Your SlideShare is downloading. ×
Begin jou eie besigheid
Upcoming SlideShare
Loading in...5
×

Thanks for flagging this SlideShare!

Oops! An error has occurred.

×
Saving this for later? Get the SlideShare app to save on your phone or tablet. Read anywhere, anytime – even offline.
Text the download link to your phone
Standard text messaging rates apply

Begin jou eie besigheid

5,418

Published on

Hulp aan entrepreneurs om hul eie kleinsake besigheid te begin.

Hulp aan entrepreneurs om hul eie kleinsake besigheid te begin.

Published in: Business
0 Comments
2 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

No Downloads
Views
Total Views
5,418
On Slideshare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
2
Actions
Shares
0
Downloads
18
Comments
0
Likes
2
Embeds 0
No embeds

Report content
Flagged as inappropriate Flag as inappropriate
Flag as inappropriate

Select your reason for flagging this presentation as inappropriate.

Cancel
No notes for slide

Transcript

  • 1. BESIGHEIDSBEVORDERING & TOERISME D E PA R T E M E N T VA N E KO N O M I E S E S A K E , L A N D B O U E N TO E R I S M E W E S - K A A P RIG JOU EIE ONDERNEMING OP WERKPAK BESIGHEIDSBEVORDERING & TOERISME D E PA RT E M E N T VA N E KO N O M I E S E S A K E , L A N D B O U E N TO E R I S M E W E S - K A A P BUSINESS PROMOTION & TOURISM ¥ LOPHUHLISO LWEZOSHISHINO NEZOKHENKETHODorpstraat 9, Posbus 979, Kaapstad 8000. Tel: (021) 483 2628 Faks: (021) 483 4892 E-pos: jpeters@pawc.wcape.gov.za Webruimte: www.westerncape.gov.za
  • 2. is almal se besigheid!Die regering en tallose VIGS organisasies het u hulp nodig om MIV/VIGSte kan hanteer – dis ’n pandemie wat elke dag meer en meer ekonomiesaktiewe mense se lewens eis. Gaan party van dié mense dalk van u waardevolle personeellede wees?Nee – nie as u NOU iets daaromtrent doen nie! Dit beteken dat u openlik en eerlik met u personeel oor die gevare van onbeskermde, penetrerende seks – waar meeste infeksies plaasvind – moet praat en maklike toegang tot praktiese inligting, opvoeding en ander hulpbronne moet voorsien. Skakel een van u plaaslike organisasies of die Nasionale VIGS Hulplyn by 0800 012 322 vir advies. Sit ’n plakkaat op. Dra ’n rooi strikkie. En wat van gratis beskikbaarheid van kondome in u werkplek? Dit bied nog steeds een van die eenvoudigste, mees effektiewe wyses wat ons tans ken, om seksueel oordraaglike siektes te voorkom. Moet net nie vir ons sê dat MIV/VIGS ‘nie u besigheid’ is nie! Met ’n nuwe infeksie byna elke 2 sekondes in Suid-Afrika … is dit! BESIGHEIDSBEVORDERING & TOERISME D E PA RT E M E N T VA N E KO N O M I E S E S A K E , L A N D B O U E N TO E R I S M E W E S - K A A P
  • 3. NOTAS Inleiding 2 Gebruik jou Werkpak só 2 Is jy ’n Entrepreneur? 3 Wat is ’n Klein Onderneming? 4 Weet wat jy wil hê 6 Beoordeel jou Sake-idee 7 Ken jou Onderneming 8 Ondersoek jou mark só 9 Finansier jou Onderneming 11 Die verkrying van Finansiering 12 Ken die Reg 15 INHOUD Stel ’n Sakeplan op 17 Regeringsteun 19 Ander nuttige kontakte 2124 1 RIG JOU EIE ONDERNEMING OP RIG JOU EIE ONDERNEMING OP
  • 4. NOTASINLEIDING Baie mense sal graag hul eie onderneming wil besit en bestuur, en ondanks die risikos neem al hoe meer die groot stap om daardie droom te verwesenlik. Natuurlik is daar risikos, maar met sorgvuldige beplanning kan hulle aansienlik verminder word. Dié werkpak is opgestel om jou te help om die risiko van mislukking te verminder. Dit bied nie n volledige oplossing nie en kan ook nie goeie, professionele raad vervang nie. Dit bevat egter n nuttige oorsiglys en is n bondige gids tot alles wat jy nodig het voor jy daardie groot sprong waag. Deur vir elke stadium van die stigting van jou onderneming die oorsiglys te volg, sal jy kan bepaal hoe lewensvatbaar jou idee vir n onderneming is. As jy wel voortgaan, sal die werk wat jy gedoen het, sorg dat jy meer gefokus en besigheidsgerig in jou benadering is. n Omvattende sakeplan sal jou help met onderhandelings met banke, beleggers en staatsagentskappe. Onthou een sleutelpunt: Skoenmaker, hou jou by jou lees. As jy n goeie skrynwerker is, is dit waarskynlik nie n goeie plan om met n rekenaaronderneming te begin nie. Vul eers die oorsiglys oor ondernemerskap in, en maak dan n lys van jou kennis- en kundigheidsterreine. Lees dit n paar keer deur om seker te maak dat niks agterweë gelaat is nie, en dat jy realisties was en nie deur optimisme verblind is nie. Gebruik jou werkpak só Die werkpak deel die proses vir die oprigting van jou eie onderneming in logiese stappe in. Elke stap beslaan n eie afdeling. Pak die afdelings in volgorde aan en vul elkeen in voordat jy na die volgende vorder.2 23 RIG JOU EIE ONDERNEMING OP RIG JOU EIE ONDERNEMING OP
  • 5. NOTAS IS JY ’N ENTREPRENEUR? Om te bepaal of jy die vereistes en uitdagings vorentoe sal kan baasraak, kan jy nagaan of jy die eienskappe van n tipiese suksesvolle entrepreneur in die lys hieronder besit. Het jy: • baie dryfkrag en energie? • baie selfvertroue? • die vermoë om langtermynverbintenisse aan te gaan? • onafhanklikheid, inisiatief en die vermoë om vernuwend te wees? • integriteit en betroubaarheid? • die vermoë om duidelike doelwitte te stel? • die vermoë om met onsekerheid saam te leef? • groot vasberadenheid om probleme op te los? • geesdriftigheid om matige maar uitdagende risikos te aanvaar? • die vermoë om mislukking as deel van die leerproses te aanvaar? • deeglike kennis van die voorgenome bedryf? • die ingesteldheid om waar nodig van kundiges gebruik te maak? Gaan die lys deur, beoordeel jou eie hoedanighede en vra jouself af of jy werklik opgewasse is om die uitdaging van jou eie onderneming te aanvaar. Dit is n uiters belangrike oefening, en dit is dalk n goeie plan om die lys met jou gesin en hegte vriende te bespreek. Jy moet so objektief en eerlik as moontlik probeer wees.22 3 RIG JOU EIE ONDERNEMING OP RIG JOU EIE ONDERNEMING OP
  • 6. ANDER NUTTIGE KONTAKTEWAT IS ’N KLEIN ONDERNEMING? Klein sakeondernemings kan soos volg ingedeel word: Steun beskikbaar (a) klein ondernemings Departement Kontaknommer Finansiël Nie-finansiël (b) middelslagondernemings South Cape Skills Centre (044) 873 4903 Opleiding, sake-advies (c) baie klein ondernemings (George) (Mikro- ondernemimgs) (d) mikro-ondernemings Cape Town Job Creation (021) 371 6100 Vergemaklik toegang tot Tenderadvies, opleiding, Centre (Philippi) finansies en sakepersele inligting en raad (Mikro- en Kragtens die Nasionale Kleinsakewet (Wet 102 van 1996) (Mikro- en baie klein baie klein ondernemings) ondernemings) word klein sakeondernemings soos volg gegroepeer: West Coast Business (022) 714 1731 Opleiding, inligting en raad Sektor of subsektore Grootte of Totale heeltydse Totale jaarlikse Totale bruto Development Centre ((Mikro- en baie klein in ooreenstemming klas ekwivalent van verkope batewaarde (Saldanha Bay) ondernemings) met die standaard- betaalde (buiten vaste klassifikasie vir die werknemers eiendom) Enterpreneurial (021) 592 4792 Finansiële steun vir swart Opleiding, sakebestuur vir bedryf. Development bou-aannemers ontluiker swart bou- Minder as Minder as Minder as (Goodwood) (Mikro- en baie klein aannemers (Mikro- en baie Landbou Middelslag 100 R 4.00 m R 4.00 m ondernemings) klein ondernemings) Klein 50 R 2.00 m R 2.00 m ED 2000 (Bellville) (021) 951 8545 Opleiding vir sake-oprigting, Baie klein 10 R 0.40 m R 0.40 m sakebestuur en finansiering, opleiding van opleiers en Mikro 5 R 0.15 m R 0.10 m raadgewers Middelslag 200 R 30.00 m R 18.00 m (Mikro- en baie klein Mynwese en ondernemings) Steengroewe Klein 50 R 7.50 m R 4.50 m Business Opportunities (021) 419 9641 Tenderinligting, org dat klein Baie klein 20 R 3.00 m R 1.80 m Network (Kaapstad) en groot ondernemings met Mikro 5 R 0.15 m R 0.10 m mekaar in verbind kom (Baie klein en klein Middelslag 200 R 40.00 m R 15.00 m ondernemings) Vervaardiging Klein 50 R 10.00 m R 3.75 m Clothing and Textile (021) 448 8935 Tegniese en sake-opleiding, Baie klein 20 R 4.00 m R 1.50 m Service Centre (Clotex) skakeling in snyers, makers (Mowbray) en afwerkers, en klein Mikro 5 R 0.15 m R 0.0 m klerevervaardigers (Mikro-, Middelslag 200 R 40.00 m R 15.00 m baie klein en klein Elektrisiteit, gas ondernemings) en water Klein 50 R 10.00 m R 3.75 m Baie klein 20 R 4.00 m R 1.50m Business Partners (021) 464 3600 Leningsfinansiering Sake-opleiding, raad en (Kaapstad) tussen R150 000 en inligting (Klein en Mikro 5 R 0.15 m R 0.10 m R5 miljoen (Klein en middelslagondenemings) Middelslag 200 R 20.00 m R 4.00 m middelslag- Konstruksie ondernemings) Klein 50 R 5.00 m R 1.00 m Stellenbosch Business & (021) 883 8344 Opleiding, inligting en raad Baie klein 20 R 2.00 m R 0.40 m Learning Centre (Mikro- en baie klein Mikro 5 R 0.15 m R 0.10 m ondernemings) Middelslag 100 R 30.00 m R 5.00 m Technology Enterprise (021) 959 6044 Vergemaklik toegang Opleiding vir sake-oprigting Klein- en Centre (Skiereilandse Klein 50 R 15.00 m R 2.50 m tot finansies en finansiering en motorhandel en Technikon) ondernemings-bestuur motorherstel- Baie klein 10 R 3.00 m R 0.50 m (Mikro- en baie klein dienste Mikro 5 R 0.15 m R 0.10 m ondernemings) Middelslag 100 R 50.00 m R 8.00 m Groothandel Klein 50 R 25.00 m R 4.00 m Baie klein 10 R 5.00 m R 0.50 m Mikro 5 R 0.15 m R 0.15 m4 21 RIG JOU EIE ONDERNEMING OP RIG JOU EIE ONDERNEMING OP
  • 7. ANDER NUTTIGE KONTAKTE Buiten staatsteun bied verskeie organisasies n diens in verskeie nywerhede en op WAT IS ’N KLEIN ONDERNEMING? Sektor of subsektore Grootte of Totale heeltydse Totale jaarlikse Totale bruto verskeie terreine. in ooreenstemming klas ekwivalent van verkope batewaarde met die standaard- betaalde (buiten vaste klassifikasie vir die werknemers eiendom) Hieronder is n lys van enkele van dié steunorganisasies: bedryf. Minder as Minder as Minder as Steun beskikbaar Handelsagente en Middelslag 100 R 50.00 m R 4.00 m verwante dienste Klein 50 R 25.00 m R 2.00 m Organisasie Kontaknommer Finansiëel Nie-finansiëel Baie klein 10 R 5.00 m R 0.40 m Centre for Opportunity (021) 448 7501 Sakevaardighede, tegniese Development opleiding Mikro 5 R 0.15 m R 0.10 m (Woodstock) (Mikro-onderneming) Middelslag 100 R 10.00 m R 18.00 m Spyseniering Atlantis Business (021) 572 0254 Leningsfasiliteite en Sakevaardighede, tegniese Klein 50 R 5.00 m R 4.50 m Information Centre verwysings opleiding inligting (Atlantis) (Mikro- & baie klein (Mikro-& baie klein Baie klein 10 R 1.00 m R 1.80 m ondernemings) onderneming) Mikro 5 R 0.15 m R 0.10 m Enterprise Development (021) 959 2595 Sakevaardighede, regniese Vervoer Middelslg 100 R 20.00 m R 15.00 m Unit of UWC (Bellville) (021) 959 3223 opleiding inligting Klein 50 R 10.00 m R 3.75 m (Mikro-, baie klein & klein onderneming) Baie klein 10 R 4.00 m R 1.50 m Mikro 5 R 0.15 m R 0.10 m Isibane Resource Centre (021) 696 2028 Toegangsfinansiering Raadgewing, werkopleiding, (Athlone) (Mikro- & baie klein bronne grondstowwe, Middelslag 100 R 40.00 m R 15.00 m onderneming) inligting (Mikro-& baie klein Berging onderneming) Klein 50 R 10.00 m R 3.75 m Baie klein 10 R 4.00 m R 1.50m Mag Training Centre (023) 614 1175 Bystand om toegang tot Basiese sake-opleiding, (Montague) lenings te kry (Mikro- inligting Mikro 5 R 0.15 m R 0.10 m ondernemings) (Mikro- ondernemings) Middelslag 100 R 20.00 m R 5.00 m Kommunikasie Nicro Business Centre (021) 397 6061 Lenings beskikbaar Sake-opleiding, raadgewing, Klein 50 R 5.00 m R 2.50 m (Mitchells Plain) (Mikro- & baie klein tenderinligting (Mikro- & Baie klein 10 R 2.00 m R 0.50 m ondernemings) baie klein onderneming) Mikro 5 R 0.15 m R 0.10 m Triple Trust Organisation (021) 689 6000 Bring entrepreneurs en Vaardigheids- en sake- (Mowbray) finansiële instellings vir opleiding, raadgewing Middelslag 100 R 10.00 m R 5.00 m Gemeenskap mikrolenings met mekaar (Mikro- & baie klein Klein 50 R 5.00 m R 2.50 m in verbinding (Mikro- & onderneming) baie klein ondernemings) Baie klein 10 R 1.00 m R 0.50 m Mikro 5 R 0.15 m R 0.10 m Zenzele Enterprises (021) 361 1840 Sake-opleiding, raadgewing, (Khayelitsha) tenderinligting (Mikro- & Middelslag 100 R 10.00 m R 5.00 m Maatskaplike en baie klein ondernemings) Klein 50 R 5.00 m R 2.50 m persoonlike dienste Gestremdes van Suid- (021) 465 0090 Sakeraadgewing, raad en Baie klein 10 R 1.00 m R 0.50 m Afrika (Kaapstad) opleiding gestremde entrepreneurs Mikro 5 R 0.15 m R 0.10 m Middelslag 100 R 20.00 m R 4.00 m Plettenberg Bay Business (044) 533 3141 Sake-opleiding, inligting Finansies Service Centre (Mikro- & baie klein Klein 50 R 10.00 m R 2.00 m (Plettenberg Bay) ondernemings) Baie klein 10 R 2.00 m R 0.40 m South Cape Business (044) 873 3431 Sake-opleiding, inligting Mikro 5 R 0.15 m R 0.10 m Centre (George) (Mikro- & baie klein Middelslag 100 R 20.00 m R 4.00 m ondernemings) Sakedienste Klein 50 R 10.00 m R 2.00 m Baie klein 10 R 2.00 m R 0.40 m Mikro 5 R 0.15 m R 0.10 m20 5 RIG JOU EIE ONDERNEMING OP RIG JOU EIE ONDERNEMING OP
  • 8. REGERINGSTEUNWEET WAT JY WIL HE Die belangrikste ding om te weet is dat hulp wel beskikbaar is. Jy moet eenvoudig^ Daar is n motief vir alle gedrag. Die vraag is: "Wat is dié motief?" Dit is n vraag wat jy vir jouself moet beantwoord voordat jy verder lees. Waarom? As alle opsies ondersoek. jy jou eie onderneming wil bedryf, gaan dit verantwoordelikheid, risiko en Hulp om jou nuwe onderneming op te rig – in die gedaante van toelaes, potensiële beloning behels. Die verantwoordelikheid en risiko gaan nie die gesubsidieerde finansiering, opleiding, sake-advies en markinligting – kan van moeite werd wees indien die onderneming jou nie gee wat jy wil hê nie. Dit verskeie organisasies van die sentrale regering, provinsiale en plaaslike owerhede duur dalk lank om resultate te kry, en vertragings kan dalk veroorsaak dat jou en sake-organisasie verkry word. motivering verdwyn. Onthou egter dat sterk selfmotivering sakesukses ten grondslag lê. Enkele nuttige kontaknommers vir staats- en semi- staatsorganisasies word hieronder verstrek: Dink dus goed na oor wat jy werklik van jou eie Steun wat gebied word onderneming wil hê. Departement Kontaknommer Finansieël Nie-finansieël • Is dit persoonlike rykdom? • Is dit status? Departement van (021) 483 2628 Verwysings na Ekonomiese Sake, steunorganisasies vir klein • Is dit n toekoms vir jou gesin? Landbou en Toerisme sakeondernemings • Is dit die vryheid om jou eie baas te wees en jou eie besluite te neem? • Is dit eenvoudig dat jy n goeie plan het, en weet jy kan dit laat slaag? Stad Kaapstad: (021) 550 1090 Tegniese vaardigheidsoplei- Blaauwberg Adminstrasie ding, mentorskap, toegang tot persele, sake-skakeling Maak n lys, ongeag wat dit is. Bepaal prioriteite en hou dit in gedagte wanneer Business Referral and www.brain.org.za Diensverskaffers aan klein jy n besluit neem – só maak jy seker elke besluit dra by om te sorg jy kry Information Network sakeondernemings, oprigting wat jy wil hê. en bestuur van n klein onderneming, skakeling met staatsdepartemente Onthou ook dat ander mense wat jou dalk geld wil leen of aandele in jou onderneming wil koop, inligting wil hê oor wat jou gemotiveer het om dié Stad Kaapstad: Tygerberg (021) 918 7376 Tegniese Administrasie – Sake- en vaardigheidsopleiding, spesifieke onderneming op te rig. Gemeenskapsont- mentorskap, toegang tot wikkeling persele, sake-skakeling Stad Kaapstad: Kaapstad (021) 400 2605 Tegniese Administrasie – vaardigheidsopleiding, Ontluikende mentorskap, toegang tot Ondernemings persele, sake-skakeling Stad Kaapstad: Helder- (021) 850 4335 Raad, inligting, toegang tot berg Administrasie – tenders Kleinsake-ontwikkeling Stad Kaapstad: Oosten- (021) 980 6115 Staanplekke vir informele berg Administrasie – handel, raad, verwysings Kleinsake-ontwikkeling Stad Kaapstad: (021) 710 8020 Sake-advies, opleiding, Skiereilandse Administrasie tenders, toegang tot – Ontwikkelingsforum informele markte Wes-Kaapse Provinsiale (021) 483 3128 Registrasie van KMMOs vir Tenderraad tenders vir provinsiale verkryging Departement van (021) 402 2098 Oorbruggingsfinan- Tendergeleenthede vir die Openbare Weke: siering beskikbaar instandhouding van Program vir die Ont- staatseiendom, opleiding van wikkeling van Ontluikende kontrakteurs Kontrakteurs6 19 RIG JOU EIE ONDERNEMING OP RIG JOU EIE ONDERNEMING OP
  • 9. STEL ’N SAKEPLAN OP BEOORDEEL JOU SAKE-IDEE I Finansiële plan en -strategie Baie ondernemers wat hul eie ondernemings oprig, kan byna al hul besittings verloor • Finansiële ramings: indien die onderneming misluk. ‘n Lewensvatbaarheidstudie kan nie waarborg dat Wins en verlies (toon berekenings van uitgawes teenoor inkomste) Kontantvloei (toon jy gaan slaag nie, maar dit kan jou help om presies te verstaan wat op jou wag. maandelikse in- en uitvloei van kontant) Gelykbreekontleding (toon hoeveel kliënte vervoer moet word of ritte onderneem moet word om die koste te dek) Die meeste klein sakeondernemings misluk weens bestuursonbevoegdheid. Dié • Bron van geld (bv. die eienaar dra R80 000 by, n familielid dra R20 000 as n lening onbevoegdheid spruit gewoonlik uit ‘n gebrek aan ervaring ten opsigte van bemarking, by; nog n bedrag van R30 000 word van die bank versoek) finansiering, aankope en produksie. • Gebruik van geld (bv. die geld sal gebruik word om drie minibusse en kantoormeubels te koop en salarisse te betaal) Hou die volgende in gedagte om die kanse op mislukking tot • Sekuriteit aangebied (bv. die eienaar sal sy/haar huis as sekuriteit vir enige lening ‘n minimum te beperk: aanbied) • Moenie halsoorkop op jou sakeplan verlief raak nie. • Doen navorsing om vas te stel of daar ‘n groot genoeg vraag na jou produk is. I Bedryfsplan en -strategie • Vra kundiges se raad voordat jy jou onderneming op die been bring. • Personeel en sleutelpersoneel (bv. die eienaar, drie bestuurders, ’n ontvangsdame) • Moenie die finansiële vereistes van ‘n nuwe onderneming onderskat nie. • Leweransiers (bv. ABC Hotelle, akkommodasievoorsieners in die sakekern, toermaatskappye) • Neem jou mededingers in ag voordat jy ‘n onderneming oprig. • Beskrywing van die vervaardiging/verspreiding van die produk (bv. Voertuie • Maak seker dat jou produkte van jou mededingers s’n verskil en dat klante sal reageer wanneer n versoek by n oproepsentrum gemaak is; kliënte sal by punt A daarvan bewus sal wees. opgelaai en by punt B afgelaai word.) • Maak seker dat jy bewus is van al die wette wat op jou soort onderneming van toepassing is. I Slot • Motivering waarom onderneming sal slaag (bv. Ons bied n uitstekende diens met Gebruik die volgende oorsiglys: eksklusiewe kontrakte met die ABC groep hotelle.) • Omskryf jou onderneming sorgvuldig. • Motivering waarom finansiering toegestaan moet word (bv. Ons het die mark • Hoe groot is die mark? Groei die mark, is dit staties, of krimp dit? deeglik ondersoek en is daarvan oortuig dat ons diens kliënte se behoeftes sal bevredig • Noem al die faktore wat welslae bepaal (bv. Goeie ligging, lae prys, goeie gehalte). en dus n bogemiddelde opbrengs op die belegging sal verseker.) • Ontleed die situasie deur: (a) jou sterk en swak punte in vergelyking met jou mededingers op te noem, en I Bykomende aanhangsels (afskrifte van steundokumente) (b) al die ooglopende markgeleenthede en • Kredietverslae (bv. eienaar se bankstate vir die afgelope 12 maande) -bedreigings op te noem. • Kontrakte (bv. skriftelike ooreenkoms met ABC Hotelle) • Noem die voordele wat jy bo jou mededingers geniet. • Regsdokumente (bv. bk-registrasiedokument) • Noem die voordele wat jou mededingers bo jou geniet. • Huurooreenkomste (bv. afskrif van huurooreenkoms met Lughawemaatskappy vir op- • Noem maniere waarop jy jou voordele kan gebruik. en aflaaiplek) • Toon aan hoe jy die nadele wat jy in die gesig staar, te bowe gaan kom. • Beraam jou opbrengste (wins) en vergelyk dit met beraamde koste. • Noem wat gedoen moet word, wanneer dit gedoen moet word, hoe dit gedoen moet word, en skenk veral aandag aan bemarking, vervaardiging, finansiering en administrasie. Indien die onderneming nog steeds lewensvatbaar lyk, kan jy met ‘n studie in groter besonderhede voortgaan.18 7 RIG JOU EIE ONDERNEMING OP RIG JOU EIE ONDERNEMING OP
  • 10. KEN JOU ONDERNEMING Jou sakeplan is jou onderneming se bloudruk. Dit behoort jou n duidelike STEL ’N SAKEPLAN OP Maak seker dat jy presies weet in watter bedryf jy werksaam is. Jy sal net op jou kernbedrywighede kan bly konsentreer as jy jou idee presies omskryf. Jy beeld te gee van waarna jy mik, asook jou onderneming se sterk en swak punte, het dié omskrywing ook nodig om jou mark en mededingers uit te ken. geleenthede en bedreigings in jou sake-omgewing. Gebruik jou sakeplan soos n kaart. Soos alle kaarte is dit nie n wet van Mede en Perse nie, maar kan In die sakewêreld is dit ewe belangrik as in sport om jou oog op die bal te gereeld hersien en aangepas word. Probeer n omvattende maar bondige plan hou. Nuwe ondernemings misluk of beleef onnodige terugslae wanneer hul opstel. Dit is dan vir beleggers en leners makliker om dit te oorskou en daarop eienaars van die oorspronklike idee wegdwaal na terreine waarvan hulle minder kommentaar te lewer. kundigheid of kennis het. Gevolglik kan hulle hul aandag nie by alles bepaal nie, en loop hulle groter gevaar van mislukking. Jou sakeplan moet die aandui: • wat jy gaan doen; Omskryf jou onderneming so presies as wat jy kan, deur • hoe gaan jy dit doen; in besonderhede antwoorde op die volgende vrae voor te • wanneer gaan jy dit doen, en berei: • waarom glo jy dat die onderneming gaan slaag. • Presies watter produk of diens gaan ek my klante bied? • Gaan ek dit self bied, of deur ander, bv. vennote, werknemers of verspreiders? Jou sakeplan kan in die formaat hieronder opgestel word. Voorbeelde word as n • Gaan ek n vervaardiger wees? n Monteerder? n Verspreider? n riglyn voorsien en kan nie as afdoende vir n volledige, goed opgestelde sakeplan Diensverskaffer? beskou word nie. Jou KMMO-steunsentrum kan hier van groot nut wees. • Gaan ek die onderneming ingevolge n bedryfsreg (franchise) bedryf? • Koop ek n bestaande onderneming of maatskappy, of bring ek n nuwe I Voorblad en inhoudblad wat professioneel lyk een op die been? • Naam van onderneming (bv. Drafstap-pendeldiens) • Jou persoonlike gegewens (bv. Kim Buthelezi, Groenstraat 12, Nyanga, tel. 668-6000) Vat jou antwoorde saam om n presiese en omvattende omskrywing van jou nuwe idee vir n onderneming te skep. I Opsomming/belangrike kenmerke • Beskrywing van produk (bv. pendeldiens tussen Kaapstad Lughawe en hotelle in die Byvoorbeeld: sakekern) • Ek gaan die rekenaardiensbedryf betree en n persoonlike hersteldiens vir rekenaar- • Waarom die onderneming sal slaag (bv. Ons sal ’n voltydse, veilige, op- en kleurdrukkers op die klant se perseel bied. aflaaidiens van deur tot deur voorsien en eksklusiewe regte van ABC Hotelle verkry) • Ek gaan die gastebedryf betree en kreatiewe voorafbereide nageregte wat ek self maak, • Kort-, middel- en langtermyndoelwitte (bv. Die doelwit is aanvanklik om die aan kroeë, gastehuise en klein hotelle verskaf. sakekernmark te verower en dan tot die nasionale vlak uit te brei). • Ek gaan die kleinhandel-steundienstebedryf betree en rekenaarstelsels ( wat ek self ontwerp en geprogrammeer het en wat op bestaande apparatuur gelaai word) vir die I Sakebeskrywing beheer van voorraad- en herbestellingsvlakke voorsien. • Algemene beskrywing van jou onderneming (bv. pendeldiens tussen lughawe en sakekern wat met drie voertuie 24 uur per dag in bedryf is) • Soort eienaarskap (bv. beslote korporasie, 1 lid) • Uniekheid van produk (bv. voltyds in bedryf, eksklusiewe regte van ABC Hotelle) I Bemarkingsplan en -strategie • Teikenmark (bv. buitelandse toeriste wat betroubare vervoer van die lughawe na verblyfplekke en terug verlang) • Mededingerstrategie (bv. Die meeste mededingers vra min reisgeld, maar is onbetroubaar en is net van 08:00 tot 18:00 beskikbaar.) • Prys-, produk-, promosie- en verspreidingstrategie (bv. Die prys sal hoër as mededingers sn wees, maar n meer betroubare 24-uur-diens word met drie voertuie gelewer.)8 17 RIG JOU EIE ONDERNEMING OP RIG JOU EIE ONDERNEMING OP
  • 11. ONDERSOEK JOU MARK SOKEN DIE REG Ander regsoorwegings Geen onderneming kan sonder verkope bly bestaan nie. Voordat jy dus begin, moet ` jy genoeg bewyse hê dat jou produk of diens gaan verkoop, dat die potensiële mark Departement van Arbeid groot genoeg is, en dat daar oor die lang termyn ’n genoegsame vraag na jou Bepaalde wette beheer die indiensneming, bestuur en ontslag van werkers. Jy produk sal wees. moet van jou regte as werkgewer bewus wees, en ook van die regte van die persone wat by jou in diens is. Die streekkantoor van die Departement van Die eerste prioriteit is om n bemarkingsplan op te stel, maar dan moet jy weet hoe Arbeid kan nadere besonderhede verskaf. om n marknavorsingsontleding uit te voer. Jy moet dus weet: 1. hoe groot die mark is; Ontvanger van Inkomste 2. hoe groot jou aandeel aan die mark waarskynlik gaan wees; Jy moet die kantoor van die naaste Ontvanger van Inkomste nader oor 3. watter eienskappe van die produk werklik belangrik is, en registrasie vir belastingdoeleindes, veral wat BTW, werknemersbelasting en 4. hoe jy n prys vir die produk kan vasstel, hoe jy dit kan bekendstel en hoe jy inkomstebelasting aanbetref. dit moet versprei. Handelslisensie Jou navorsing moet dus veral op twee aspekte gerig wees, naamlik jou bedryf Handelslisensies is nie meer vir bepaalde soorte ondernemings nodig nie. Vir (bv. rekenaars of motors) en jou mark (bv. kopers van tweedehandse motors). die volgende bedrywighede is n lisensie egter wel nodig: • Die verkoop van maaltye en bederfbare kos van sakepersele 1. Doen navorsing oor jou bedryf Vul die volgende vraelys in: • Die verkoop van wegneemetes en bederfbare kos langs die pad • Wat is die belangrikste bedrywigheid daarin? • Bepaalde soorte gesondheidsgeriewe en vermaak (diskos, rolprentteaters) • Hoe groot is die bedryf? • Hoe lank bestaan dit reeds? • Watter neigings is tans sigbaar (bv. toename in die gebruik van rekenaars)? Kontaknommers • Hoe mededingend is dit? • Is daar versperrings vir betreding (bv. hoë koste, streng lisensievereistes)? Arbeidsaangeleenthede : Departement van Arbeid : (021) 462-3680 • Watter risikos is daar aan die bedryf verbonde? • Watter regsoorwegings is daar (bv. wette met n invloed op jou soort onderneming)? Belastingnavrae : Ontvanger van Inkomste : (021) 481-6100 (Kaapstad) 2. Doen navorsing oor jou mark Vul die volgende vraelys in: • Hoe groot is die totale mark ongeveer? Handelslisensies : Plaaslike Munisipaliteit : Raadpleeg jou • Wie is my waarskynlikste klante? Beskryf hulle aan die hand van ouderdom, telefoongids. geslag, inkomstegroep, opvoedingsvlak, ligging en kultuurverskille. • Wat beskou klante as belangrik wanneer hulle koop? Is dit die prys, produkaanloklikheid, dienslewering, ens.? • Hoeveel soortgelyke produkte of dienste is daar reeds? • Wie is my belangrikste mededingers wat prys en produkgehalte betref? • Hoeveel weet ek werklik van my mededingers? • Wat is my mededingers se sterk en swak punte, en hoe gaan ek daarop reageer? • Kan ek ten opsigte van prys meeding (bv. teen n laer prys verkoop), of beter waarde vir geld bied (bv. verpakking, lewering), of albei? • Watter metodes gaan ek gebruik om my produk of diens te versprei?16 9 RIG JOU EIE ONDERNEMING OP RIG JOU EIE ONDERNEMING OP
  • 12. ONDERSOEK JOU MARK SO KEN DIE REG 3. Doen navorsing oor jou mededingers Die sakewêreld en die reg is onskeibaar – sowel wat die oprigting van jou nuwe` Dit is nie noodwendig duur of tydrowend om inligting oor jou mededingers in onderneming as die bedryf daarvan daarna betref. As n eerste stap moet jy te samel nie. Die volgende is goedkoop maniere om inligting in te samel: op die struktuur van jou nuwe onderneming besluit – eenmansaak, vennootskap, beslote korporasie of maatskappy, en dit is belangrik om hieroor professionele • Lees saketydskrifte en die sakeblaaie van dagblaaie. raad in te win voordat jy jou sakeplan finaliseer. Professionele raad sal verseker • Vra klante van jou voorste drie mededingers uit. dat jy sal verstaan watter struktuur vir jou die geskiktste is. • Koop jou mededingers se produkte en ondersoek die gehalte, prys, ens. daarvan. Sakestruktuur • Besoek handelsuitstallings en vervaardigers se fabrieke. Die soort struktuur wat jy kies, sal bepaal hoe jy belas word en watter sakerekords jy moet byhou. Voordat jy verder gaan, moet jy die volgende oorweeg: 1. Eenmansaak • Dit is maklik om tot stand te bring en die wette/regulasies daarop is minimaal. • Jy is persoonlik en totaal verantwoordelik vir al die skuld en laste van die onderneming. • Dié ondernemingstruktuur kan byvoorbeeld in n private maatskappy omskep word. • Jy neem al die sakebesluite. 2. Vennootskap • Dit is maklik om tot stand te bring en die wette/regulasies daarop is minimaal. • Die verantwoordelikheid word gedeel. • Verskil van mening tussen vennote is dikwels moontlik. • Ervaring, finansies en kundigheid word saamgevoeg. 3. Beslote korporasie • Die eienaars (1-10) is nie persoonlik vir die skuld verantwoordelik nie. • Dit is maklik en betreklik goedkoop om te registreer. • Die onderneming het groeipotensiaal. • Dié soort onderneming het meer geloofwaardigheid wanneer met leweransiers en klante onderhandel word. 4. Maatskappy (Private of Openbare) • Dié soort onderneming kan net ná n langdurige prosedure opgerig word. • Daar is dubbele belasting. Die maatskappy se wins word belas, en dividende word in die hande van aandeelhouers belas. • Die eienaars word nie vir die onderneming se skuld verantwoordelik gehou nie. 10 15 RIG JOU EIE ONDERNEMING OP RIG JOU EIE ONDERNEMING OP
  • 13. .. 14 FINANSIELE DIENSTE KONTAKTELYS NAAM VAN LENER KONTAKNOMMER MAATSTAWWE EN SOORT KMMO BEDRAE BESKIKBAAR GEBIED Greenfields Venture (021) 671 2820 * Klein en middelslagondernemings R 250 000 – R 2 miljoen Claremont Capital Business Partners (021) 464 3600 Vissery, landbou-nywerheid, vervaardiging, R 150 000 – R 5 miljoen Kaapstad dienste en handelsondernemings * Klein en middelslagondernemings Nywerheids- (021) 421 4794 Vervaardiging-, toerisme- en landbou- Minimum bedrag van Kaapstad ontwikkelingskorporasie ondernemings R 1 miljoenRIG JOU EIE ONDERNEMING OP * Klein en middelslagondernemings Nedenterprise (021) 683 8410 Opleiding word deur die Nedcor- R50 000 – R 2 million Claremont sakekollege voorsien * Baie klein, klein en middelslagondernemings Standard Bank – KMO- (021) 448 4209 SNew and emerging businesses Tot R 600 000 Kaapstad eenheid (021) 401 2891 * Baie klein, klein en middelslagondernemings ABSA Bankwese vir Nuwe (021) 940 7833 Oprigting van nuwe ondernemings of R 20 000 – R 600 000 Kaapstad Ondernemings uitbreiding van bestaande ondernemings * Klein en middelslagondernemings Eerste Nasionale Bank (021) 419 5858 Eienaar moet minstens 10% van die R 100 000 oof meer Parow Eenheid vir Klein en kapitaalvereistes bydrae Middelslagondernemings * Klein en middelslagondernemings African Harvest Business (021) 670 4600 * Klein en middelslagondernemings Kontak lener Claremont Access Brimstone Investment (021) 670 4500 * Klein en middelslagondernemings Kontak lener Claremont Corporation Landbank 0800 00 52 59 * Baie klein en klein ondernemings R 250 – R 18 000 Landwyd FINANSIER JOU ONDERNEMING • • • • • • • • • • • • • • • • • • bestee. Reklame Voorraad huurgeld) Versekering Marknavorsing Salarisse en lone 1. Aanvangskoste Masjinerie en toerusting Regskoste (bv. kontrakte) 2. Begrote bedryfskoste hoeveel geld jy sal moet leen; Huur van perseel en toerusting hoeveel die bedryfskoste sal beloop; of die onderneming n wins sal toon; Munisipale dienste, bv. water, elektrisiteit Telefoon- en skryfbehoeftekoste, posgeld, ens. hoeveel jy moet verkoop om jou koste te dek; hoeveel geld jy in die onderneming sal moet belê; wat die omvang van die kontantvloei gaan wees, en of die verwagte wins in die lig van die risiko die moeite werd is. sorg dat jou nuwe onderneming groei en ontwikkel. Jy moet n finansiële lewensvatbaarheidstudie uitvoer voordat jy enige hulpbronne aan jou sakeplanRIG JOU EIE ONDERNEMING OP Voorsiening van bedryfskoste vir minstens ses maande (bv. salarisse, reklame, Jy gaan ongetwyfeld finansiering nodig hê om jou idee op die mark te plaas en te n Finansiële lewensvatbaarheidstudie sal jou help om te bepaal: Jy sal veral die volgende twee groepe koste moet oorweeg: 11
  • 14. FINANSIELE DIENSTE KONTAKTELYSDIE VERKRYGING VAN FINANSIERING • Eenvoudige sakeplan Kaapstad (CBD) Mitchells Plain Om geld vir n klein onderneming te bekom moet jy n bondige, eenvoudige Rondebosch GEBIED Goodwood, Claremont Claremont sakeplan aan n uitlener voorlê. Landwyd Landwyd Kaapstad Kaapstad Jy moet toon: • waarom die onderneming gesond is, en of jou idee sal slaag; • hoeveel geld jy nodig gaan hê; • wanneer die geld terugbetaal sal word, en alleeneienaar en tot R 12 000 • watter sekuriteit jy kan bied. BEDRAE BESKIKBAAR R 100 000 to R 1 miljoen R 6 000 – R 150 000 R 10 000 – R 50 000 • Toon syfers R 2 000 – R 25 000 R 500 – R 5 000 vir R 200 000 of meer Raadpleeg skenker vir vennootskappe R 300 – R 20 000 Indien jou onderneming reeds in bedryf is, moet jy jou jongste jaarlikse en/of Tot R 100 000 maandelikse inkomstestate saambring. Indien jou onderneming n eenmansaak of vennootskap is, moet jy enige lening persoonlik waarborg. In dié geval moet jy n staat saambring wat jou persoonlike netto waarde (bates minus laste) toon. Jy moet ook n kontantvloeiprojeksie voorsien wat aandui wanneer die lening terugbetaal sal word. * Baie klein, klein en middelslagondernemings Emerging Enterprise Zone http://www.eez.co.za Enige ongenoteerde maatskappy vennootskap, korporasie of individu wat kapitaal nodig het Oorbruggingsfinansiering vir bouaannemers Individue met ondernemings wat al meer as MAATSTAWWE EN SOORT KMMO uitbreiding van bestaande ondernemings Ondernemings moet op ’n vaste perseel • Tree selfversekerd op * Mikro- en baie klein ondernemings * Mikro- en baie klein ondernemings * Mikro- en baie klein ondernemings * Mikro- en baie klein ondernemings * Mikro- en baie klein ondernemings Oprigting van nuwe ondernemings of * Klein en middelslagondernemings * Micro- and very small enterprises * Baie klein en klein ondernemings Bestaande vervaardigings-, diens- en Die finansierder se mening oor jou bekwaamheid en betroubaarheid sal n groot rol speel in die bank (of ander leningsinstelling) se besluit oor die lening. Wees ontspanne en selfversekerd oor jou sakevooruitsigte. Indien jy befondsing vir n betreklik nuwe onderneming wil hê, moet jy n opsomming van jou Jeugdiges (18 – 35 jaar) vorige prestasies in jou voorleggingspakket insluit. kleinhandeldienste twee jaar bestaan • Sorg dat jou voorlegging pasgemaak is .. bedryf word Spreek die behoeftes van die persoon wat jy om geld nader aan. Indien jy Individue leningsfinansiering soek, kan jy dit beklemtoon dat jy die lening beslis sal kan terugbetaal – moenie die klem op die moontlikheid van geweldige winste lê nie. Onthou dat skuldfinansierder nie in die wins deel nie. Allerlei praatjies oor winste sal die skuldfinansier laat dink dat jy ligtelik risikos neem of KONTAKNOMMER onrealistiese drome droom. Khetani Business Finance (021) 683 7656 (021) 683 7100 (021) 397 6060 (021) 422 1225 (021) 424 5863 (021) 686 3130 (021) 418 5976 (021) 592 4792 08601 333 000 Indien jy daarenteen n voorlegging aan aandelebeleggers doen, sal jy beslis die klem op die winspotensiaal moet lê. Raadpleeg ook in dié geval mense of organisasies met kundigheid op die terrein kapitaal soek of voorsien) (Inernetforum vir dié wat van sakefinansiering. Cape Metropole Savings & Credit Co-operative NAAM VAN LENER South Cross Business Development Trust Die volgende tabel noem enkele diensverskaffers op die finansieringsterrein. Nation’s Trust Sizanani THUSO Nicro EDSA12 13 RIG JOU EIE ONDERNEMING OP RIG JOU EIE ONDERNEMING OP

×