Emotional Intelligence

Συναισθηματική Νοημοσύνη Θεωρία και πρακτικές εφαρμογές στον χώρο εργασίας Ιωάννης Νικολάου Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών Τμήμα Διοικητικής Επιστήμης και Τεχνολογίας

Ο ρόλος των συναισθημάτων στο χώρο εργασίας...

ΟΙ ΜΥΘΟΙ...

δεν έχουν θέση στις επιχειρήσεις

αποτελούν δείγμα αδυναμίας

εμποδίζουν τη σωστή κρίση μας

μας αποσπούν την προσοχή από σημαντικότερα γεγονότα

υποτιμούν την ισχύ των διευθυντικών στελεχών

μας κάνουν ευάλωτους

ΚΑΙ Η ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ

αποτελούν ένδειξη ισχύος

είναι αναγκαία

παρέχουν χρήσιμη και απαραίτητη πληροφόρηση

μας βοηθούν να συγκεντρωθούμε

συντελούν άμεσα στην άσκηση επιρροής

μας κάνουν αληθινούς και πραγματικούς

Ο ρόλος των συναισθημάτων στο χώρο εργασίας...

Συγκρίνοντας δύο διαφορετικά στυλ Τα συναισθήματά μας πρέπει να μας επηρεάζουν στη δουλειά μας Τα συναισθήματά μας δεν πρέπει να μας επηρεάζουν στη δουλειά μας Τα συναισθήματά μου με επηρεάζουν Δεν επηρεάζομαι από τα συναισθήματά μου Τα συναισθήματα είναι σημαντικά Τα συναισθήματα δεν είναι σημαντικά στον εργασιακό χώρο Προσπαθώ να αναγνωρίζω τα συναισθήματά μου Κρατώ σε απόσταση τα συναισθήματά μου Manager B Manager Α

Τι είναι Νοημοσύνη; «Η ικανότητα του ατόμου να ενεργεί με βάση τους σκοπούς που θέτει, να σκέφτεται με λογικό τρόπο και να ανταποκρίνεται στις εκάστοτε απαιτήσεις του ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΥ και ΦΥΣΙΚΟΥ περιβάλλοντος που το περιστοιχίζει» (D. Wechsler, 1939)

« Το να είσαι έξυπνος δεν σημαίνει ότι μπορείς να λύνεις δύσκολες μαθηματικές εξισώσεις ή να ξέρεις πολλά συνώνυμα και αντίθετα. Η ικανότητα του ατόμου να συμπεριφέρεται εκείνες τις φορές που χρειάζεται ΣΥΜΦΩΝΑ με τα συναισθήματά του και κάποιες άλλες φορές ΠΑΡΑ τα συναισθήματά του, μπορεί να βοηθήσει το άτομο σε μια καλύτερη προσαρμογή στο διαρκώς μεταβαλλόμενο περιβάλλον στο οποίο ζει και αναπτύσσεται » (D. Goleman, 1995)

Τι είναι Συναισθηματική Νοημοσύνη; Επικρατούν δύο κατευθύνσεις: Η εκλαϊκευμένη Προσέγγιση ( Goleman) [ Γνωστικές και Συναισθηματικές Αντιδράσεις ] Η επιστημονική Προσέγγιση ( Salovey, Mayer και συνεργάτες) [Γνωστική Ικανότητα]

Τι είναι Συναισθηματική Νοημοσύνη; «Η ικανότητα να ελέγχεις τις επιθυμίες σου και να καθυστερείς την ικανοποίησή τους, να ρυθμίζεις τις διαθέσεις των άλλων, να απομονώνεις το συναίσθημα από τη σκέψη, να μπαίνεις στη θέση του άλλου και να ελπίζεις . Επίσης, να έχεις μια σειρά από ικανότητες όπως αυτοέλεγχος , επιμονή , ζήλος καθώς και την ικανότητα να παρασύρεις τους άλλους προσφέροντάς τους κίνητρα». ( Goleman, 1995)

Τι είναι Συναισθηματική Νοημοσύνη; «Είναι η ικανότητα του ατόμου να ελέγχει και να ρυθμίζει τα συναισθήματα και τις συναισθηματικές αντιδράσεις του εαυτού του και των άλλων, να μπορεί να τα διακρίνει και να χρησιμοποιεί τις πληροφορίες που απορρέουν από αυτά, με στόχο να καθοδηγούν τις σκέψεις και τις δραστηριότητές του». (Salovey & Mayer, 1990)

Διαφορές μεταξύ των δύο προσεγγίσεων

Goleman, Bar-On

Αισιοδοξία

Σιγουριά

Αυτοπεποίθηση

Κοινωνική Υπευθυνότητα

Αυτοπραγμάτωση

Συνειδητότητα

Κοινωνικές Σχέσεις

Αντοχή στο άγχος

Έλεγχος Ορμών

Ευτυχία

Συναισθηματικές Σχέσεις

Salovey, Mayer et al.

Αντίληψη συναισθήματος

Εκτίμηση συναισθήματος

Διευκόλυνση της σκέψης

Αναγνώριση συναισθήματος

Κατανόηση συναισθήματος

Χειρισμός συναισθήματος

Έλεγχος συναισθήματος

Διαστάσεις της ΣΝ κατά Goleman Εαυτός Άλλοι Η ικανότητα να επικοινωνούμε με άλλους ανθρώπους, να δημιουργούμε σχέσεις και να προκαλούμε στους άλλους ό,τι αντιδράσεις θέλουμε Κοινωνικές Δεξιότητες Η ικανότητα να αντιλαμβανόμαστε τα συναισθήματα και τις ανάγκες των άλλων ανθρώπων και να συμπεριφερόμαστε ανάλογα Ενσυναίσθηση Η ικανότητα να ωθούμε-κινητοποιούμε τον εαυτό μας για την επίτευξη στόχων με επιμονή και διάρκεια Παρακίνηση Η ικανότητα να διαχειριζόμαστε τις εσωτερικές καταστάσεις, τις παρορμήσεις και διαθέσεις μας Αυτ o ρύθμιση Η ικανότητα να κατανοούμε τα συναισθήματά μας καθώς και τα ισχυρά και ασθενή σημεία μας Αυτ o επίγνωση Ορισμοί Διαστάσεις

Αυτ o επίγνωση

Επίγνωση των συναισθημάτων μας

Ακριβής αυτό-αξιολόγηση

Αυτοπεποίθηση

Αυτ o ρύθμιση

Αυτοέλεγχος

Αξιοπιστία

Ακεραιότητα

Ευσυνειδησία

Προσαρμοστικότητα-Καινοτομία

Ικανότητες της ΣΝ κατά Goleman

Παρακίνηση Ενσυναίσθηση

Κατανόηση των άλλων

Εξυπηρέτηση «πελατών»

Ανάπτυξη των άλλων

Πολιτική αντίληψη

Άνεση στη διαφορετικότητα

Επιθυμία επίτευξης στόχων

Δέσμευση – Επιμονή

Πρωτοβουλία

Αισιοδοξία

Ικανότητες της ΣΝ κατά Goleman (2)

Κοινωνικές Δεξιότητες

Επιρροή

Ηγεσία

Επικοινωνία

Ανάπτυξη σχέσεων

Ομαδική συνεργασία

Χειρισμός διαφωνιών

Χειρισμός αλλαγών

Ικανότητες της ΣΝ κατά Goleman (3)

Οι 4 διαστάσεις της Συναισθηματικής Νοημοσύνης 1 - Αναγνώριση και Έκφραση Συναισθήματος 2 – Χρήση Συναισθημάτων για την Επίλυση Προβλημάτων 3 – Κατανόηση Συναισθημάτων 4 – Έλεγχος Συναισθημάτων Συναισθηματική Νοημοσύνη

Έκφραση Συναισθημάτων Τα άτομα αυτά έχουν την ικανότητα να αναγνωρίζουν και να αντιλαμβάνονται τα συναισθήματά τους την ώρα που δημιουργούνται. Συνηθίζουν να εκφράζουν το συναίσθημά τους με άνεση μελετώντας όμως προσεκτικά τις συνθήκες κάτω από τις οποίες θα το κάνουν αυτό. Γνωρίζουν καλά την εσωτερική τους κατάσταση και συνειδητοποιούν τη σχέση που υπάρχει ανάμεσα στα συναισθήματά τους και στις πράξεις τους. Είναι συνήθως άτομα αυτόνομα και σίγουρα για τον εαυτό τους, βρίσκονται σε καλή ψυχική κατάσταση σχεδόν πάντοτε και τείνουν να έχουν θετική στάση για τη ζωή. Όταν βρίσκονται σε κακή διάθεση, δεν την ‘αναμασούν’, ούτε την αφήνουν να τα κυριεύσει.

Χρήση Συναισθημάτων Τα άτομα αυτά χαρακτηρίζονται από την αισιοδοξία με την οποία βλέπουν τα πράγματα. Πιστεύουν ότι όλα θα πάνε καλά και λειτουργούν περισσότερο με βάση την ελπίδα για την επιτυχία παρά με το φόβο της αποτυχίας αφού έχουν εμπιστοσύνη στις ικανότητές τους. Αν πάλι κάτι πάει στραβά, τείνουν να συμπεριφέρονται ενεργητικά καθορίζοντας πλάνα δράσης που θα βελτιώσουν και θα αναστρέψουν την κατάσταση. Είναι άτομα οργανωτικά, πείθουν τους άλλους με ευκολία, αναλαμβάνουν συχνά πρωτοβουλίες ενώ φημίζονται για την αποτελεσματικότητά τους σε καθετί που αναλαμβάνουν.

Ενσυναίσθηση Κύριο χαρακτηριστικό αυτών των ατόμων είναι η ικανότητά τους να αναγνωρίζουν και να αντιλαμβάνονται τα συναισθήματα των άλλων. Επικεντρώνονται τόσο στη λεκτική όσο και στη μη λεκτική επικοινωνία των συνομιλητών τους, επικεντρώνοντας περισσότερο στις μη εκφρασμένες ανησυχίες τους και κατανοώντας τους προβληματισμούς που κρύβονται πίσω από τα έκδηλα συναισθήματα. Δείχνουν ευαισθησία, κατανόηση και ενδιαφέρον για τα συναισθήματα των άλλων, ενώ όποτε κάποιος χρειάζεται τη βοήθειά τους την προσφέρουν βασισμένοι στην κατανόηση των αναγκών του και των συναισθημάτων του. Κάθε φορά που κρίνουν απαραίτητο, προσφέρουν χρήσιμη ανατροφοδότηση και έγκαιρη καθοδήγηση.

Έλεγχος Συναισθημάτων Κύριο χαρακτηριστικό αυτών των ατόμων είναι η ικανότητά τους να ελέγχουν και να χειρίζονται το συναίσθημά τους με τέτοιο τρόπο ώστε να είναι το κατάλληλο σε κάθε περίπτωση. Το γεγονός αυτό Δεν σημαίνει άρνηση ή καταπίεση των αληθινών συναισθημάτων και πνίξιμο κάθε αυθορμητισμού. Αντίθετα, ο θυμός, η θλίψη, ο φόβος, το άγχος γίνονται πηγή δημιουργικότητας και αιτία στενότερης σχέσης με τους άλλους. Έχουν ισχυρό αυτοέλεγχο, και χειρίζονται με αποτελεσματικό τρόπο τα παρορμητικά και τα διασπαστικά τους συναισθήματα. Διατηρούν την ψυχραιμία τους και τη θετική τους στάση ακόμα και σε δύσκολες στιγμές, ενώ σκέφτονται καθαρά και μένουν προσηλωμένοι στο στόχο τους.