 29 oktober 2008

geen weblogger ter
wereld gebruikt de
term ‘crossmedia’.
En dat zegt wel iets. Crossmedia is een kunstmatig begrip en zit vol rare veronderstellingen:
mensen zouden ‘crossovers’ maken van het ene medium naar het andere. Aan de andere kant
wordt het als synoniem voor ‘multimedia’ gebruikt: verschillende presentatievormen (tekst,
video) in een nieuwe vorm combineren.

de crossmediafabriek
Wat er mis is met ‘crossmedia’: het leidt tot een model waarin content fabrieksmatig wordt
gepompt in een vertikaal model naar een passief, ontvangend publiek. Het is zender- en
boodschapgecentreerd.

ruwe materie
CROSSMEDIA!
video etc.
tekst audio
passief publiek
Hier klopt dus niets van. Het veronderstelt dat een boodschap mediumonafhankelijk zou zijn,
terwijl de boodschap wordt gevormd in de context van een medium, dat op zijn beurt een
omgeving is waarin mensen elkaar ontmoeten, journalist en publiek. Het veronderstelt ten
onrechte dat verhalen kunnen worden herverpakt na een oppvervlakkige cosmetische
aanpassing.

ruwe materie
nee joh! video
CROSSMEDIA!
tekst audio
etc.
passief publiek
Hier klopt dus niets van. Het veronderstelt dat een boodschap mediumonafhankelijk zou zijn,
terwijl de boodschap wordt gevormd in de context van een medium, dat op zijn beurt een
omgeving is waarin mensen elkaar ontmoeten, journalist en publiek. Het veronderstelt ten
onrechte dat verhalen kunnen worden herverpakt na een oppvervlakkige cosmetische
aanpassing.

internet =
mensen die
met elkaar praten
dus: niet content op de lopendeband herverpakken en naar je publiek sturen.
Internetcommunicatie is altijd gericht op groepen mensen, op gemeenschappen. Een
journalist is de primus inter pares van een gemeenschap van mensen die verschillende
gradaties van activiteit en betrokkenheid vertonen, en bijdragen aan de waarde die in de
gemeenschap wordt gecreëerd.

iphoneclub.nl
- Hier als voorbeeld iPhoneclub.nl. Primair een nieuwssite gerund door een duo professionele
journalisten, gaandeweg kwamen er meer waardevolle reacties op de artikelen en is de site
uitgebreid met o.a. een discussieforum, een wiki, een webwinkel, et cetera. Deze website is
themagebaseerd; de Gelderlander is weer lokatiegebaseerd, maar het voorbeeld is goed
transponeerbaar. Ook: het gaat niet sec om nieuws, maar ook om tips, nuttige info, spullen
kopen, problemen oplossen, etc.

journalistiek
=
genetwerkt
Traditionele journalistiek vindt plaats in een isolement met 1 afzender en een lezer / het
publiek. Op internet is alles gelinkt, je hopt eenvoudig van het ene medium naar het andere.
Een cultuur ontstaat waarin media elkaar aanvullen: website 1 plaatst een verhaal, website 2
linkt ernaar en voegt een mening toe.

Een voorbeeld is memeorandum, dat politieke weblogs in de VS indexeert en steeds realtime
geordend weergeeft op basis van de belangrijkste hete onderwerpen (memes) van de dag,
waarbij rekening gehouden wordt met wie de eerste was en wie al meer autoriteit heeft
opgebouwd. Je ziet hier dat niet het artikel de basis is van journalistiek, maar het ‘topic’, het
bredere verhaal dat bestaat uit vele gelinkte, geclusterde bijdragen.

Digg is een sociale redactiesite: mensen dragen links naar externe nieuwsbronnen aan, en
men stemt op deze links. De links met de meeste stemmen komen op de voorpagina. Digg is
groter dan de New York Times. Het toont aan hoe een klassieke journalistieke functie als het
bepalen van nieuwsrelevantie kan worden uitbesteed aan de ‘massa’. De eigen nieuwsselectie
van een redactie (en het evenwicht tussen de eigen verhalen, etc.) wordt steeds minder
belangrijk.

Google News is vergelijkbaar qua werking met memeorandum, maar het gaat minder om
discussies in de blogosfeer en meer over nieuws.

Klik op ‘alle X soortgelijke’ en je ziet dat veel traditionele nieuwsmedia elkaar napapegaaien.
In de netwerkeconomie zouden ze zich van elkaar moeten onderscheiden.

nieuws =
niet langer schaars
Je hebt niet langer het monopolie op nieuwsvoorziening. Dus moet je ten eerste niet hetzelfde
doen als anderen. Je moet waarde toevoegen, iets doen dat er nog niet is. Als het er al is, kun
je er beter naar linken, en de uitgespaarde arbeid gebruiken om waarde toe te voegen (een
inzicht, een vergelijkende link, een mening, analyse, duiding, whatever!)

LOKAAL!
- dus: lokaal! Daarin schuilt waarde van regionale krant, dat is nog schaars. Dus nog méér
lokale focus online, door de stads- en regio-edities nog sterker te promoten en te
verbeteren.

do what you do best,
link to the rest
Zoals gezegd: onderscheid je, als iemand anders het nieuws al brengt kun je er net zo goed
naar linken. Hoe meer je naar buiten linkt, hoe meer links je terug zult krijgen. Bedenk:
internet is een netwerk, en het belang van één punt in een netwerk wordt bepaald door het
aantal verbindingen met andere punten in het netwerk. Oh ja: het is dan ook belangrijker om
de twééde te zijn dan de eerste...

maak deel uit van
je omgeving
Je hoeft niet alles zelf te doen. Er zijn dankzij internet veel meer nieuwsbronnen bijgekomen,
ook (semi-)professionele op kleinere schaal. Voorbeelden uit Nijmegen volgen: ANS-
online.nl, Voxlog.nl, LUX-nijmegen.nl, nijmegen1.nu.

Lakmoesproef. LUX organiseert een programma ihkv de Oktober kennismaand. Het is anno
2008 verbijsterend dat zo’n artikel geen hyperlink bevat.

Want jazeker, LUX-Nijmegen.nl heeft daar een webpagina over, met veel extra informatie.
Deze site linkt overigens wel naar...:

... de website van Oktober Kennismaand.

Ander voorbeeld. Wandelaar geeft Vierdaagse een 8,2. Dit is ANP-nieuws (of GPD-nieuws,
oid) dat anderen ook bieden. Eens kijken op de website van de Vierdaagse.

En ja hoor: 8 oktober al staat dit nieuws op de pagina van de Vierdaagse. Nu is dit een
verouderde website zonder RSS-feed, maar toch.

link ook naar binnen
‘Topics’, verhalen, bestaan uit meer dan losse artikelen: het zijn clusters van artikelen, ook
van derden, zoals gezegd. Maar ze bestaan ook uit meerdere artikelen van jezelf. Daarom is
het op internet goed gebruik om steeds terug te keren naar eerdere artikelen in een serie
door ernaar te linken.

Okee, dit is al best aardig, die ‘zie ook’-linkjes. Maar ik weet niet wat voor artikelen dat zijn.
Het is de bedoeling om ze bij het (her-)schrijven van het artikel in het stuk zelf te verwerken.
‘Vorige week gebeurde A, vervolgens gebeurde B, en nu blijkt dat...’. De gelinktheid van
internet zorgt dus voor een andere manier van vertellen. Met een paar ertegenaan gekwakte
hyperlinks kom je er niet.

nodig je lezers uit
Een succesvolle redactionele website is een gemeenschap die bruist van de activiteit. Niet
alleen moet je erzelf aanwezig zijn, maar ook je lezers uitnodigen.

Dit is niet van deze tijd. Mensen moeten direct kunnen reageren. Redigeer anders achteraf, of
alleen na klachten - er zijn veel mogelijkheden. Dit zorgt ervoor dat vrijwel niemand de
moeite neemt te reageren. En dan nog: het is belangrijk dat je zelf dan ook weer reageert, en
zelfs het integreert in het journalistieke werkproces. Stel eens een vraag in een artikel (hoe
vindt u dat de Vierdaagse verbeterd moet worden?) en kom er in een vervolgartikel op terug.

Abonneren? waarom geen wekelijkse e-mailnieuwsbrief? Het allerbelangrijkste
marketingmiddel op internet, al dik 15 jaar onverslaanbaar! Vijf- tot tienduizend abonnees in
Nijmegen alleen moet met gemak te halen zijn.

- Goed! oproep om coalitie door te geven. Maar mailen? Geïsoleerd, dat is afgezonderd, niet
open voor de gemeenschap. Dit is iets om te bespreken met lezers. Overigens is deze oproep
ook niet linkbaar. Je moet naar elke communicatie-uiting kunnen linken. Koppen moeten
aanklikbaar zijn.

schrijf persoonlijk
Internet = mensen die met elkaar praten. Elk artikel moet dus een identificeerbare afzender
hebben. Oh, en waarom kan ik niet klikken op de naam van een auteur en al diens artikelen
op een rijtje lezen? Met contactgegevens? Het is een groot raadsel waarom het vrijwel
onmogelijk is om contact op te nemen met journalisten. Terwijl dat mensen zijn die in het
midden van de gemeenschap staan. Qua schrijfstijl: vreemd misverstand dat saaie ANP-toon
(formeel, afstandelijk, onpersoonlijk, etc) wordt verward met kwaliteit. Ik wil persoonlijke
betrokkenheid zien: analyse, duiding, passie, spektakel! Als de feiten maar kloppen.

en dan: multimedia
Prima, graag! gebruik allerlei media. Maar dit heeft in discours over vernieuwing trad.
journalistiek te veel nadruk gekregen. Zeggen dat elk artikel een multimediale toevoeging
moet krijgen, dat is doel met middel verwarren. Bovendien is al het andere (eerder genoemde)
veel belangrijker.

Flip Mino
Handig voor video’s. www.theflip.com.

voorbeeld

voorbeeld: een google maps-mashup maken met maps.google.nl. Met een Google-account
kun je inloggen en via ‘mijn kaarten’ een kaart aanmaken en er van die prikballonnen op
zetten.

Ander voorbeeld: met het programma Soundslides kun je, inderdaad, soundslides maken: een
combinatie van een fotopresentatie met een audiobestand. Zoals foto’s met muziek eronder,
of een reportage, een beeldverhaal met een voice-over en foto’s.

crossmedia!
Jaap Stronks | De Gelderlander, 29 oktober 2008
Recapitulatie. Delangrijkste opgave is aan te sluiten bij internet, genetwerkt te werken, met
lezers te communiceren. Multimediale producties zijn minder belangrijk. Zorg eerst dat je het
internet snapt! Het is inmiddels 2008, hoog tijd.