Industri iraultza2 gaia

2,464 views
2,126 views

Published on

1 BATXILERGOA-2 GAIA INDUSTRIA IRAULTZA.

0 Comments
0 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total views
2,464
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
796
Actions
Shares
0
Downloads
17
Comments
0
Likes
0
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

Industri iraultza2 gaia

  1. 1. ANAYATERESA OLABARRIA
  2. 2. Industri Iraultzaren faktoreak Faktore Nekazaritza Nazioarteko Garraioak demografikoa iraultza merkataritza Produktuen eroan-ekarr Britania Mekanizazio maila Hazkundea eman ahalbidetui Handian Garia jotzeko Makina, 1700ean Barnean Errazak-merkeak zaldiak ferratu,burdin goldea Heriotza tasa Lurrun makina aplikatuz kanpoan motak jeitsiera Laboreen errotazioa Oihalak esportatu Kanalak,ontziak,bideak Jabetza egitura Europara, Jaiotza tasa Barruko merkatua eraztu aldatu Ipar Amerikara Trenbide sorreraren handia Enclosure acts Kotoiak artilea ordezkatu aitzindaria Biztanleriak Pribatizatu,itxiak Kontsumo industria sortu Hazkunde handia Kaltetuak(ondorioak) kolonietara Oinarrizko Nekazaria pobreak, Industri iraultza Ekonomiaren Jornalariak, bultzatzailea hazkundeanEskulan merkea Jabe txikiak ezin lehiatu Lehengaiak eman Hirietara emigratu Faktoreak Kotoia,burdina behar Elikadura,medikuntza, Industri-produktu Ongarrien erabilera Higienea hobetu Eskaria zabaldu Soberakin ekonomikoa- Produktu berriak landatu Kapitala pilatu Patata,artoa,arbiak, Industriak finantzatu Lupulua….landatu Finanatza sistema Aborokina sortu garatu Hiriko merkatuetara Populazio hazkundea Prezioak jeitsi Industria bultzatzailea Biztanleria elikatuz Eskari gaitasuna ahalbidetuz Kapitala pilatuz
  3. 3. Industriak Industria Industri mota Teknologia Energia berriak Altzairugintza berriak Kapitala eta lana Anezka hegalariak :pieza Zerbait mugitzeko tradizionala Energi indarra pilatu handiagoa ehundu behar den indarra Teknologia eta energi artilea Iruteko makina Lurrun makina harrikatza indar berriagatik Kotoi inportazioak Harrikatz meategietatik oihalgintzan Mule:iruteko makina Ura berotzeko debekatu Ura atera Produkzio eta Fabriketak berria Kotoizzko hariak biribilkatu Lehen gai berria Kontsumoa hazi Makinak mugitzeko zergatiak kotoia Ehungailu mekanikoa harrikatza Demografi eta Britania H. produzitu Altzairua egiteko Nekazal iraultzak beharra Merkataritza eta garraioak merkeak Industri mota hobatu Jabe-langile Pobreak erabiliak altzairugintza Harremanak aldatu Baina aberatsak gero ere ondorioak Harrikatza-burdina Produkzio handia eta Produkzio forma berriak merkea Lehenego trenbideak oihalgintzan instalatu Meatoki ondoan fabriketan kokatuLangile,makineriaOrdutegia finkoa soldata Ekonomia giza Harremanak aldatu
  4. 4. Industrializazioa Europan zehar Britania Handia Europa kontinentalera 1go potentzia hedatu Prozesua Zergati ugariak astirotsua Baliabide naturalak kokapenaHazkunde demografikoa Belgika iparraldea Nekazal iraultza Ruhreko eskualdeaNazioarteko merkataritza katalunyan.,Italia indartsua iparraldea Alsazia,Silesia, kapitala Euskal Herria Berrikuntza Ekimen pribatua teknologikoak Munduko potentzia Ekimen publikoa izateak Monopolioa Estatuak,banketxeakBeste industrializazioak hazkundea atzeratu Liberalismo azkarra Ekonomikoa aplikatu Askatasun Belgika,Frantzia, ekonomikoa alemania motela Errusia,austria I.,Espainia
  5. 5. Garraioen iraultza Industri iraultza kokapena Motak bultzatzailea Britania Handia teknologia Trenbidea kontinentea Lurrun makinaLurrun makina Tren makinari aplikatu Hedapena Belgika,Frantzia, Espainia,Alemania,EEBB Sektore ekonomiko Indartsua bihurtu Banketxe,lantegi, Trenbideak(hirukotea) Merkatu –nazioen lotura Lurrunontzia: kanalak Telegrafo elektrikoa Telefonoa
  6. 6. Frantziar iraultza DirektorioaIraultzaren aurrekariak Iraultzaren eztanda Ekintza iraultzaileak Aldi moderatua konbentzioa In perioa kontsulatua
  7. 7. Frantziar iraultza DirektorioaIraultzaren aurrekariak Iraultzaren eztanda Ekintza iraultzaileak Aldi moderatua konbentzioa In perioa kontsulatua
  8. 8. Frantziar iraultza DirektorioaIraultzaren aurrekariak Iraultzaren eztanda Ekintza iraultzaileak Aldi moderatua konbentzioa In perioa kontsulatua
  9. 9.  XVIII. mendeko azken hamarkadetan gertatu Ahalbidetu eta hasierako hazkundea faktore batzuen ondorioz:
  10. 10.  Britainia Handian, XVIII. Mendean: Biztanle kopurua modu iraunkorrean hazten hasi zenbait faktoreren ondorioz. heriotza-tasa murriztea izan  tasak, 1800etik 1900era, %º 27tik %º18ra murriztu  beherakadan honako ger taera hauek eragin  Nekazaritzako produkzioak gora egin  elikadura hobetu  goseteak desager tu  Gaixotasunei aurre egiteko baliabideak ugaritu egin  elikadura ugariari eta zabalari esker.  Medikuntzan ere aurrerapenak ger tatu  txer toen hedatzea.  Higiene-ohiturak ere hedatu
  11. 11.  Jaiotza-tasa handia  mila biztanleko 30en inguruan hasten jarraitu Ondorioz, biztanleriak hazkunde ikusgarria izan  Britainia Handiak,  1700ean 5.800.000 biztanle izanik,  berrehun ur tean zazpi aldiz biztanle kopuru handiagoa izan kopuru hori 40 milioi biztanlekoa izan   Kanpo migrazioa :  kolonietara eta Amerikako Estatu Batuetara  17 milioi per tsona joan arren. ·Zergatia:  Ezkontzeko adina aurreratu egin  emakumeek seme-alaba gehiago izan XIX. mendearen bukaera aldera,  jaiotza-tasek beherantz egin  poliki-poliki, eredu demografiko modernora iritsi arte.
  12. 12.  Guztira, Europak,  1800ean 187 milioi biztanleko biztanleria izan ondoren,  XIX. mendean 400 milioi biztanletik gorako hazkundea izan Hazkunde demografiko azkar eta iraunkor horretan eragina izan zuten beste faktore batzuk  elikadura hobetzea :  barazkiak,  frutak merketu  nekazaritza-produkzioak XVIII. mendean izandako hazkundearen eraginez.  medikuntzan aurrerakuntzak:  aurrerakuntza medikuak  higienean aurrerakuntzak egotea izan  estolderi sistema ezarri  ur korrontea etxeetan  komunak
  13. 13.  Biztanleriaren hazkundea funtsezko faktorea izan  ekonomiaren eta industriaren aurrerakuntzan biztanle kopurua zenbat eta handiagoa izan,  produktuen eskaria ere hainbat eta handiagoa biztanle kopuruak gora egin ezean  industriaren hazkundea eten edo gelditu egin
  14. 14.  Industrializazioko faktore erabaki bakarra ez demografikoa izan. Irlandan biztanle kopurua bikoiztu egin  1760tik 1840ra, baina hazkunde horrek ez industrializazio­prozesurik eragin,  1848tik aurrerako emigrazio masiboa baizik. Presio demografikoa berez ez nahikoa industrializazio-prozesua abiatzeko Prozesu horren ezinbesteko baldintza izan hasieran.
  15. 15.  Nekazaritzaren barruko aldaketak oso handiak izan XVIII. mendean Britainia Handian nekazaritzan iraultza egon Industria Iraultzaren aurrekoa izan ,ahalbidetu.
  16. 16.  
  17. 17.  Industria handia garatu zenerako, nekazaritza aurreratuta : Produktibitate handia,  soberakinak merkaturatzeko aukera ematen Mekanizazio-maila handia, Errentatzaileen ,enpresaburuen eta jabeek, ikuspegitik planteatu  lurretatik errendimendu ahalik eta handiena lortzeko. Aldaketa tekniko ugarietan gelditu Jabetzaren egituran eta banaketan izandako aldaketak
  18. 18.  Laboreen errotazioa erabiltzen hasi (laukoitza)  (zuhain-landareak, artoa, patatak, arbiak, lupulua, etab.); zereal tradizionalekin tartekatuta,  lurra suspertu egin Lurraren landaketa intentsiboa  urtero landatu Haziak aukeratu :  barazki edo frutu handiagoa. Laboraturiko azalerak handiagotu egin,  Inguru hezeak drainatuz  baso-inguru batzuk murriztuz; Abeltzaintzaren espezializazioa  Kortatan esturik  Okelaren nahiz esnearen produkzioa hazi egin
  19. 19.  Nekazaritzako teknologia aldatu egin :  Goldearen forma hobetu  burdina egoki erabili  zaldiak ferratzera  ereiteko (1730 inguruan)  garia jotzeko makinen lehenengo modeloetara (1780 inguruan). Aldaketa horien ondorioz,  nekazaritza-lanaren produktibitateak  1700etik 1800era %  90eko hazkundea izan. Soberakinei esker,  zerealak merkatu espezializatuetara esportatzen hasi  hirietako biztanle kopuru gero eta handiagoa elikatzeko aukera sortu
  20. 20.  Irudian, lurrun-makinak mugituriko goldea.
  21. 21. Sortatan biltzaileak, J.F. Milleten pintura
  22. 22.  Jabetzaren egituran ere aldaketa sakonak egon  Hesitze Legeak (Enclosure Acts) lagungarriak izan jabetza pilatzeko prozesurako. Parlamentuak, jabe handiek eskatuta legean ezarri :  Parrokia bakoitzeko «zelai, larre eta bazkaleku irekiak eta komunak zatitzea, banatzea eta hesitzea, baita lugorriak eta lur komunak ere». 1750ean, Britainia Handiaten erdiak hesituta zituen eremuak, eta 1760tik 1820ra bitar tean, 1800 Enclosure Acts promulgatu ziren;  Hiru milioi hektareatik gorako eremuaren jabetza berrantolatu
  23. 23.  Kalteturik handienak nekazariak izan  Jornalariak  Makinekin ezin lehiatu  Lanik gabe edo soldata oso txikiekin gelditu  Jabe txikiak  Lurrak hesitzeko kapitalik ez  Gehienek lurrak jabe handiei saldu  Hiriguneetako industria-auzo berrietara emigratu
  24. 24.  Nekazaritzako aldaketek industrializazioa ahalbidetu :  Biztanle kopuru gero eta handiagoari jaten emanez  Hirietan bizi diren industrialde berrietako biztanleria  Eskari-gaitasunaren eta industria-produktu berriak erosteko aukeraren gorakada ahalbidetuz,  Azkenik, industrializazioa finantzatzeko kapitalaren zati bat emanez.
  25. 25.  Merkatal eskaintza guneak:  Barruko eskariaren hazkunde iraunkorrari  Europa kontinentala  Itsasoz gaindiko jabetzetako kanpoko eskaria gehitu  Britainia Handiak aukera-aukerako posizioan egon
  26. 26.  Britainia Handiak merkeago espor tatu ar tilezko oihalak Zergaitik? Manufaktura-herriek  Gremiotan bildutako hiri-eskulangileen lanarekin sortu ondasunak.Zer esan nahi du? Oihalen espor tazioak hazkunde handia izan  1750 inguruan, Britainia Handiko portuetatik irtendako merkantzien hiru laurdenak
  27. 27.  Espor tazio guneak :  Europako por tuetara bideratu  Amerika  Ipar Amerikako koloniak:  Inpor taturiko guztiaren % 87 Ingalaterrako metropolitik iritsitakoa. Britainia Handiko ekonomiaren garapenerako funtsezko beste faktorea  koloniekiko merkataritza-harremanei(ekonomia koloniala) lotutakoa  Ingalaterrako merkataritza-konpainiek produktu tropikalak erosi  Espeziak, tea, kafea, tabakoa, etab.)  Europako beste herri batzuetara espor tatu.  Artilearen soberakinak, herri beroetan, oso egokiak trukerako ez .
  28. 28.  XVIII. mendeko bigarren erdian, Britainia Handiko oihalgintza-sektorea kotoizko oihalak sor tzen hasi  mundu osoan saldu,  pobreei eta aberatsei, eskualdeko klima beroa edo hotza izan arren.  Industria Iraultza sektore horretan hasi  Historian lehenengoz, kontsumo-industria handia sor tu  Herrian ber tan sor turiko lehengai batean (kotoia) oinarrituta. Britainia Handiko merkataritza-balantzak agerian jarritakoaren arabera,  1800 inguruan ar tilearen manufaktura-espor tazioak murriztu  kotoizko oihal berrien espor tazioek gorakada izan
  29. 29.  Kanpoko merkataritzaren garapena lagungarria lehenengo Industria Iraultza bizkortzeko Industria berriari lehengaiak (kotoia eta burdina) eman, Industria-produktuen gama ugaritu eta merkatu egin Industria-produktuen eskaria zabaldu egin , • kolonietan edo herri pobreetan; Soberakin ekonomikoa eta kapitalak pilatzea ekarri • Industria Iraultzako hurrengo etapak finantzatzeko aukera eman • Finantza-sistemaren garapena eragin
  30. 30.  Britainia Handian, garraioa eta komunikazioak errazak eta merkeak izan Leku guztiak gehienez ere itsasotik 100 km-ra egon XVlII. mendean, barruko kanalen sistema garatu  1800ean, nabigatzeko moduko 2500 km eta XIX. mendearen erdialdean, horren bikoitza. Hobetu bideak eraikitzeko eta mantentzeko prozedurak. Garraioaren erraztasunak hurbildu egin  produktuen eskaintza eta eskaria Oso ona barruko merkatua sortzeko.  Ingalaterra ,Gales eta Eskoziaren artean
  31. 31.  Britainia Handia aurrendaria trenbidearen sorreran Garraiobide berriak ez zuen par terik har tu Britainia Handiko industrializazioaren lehenengo fasean.  1830ean 100 km-ko zerbitzua soilik egon arren.
  32. 32.  Fabrika berriek kapitala eta lana pilatzea eragin. Lehenengoz oihalgintzako sektorean sortu (kotoia eta artilea).  Berrikuntza teknologikoak  Makina berriak lagungarriak izan horren garapenerako. Produkzioa eta kontsumoa modu iraunkorrean haztea ahalbideturiko baldintzak,  Biztanle-kopuruaren hazkundea,  Nekazaritzaren barruko aldaketak,  Merkataritzaren bolumena  Garraioak hobetzea izan . Horrek guztiak aldaketak eragin  Produkzio-egituran  Jabeen nahiz langileen arteko harremanetan.
  33. 33. Nekazarítza modernizatu zenean, nekazari familia askoren bizi-baldintzek okerreraegin zuten erabat. lrudian, buruxkaribritainiarrak 1857an.
  34. 34.  Gertaera horiek bizkortu egin  Aldaketa teknologikoak:  Energia forma berriak erabiltzea :  Produkzio-forma berriak  Ekonomia­zein gizar te-harreman berriak sortzea.
  35. 35.  Lehenengo eta behin, oihalgintzan garatu  Kotoizko oihalen fabrikazioan,  Kotoigintza markatu industria­produkzioaren multzoak jarraibidea.  Lehenengo fabrikak kapitala pilatu izanagatik sortuak  lana ere pilatu egin  langileek soldataren ,ordutegiaren diziplinari lotuta gelditu  Izandako autonomiak galdu egin nekazaritzarekiko loturak. Lana fabriketan zentralizatu  makinak eta langileak batera.
  36. 36.  Artile tradizionalaren produkzioak aldaketa tekniko garrantzitsurik gabe egin gora, XVIII. mendean.  Ar tile-produktoreek, merkatariek, enpresaburuek eta eskulangileek edo nekazariek nahi ez kanpotik iritsitako kotoizko oihalen lehiarik.  Horrenbestez, Parlamentuak kotoizko oihalen erabilera debekatzeko dekretuak promulgatzea lortu  «artile- eta zeta-industria nazionalei eragindako kalteetan» oinarrituz  Kasu batzuetan, ehuleek eraso egin kotoizko oihalekin jantzita zebiltzan pertsonei, eta jantziak apurtu  1774ra arte ez altxatu kotoizko (kotoi hutsezkoak, pintatuak edo estanpatuak) oihalen aurkako debekua.
  37. 37.  Kotoizko oihalak lndiatik (indiarrak) inpor tatzeko debekuak,  Britainia Handiko kotoi-industriaren garapena bizkortu egin . Kanpoko arerio bat ezabatu dekretuak erabiliz  barruko aurkari arriskutsuagoa sortu debekaturiko kotoizko oihalak Britainia Handian sortzen hasi  <<lndiako calicot izeneko artilezko oihalak eta atzerriko oihal estanpatu guztiak debekatu  Gutxira, Britainia Handiko seme-alaba desnaturalizatuak berehala hasi langileak trebetasun indiarraren imitazioan hezten»,  artile-produktoreek 1720an egindako kexetan ageri.
  38. 38. Oihalgintzako fabrika bateko nabehonetan, oihalak sortzeko prozesuarenfase desberdinak ikusten dira.
  39. 39. Fabrika handiekin batera, biltegi itzelak eta produktuen aldianbehingo erakusketak egin ziren. Irudian, Bradford enpresarenstanda, 1851ko Erakusketa Unibertsalean.
  40. 40.  1733 Anezka hegalaria (J. Kay). 1765 Spinning Jenny iruteko makina (Hargreaves). Oihalgintzaren mekanizazioa 1769 Water frame, urak mugituriko iruteko makina (R. Arkwright). 1779 Mule Jenny iruteko makina (S. Crompton). 1785 Ehungailu mekanikoa (E. Cartwright). 1790 Estanpatuen ehungailua (J. Jacquard). 1805 Zeta-ehungailua (J. Jacquard). 1884 Zeta artifiziala (H. de Cardonnet).
  41. 41. 1765 James Hargreavesek iruteko spinningjenny makina asmatu
  42. 42. Iruteko makinak etengabe hobetu zirenXVIII. mendeko bigarren erdian, etahoriek berrikuntza teknologikoak eraginzituzten oihalgintzako sektore osoan
  43. 43. Zerbait galdetu nahi genieke makineria horri eustearen alde daudenei.Zentzuzko pentsonek jakin behar dute makina horiek erabiliz gero,kardariak, hau da, makinok asmatu orduko horretan aritzen zirenak,behar barik geratuko direla.Eta zelan mantenduko dituzte gizon horiek euren familiak, lana kentzenbazaie?Zelan irakatsiko diete horrela seme-alabei ogibidea, hurrengobelaunaldian horretatik bizi daitezen eta eskaleen modura noraezean ibiliez daitezen?Baten batek esango du: has zaitezte beste lanbide bat ikasten. Emandezagun baietz,horrela egiten dugula. Eta nork emango die jatensendikoei horretan gabiltzan bitartean?Eta, gainera, hori ikasten ari garela, baliteke beste makina bat asmatzeaeta horrek lanbide berri hori ere kentzea. Gure familiak goseak hiltzenegongo lirateke ordurako eta, ogibide ikasten dihardugula, hilda egongolirateke hirugarrena ikasi orduko.(Lleds Intelligencer, 1786ko ekainaren 13an.)
  44. 44.  Industria modernoaren funtsezko ezaugarrietariko bat gizakiarena ez den energia erabiltzea izan Lurrun-makina asmatu eta aplikatu James Wattek 1781ean asmatu eta hobeturiko makina,  ordura arte energiaren arloan izandako berrikuntzarik garrantzitsuena izan  Meatze-ustiapenetan dauka jatorria, bertan ikatzaren errekuntzarekin mugituriko puzkailuak erabiltzen baitziren,  ura behetik gorako mugimenduaren bidez ateratzeko.  Wattek mugimendu ber tikal hori mugimendu zirkular eta iraunkor bihur tzeko modua asmatu  Seiehun langileri lana ematen zien fabrika sortu zuen Birminghamen.
  45. 45.  Hasieran, lurrun-makina ez azkar hedatu:  1800ean, Britainia Handian 110 baino ez zeuden instalatuta.  Hurrengo hamarkadetan, halako makinen erabilera orokortu egin zen, aldi berean, erraztu eta hobetu egin hasierako modeloak.  1830ean 15000 lurrun-makina Ingalaterrako fabriketako makinak mugiarazten.
  46. 46.  Lurrunaren energia berriak  ikatz-kontsumo handiagoa behar  makina berriek burdina nahiz altzairu kantitate handiagoa  teknika siderurgiko berriak behar. XVIII. mendearen hasieratik,  ikatzak egurraren lekua hartu  burdina galdatzeko eta lantzeko,  Mende amaieran prest burdina gogorragoa eta kalitate hobekoa egiteko prozedurak. Lehenengo industrializazio­prozesuen ezaugarrietariko bat izan  ikatza eta burdina erabiltzea Industria siderurgiko berriak  ikatz-meatzeetatik hurbil pilatzen joan  Midlands-en (Birminghameko meatze eta fabrika-esparrua)  Galeseko hegoaldean (Cardiffeko eta Bristoleko portuak).
  47. 47.  Industria siderurgikoak sustatu eta hedatu egin  Britainia Handiko industrializazioa,  merke hornitu industrietarako merkantziak eta oinarrizko ekipamenduak Industrializazioaren iraunkortasuna  ikatza eta burdina edukitzearen mende  bi sektore horien garapen ekonomikoaren era teknologikoaren mende. Britainia Handiko meatzaritza eta siderurgia gauza  ikatz- eta burdina­eskari masiboari erantzuteko 1830etik aurrera  Britainia Handiko uhar teetan trenbide-lineak instalatu.
  48. 48. Bessemer labea
  49. 49.  Britainia Handiko lehenengo industrializazioaren jatorria azaltzeko, zergati asko aipatu : Liberalismo ekonomikoa Baliabide naturalen ugaritasuna (artilea, kotoia, burdina, ikatza), Hazkunde demografiko handia, Nekazaritzako aldaketak, Eskaria haztea, Nazioar teko merkataritzaren barruko posizio ona, Kapitala, Berrikuntza teknologikoak, Pentsaera protestantea, etab. Elementu guztien arteko elkar-eragina.
  50. 50.  Britainia Handiko Industria Iraultza munduko lehenengoa izateak  munduko potentzia nagusia izan  monopolizatu egin  industria, manufakturen esportazioa eta ustiapen koloniala.  XIX. mendean ondo sartuta ekonomiak ez lehiarik izan. Britainia Handian Industria Iraultza egotearen ondorioz,  beste espazio batzuk ez hain azkar eta modu berean garatu.
  51. 51.  Ekonomia nazionalaren aurrerakuntzak parekorik ez.  Europako antzinako potentziek eta Amerikako Estatu Batuek ahalegina egin Britainia Handiko ekonomiaren eta industriaren aldaketak imitatzeko,  astiroago hasitako industrializazio­prozesuak (Frantzia, Amerikako Estatu Batuak),  beranduago hasi behar izan (Alemania, Errusia),  nazioarteko ekonomian industria-kapitalismo handia  horrekin lehiatu behar izan
  52. 52.  Britainia Handiko ekonomiak eta estatuak  liberalismo ekonomikoaren doktrinak aplikatu,  pentsamendu ilustratuak landutakoak  (Hume, Locke, Adam Smith .  produkzio-faktoreen erabilera­askatasuna sustatu eta arautu  lurra, kapitala, lana, merkataritza .
  53. 53. Britainia Handiaren indarra Herria Ikatza Altzairua Trenbideak lurrun makinak (milaka HP HP) (tonak milioitan) (milaka tona) (kilometroak)Britainia Handia 117 6059 25000 4300Frantzia 16 325 19575 1800Alemania 33 1178 17931 2000Austria-Hungaria 7 403 9589 1180Errusiar Inperioa 6 300 11243 400
  54. 54.  Industrializazioa Europan hasi  Britainia Handian jatorria  Beti produkzioaren lehenengo postuetan egon  Ikatzaren eta altzairuaren produkzioan,  Lurrun-makinaren erabileran  25000 km-ko trenbide-sarearen eraikuntzan  Sare horrek uhar teko hiri eta industrial de nagusiak lotu.
  55. 55.  Belgikaren eta Frantziako iparraldearen industrializazioa sustatu ,  1830etik aurrera  eskualde horietako manufaktuta- eta merkataritza-tradizioa,  lehengaien ugaritasuna (ikatza, burdina, etab.)  kokaleku ona  (Britainia Handitik eta iparraldeko Europako eremurik garatuenetatik hurbil). Ruhr­eko industria-eskualdea geroago garatu  baina garapen trinkoagoa izan  ikatzean nahiz burdinan,  trenbideen eraikuntzaren  eskarian eta merkatu zein estatu aleman batuaren beharrizan gero handiagoetan oinarrituta.
  56. 56.  Oihalgintzako edo metalgintzako gune garrantzitsu eskualdeetan egon :  Katalunian, Italiako iparraldean, Alsazian, Silesian, Saxonian, Moravian, Euskal Herrian, etab. Kontinentean eragin handiagoa izan  estatuen erabakiek,  politika ekonomiaren orientazioek  bankuen eginkizunak  Beharrezkoa industria astunak kapital­inbertsio handietarako
  57. 57.  Industrializazioaren garapena Europako herrietan,  adierazle ekonomikoak lehenengo industria-herrikoekin konparatuta neurtzen.  XIX. mendearen amaieran,  Alemaniak eta Frantziak laburtu egin Britainia Handiarekiko distantziak.  industriaren eta ekonomiaren hazkunde-erritmoak ez era berekoak izan,
  58. 58.  Belgikari, Frantziari edo Alemaniari  first comers izena eman zitzaien, «iristen lehenengoak» izan zirelako,  Britainia Handiaren ereduari beste inork baino lehenago jarraitu Errusiari, Austria-Hungariari, Italiari eta Espainiari,  late comers esan, ez industrializazio-prozesuan sartu  XIX. mendean ondo sartu arte, edo xx. mendearen hasierara arte.
  59. 59.  Industria Iraultza ezinezkoa izango zen batera garraioen benetako iraultzarik egon ezean; lotura estua egon lurreko (trenbidea) eta itsasoko (lurrun-ontziak) garraioan lurrun-makina erabiltzearekin. Hasieran, Britainia Handian eta Europako industrializazioaren herri aurrendarietan, merkantziak ibaietatik eta nabigatzeko moduko kanaletatik garraiatzen .  
  60. 60.  benetako aldaketa trenbidea iristean gertatu  XVIII. mendeko eta XIX. mendearen hasieran bizkortu lurreko garraioaren abiadura.  l835etik 1900era bitarteko aldiari  «trenbidearen aroa» esan  Lurrunaren indarra altzairuzko errailen gainean aplikatzea,
  61. 61.  Stephenson ingelesak,  l8l4an, 30 tonako tren-makina bat orduko 7 km­ ko abiaduran ibiltzea lortu  Asmakizun hori meatze-inguruetako harrikatza garraiatzeko erabiltzen hasi.  l829an, Liverpoolen eta Manchesterren arteko trenbide-linea egiteko lehiaketa irabazi .
  62. 62.  Lehenengo trenbide-linea Britainia Handikoa izan. l850ean, funrzionamenduan  Londres Ingalaterrako industrialde eta hiri garrantzitsuenen arteko linea nagusiak. Belgikak, Frantziak, Espainiak eta Alemaniak  mendearen erdialdetik aurrera trenbide­lineak, Amerikako Estatu Batuek bezala.  
  63. 63.  Trenbide-lineak  ekonomia eta giza baliabideak abiatu.  l850etik l880ra,  trenbideen eraikuntza benetako sektore ekonomikoa izan  XIX. mendeko kapitalismoa  fabrikek, bankuek eta trenbideek osaturiko hirukoan oinarritu.
  64. 64.  Frantzian, 1850ean, 3000 km trenbide jardunean, eta 1890ean, berriz, 49500 km; Alemania 6000 km izatetik 43000 km izatera igaro 1891n, munduko trenbiderik luzeena­ren trazatua egiten hasi :  Transiberiarrarena, Mosku Siberiarekin  Japoniako itsasoarekin (Vladivostok) lotua. Trenbidea merkatuak eta nazioak lotzeko tresna bihurtu ,  munduaren dimentsioak aldatu:hurbilago eta eskuragarri  
  65. 65.  Lurruna nabigazioan aplikatzearen ondorioz,  belaontziak baztertu  tona kopuru handiagoko ontziak egin  nazioarteko merkataritzaren bolumena handiagotu  garraioaren prezioak merkeagoak izan Itsasoko komunikazioa lurreko komunikazioa adina aurreratu  Suezeko kanala (1869)  Panamako kanala (1914) ireki (bi proiektu erraldoi),  ozeanoen arteko trafikoa errazteko eta laburtzeko ezinbestekoa
  66. 66.  Telegrafo elektrikoa,  informazioa azkar transmititzeko izan  1858an, 160000 km kable jarrita;  1900ean, sei milioi kilometro baino gehiago Mantxako kanala (1853) Telefonoaren txirrina  Atlantikoa (1878) zeharkatu ondoren.  Amerikako Estatu Batuetan entzun  Lehenengoz, 1876an
  67. 67.  Claude Francois lurrun-ontzia asmatu

×