Turkce Isimler

7,646
-1

Published on

Published in: Education
0 Comments
1 Like
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

No Downloads
Views
Total Views
7,646
On Slideshare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
0
Actions
Shares
0
Downloads
50
Comments
0
Likes
1
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

Turkce Isimler

  1. 1. Kelime Türleri
  2. 2. Kelime : Dilde anlamı ya da tek başına görevi bulunan ses topluluğudur.Türkçe’de kelimeler , görevleri bakımından sekiz türe ayrılır. Bunlar; İsim Sıfat Zamir Zarf Edat Bağlaç Ünlem Fiildir Sözcüklerin kullanıldıkları yere göre anlamları nasıl değişiyorsa türleri de değişir. Aynı kelime değişik cümlelerde değişik görevler üstlenebilir.
  3. 3. <ul><li>Örneğin “yalnız” kelimesi; </li></ul>cümlesinde zarf, “ Evde hiç yalnız kalamazdım.” “ Yalnız gecelerde yıldızları seyrederdi.” Cümlesinde sıfat olarak kullanılmıştır.
  4. 4. İsimler
  5. 5. Kainattaki varlıkları karşılayan kelimelere “isim” denir. İsimler değişik yönlerden incelenir. A) Varlıklara verilişlerine göre: B) Karşıladığı varlığın sayısına göre: C) Karşıladığı şeyin niteliğine göre: Cins İsim Özel İsim Tekil İsim Çoğul İsim Somut İsim Soyut İsim
  6. 6. A) Varlıklara verilişlerine göre: Cins İsim Özel İsim Aynı türden varlıkları karşılayan isimlerdir. Örnek: Kitap, defter, ağaç, kalem, sınıf, vb Tek bir varlığı, belirli bir topluluğu, kuruluşu, yeri, kişiyi karşılayan isimlerdir.
  7. 7. Özel İsimlere Örnekler... Tek Yer İsimleri: Bayburt, İstanbul, Trabzon... Kişi İsimleri: Yunus, Ayşe, Ahmet, Fatma... Ülke İsimleri: Türkiye, Almanya, İngiltere... Kitap, dergi, gazete İsimleri : Zaman, Ay Işığı... Kurum İsimleri: Kızılay, Bayburt Devlet Hastanesi...
  8. 8. Özel İsimlere Örnekler... Dil İsimleri: Türkçe, İngilizce, Almanca... Din ve mezhep İsimleri: İslamiyet, Hıristiyanlık... Hayvanlara verilen İsimler: Pamuk, Tekir, Karabaş... Uyarı: Özel isimlerin ilk harfleri her zaman büyük harfle yazılır.
  9. 9. Bir isim her zaman cins isim olmayacağı gibi her zaman özel isim de olmayabilir. Dikkat ! Cins İsim Özel İsim Bahar en sevdiğim mevsimdir. Bahar çalışkan biridir. Cins İsim Özel İsim Bize uzak yıldızlardan biri de Güneş ’tir. Yazın güneş çarpmaları daha da artar.
  10. 10. B) Karşıladığı varlığın sayısına göre: Sayıca tek bir varlığı karşılayan isimlerdir. Örnek: Çiçek, kitap, masa, kalem... Tekil İsim Çoğul İsim Sayıca birden çok varlığı karşılayan isimlerdir. İsimlere “-lar, -ler” eki getirilerek yapılır. Örnek: Ağaçlar, masalar, kalemler, kitaplar...
  11. 11. Dikkat ! “ -ler” eki eklendiği ismi her zaman çoğul yapmaz. Aile, millet, benzerleri, abartma anlamları kazandırabilir. Örnek: Bu millet nice Fatih’ler yatiştirdi. (benzer) Babamlar ta Almanya’lara gitti. (abartma) Mehmetler bu akşam bize gelecekler. (aile)
  12. 12. Topluluk İsimleri… Şekil bakımından tekil, anlamca çokluk ifade eden kelimeleri karşılayan isimlerdir. Örnek: Halk, millet, ordu, sürü, orman...
  13. 13. Dikkat ! <ul><li>Topluluk isimleri cümlede kullanılsın veya kullanılmasın her zaman yapıca değil anlamca çokluk bildirir. </li></ul><ul><li>Topluluk isimleri ile cins isimler birbirlerine karıştırılmamalıdır. </li></ul>
  14. 14. Dikkat ! <ul><li>Çünkü cins isimler o isme ait </li></ul><ul><li>bütün varlıkları karşılayacak </li></ul><ul><li>şekilde kullanılabilir. </li></ul><ul><li>Topluluk isimleri çoğul eki alsalar bile topluluk ismi olmaktan çıkmaz. </li></ul><ul><li>Sürüler, milletler, halklar ( topluluk ismi olurlar) </li></ul>
  15. 15. Dikkat ! Ağaç sevgiyle büyür dal dal. Yılın her günü sürüyü bu dağlarda otlatırlar Milletimiz beraberlik içinde yaşayacak. Cins İsim Topluluk İsmi Topluluk İsmi
  16. 16. B) Karşıladığı şeyin niteliğine göre: Sayıca gözle görülen, elle tutulabilen varlıkları karşılayan isimlerdir. Örnek: Çiçek, kitap, elma... Somut İsim Soyut İsim Düşünce ve duygu yoluyla varlığı anlaşılabilen, gözle görülemeyen, elle tutulamayan varlıkları karşılayan isimlerdir. Örnek: Saygı, sevgi, hayal, fikir, sevinç, korku...
  17. 17. İsimlerde Küçültme
  18. 18. İsimlere “-cik, -ceğiz, -cek” ekleri getirilerek yapılır. Bu ekler aynı zamanda sevgi, acıma, azımsama gibi anlamlarda kazandırabilir. İsimlerde Küçültme ÖRNEK: Bir kulübe cik dahi yeter bana. (küçültme) Yavru cak, (acıma) anne ciğim (sevgi) Bana yüz milyon cuk versene. (azımsama)
  19. 19. Dikkat ! Gözünde arpacık çıkmış. Gelincikler nazlı nazlı tarlada sallanıyor. Kapıyı maymuncukla açmışlar. Küçültme eki alan bazı sözcükler küçültme anlamından çıkarak kalıcı isim olurlar.
  20. 20. İsim Tamlamaları
  21. 21. Aralarında anlamca ilgi bulunan iki veya daha fazla ismin bir araya gelerek oluşturduğu kelime gruplarına isim tamlaması denir. Tamlamada birinci sözcük tamlayan(belirten), ikinci sözcük tamlanan (belirtilen) dır. İsim Tamlamaları Evin Kapısı Tamlayan Tamlanan Elmanın Çöpü Tamlayan Tamlanan
  22. 22. <ul><li>1) Belirtili İsim Tamlaması </li></ul><ul><li>2) Belirtisiz isim tamlaması </li></ul><ul><li>3) Takısız İsim Tamlaması </li></ul><ul><li>4) Zincirleme İsim Tamlaması </li></ul><ul><li>Tamlayan Ekleri: (n)-ın, -in, -un, -ün </li></ul><ul><li>Tamlanan Ekleri: -ı,-i,-u,-ü,-(s)ı,-(s)i,-(s)u,-(s)ü </li></ul>İsim Tamlamaları 4’e ayrılır !
  23. 23. Belirtili İsim Tamlaması
  24. 24. Tamlayanı ve tamlananı ek almış olan isim tamlamasıdır. Belirtili İsim Tamlaması ÖRNEK: “ Perşembenin gelişi çarşambadan bellidir.” “ Misafirin şaşkını ev sahibini ağırlar.” “ Sizin sınıfınız çok çalışkanmış.”
  25. 25. Tamlayanla tamlanan arasına başka sözcük girebilir.Bu durum isim tamlamasını ortadan kaldırmaz. Belirtili İsim Tamlaması ÖRNEK: Bahçenin bir ay önce tamir edilen kapısı yine kırıldı. Menekşelerin baygın kokusu bizi adeta büyüledi.
  26. 26. Bu durumda tamlayanı veya tamlananı sıfat tamlaması olan isim tamlamaları ortaya çıkabilir. Belirtili İsim Tamlaması ÖRNEK: Mor menekşenin baygın kokusu . Sıfat Sıfat İsim İsim Tamlayan Tamlanan
  27. 27. Zamirler isimlerin yerine kullanılan kelimelerdir.İsim tamlamalarında görev alabilirleri. Belirtili İsim Tamlaması ÖRNEK: O’nun arabası var. Bu çocuk kimin nesi. (ikisi de zamir) Annesi bir haftadır rahatsız.
  28. 28. Bazen belirtili isim tamlamalarında “-den” eki, ilgi ekinin “-ın” yerine geçerek kullanılabilir. Bu durumda isim tamlaması gene varlığına devam eder. Belirtili İsim Tamlaması ÖRNEK: Resimlerden hangisi beğendiniz. (resimlerin hangisi) Şunlardan birini bana ver. (şunların biri)
  29. 29. Belirtisiz İsim Tamlaması
  30. 30. Sadece tamlananı “-(n)i” ek almış olan isim tamlamasıdır. ÖRNEK: “ Su testisi, su yolunda kırılır.” “ Dağ başını duman almış.” “ Makine mühendisi olmak istiyormuş.” “ Atatürk Lisesi yarışmayı kazandı.” Belirtisiz İsim Tamlaması
  31. 31. ÖRNEK: Salı günü sizinle görüşürüz. Türk konukseverliği dünyanın ilgisini çekmektedir. Edebiyat öğretmeni güzel bir şiir okudu. Anvarza Ovası, Ceyhan ırmağı ile komşudur. Söyleyiş tarzını çok beğendim. Belirtisiz İsim Tamlaması
  32. 32. Dikkat ! Gelincik kırmızısı bir kazak aldı. Deniz mavisi gözlerini bana dikmişti. Kül rengi bulutlar her yeri kaplamıştı. Sıcak yaz akşamlarında denize girerdik. Yeşil asker elbisesi ona yakışmış. Bazen belirtisiz isim tamlaması cümlede sıfat olarak kullanılabiliriler.
  33. 33. Takısız İsim Tamlaması
  34. 34. Tamlayanı da tamlananı da ek almamış olan isim tamlamasıdır. Eksiz olduğu için sıfat tamlamalarıyla karıştırılmaktadır. Bu iki tamlamayı karıştırmamak için şu iki özelliğe dikkat etmeliyiz: Takısız İsim Tamlaması
  35. 35. Tamlayan, tamlananın neden yapıldığını bildirir. “ Babam iş yerine çelik kasa almış.” Takısız İsim Tamlaması Tamlayan, tamlananın neye benzediğini bildirir. “ Çocuğun altın saçları rüzgârda dalgalanıyordu.”
  36. 36. Zincirleme İsim Tamlaması
  37. 37. Tamlayanı veya tamlananı isim tamlamasından oluşmuş olan isim tamlamasıdır. Zincirleme isim tamlaması için en az üç ismin bir araya gelmesi gerekir. Dolayısıyla zincirleme isim tamlamalarında tamlayan yada tamlanan kendi içinde başka bir isim tamlaması olabilir. Zincirleme İsim Tamlaması
  38. 38. Örnekler “ Köylünün kahve cezvesi karaca ama sürecedir.” Zincirleme İsim Tamlaması 1.isim “ Serüven romanlarının okuyucusu çok olur.” 2.isim 3.isim 1.isim 2.isim 3.isim
  39. 39. Örnekler “ Kuş seslerinin korosu bize ne hoş geliyor. ” Zincirleme İsim Tamlaması 1.isim “ Odanın duvar kağıtları iyice yıpranmış. ” 2.isim 3.isim 1.isim 2.isim 3.isim
  1. A particular slide catching your eye?

    Clipping is a handy way to collect important slides you want to go back to later.

×