Innoveer! April 2010

Innovatie in de praktijk › nr 01 2010 innoveer! Eric van Tijn aan de innovatielat › Slimmer digitaal werken › Ondernemen in sprookjesland Topsport is goud waard › 16 pagina’s INNOVATIE SCOORT › Leven ná de Innovatie Top 100 ‹ Vlas en hennep, maar waar zijn de witte stippen?

Digitaal samenwerken, iets voor u! Sinds de start van NDiV in 2007 heeft Syntens: en seminars nemers www.ndiv.nl www.ndiv.nl

› p3 Colofon VOORWOORD innoveer! brengt innovatie in de praktijk. innoveer! verschijnt één keer per kwartaal en wordt gratis verspreid onder ondernemers. Uitgever Syntens Concept en realisatie Scripta Media bv Redactie Jan Bakker, René Bastiaans, Bas van den Broek, Sonja Jansma, Ursula van Kooij, Kasper Marinus, Houk Nolten, Herman Poos, Sabine Schlooz-van Wijlick, Jan Henk Verburg, Peter van Vuuren, Robin van Wakeren, Dichtbij BEELD HOLLANDSE HOOGTE Debby van Wijngaarden ndanks of misschien moet ik wel zeg- te stoppen stormvloed van de meest uiteenlo- Art direction gen dankzij de recessie, die in mijn pende ideeën van ondernemende mensen ten Marjolein Rams ogen als de finale wake-up call behoeve van een betere wereld. Gemiddeld gaat Cover foto dient voor de echte crisis in de het om meer dan honderd mailtjes en telefoon- Lars van den Brink wereld, gaat het bij ons bedrijf tjes per dag met vaak mooie voorstellen. Beeld Ivo van der Bent, Arjan eigenlijk best lekker. Natuur- van der Berg, Lars van den Brink, Jan Dirk van der Burg, Martin Dijkstra, lijk hebben ook wij ook bijna dagelijks onze tegenslagen en komen onaangename verrassin- D e bedenkers willen hun plan graag met ons bespreken of gezamenlijk ontwikkelen. Ondernemerschap, netwerk, technische kennis Maurits Giesen, Shootmedia gen vaak uit onverwachte hoek, en financiën zijn vaak de grootste behoeften. Traffic maar als je het afzet tegen de Aangezien wij zelf onze handen vol hebben Jacqueline Konermann echte ellende in de wereld mogen aan het op koers houden van onze eigen vloot Met medewerking van Marleen Bakker, Irma wij eigenlijk niet klagen. De order- duurzame bedrijven komen we niet toe aan het Dorenstouter, Bob Kroeze, portefeuille groeit enorm, veel mensen adequaat of zelfs fatsoenlijk inhoudelijk beant- Jacqueline Kuijpers, Willem willen om de juiste reden bij ons werken, inves- woorden van de vragen. Naast mijn publieke van Leeuwen, Janneke teerders supporten ons, de overheid steunt ons excuus voor het vaak uitblijven van reacties Staats interdepartementaal, we winnen veel bijzondere omdat we er gewoonweg niet aan toe komen internationale prijzen, we forceren met ons heb ik de laatste jaren gemerkt dat Syntens als Aanmeldingen, “Madurodam bedrijfje” mondiale industriële toegankelijke innovatiemakelaar een belang- adreswijzigingen en opzeggingen veranderingen die de wereld een beetje beter rijk deel deze vragen van ondernemers in hun www.innoveermagazine.nl maken. zoektocht naar innovatie kan beantwoorden. Ik Lithografie denk dat alle in dit magazine geïnterviewde on- Grafimedia Amsterdam Drukwerk Senefelder Misset H et is duidelijk dat de wereld honger heeft naar echte duurzame producten, steeds meer mensen hebben door dat het roer om dernemers zich in mijn verhaal herkennen. Wat begint als een ver verlangen blijkt dichterbij te zijn dan je denkt. Met de juiste mensen en ken- Advertentieverkoop moet en dat ondernemingen daarbij een cruci- nispartijen kun je snel vooruit. Ik zou iedereen Bureau Van Vliet 023-5714745 ale rol spelen. Wij hebben veel media-aandacht willen adviseren: innoveer steeds weer met lef voor onze initiatieven want we verspreiden ons en in partnership! “recept” voor succesvol duurzaam ondernemen graag zo breed mogelijk aan iedereen die het maar horen wil: “Zorg dat er in de keten waar- Ruud Koornstra is mede-eigenaar van Tendris Holding, binnen je onderneemt geen verliezers (mens, een initiëringsmaatschappij voor duurzame onderne- natuur en milieu) zijn”. Het gevolg is een niet mingen waaronder Oxxio en Visa Greencard.

Energie Onderzoeksubsidie Energie Onderzoeksubsidie Dé snelle route naar energie-innovatie Dé snelle route naar energie-innovatie Dé snelle route naar energie-innovatie Dé snelle route naar energie-innovatie www.agentschapnl.nl/eos www.agentschapnl.nl/eos www.agentschapnl.nl/eos www.agentschapnl.nl/eos T T +31 (0) 88 602 92 00 +31 (0) 88 602 92 00 T T +31 (0) 88 602 92 00 +31 (0) 88 602 92 00

› innoveer! gebiedende wijs van: innoveren (innoveerde) 1 (overg.; h. geïnnoveerd) als nieuwigheid p5 INHOUD invoeren 2 (onoverg.; is geïnnoveerd) zich vernieuwen • (1512) ‹ Fr. innover 13 24 32 3 VOORWOORD Pieter Winsemius, bedrijfskundige, auteur en voormalig politicus 6 INNOVATIELAT De BN’er als ondernemer. Hoe innovatief is Eric van Tijn? 8 OUTLOOK Waarom het bedrijfsleven en topsport niet zonder elkaar kunnen 13 MIJN TROTS 01 Ondernemen in sprookjesland 14 SCHAKELS Hoe een Nederlandse kinderklok een succes in achttien landen werd 16 STELLING Innovatie? Daar heb ik helemaal geen tijd voor! Probeer het zelf! Quick Response- 17 MIJN TROTS 02 Veilig en schoon drinkwater codes scant u met een smartphone of webcam, 19 LEERMOMENT Nieuwe media, leuk. Maar wat kan ik ermee? waarna u terechtkomt bij aanvullende online 20 AGENDA Slimmer digitaal werken en nog meer handige workshops toepassingen. Op pagina 18-19 vindt u ook zo’n QR-code die doorlinkt naar een online dossier SPECIAL: INNOVATIE SCOORT! met extra informatie bij het artikel. Mocht uw 24 MIJN VISIE Carla Koen over het aanstaande innovatieonderwijs in Nederland computer of mobiel niet standaard zijn uitgerust 29 UPDATE Nieuws en inspirerende tips met een QR-reader: er zijn meerdere gratis 32 DOSSIER Het leven ná de MKB Innovatie Top 100 QR-readers te downloaden 37 MIJN TROTS 03 Revolutionair voedingssysteem via internet. 38 COLUMN Piet van Staalduinen, algemeen directeur Syntens Geen smartphone? Ga naar: syntens.nl/netwerken

p6Oogkleppen af › ERIC VAN TIJN ademt muziek, schrijft en jureert. Als ondernemer moet hij soms worden geremd: zijn vernieuwingsdrang is grenzeloos. Inspiratie Tic Vernieuwend ‘DE BESTE IDEEËN krijg ik onder ‘IK BEN DE OUDSTE in het pand ‘WE MAKEN VOORTDUREND de douche of als ik in bad zit. Even waar we werken, maar van novi- NIEUWE SOUNDS, ook Hou me vast weg van alles. Dan ben ik in mijn teiten ben ik het eerste op de van Ruth Jacott was vernieuwend. meest ontspannen modus en kan hoogte. Is er in Amerika een Als een van de eersten hadden we ik sowieso goed nadenken. Nee, ik nieuw apparaat, dan bestel ik het geen galm op de zang. Werden we heb geen notitieboekje nodig om meteen. Dat is een tic van me. Ik gebeld vanuit de platenfabriek: mijn ideeën te onthouden. Ik heb heb er altijd een hekel aan gehad “Wat is dit voor belachelijke sound. een vreemd geheugen: ik vergeet om achter te lopen en juist die Is jullie galm kapot?” werd er veel – mijn telefoon herinnert me drang helpt me als ondernemer. letterlijk gevraagd. Dan kan ik aan de verjaardag van mijn beste Want hoe kun je vooruitgang me echt kwaad maken. Jongens vriend – maar ideeën voor nieuwe nastreven als je je ogen sluit voor zet die oogkleppen af. Uiteindelijk liedjes blijven helder in mijn hoofd vernieuwingen die op het eerste werd het een gigantisch succes.’ cirkelen, daar onthoud ik elke mil- gezicht je corebusiness niet raken? liseconde van.’ Misschien komen de beste vernieuwingen altijd wel uit een hoek waar je het niet verwacht!’ Té innovatief ‘MET MAI TAI, een van de eerste meisjesgroepen in Nederland, brachten we een heel nieuwe Cliché sound die ontzettend aansloeg. JOCHEM (FLUITSMA) EN IK zijn Voor de volgende single bedach- allebei heel gedreven vijftigers. ten we meteen weer een nieuwe Vakidioten. Anders dan leeftijds- sound, die het een stuk minder genoten die ik nieuwe sounds zie deed. Pete Waterman (Engelse afkeuren, omdat het anders is dan muziekproducent) zei tegen onze anders. In het liedje Vrede dat Ruth Nederlandse uitgever: “Zo stom, Jacott op het Songfestival zong, dat hadden ze nooit moeten doen.” zat bijvoorbeeld een scratchstukje. Hij had gelijk. We hadden drie Dat gaf een nieuw ritmisch effect. platen met dezelfde sound moeten Dat stukje moest eruit, vond een maken. En dan langzaam aan de oudere collega. Maar daar draait sound schaven om fans de kans te nu net de hele plaat om! Wij had- geven te kunnen wennen. Daar zijn den daar bewust over nagedacht we niet handig genoeg in geweest. en ik merkte dat hij afhaakte. Dat Achteraf hebben we er wel om begreep ik niet. Het is cliché, maar kunnen lachen.’ waar: stilstaan is het allerslechtste TEKST MARLEEN BAKKER FOTOGRAFIE LARS VAN DEN BRINK wat je kunt doen.’

› ERIC VAN TIJN › 1985 Begin van samenwerking met Jochem Fluitsma (Fluitsma & Van Tijn), met wie hij p7 INNOVATIELAT meer dan 80 hits scoorde van onder anderen: The Scene, Loïs Lane, Dolly Dots, Ruth Jacott, De Kast, André Hazes, Guus Meeuwis & Vagant en Hind › 1996 Nummer 1-hit onder eigen naam: 15 miljoen mensen › 1998 Gouden Harp voor lichte muziek › 2002-2010 Jurylid bij televisieprogramma’s Idols en X-Factor CV ›

› OUTLOOK Topsport TEKST BOB KROEZE BEELD HOLLANDSE HOOGTE ALS VOORPORTAAL VAN GROOT SUCCES Sneller, hoger, harder, sterker. Topsporters zijn continu op zoek naar verbetering. Alleen op die manier kunnen zij de concurrentie voorblijven. De vindingen van innovatieve bedrijven zijn daarbij onmisbaar. Maar andersom geldt ook: bedrijven hebben de iconen uit de topsport nodig om een voet tussen de deur te krijgen op de krioelende markt. d e Nederlandse overheid is er tegenwoordig veel aan gelegen het topsportklimaat in ons land te verbeteren. Dat was tot in de jaren tachtig van de vorige eeuw wel anders. Topsport was bijna een vies woord, de associatie met communistische landen als de DDR lag daarvoor te veel op de loer. Onder aan- voering van het ministerie van VWS (Volksgezondheid, Welzijn en Sport) en het in 1993 gefuseerde NOC*NSF kwam topsport in de jaren negentig pas voor het eerst echt op de politieke agenda terecht. Het ministerie zag in dat top- prestaties in de sport bijdragen aan de promotie van Nederland in de wereld. Daarnaast versterken ze de gevoelens van nationale trots. Het zette bovendien de bevolking aan tot meer bewegen: topsport werkte aanstekelijk en betekende een impuls voor de breedtesport. En niet onbelangrijk tot slot: de sector sport werd en wordt steeds belangrijker voor de ontwikkeling van het bruto nationaal product. Deze ontwikkelingen vonden ook in de landen om ons heen plaats, Nederland kon en wilde niet achterblijven. Succes bleef niet uit, met de Olym- pische Spelen van 2000 in Sydney als ›

› › PRODUCT 01. SHARP MASTER p9 Uitvinden en uitwerken zit oud-schaatser John Oudt uit Avenhorn in het bloed. Zo bedacht hij zes jaar geleden de Sharp Master, een slijpapparaat voor schaatsen op zakformaat. ‘Het idee ontstond tijdens het schaatsen zelf’, vertelt Oudt, van huis uit carrosseriebouwer. ‘Ik realiseerde me dat schaatsers om hun ijzers te slijpen altijd veel moeten meezeulen. Denk alleen al aan dat onhandige grote slijpblok. Het kost bovendien veel tijd en niet iedereen is er even handig in.’ Dat moest eenvoudiger en sneller kunnen, meende Oudt. Hij ontwikkelde een apparaat waarmee iedere schaatser zijn eigen schaatsen zonder problemen kan slijpen én afbramen. De Sharp Master heeft de vorm van een computermuis en ligt daardoor gemakkelijk in de hand. Het apparaat verscheen in 2007 op de markt. Het apparaatje is inmiddels een bewezen succes en te koop bij diverse speciaalzaken en via internet. Alleen deze winter al verkocht Oudt meer dan duizend exemplaren. Bij het vermarkten van zijn uitvinding klopte Oudt voor enkele speciﬁeke vraagstukken bij Syntens aan. ‘Met name in het proces van patenteren en bij het opzetten van een reclamecam- pagne heb ik gebruikgemaakt van hun expertise’, zegt hij. ‘Dat zijn toch geen trajecten die je zomaar even doet.’ De Sharp Master werd aanvankelijk in de schaatswereld met de nodige scepsis ontvangen. ‘Schaatsers zijn nogal conservatief ingesteld. Dat betekent dat ik met de Sharp Master m’n gezicht moet laten zien; om op schaatsbanen het apparaat te demonstreren. Je moet de mensen wel ervan overtuigen dat het goed zit.’ Mark Tuitert op weg naar olympisch goud in Vancouver op de 1500 meter. De innovatieve klapschaats is sinds 1996 niet meer weg te denken in het internationale schaatscircuit.

p10 › PRODUCT 02. KLIMAATKAMER OUTLOOK b-Cat in Tiel is specialist in klimaat- beheersing en focust zich daarbij op vier markten: sport, voeding, musea en sinds kort brandpreventie. beste voorbeeld. Nederland behaalde veel bedrijven – grote, maar zeker ook b-Cat High Altitude is de naam daar het recordaantal van 25 medailles, kleinere – werd de innovatiedrang om van de sporttak van het bedrijf. De waaronder maar liefst twaalf gouden. producten en diensten te ontwikkelen afdeling bouwt technische installaties Iconen als Inge de Bruijn, Leontien van voor topsporters, ﬂink aangewakkerd. waarmee hoogtetrainingen kunnen worden gesimuleerd. ‘Dat soort Moorsel en Pieter van den Hoogenband Ook hier stegen de investeringen en trainingen past prima in de agenda droegen met meerdere gouden plakken kreeg de ontwikkeling van innovatieve van topsporters, zowel als voorbij aan onze gevoelens van nationale producten als bijvoorbeeld de klap- bereiding op natuurlijke hoogte- trots. Nederland stond internationaal op schaats een impuls. Zo is het klap- stages als wedstrijdvoorbereiding de kaart als topsportland. mechanisme van de Zandstra-schaats en ook als onderdeel van het Het kabinet schaarde zich achter de ontwikkeld en geproduceerd door het herstelprogramma’, legt Marketing ambitie om Nederland structureel tot bedrijf Chatter van oud-schaatser John & Sales-manager Ivo Klein Bluemink uit. ‘Door op hoogte te trainen maakt de tien beste sportlanden ter wereld te Oudt uit Avenhorn. Oudt ontwikkelde het lichaam meer rode bloedcellen laten behoren. Om dat vorm te geven daarnaast de Sharp Master, een aan. Hierdoor kan het lichaam meer stegen de investeringen van de overheid compacte schaatsenslijper, die door zuurstof opnemen, waardoor het in topsport fors. Was er in de periode iedere schaatser simpel te gebruiken uithoudingsvermogen toeneemt. Dit 1997-2000 95 miljoen euro beschikbaar, is (zie product 01). Olympisch medaille- resulteert in prestatieverbetering en van 2005 tot 2008 was dat bedrag al bijna winnaar Bob de Jong is een fervent een verkorting van het herstel.’ verdubbeld tot zo’n 175 miljoen euro. gebruiker van het apparaatje. Bekende sporters als Maarten van der Weijden, olympisch kampioen Als klap op de vuurpijl wil NOC*NSF Een ander voorbeeld is de ontwik- openwater zwemmen en de wielren- de Olympische Spelen van 2028 naar keling van Hamerhaai, de koosnaam ners Sven Nys, Kenny van Hummel Nederland halen. De ambitie van het vo- voor de tweemansbob, waarmee de en Robert Gesink maken gebruik van rig jaar opgestelde Olympisch Plan 2028 bobsleeërs Edwin van Calker en Sybren speciaal ontwikkelde klimaatkamers. is om ‘met sport in de volle breedte een Jansma afgelopen februari deelnamen Ook staat er een sportklimaatkamer bijdrage te leveren aan Nederland’. aan de Olympische Winterspelen in in het Nationaal Sport & Innovatie- Vancouver. Hun innovatieve bob was centrum in Papendal. Inmiddels hebben gerenommeerde wielerploegen Hamerhaai het zichtbare resultaat van het project als Garmin en Rabobank verregaande Het veranderde topsportklimaat liet TopBob, waarin bedrijven als Eurotech/ belangstelling getoond. ook het bedrijfsleven niet onberoerd. Bij Viking Engineering, Modesi en DSM › Klein Bluemink is verheugd met die interesse. ‘Wij zien de topsport toch vooral als een “elitemarkt” met een krachtige uitstraling. Iconen uit de topsport die gebruikmaken van onze technieken helpen onze naams- bekendheid en betrouwbaarheid vergroten. Zo creëren we nieuwe afzetgebieden in de breedtesport, maar ook in de (sport)medische wereld.’ Het bedrijf heeft contacten met ziekenhuizen en zorgverzekeraars om de mogelijkheden te onderzoeken om de techniek van hoogtesimulatie toe te passen op bijvoorbeeld astma- patiënten. Hierbij maakt b-Cat gebruik van Syntens als klankbord op diverse terreinen. Zwemmer Maarten van der Weijden leeft maanden in een klimaattent. In 2008 wint hij goud tijdens de Olympische Spelen in Peking.

Meer dan 400.000 klanten vereenvoudigen hun werkdag met Mamut MEER TIJD VOOR EEN BETER RESULTAAT Eenvoudig boekhouden – meer verkopen – professionele website Eindelijk al uw administratieve zaken overzichtelijk in één programma Gebruiksvriendelijke boekhouding Prijsbekroonde CRM met facturering Verkoop meer met geïntegreerde webwinkel Inkoop, magazijn- en projectbeheer – Eric Minkhorst, Schoonmaakgilde BESP AAR TOTAALPRIJS € 418,- tot 30-04-2010 € 23,- per maand voor serviceovereenkomst + eenmalig licentiebedrag van €579,- MAMUT OFFICE GRATIS MICROSOFT WINDOWS 7 PROFESSIONAL AAN DE SLAG CD PROFESSIONAL Complete Bedrijfssoftware t.w.v. €199,- t.w.v. €219,- (upgrade NL) Bestel voor 30 april: 0800 444 6665 Test online www.mamut.nl/innoveer

p12 › OUTLOOK Topwielrenners Niki Terpstra (rechts) en Fabian Wegmann herstellen in een mobiel ijsbad. PRODUCT 03. ICYDIP Voor steeds meer topsporters is een ijsbad niet meer weg te denken als onderdeel van de training. IJsba- den zorgen ervoor dat het lichaam sneller herstelt van inspanning en helpen zo blessures voorkomen. samenwerkten met de Bob en Sleebond Een no-nonsenseaanpak met een Hicham Shatou en Tarek Ghobar, (BSBN) en enkele technische univer- hoog praktisch karakter is daarbij twee voormalige studenten aan de TU siteiten. Jarenlang was Nederland kenmerkend voor de samenwerking. Delft, ontwikkelden met hun bedrijf een ontwikkelingsland als het gaat om Want voor een topproduct is topsport IcySolutions de IcyDip: een compact en verplaatsbaar ijsbad. bobsleeën. Maar die achterstand bleek vaak weliswaar een perfect podium, het ‘Het innovatieve aan de machine is dat razendsnel ingelopen. De Hamerhaai uiteindelijke doel is toch vooral om die zij in staat is water af te koelen naar werd in amper een jaar tijd ontwikkeld producten bereikbaar en toepasbaar te iedere gewenste temperatuur en dat en kan zich meten met de internationale maken voor bredere doelgroepen. Dat zonder wachttijd’, vertelt Shatou. concurrentie. De teleurstellende resul- is in veel gevallen ook een kwestie van IcySolutions mag zich verheugen in de taten in Vancouver hadden volgens Van bittere noodzaak om te kunnen zorgen belangstelling van vele topsporters. Calker niets met het materiaal te ma- dat de producten economisch rendabel De TVM-schaatsploeg met Sven Kramer en Ireen Wüst en voetbal- ken. Sterker nog: de Nederlandse bob worden. ploegen als Benﬁca en Sunder- was een van de snelste in het circuit. Dat aanboren van nieuwe consumen- land maken gebruik van de IcyDip. tendoelgroepen gaat verder dan alleen Gesprekken met Bayern München en No-nonsense de logische en snelle vertaling richting Hannover96 staan gepland. Veel ideeën komen samen bij Inno- de breedtesport. Een goed voorbeeld Tijdens de Olympische Spelen in SportNL. Dit innovatienetwerk, daarvan is het bedrijf b-Cat, dat een Vancouver presenteerde IcySolutions opgericht in 2006 door NOC*NSF en sportklimaatkamer ontwikkelde om 0 het vervolg op de IcyDip: de IcyBath. Shatou: ‘Het is feitelijk een zak met onderzoeksinstituut TNO, poogt sport, hoogtetrainingen te simuleren (zie een stoel en dus nog meer gericht bedrijfsleven en wetenschap samen te product 02). De techniek is naast sport op gemak. We hebben de IcyBath brengen met als missie sportinnovatie. prima toepasbaar in ziekenhuizen. ontwikkeld op verzoek van NOC*NSF. InnoSportNL is daartoe meerjarige Veel ondernemers hebben inmiddels Zij waren op zoek naar een mobiele samenwerkingsverbanden aangegaan onderkend hoe topsportinnovaties oplossing voor ijsbaden.’ De volgende met bedrijven, overheden en kennis- kunnen werken als kruiwagen naar stap is de IcyMini, een kleine versie instellingen. Doel van de samen- interessante, andere afzetgebieden. Met van de IcyBath, bedoeld om de ama- teursporter te bereiken. ‘Ons doel is werking is om mkb-bedrijven die actief topsporters als iconen, maar ook niet binnen drie jaar marktleider te zijn zijn in de sportmarkt te ondersteunen meer dan dat. De topsportmarkt blijkt in de markt van instant koeling en bij het ontwikkelen van innovatieve vaak slechts het voorportaal van een ijsbaden voor topsporters.’ producten. scala aan mogelijkheden.

› handel p13 MIJN TROTS FOTOGRAFIE IVO VAN DER BENT De wereld mooier maken Kinderen zijn dol op sprookjes. Dat zie je aan de Sprookjesboom in de Efteling, daar is een musical van en een televi- siereeks. Het is een ware hit onder kinderen. Maar ze willen ook zélf spelen. En dat is nou net de reden van het pluchen Sprook- jesboom Theater, dat wij samen met de Efteling ontwierpen. Zo kunnen kinderen de sprookjes thuis naspelen en zelf avonturen bedenken. Via een klapdeurtje in de achterkant komen Roodkapje, Assepoester, de wolf, draak en heks op het podium. Daarmee leren kinderen een verhaal vertellen en natuurlijk heel veel plezier te hebben, want alleen belerend willen we niet zijn. Het moet ook vooral leuk zijn. Liefde, talent, wijsheid en vreugde, daar gaat het om. De sprookjes lopen allemaal goed af en bevatten een kinderbood- 01 schap over waarden en normen, dat past heel erg bij Dushi. Wij willen de wereld mooier, vrolijker en vriendelijker maken en dit is een manier. Syntens heeft daar indirect ook een steentje aan bijge- LEO PULLENS mede-initiatiefnemer van Dushi (Waalwijk) › product speelgoedtheatertje › dragen, namelijk met innovatie het Sprookjesboom Theater › verkoop het product is regelmatig uitverkocht › succes Sprookjesboom Theater is in Las Vegas bekroond met de IAAPA Best Toy Award. Ontstaan uit ﬁnanciële adviezen die ze samenwerking met de Efteling ons gaven.

Precies p14 SCHAKELS op tijd TEKST JANNEKE STAATS ILLUSTRATIE SHOOT MEDIA Ondernemer Noortje van der Loo bedacht een kinderklok. Een ingenieus plan voor een internationale markt. Maar hoe maak je van een goed idee, een goed product? De ondernemer Noortje van der Loo ‘Ik was al twee jaar bezig met It’s a Clock!. Had uitgebreid internationaal marktonderzoek gedaan, speelgoedbeurzen bezocht en het idee voor de klok al behoorlijk ver uitgewerkt. Een free- lancer die ik had ingehuurd om 3D-tekeningen te maken, adviseerde me eens te praten met Syntens. Om verder te komen. Dat was een gouden tip. Innovatieadviseur Marije wist precies wie in een bepaalde fase de juiste persoon voor mij was om mee te praten. Zo ontmoette ik personen bij bedrijven die voor mijn product zeer interessant waren. Onder anderen Boukje Koch, van het Chinese Ask4me. Zij begreep hoe de slag naar een duurzaam kinderproduct kon worden gemaakt. Ze voelde meteen aan dat een kinderklok tegen een stootje (of twee, drie, vier...) moet kunnen en er tegelijkertijd ook nog aantrekkelijk moet uitzien. Ook het contact met Wouter Karneworff van het Octrooicentrum komt via Syntens. En via Marije hoorde ik over de subsidieregeling Prepare2Start voor bedrijven die willen exporteren. Mede dankzij Pre- pare2Start stond ik in september 2009 op de Kind & Jugend-beurs in Keulen. Ik maakte daar een vliegende start met It’s a Clock!, kreeg veel media-aandacht en werd zelfs genomineerd voor de Innovation Award!’ Het product Vijf jaar geleden kreeg Noortje van der Loo, Bee on Time werd genomineerd voor Gouden eigenaar van Bee on Time, het idee voor een Kans 2009 en Noortje van der Loo werd kinderklok. ‘Kinderen zijn gemiddeld acht verkozen tot ondernemer van het jaar door als ze leren klokkijken, terwijl ze als peuters de Kamer van Koophandel Gooi-, Eem- en al vragen hebben over de tijd. It’s a Clock! is Flevoland. Inmiddels wordt haar kinderklok in speciaal ontwikkeld voor jonge kinderen en 18 landen verkocht en ontwikkelt Bee on Time Meer informatie op geeft ze gevoel voor tijd.’ nieuwe kinderproducten rond het thema tijd. www.itsaclock.com

› › p15 De kennispartner Boukje Koch (Ask4me) ‘Bijna twee jaar geleden werd ik door Bee on Time benaderd of ik een prototype voor It’s a Clock! wilde maken. Ik vond het direct interessant om iets met speelgoed te doen en het idee achter deze klok sprak me aan. Noortje had een duidelijk idee over het product. We zijn lang bezig geweest om de juiste materialen te bepalen. Als je plastic bedrukt, krijgt het al snel iets goedkoops, daarom hebben we de wijzerplaat van blik gemaakt. Noortje is zeer betrokken en kritisch. In de periode dat we het prototype ontwikkelden hadden we dagelijks contact via Skype. Omdat het product voor kinderen is en dus tegen een stootje moet kunnen, kon ik bijvoorbeeld onze valtesten demonstreren via de webcam. Pas kort geleden, in december 2009, heb ik Marije van Syntens voor het eerst ontmoet tijdens de Syntens Innovatiereis naar Hongkong, waarbij ze onder andere de Business of Design-beurs bezocht. Bee on Time schakelt ons nu in bij het maken van nieuwe kinderproducten. En It’s a Clock! heeft voor ons deuren geopend naar de ontwikkeling van ander speelgoed. Dat is enorm leuk om te doen.’ De innovatieadviseur Marije Hovestad (Syntens) ‘Wat me vooral aansprak bij Bee on Time was niet eens zozeer het product – hoewel dat zeer innovatief is – maar vooral Noortjes presentatie. Ik zag direct potentie in haar bedrijf. Wat ik ook heel leuk vond: ze is zelf moeder van vier kinderen dus wist precies wat ze wilde met haar product. Ik heb Bee on Time onder andere gekoppeld aan het Octrooicentrum Nederland voor het aanvragen van een patent en het internationale modelrecht op dit product en door de exportsubsidie Prepare2Start ook aan de EVD. Dat is mijn toegevoegde waarde: vaak weet ik binnen een half uur wat de vragen en of struikelblokken van een ondernemer zijn en dan is het een kwestie van snel schakelen en doorverwijzen. Het is niet de bedoeling dat ik een probleem ga oplossen, maar wel dat ik ondernemers zo snel mogelijk verder op weg help en in contact breng met andere partijen. Ja, dat is gratis. Soms gaat dat heel intuïtief, zo van: ga eens kofﬁedrinken met die en die, misschien kunnen jullie iets voor elkaar betekenen. Ik ben eigenlijk een soort Relatieplanet, maar dan voor bedrijven.’

‘Innovatie? Daar heb ik helemaal p16 STELLING geen tijd voor!’ LUDOVIC VINKESTEIJN (45) TIM DASSEN (36) DENNIS KALTOFEN (37) INGRID RELOU (34) algemeen directeur Geomil mede-eigenaar van Code Product oprichter en algemeen directeur Syntens-adviseur Innovatie Equipment BV (Moordrecht) › Solutions (Sittard-Geleen) › wat Groei XL (Amersfoort) › sinds wat fabrikant van geotechnische ingenieursbureau voor bedrijven 2004 › mensen in dienst 5 equipment › sinds 1934 › mensen › sinds 2007 › mensen in dienst 5 (inclusief Kaltofen) in dienst 25 (inclusief twee eigenaren) ‘V oor innovatie moet je tijd vrijmáken. Het is de enige weg vooruit. Ik heb ‘W e hebben het ongeloof- lijk druk met onze huidige klanten. Dan schiet ‘E lke organisatie – groot én klein – verliest op een zeker moment haar ‘H et zou zonde zijn als ondernemers er zo over denken. Innoveren is het liefst dat al mijn mensen innoveren er wel eens bij in. bestaansrecht als ze niet noodzakelijk, alleen zo blijft de hele dag met innovatie Al heeft het onze prioriteit. innoveert. En dat merk je pas het concurrentievermogen bezig zijn: van degene die de We hebben één ingenieur als het te laat is. Elke onder- op peil. Soms kan het 0 toiletten schoonmaakt tot de vrijgemaakt om volledig aan nemer zou er dus tijd voor woord innovatie onterecht financieel directeur. Iedereen innovatiediensten te werken. moeten maken. Jouw huidige overkomen alsof er vele moet op zijn niveau bezig zijn Ook brainstormen mede- product, dienst of aanbod is nieuwe producten moeten met innoveren en zich afvra- eigenaar Harold en ik over vandaag nog relevant, maar worden bedacht. Maar gen: hoe kan ik mijn taken innovatieve strategieën als biedt door externe ontwik- innoveren gaat over meer: efficiënter doen? we op weg zijn naar klanten. kelingen overmorgen wel- over de kwaliteit van huidige We kunnen er wollig over Dat werpt zijn vruchten af. licht te weinig toegevoegde producten en van de orga- zijn, meetings beleggen om Toch zou structureel brain- waarde. nisatie, over markttoegang, te brainstormen, maar waar- stormen meer kunnen toe- Besteed op zijn minst perio- over het identificeren en om zou je niet over innovatie voegen, omdat je daarmee diek aandacht aan innovatie. pakken van nieuwe kansen. nadenken als je koffie haalt? een cultuur creëert waarin Vraag medewerkers bijvoor- Dat kan betekenen dat je Het is een mentaliteitskwes- vrij denken wordt geprikkeld beeld met nieuwe ideeën tijd en of geld moet inves- tie, die gedrevenheid moet in wat weer leidt tot innovatie. te komen. Of schakel bij teren. Maar innoveren zal mensen zitten. Ook als je het Maar op dit moment lukt het onvoldoende tijd of ervaring op de lange termijn juist tijd druk hebt, moet je je als on- nog niet. Wij zijn een jong een externe in om groeien geld besparen. Immers, dernemer bezighouden met bedrijf en bevinden ons nog impulsen te ontwikkelen. Dat het bedrijf zal efficiënter in wat belangrijk is. En door in de pioniersfase. Ons doel voorkomt de meest basale kunnen springen op kansen innovatie houd je misschien is meer focus aan te brengen fouten. Dat betekent echter of sneller nieuwe produc- wel tijd over.’ binnen specifieke markten niet dat ondernemers het ten naar de markt kunnen en diensten, waardoor inno- hele innovatieproces kunnen brengen. Innovatie gaat dus veren ook makkelijker gaat.’ uitbesteden. Zij zijn immers over kansen voor snellere zelf dé expert op hun markt groei. Wij geven hiervoor en van hun klanten.’ praktische handreikingen die bij de ondernemer passen.’

› duurzaam p17 MIJN TROTS FOTOGRAFIE IVO VAN DER BENT Dus wel! In Noord-Malawi rijden mensen 2000 kilometer voor chloortabletten. Gebrek aan schoon water is namelijk het grootste probleem in ontwikke- lingslanden. Met slechts elektriciteit, zout en water maakt ons systeem een desinfectievloeistofmid- del en is het overbodig om zo ver te rijden. Het mooie is dat er geen drinkwater voor nodig is, waardoor alle benodigd- heden vrijwel overal ter wereld voorhanden zijn. Het desinfectiemiddel dat zo verkregen wordt, werkt minstens zo goed als bleekmiddel en chloor en is niet giftig. Een veilig al- ternatief om drinkwater te 02 genereren, maar ook voor desinfectiedoeleinden. TNO zei vooraf: “Jongens, wat jullie doen, kan niet.” Met de basistechniek misschien niet, maar wij hebben die techniek an- derhalf jaar doorontwik- ALFRED EN ARJAN KOOP directeuren- grootaandeelhouders Watter (Emmen) › keld en zijn pas net klaar. product het Watter-systeem zet water om Ook in Nederland hebben naar een duurzame desinfectievloeistof › we een missie. Besmet- innovatie middelen die overal voor handen zijn tingen worden door het vormen een desinfectievloeistof zonder giftige desinfectiemiddel bij de stoffen › verkoop 2010 Wattersysteem voor bron aangepakt, zodat 30 ziekenhuizen in China en 35 ziekenhuizen geen antibiotica nodig zijn in India. Verder agrarische sector, veeteelt en verzorgingssector › succes winnaar om een grote uitbraak publieksprijs van de Shell LiveWIRE Young terug te dringen. Om Business Award ons doel te bereiken gaf Syntens ons steeds op het juiste moment een duw in de rug. Bij het media- traject bijvoorbeeld. Het Syntens-netwerk is zó groot.

p18 Nieuwe media, › leuk! Maar wat kan ik ermee? naar online dossier Zie pagina 5 voor informatie over deze QR-code LinkedIn, Twitter, Facebook, Ning en handige iPhone-applicaties: de digitale revolutie is niet te stuiten. Hoe speel je als ondernemer in op deze ontwikkelingen? Tijdens B’oost in Papendal gaf Syntens workshopdeelnemers handvatten om nieuwe marketingconcepten in te zetten.

› p19 LEERMOMENT ‹ Moderne marketing Innovatieadviseur Marco Strijks ‘Dat is waar we in de workshop “Innovatie in het commercieel proces” op ingaan’, vertelt innovatieadviseur Marco Strijks ‹ Online netwerken tijdens het B’oost Event op Papendal. ‘Het commer- Deelnemer Matthijs Gaikema ‘Ik ben sinds kort ciële proces verandert niet. Wel de marketingstra- zelfstandig ondernemer in de mediabranche. tegie die je daarbij toepast. Potentiële klanten oriën- Vandaar dat ik op zoek ben naar informatie over teren zich anders op de markt dan vijf jaar geleden. het bereiken van en omgaan met mijn klanten. En Het is dus belangrijk dat ondernemers daarop in- welke marketingtools ik daarbij kan inzetten. Die spelen. Want hoe verleid je de moderne en bewuste kennis, en meer, heb ik zeker opgestoken tijdens klant tot kopen? Welke middelen zet je daarbij in? In de workshop. Het zet je aan het denken over an- onze workshop maken we ondernemers bewust van dere manieren om je klanten te benaderen. Maar de nieuwe mogelijkheden die internet biedt. En dat ook over hoe je onderneming het beste gevonden zij daar, afhankelijk van hun doelgroep, wel of geen kan worden. Je gaat gerichter met de groei van gebruik van kunnen maken. Daarbij laten we ver- je bedrijf aan de slag. Ik dacht dat ik het allemaal schillende kanalen zien waarmee “nieuwe klanten” wel wist, want ik ben pas vorig jaar afgestudeerd bereikt worden. Bijvoorbeeld Twitter of Foursquare. in de communicatie. Maar ik heb toch weer van Maar ook zaken als Tryvertising, bluecasting, non alles geleerd over nieuwe marketingtechnieken spot advertising of zoekmachinemarketing passeren en communicatiekanalen. Zo snel gaat de digitale de revue. En we laten voorbeelden van B2C-marke- revolutie dus. En daar moet je als ondernemer tingtools zien. We geloven namelijk dat die tools een op inspelen. Wat ik met deze informatie ga doen? innovatie in de B2B-markt teweeg gaan brengen.’ Meer online netwerken. Daar kan ik zeker meer uithalen.’ Commercieel proces › Deelneemster Anne-Marie Buysse ‘Ook ik ben net gestart. Als offerte- en subsidiespecialist in onder meer de ICT-branche. De belangrijkste vraag voor mij is natuurlijk hoe ik mijn klanten het beste kan bereiken. Ik ben erg enthousiast over de nieuwe communicatiemiddelen en heb me toen ingeschreven voor deze workshop. Mooi dat er zoveel digitale kanalen zijn waarlangs potentiële klanten zich kunnen oriënteren. Online netwerken ken ik al en daar maak ik ook gebruik van. Daarbij focus ik me op de netwerken die echt voor mij van belang zijn, zoals LinkedIn. Ik vond vooral de uitleg over het commerciële proces belangrijk. Dat proces werd helder aan de hand van een stappenplan uitgelegd. Binnenkort wil ik daarmee aan de slag, maar in de waan van de dag kom ik daar niet snel aan toe. Terwijl dat wel belangrijk is voor de groei van mijn bedrijf.’ TEKST IRMA DORENSTOUTER FOTOGRAFIE JAN DIRK VAN DER BURG

› Waar en wanneer vinden de Syntens-workshops plaats? Op deze pagina’s staan de interessantste op een rijtje. AGENDA Het totaaloverzicht met de meest up-to-date informatie vindt u op www.innoveermagazine.nl. Slimmer digitaal werken VEEL ONDERNEMERS zien de voordelen en kansen met andere partijen in de keten te delen, worden er van interactief zakendoen over het hoofd. Terwijl er minder fouten gemaakt en vergroot u uw efﬁciency in de organisatie juist veel voordeel valt te halen door aanzienlijk. De combinatie van minder orderfouten, slimmer digitaal te werken. In deze workshop komen tijdige levering, rijkere productinformatie en betere 49 voorbeelden voorbij die u laten zien hoe u met aansluiting van het assortiment op de speciﬁeke klant- ICT-middelen waarde voor uw klant toevoegt en voor behoeften, vergroot daarnaast de klanttevredenheid. de lange termijn uw concurrentiepositie versterkt. Wees slim, werk digitaal! Elektronisch informatie uitwisselen via digitale prijs- lijsten, catalogi, orderbevestigingen, pakbonnen en MAASTRICHT 27-09-2010 facturen staat centraal. Door deze gegevens digitaal ROERMOND 14-12-2010

› › p21 Slimmer werken Lagere kosten en extra omzet. Welke ondernemer wil dat niet? Aan de hand van 49 voorbeelden leert u hoe u dit kunt realiseren. TILBURG 09-06-2010 ROERMOND 22-06-2010 MAASTRICHT 11-10-2010 Slimmer organiseren Hoe gaat u als ondernemer om met de duizend-en-een zaken die dagelijks op u afkomen? Voer productiever en slimmer uw ondernemerstaken uit. ENSCHEDE 12-05-2010 DEVENTER 25-05-2010 Kruip in de huid van ‘digiboef’ U gaat zelf aan de slag om te ervaren waar en hoe het fout kan gaan in de beveiliging van uw digitale informatie. HORST 06-05-2010 ROERMOND 18-05-2010 HORST 01-06-2010 ROERMOND 15-06-2010 Mini-trendtour PUUR Ontdekken Met een groep ondernemers reist u naar inspirerende regionale locaties. Een ontdekkingstocht naar eerlijk en puur eten. DRENTHE 20-05-2010 BRABANT 16-06-2010 GELDERLAND 01-07-2010 FLEVOLAND 23-09-2010 ZUID-HOLLAND 14-10-2010 NOORD-HOLLAND 18-11-2010 GRONINGEN 09-12-2010 ILLUSTRATIE SHOOTMEDIA

hoogwaardiger TNO.NL TNO werkt aan een betere toekomst. Ook als het gaat om hoogwaardige technologie.

innoveer! SPECIAL p26 › Mijn visie / Ongeveer 40% van de snelgroeiende bedrijven is actief op het gebied van innovatie / p32 › Update / Van de bedrijven met technologische innovatie besteden snelle groeiers 9% van hun uitgaven aan innovatie, het dubbele van niet-snelle groeiers / p38 › Dossier / Bij snelle groeiers bestaat 23% van de omzet uit innovatieve producten / p39 › Column / Bij bedrijven die gebruikmaken van proces- en organisatorische innovaties ligt de ! RT productiviteit 9% hoger / p40 › Mijn Trots / Technologische en productinnovaties zijnOO SC effectiever als ze gecombineerd worden met TIE VA proces- en organisatorische innovaties. NO IN

p24 › MIJN VISIE TEKST RUUD SLIERINGS FOTOGRAFIE MAURITS GIESEN

› ‘Want INNOVATIEONDERWIJS p25 innoveren is te leren!’ Ook na de val van het kabinet-Balkenende IV blijft Syntens zich onverstoord inzetten om ondernemers beter, eerder en sneller te laten innoveren. Een van de initiatieven is daarbij de introductie van het Kabinet van Vernieuwing. Onder leiding van ‘groene’ premier Ruud Koornstra gaan de leden van dit kabinet inspiratiecolleges verzorgen. Te beginnen voor de ruim 350 bedrijven die zijn genomineerd voor de MKB Innovatie Top 100. innoveer! stelde tien vragen aan dr. Carla Koen, portefeuillehouder Onderwijs in het aanstaande innovatiekabinet. ‘Er is zo veel ongerepte potentie in Nederland.’ ! RT OO SC TIE VA NO IN

w p26 at wordt de taak van het innovatiekabinet? ‘Enerzijds het innovatieniveau binnen het mkb naar een hoger niveau tillen. Ondernemers doen wel aan innovatie maar vaak nog te kleinschalig. Soms is er een gebrek aan investerings- kapitaal, maar veel vaker is er een gebrek aan visie. Van echt entrepreneurship. Onze taak is duidelijk maken aan alle doelgroepen wat er voor nodig is om verantwoord te innoveren. Anderzijds zijn we er om het “reguliere” kabinet aan te sporen om nog meer te doen voor ondernemers. De meeste subsidies gaan namelijk nog altijd naar de grote bedrijven, de overheid en het mkb moeten elkaar nog beter zien te vinden. Ik hoop dat wij hun wensen en eventuele noden bij de ministeries over het voet- › in het bijzonder de hightechbedrijven. Tijdens deze masteropleiding komen alle facetten van innovatie aan bod: van een werkelijk vernieuwend idee tot en met de commercialisatie van nieuwe product-marktcombinaties. De start was een succes, daar hebben we hard voor gewerkt om dat goed op de rit te krijgen. De pas afgestudeerde technici meldden zich vervolgens vrij eenvoudig aan, maar het grootbedrijf was heel wat moeilijker te verleiden; door de crisis houden ze begrijpelijkerwijs de hand op de knip. Omdat het een nieuwe leergang betrof, ben ik persoonlijk bij ondernemers langs geweest om de onderwijsvorm onder de aandacht te brengen. Ik heb gepraat als Brugman. En om de cursus voor de doelgroep aantrekkelijk te MIJN VISIE licht kunnen brengen.’ maken zijn de tarieven aangepast, we hebben speciale betalingsregelingen op Het Kabinet van Vernieuwing heeft iets basis van no cure no pay. Helaas zonder ludieks, kijk maar naar de namen van resultaat. Conclusie: er is weinig besef de departementen. ‘O, maar we nemen bij ondernemers omtrent de noodzaak dit initiatief zeker serieus! Onze daden van managementkennis voor innovatie. moeten spreken. Als we met sprekende Dat zou anders moeten!’ voorbeelden komen, cijfers, feiten, waarom er iets anders moet, waarom Mkb-bedrijven innoveren te weinig, er moet worden vernieuwd, dan kunnen vindt u. Over welke sectoren hebt u wij zeker impact hebben. Het Kabinet het dan? ‘Dan heb ik het vooral over de van Vernieuwing zal werkenderwijs zelf hightechbedrijven die opereren in IT, in zijn weg moeten zien te vinden, maar ik healthcare, alternatieve energie, of be- denk dat we vooral een bemiddelende drijven die hoogtechnologische onderde- functie zullen hebben tussen mkb en len maken. Uitzonderingen daargelaten. politiek. Daarnaast zijn we een advise- Tal van deze hightechbedrijven hebben rend lichaam richting ondernemers en waardevolle technologieën of ideeën op richting de overheid.’ de plank liggen, maar het vertalen van een idee naar een applicatie, dus een In ieder geval ligt uw functie als product of dienst, mislukt vaak, of het minister van Leren dicht bij uw idee blijft liggen waar het ligt.’ dagelijkse werkterrein. Voor de TiasNimbas Business School hebt u de Kennelijk ziet men de noodzaak tot leergang Executive Master of Business innovatie niet. ‘Inderdaad, ze vinden het Innovation ontwikkeld. Is hier vanuit zonde van het geld en de tijd. Misschien het mkb interesse voor? ‘Het is een dat deze crisis hen aan het denken leergang speciaal voor afgestudeerde zet. In de vorige crisis, aan het begin technische academici van de TU’s, voor van dit millennium, is bij een aantal het grootbedrijf en voor het mkb, en dan ondernemers het kwartje gevallen.

› CARLA I. KOEN is professor Technology Management and Entrepreneurship aan TiasNimbas p27 Business School, Tilburg. Ze is tevens academic director van het Institute for Business Innovation and Entrepreneurship (EIBIE) en de Executive Master of Business Innovation (MBI) van TiasNimbas. Ze doceert en adviseert bedrijven in de proﬁt- en non-proﬁtsector. In het Kabinet van Vernieuwing kreeg ze de ‘onderwijsportefeuille’ toebedeeld. ‘Het begint bij een gebrek aan bewustzijn bij starters (…) het is zo frustrerend te zien dat sommige veelbelovende bedrijven het niet redden’ Zij zijn gaan investeren in mensen en in opleidingen, waarbij ze niet alleen rekruteerden uit hogescholen en vakopleidingen, er zijn ook mensen van universiteiten aangetrokken. Juist die laatste groep is nodig om nieuwe technologieën te ontwikkelen. Daardoor hebben ze hun positie weten te versterken. Dat zou nu weer kunnen gebeuren. Ik hoop dat deze crisis opnieuw een vliegwieleffect heeft.’ Wat is een ander struikelblok? ‘Van nature zijn maar weinig mensen ondernemer. Voor het omzetten van een technologie naar een tastbaar product is marktkennis nodig. Veel in de hightech- sector missen de voeling met de markt waarin hun bedrijf opereert. Daardoor spelen ze in hun werk als “uitvinder” vaak niet doelgericht in op de vraag. Verder wordt het in de markt zetten van een nieuw product of dienst sterk onder- schat. Hoe ontwikkel je nieuwe product- ! RT OO marktcombinaties, welke kanalen SC gebruik je, wat is de juiste prijsstelling? › TIE VA NO IN

p28 HET KABINET VAN VERNIEUWING › MIJN VISIE Op dinsdag 25 mei presenteert het Kabinet van Vernieuwing zich voor het eerst. Dit gebeurt ter gelegenheid van de lustrumviering van de bekendmaking van de MKB Innovatie Top 100, op de of door een foute prijsstelling. Foutieve moeten worden gemaakt en waarbij slimste km2 van Nederland: de High keuze van het marktsegment, bijvoor- vaak ook een volledig nieuwe markt Tech Campus in Eindhoven. beeld door te kiezen voor een gecom- moet worden gecreëerd. Deze onder- Het kabinet staat onder leiding van pliceerd segment, dat tijd kost om te nemers moeten de tools hebben om Ruud Koornstra (oprichter en CEO Ten- veroveren. Gevolg: een lage cashﬂow die te zien of er een markt is, zo niet dan dris) en telt vertegenwoordigers vanuit de kenniswereld en het bedrijfsleven, weer voorkomt dat je nog kunt overstap- moeten ze direct kunnen stoppen en onder wie bijzonder hoogleraar Louise pen naar een ander segment.’ hun applicatie aanpassen in plaats van Vet, Bernadette Slotboom (netcoördina- doorgaan. Dat laatste gebeurt nog veel tor Nederland 4), Rob Baan van Koppert U zegt: ondernemen kun je leren. ‘Ja, te vaak. En dat is kostbare verspilde Cress, die zijn microgroenten levert aan het is allemaal te leren en daarom is het moeite.’ alle vermaarde topkoks. frustrerend te zien dat sommige veelbelovende bedrijven het niet redden. Zo Wat betreft de toekomst, een van uw zonde, er is zo veel ongerepte potentie. stokpaardjes is ‘open innovatie’. Waar Het begint bij een gebrek aan bewust- gaan we heen? ‘Open innovatie betekent Op die terreinen kan er nog ﬂink ge- zijn bij starters dat ze fouten maken. dat je strategische keuzes maakt over schaafd worden aan kennis, visie en Daarnaast is er onvoldoende geloof dat welke technologieën en kennis je niet strategie. Het probleem: bedrijven zijn ondernemerschap te leren is. Hier wordt meer geheim houdt, maar beschikbaar niet bereid om hierin te investeren. altijd gezegd dat ondernemerschap in maakt voor anderen om samen te ko- Waarom niet? Omdat men niet weet hoe je bloed moet zitten. Dat is onzin. Het is men tot nieuwe applicaties. In Neder- het moet, omdat het idee net niet past kennis en durf. Waarom zijn Amerikanen land zijn we op dit vlak al goed bezig. Bij in wat ze gewend zijn te doen. Omdat ondernemers? Niet alleen omdat ze grootbedrijven zien we een groeiende investeren risico’s met zich mee brengt. risico durven te nemen, ook omdat ze behoefte om samen te werken met Ik ken genoeg Nederlandse bedrijven ervoor zijn opgeleid. Natuurlijk bestaat kleinere, specialistische mkb-bedrijven, die een technologie in huis hebben waar de succesvolle selfmade man, maar het vaak toeleveranciers. Het Amerikaanse men niets mee doet. Terwijl niksdoen is de uitzondering en niet de regel.’ FEI bijvoorbeeld, heeft in Nederland toch ook zeer risicovol is, zeker nu.’ samen met toeleveranciers als NTS Veel ondernemers zeggen toch echt dat Megatronics en Sioux een compacte Staan we er in Nederland op het ondernemen je in het bloed moet zit- elektronenmicroscoop ontwikkeld. Dit gebied van innovatie slecht voor? ‘Dat ten. Vraag het Hennie van der Most. Hij gebeurde op basis van risk reward. Daar- is te algemeen. Het gaat in Nederland zal moeten lachen om een opleiding tot bij wordt het risico, maar ook de winst minder goed met de commercialisering. ondernemer. ‘Heel veel in ondernemer- gedeeld met de leveranciers die een Dat is scherper geformuleerd. Er is veel schap is gut feeling, maar vergeet niet toegevoegde waarde bieden bij de ont- technologie, maar men krijgt die niet dat gut feeling evengoed is gebaseerd wikkeling van de microscoop. Zo’n part- vermarkt. Het gebeurt dat deze techno- op kennis en ervaring. Het is zeker zo nership is in Amerika nog heel onge- logieën uiteindelijk worden verkocht aan dat het ondernemen je in het bloed kan bruikelijk. Maar het is ontegenzeggelijk bedrijven in het buitenland. In Neder- zitten. Ondernemen is kansen zien en de toekomst, zeker gezien de opkomst land hebben we veel living dead bedrij- daarop inspelen. Sommige mensen zien van nieuwe economische grootmachten. ven. Dat zijn starters die niet groeien. die kansen eerder dan anderen, maar Willen technologiebedrijven in het mkb Waaraan ligt dat nu? Dat komt doordat zelf kansen creëren en daarop inspelen, overleven dan dienen ze na te denken veel starters in de eerste levensfase een kun je echt leren. Ik heb het dan vooral over hoe ze de grootbedrijven van dienst aantal fouten maken. Bijvoorbeeld door over hoogtechnologisch ondernemer- kunnen zijn. Meedenken kan alleen als een verkeerd businessmodel te kiezen, schap, waar volledig nieuwe applicaties ze gedegen kennis hebben van de markten waarin ze opereren en als ze kennis hebben van modern ondernemerschap. En ja, die kennis ontbreekt nog vaak. En daar gaan we wat aan doen!’ ‘Voor het omzetten van een technologie naar een tastbaar Meer informatie over de leergang Executive Master of Business Innovation via www.eibi.eu. product is marktkennis nodig’

› p29 UPDATE Innovatienieuws, 9% -ontwikkelingen en handige workshops: de redactie van innoveer! zet ze voor u op een rijtje. extra groei Welke ondernemer streeft niet naar een productievere bedrijfsvoering? Zeker als daar geen torenhoge investeringen tegenover staan. Met vernieuwd leiderschap is al heel wat verbetering mogelijk, en dat is slechts een van de methoden uit het adviesrapport Slimmer werken werkt! van Syntens. Gemiddeld behalen bedrijven een extra groei Droogzwemmen van 9 procent ten opzichte van bedrijven die zich niet bezighouden met sociale in de bouw innovatie. Voorwaarde is wel dat de innovatie van onderaf uit de organisatie komt. EEN STOPCONTACT DAT OP DE PLEK VAN HET AANRECHT WORDT Syntens verspreidt de ad- GEPLAATST, IS ONNODIG EN ZORGT DUS VOOR VERSPILDE viezen uit het rapport onder KOSTEN. TOCH MAKEN FAALKOSTEN 10 PROCENT VAN DE KOSTEN tachtig innovatieadviseurs. Om de kennis optimaal IN DE BOUW UIT. met ondernemers te delen worden er intern bijeenkom- GEK GENOEG accepteert de opdrachtgever dat en verdwijnt er in Ne- sten georganiseerd en is er derland aldus jaarlijks 5 miljard euro door het afvoerputje. Kosten die een online community. De niet gemaakt hoeven te worden als iets meer tijd besteed wordt aan Syntens-adviseurs zullen in de voorkant van een project. Zo kan de bouw veel efﬁciënter werken. 2010 de belangrijkste zaken BIM (Bouwwerk Informatie Model) is een hulpmiddel om door digitale uit het rapport met 1000 mkb-bedrijven delen. Snel samenwerking te streven naar een efﬁciëntere bouwkolom. In een en goedkoop resultaat, zo centrale database werken zowel de architect als de installateur en luidt de strekking van het constructeur samen. Het model constateert problemen nog vóór de verhaal en tja, wie wil dat werkzaamheden daadwerkelijk zijn uitgevoerd, waardoor op relatief nou niet? goedkope wijze het probleem verholpen kan worden. Nu komt het merendeel van de fouten pas tijdens de aanleg aan het licht. Werken in BIM kost in de beginfase iets meer tijd, maar wordt dubbel en dwars terugverdiend in het bouwproces, zo bleek uit een pilot van de Hogeschool Zeeland. Syntens brengt BIM onder de aandacht van ondernemers in de bouw. ! RT OO Alle middelgrote bedrijven met twintig man of meer in dienst zouden SC er voordeel bij hebben. › TIE VA NO IN

TAKE UPDATE OVER Wat te doen met emoties van een overname? EEN BEDRIJFSOVERNAME IS NIET NIKS. Er komt veel bij kijken en emoties spelen een Goldlaser grote rol. Logisch dat er rondom 1960. DE LASER, BETER BEKEND ALS EEN FLINTER- Gewoon twee wielen, zo’n belangrijke gebeurtenis veel begeleiding bestaat. De emoties DUNNE RODE STRAAL, WORDT GEBOREN. NOG GEEN toch helemaal nieuw die bij een overname leven – de ‘zachte’ kant – zijn echter een VIER JAAR LATER MAAKT GEHEIM AGENT JAMES BOND AL KENNIS MET DIT KRACHTIGE STAALTJE ondergeschoven kindje in het TECHNIEK. ZIJN VIJAND GOLDFINGER SPLIJT HEM DE MEESTE Nederlandse fietsen geheel. Het project Take Over in BIJNA DOORMIDDEN MET EEN LASERSTRAAL. Limburg tackelt dat gemis. verlaten sinds 2003 de fabriek met de Hoe de zachte kant van bedrijfs- antidiefstalchip. Toch kan deze RFID- VIJFTIG JAAR na de introductie is de laser niet meer opvolging makkelijker en beter chip veel meer betekenen voor de fiet- kan verlopen, dat is de essentie weg te denken en blijkt Nederland een behoorlijke senbranche, zo ontdekte Syntens in een van Take Over. Twaalf onderne- speler te zijn op het gebied van lasertechnieken. In pilot. De chip levert tijdwinst en kosten- mingen volgen acht bijeenkom- Hengelo is NedClad groots met lasercladden, een besparing op voor de rijwielhandelaar sten om samen met experts de techniek waarbij een metallische deklaag wordt aan- en een grotere klantvriendelijkheid. knelpunten die bij een overname gebracht op slijtgevoelige onderdelen van installaties ontstaan in kaart te brengen. De chip koppelt fietsgegevens aan het en machines. Met behulp van een hoogvermogen la- De nieuwe directeuren-eigenaren bestelsysteem van leveranciers, zodat ser wordt een dunne laag van het werkstukoppervlak blijken vooral te willen weten: áltijd het juiste onderdeel wordt besteld. hoe kan ik mijn positie binnen het gesmolten. Ingenieus en internationaal geroemd. Een enorm voordeel. ‘Foutief bestellen is bedrijf waarborgen? Doe ik dat Laserforum is een andere vooruitstrevende onder- een probleem dat rijwielhandelaren veel op autoritaire wijze of moet ik me nemer die furore maakt met de jarige laser. Jaarlijks tijd en geld kost’, legt adviseur André juist schikken? Hoe breng ik mijn genieten duizenden bezoekers op de grote dancefees- Naberman uit. eigen visie in? ten van de lasershows van Venlose makelij. Onder de overdragers speelt De chip levert nog veel meer tijdwinst Chipmachinebouwer ALSI (Advanced Laser Separa- vooral de vraag: hoe laat ik mijn op. Klantgegevens zijn uit de chip snel tion International) uit Beuningen ontwikkelt lasersnij- bedrijf los? Want een bedrijf is af te lezen, waardoor er geen namen en voor de eigenaar als zijn eigen apparatuur om silicium zo efficiënt mogelijk in chips adressen genoteerd hoeven te wor- kind. Bovendien ontleent hij er te snijden, zonder dat daarbij kostbaar materiaal den. Een ander voordeel in de nabije vaak zijn identiteit aan, zo blijkt verloren gaat. De chips worden gebruikt in de halfge- toekomst voor de klant: door alle aan uit de praktijk. leiderindustrie. elkaar gekoppelde voorraadsystemen Eind november volgt een evalu- Voor 007 de tip: kom eens een kijkje nemen en doe atie van de regionale pilot. weet hij direct wanneer de reparatie is je voordeel met de Hollandse laser! Daaruit wordt een programma uitgevoerd en hoe hoog de kosten zijn. geschreven dat de zachte kant Naberman is tevreden met de pilot. rondom overnames bij de horens ‘Het is een succesvolle eerste stap. We vat. Het programma zal landelijk hebben aangetoond dat het technisch worden uitgerold. werkt, nu moeten we doorpakken.’ In een nieuwe pilot moet worden bekeken wat er nodig is om de techniek tot een succes in de praktijk te maken.

› › p31 Opladen! Geen verre reis, zoals vorig jaar. Dit jaar organiseert Syntens twaalf keer een eendaagse mini-trendtour voor ondernemers uit de agrifoodsector om inspiratie op te doen. Of zoals adviseur José van Gerven het verwoordt: ‘Om de innovatieagenda op te laden.’ VOORGAANDE JAREN ging de inspiratiereis naar buitenlandse bestemmingen. ‘Maar niet iedere ondernemer kan en wil een week van huis’, weet Van Gerven. Om zo veel mogelijk ondernemers te bereiken, organiseert Syntens de mini-trendtour, waarbij elke maand een van de Nederlandse provincies wordt bezocht. ‘We hebben ontdekt dat waar je naartoe gaat niet zo veel uitmaakt. Het gaat erom dat ondernemers met gelijkgestemden even helemaal weg zijn uit hun vertrouwde omgeving. Samen met een interessant programma legt dat een basis voor innovatie. Dan gebeuren er bijzondere dingen.’ Gerven heeft gemerkt dat na de mini-trendtour plan- nen versneld uit de ijskast worden gehaald, soms door deskundigheid van collega-ondernemers in te schakelen. ! RT OO SC TIE VA NO IN

p32 › DOSSIER Het leven ná de MKB Prijswinnaars komen in de Innovatie krant. Maar hoe vergaat het ze daarna? Drie toppers uit de MKB Innovatie Top 100 uit voorbije jaren: over vallen en Top 100… weer opstaan, over het hoofd stoten en over passie voor het e vak. ‘Innoveren zit in de genen.’ 370 lk jaar stellen Syntens lijks 1000 tot 1500 van zou verkopen, en ondernemersvakblad heeft hij weer in eigen beheer genomen. Bizz de MKB Innovatie Top De partner die hij in de arm had geno- 100 samen. In 2006 ein- men hield zich niet aan de gemaakte digde Arnold Vanderlinden, afspraken. Tja, je bent wijzer als je van directeur-eigenaar van Tim- de markt komt dan wanneer je erheen mer & Interieurbedrijf Vander- gaat. Juist als je, zoals Vanderlinden, EEN RECORD VAN 370 INNOVATIES linden, op de eerste plaats. Tegen een idee hebt dat buiten jouw core- IS GENOMINEERD VOOR HET de achtergrond van gehamer en gezaag business ligt. LUSTRUM VAN DE MKB INNOVATIE vertelt deze Limburgse ondernemer zijn TOP 100. DE SLUITINGSTERMIJN verhaal. Hoe hij volledig overvallen werd Toeval of keuze? IS INMIDDELS VERSTREKEN. OP door de publiciteitsgolf. Tot in Engeland Innoveren is geen doelbewuste keuze DINSDAG 25 MEI 2010 WORDT was hij in het nieuws. Het leverde hem voor Vanderlinden, maar meer een DE MKB INNOVATIE TOP 100 zelfs een huwelijksaanzoek op, van een kwestie van toeval. Of beter gezegd: BEKENDGEMAAKT OP DE SLIMSTE Britse dame die dacht dat Vanderlinden een kwestie van zoeken naar oplossin- KM2 VAN NEDERLAND, DE HIGH de zilvervloot had binnengehaald. Niet gen voor problemen uit de dagelijkse TECH CAMPUS EINDHOVEN. dus. Vier jaar na dato is Vanderlinden praktijk. Zo ligt de geschiedenis van de terug bij af. Zijn vinding, waarvan men Deurmaat in de schouwburg van Eind- TEKST JACQUELINE KUIJPERS hem had voorgespiegeld dat hij er jaar- hoven. Daar moest Vanderlinden deuren › FOTOGRAFIE MARTIN DIJKSTRA

› › p33 NR. 01 / 2006 ‘Neem de tijd om goede partners te zoeken! Er zijn meer kapers op de kust om je beurs te legen dan om je verder te helpen’ ARNOLD VANDERLINDEN directeur Timmer- & Interieur- bedrijf A. Vanderlinden › aantal medewerkers zes (inclusief zoon en dochter) › product alle voorkomende timmerwerk- zaamheden › kreeg de mkb innovatieprijs voor de Deur- maat › doorslaggevend voor de jury dat een klein bedrijf denkt aan de gezondheid van de medewerkers. DE DEURMAAT De deurmaat is een apparaat dat het afhangen van deuren vergemakkelijkt. Het demon- tabele systeem op wielen tilt deuren tot dertig centimeter op, waarna het de deur millimeter voor millimeter kan laten zakken. Voordelen: het is goed voor de rug van de timmerman. En voor de porte- monnee: met dit ‘maatje’ kan een timmerman nu gemiddeld tien deuren per dag afhangen. Dat is twee tot vijf deuren meer dan zonder Deurmaat! ! RT OO SC TIE VA NO IN

› DOSSIER NR. 17 / 2008 RUBRIEK ‘Voor innoveren heb je een topsportmentaliteit nodig: de wil om te winnen, nooit opgeven. Dat is je kracht’ NICO VAN DER MARK directeur LW Materials (Den Haag) aantal medewerkers drie › product innovatieve toepassingen van lichtgewicht composietmaterialen, voor bijvoorbeeld zwaar transport › kreeg de oorkonde voor lichtgewicht stempelschotten › doorslaggevend voor de jury dat met composietmaterialen een product gemaakt is dat licht van gewicht is en toch enorme krachten kan dragen. LICHTGEWICHT STEMPELSCHOT Een stempelschot wordt gebruikt in de bouw: het zijn onderleggers voor de poten van mobiele hijskranen of betonpompen. Stempelschot- ten verdelen dus de krachten (en dan hebben we het over tonnen). Traditionele stempelschotten zijn van staal, massief kunststof of hout en wegen, afhankelijk van het formaat, 50 tot 200 kilo. Met de toepassing van composiet- materiaal wordt het gewicht verminderd met 50% tot 100%. Voordelen: het is goed voor de chauffeur (ergo- nomie), sluit aan bij toene- mende EU-regelgeving inzake belasting in de bouw en het is goed voor het milieu (minder gewicht tijdens het transport reduceert de CO2-uitstoot).

› › p35 afhangen van ruim 250 kilo per stuk. zette direct twee, drie stappen meer op 87 Loodzwaar. Een onwerkbare situatie, het innovatiepad. Het Heli-teq-concept aldus Arnold Vanderlinden. ‘Dus pakten waarmee hij de innovatieprijs won, we ’s avonds pen en papier en verzon- bouwde hij uit tot een complete kamer nen we iets wat ons daarbij kon helpen. die aan een ﬂatgebouw kan worden We zijn gewoon wat gaan knutselen.’ bevestigd. Inclusief zonnepaneel en Dat ‘knutselen’ resulteerde uiteinde- warmtepomp, die het complete ap- TWEE BLONDE VRIENDINNEN UIT lijk in een product dat ook voor andere partement van stroom voorziet. Met BRABANT RICHTTEN IN 2001 HET partijen aantrekkelijk bleek. deze vinding won Norm-teq de DO IT! BEDRIJFJE BLOND AMSTERDAM OP. Toeval dus. Hoe anders is dat bij publieksprijs 2009. VROLIJK GEKLEURDE SCHOOLSPULLEN, Harrie Evers, directeur-eigenaar van Evers’ bedrijf groeide: hij nam meer SERVIESGOED, BEDLINNEN EN Norm-teq en de nummer één in de MKB medewerkers aan en verhuisde naar ACCESSOIRES VERSCHENEN KORT Innovatie Top 100 van 2008. Voor zijn be- een groter bedrijfspand. Zijn geheim: DAARNA OP DE MARKT. DE FORMULE drijf is innoveren de kern. ‘Je moet bui- denk in het groot. ‘Je moet niet alleen WERD EEN GROOT SUCCES. IN 2008 ten het vierkant durven denken’, zegt hij naar je eigen product kijken, maar naar EINDIGDE HET BEDRIJF ALS 87E IN herhaaldelijk. ‘Kijk om je heen: wat zie de hele keten. Succesvol innoveren DE MKB INNOVATIE TOP 100. MET DE je, wat kan er beter? Neem niet alles als betekent processen doorzien. Het maakt HULP VAN MEERDERE KENNISPARTIJEN vanzelfsprekend aan.’ Die houding zoekt niet uit waar de kosten in de keten lig- IS BLOND AMSTERDAM ANNO 2010 Evers ook in zijn medewerkers, vertelt gen, als ze maar lager uitpakken dan INTERNATIONAAL BEKEND. hij. ‘Ik stel sollicitanten altijd twee vra- je had gedacht. Dan maak je winst. Dan gen. Eén: hoe denk je jouw afdeling zo maakt de keten winst. Want als het bij snel mogelijk onafhankelijk te kunnen mij regent, druppelt het bij mijn buur- maken van jou of je chef? Twee: wat kan man.’ er beter in de markt, hoe kunnen we het Van der Mark in 2008 op de 17e plek slimmer aanpakken?’ De antwoorden De alarmbel ging af eindigde in de MKB Innovatie Top 100 lijst hij in: ‘Ik spreek ze daarop aan.’ Het is precies dit wat Nico van der Mark, schreef de jury: ‘Het zal moeilijk zijn directeur-eigenaar van LW Materials, hiervoor een goede markt te vinden. De In de keten denken de kop heeft gekost. Hij was zo bezig bouwwereld is een behoudende wereld.’ Dat buiten het vierkant denken heeft met het ontwikkelen en testen van zijn En zo was het. Bedrijven waren Evers in praktijk gebracht. In zijn bedrijf lichtgewicht stempelschotten dat hij de geïnteresseerd in het product, maar combineert hij de kennis van verschil- belangrijkste voorwaarde om te kunnen wilden niet meebetalen aan de ontwik- lende disciplines (bouw, werktuigbouw, doorgaan vergat: geld. Toch is hij geen keling. Omdat dat veel tijd en geld kostte wegen waterbouw) om er een com- beginner, met ruim twintig jaar ervaring vanwege het intensieve testtraject. Van pleet nieuw product van te maken. ‘De in de productontwikkeling bij Fokker. 2004 tot en met 2008 wist Van der Mark kabels die de Erasmusbrug in Rot- Een zwever ook niet, want zijn taak bij zich staande te houden. Met hulp van terdam omhoog houden, gebruiken wij Fokker was juist om de luchtkastelen leningen, subsidies en later vrienden en in de woningbouw.’ Toen Norm-teq in van ontwerpers te toetsen op uitvoer- kennissen. De stempelschotten kwamen 2008 de MKB Innovatieprijs won, greep baarheid. Als zelfstandig ondernemer er, maar de ondernemer betaalde een Evers het momentum bij de kladden en negeerde hij echter één alarmbel. Toen hoge prijs. ‘Voor innoveren heb je een topsportmentaliteit nodig: de wil om te winnen, nooit opgeven. Dat is je kracht. Tegelijkertijd is dat het zwakke punt, want soms ga je te lang door, terwijl de kans op winst allang is verkeken.’ Pas toen een vriend hem maande te stop- ‘Kijk om je heen: wat zie je, wat pen deed Van der Mark dat. In 2009 ging zijn bedrijf, dat toen nog L-Sim heette, ! RT OO failliet. › kan er beter? Neem niet alles SC TIE VA NO als vanzelfsprekend aan’ IN

p36 › NR. 01 / 2008 ‘Het geheim van succesvol innoveren? Denk in het groot. Kijk verder dan je eigen product, kijk naar de hele keten’ HARRIE EVERS directeur Norm-teq (Hengelo) › aantal medewerkers dertig › product alles op het gebied van gevelverankering › kreeg de mkb innovatieprijs voor Heli-teq › doorslaggevend voor de jury dat een compleet flatgebouw in korte tijd en tegen lage kosten tot een volledig nieuwe flat getransfor- meerd kan worden. HELI-TEQ Kapers op de kust Natuurlijk kan hij zich voorstellen dat Met het Heli-systeem worden Innoveren rijmt op informeren. En dat dat ‘eng’ is voor een starter. Je wilt prefab betonelementen, zoals balkonplaten, met de is niet voor niets. Arnold Vanderlinden niet dat iemand met jouw idee aan de bestaande betonconstructie benadrukt het belang van jezelf goed haal gaat. ‘Juist daarom zijn onpartij- van de flat verankerd door laten informeren. ‘Zorg dat je goed dige gesprekspartners zo belangrijk: middel van spanstrengen. beslagen ten ijs komt. Ga praten met de zij hebben er geen belang bij.’ Arnold De techniek is afkomstig Kamer van Koophandel en Syntens. Zij Vanderlinden voegt daar nog iets aan uit de wegen waterbouw. geven je goede informatie, kunnen je de toe: ‘Werk je idee eerst tot in de puntjes Het Heli-systeem maakt het weg wijzen naar subsidies, hebben een uit voor je op zoek gaat naar partners. mogelijk om het (bestaande) flatgebouw van grote, uítste- netwerk.’ Harrie Evers wijst op het be- Er staan meer kapers op de kust om kende balkons te voorzien. lang van informatie delen. ‘Je moet open je beurs te legen dan om je verder te Voordelen: het is goed voor de communiceren met elkaar. Ik heb een helpen.’ 0 bewoners en voor het aanzicht aantal vaste toeleveranciers met wie ik Zo hebben drie ondernemers elk van de flat – die wordt weer heel open en zorgvuldig communiceer. hun eigen verhaal over hoe het ze ‘na helemaal van deze tijd. Als Ik ben heel trouw en heel correct, mits de prijs’ is vergaan. Arnold Vanderlin- de techniek wordt toegepast zij ook met mij meedenken. Klankbor- den gaat de Deurmaat zelf op de markt in de nieuwbouw, vormen de balkons geen onderdeel van den dus. Dan krijg je heel veel respons.’ brengen: zijn dochter neemt dat traject het ‘kritieke tijdpad’. op zich. Norm-teq gaat verder op de ingeslagen weg en richt zich nu ook op 01 duurzaamheid. En Nico van der Mark heeft met LW Materials een succesvolle doorstart gemaakt. Hij onderzoekt nu de mogelijkheden om de productie van stempelschotten grootschalig aan te DE WINNAAR VAN DE MKB INNOVATIEPRIJS TOP 100 gaan pakken. Mét investeerders en ver- 2009 WAS AGIS AUTOMATISERING. ONDERNEMER koopcontracten uit Duitsland en Dubai. GERARD GRIFFIOEN WON DE PRIJS VOOR ZIJN En als dat eenmaal op de rit staat? ‘Dan SENSOOR. GEPLAATST IN EEN KOEIENOOR, MEET DEZE ga ik gewoon weer het traject in waar ik CHIP DE VITALE SIGNALEN VAN HET DIER. AFWIJKINGEN thuishoor: productontwikkeling. Innove- WORDEN GEMELD VIA EEN CENTRAAL SYSTEEM. ren zit gewoon in mijn genen!’

› landbouw p37 MIJN TROTS FOTOGRAFIE IVO VAN DER BENT Psychologie voor tarbotten Ik dij uit als ik het naar mijn zin heb, zo is het ook met vissen. Met de helft minder voer groeien onze tarbotten toch sneller dan bij concurrenten. Wij benaderen vissen alsof we ze begrijpen. Dat gaat soms ver. Je moet bedenken hoe je het de vissen naar de zin kunt maken: met de juiste temperatuur en vers water. Een soort psychologie voor tarbotten. Voor één kilo gewicht van de vis hebben we minder dan één kilo voer nodig. Dat is revolutionair. Acht keer per uur pompen we schoon water rond, dag en nacht, 365 dagen per jaar. Gewone bedrijven doen dat één keer per uur. Onze aanpak kost natuurlijk energie, maar 03 wij hebben iets bedacht waardoor we het water acht keer per uur kunnen verversen met 20 procent van de energie waar anderen het water één keer per uur mee verversen. We denken voortdurend ADRI BOUT directeur van aan vooruitgang, gewa- Seafarm (Kamperland, Zeeland) › product tarbotten pend met de expertise › innovatie voedingssysteem van Syntens. Zij zijn ons waarbij vissen met de helft klankbord. Zo gebruiken minder voeding toch sneller we geen antibiotica, groeien › verkoop jaarlijks dat vind ik te belastend 200.000 kilo › succes winnaar voor mens en milieu. We Emergo Innovatieprijs, hebben aangetoond ! RT Verantwoorde Vis Prijs, OO Zeeuwse Vissers Award, dat het ook zonder SC kan. TIE Gouden Luctor VA NO IN

p38 COLUMN a Pole position an het begrip ‘innovatie’ kleeft bij som- internationaal een plek veroveren én houden. Ik hoor mige ondernemers een grappig mis- ondernemers nu al denken: gezien de economische verstand. Innoveren is in hun opvatting tegenwind mogen we blij zijn als we de omzet op peil iets dat alleen grote bedrijven zoals weten te houden, dat we niemand naar huis hoeven te Philips, Unilever, Procter & Gamble sturen. Met groei zijn we even niet bezig. Begrijpelijk, doen. Zijzelf, wat kleinschaliger opere- maar juist omdat nu de hectiek wat minder is dan een rend, zijn daar niet mee bezig, vinden paar jaar geleden en omdat de opdrachten niet meer ze. Zij hebben geen R&D-afdeling, geen als vanzelf binnenvliegen, is dit het moment om te afdeling Marktscanning. Zij zijn druk bedenken hoe u uw bedrijf straks, als het economisch met het runnen van hun bedrijf, met tij weer is gekeerd, op pole position krijgt. het oppikken van signalen van klanten, zodat ze weten of hun producten- of MKB-ONDERNEMERS zijn van huis uit gewend veel dienstenpalet moeten worden aangepast zelf te doen, tegelijkertijd hebben ze ook niet de of uitgebreid. Maar is dat niet precies waar het woord behoefte steeds zelf het wiel uit te vinden. En dat is ‘innoveren’ voor staat? Zorgen dat je morgen ook nog precies waar de kansen liggen. In verbinding komen bestaat, lukt alleen door je bedrijf voortdurend aan te met andere ondernemers, de juiste partners vinden, passen. Een goede ondernemer is per definitie bezig vervolgens kijken wat je voor elkaar kunt betekenen, met innovatie. samen business oppakken, samen groeien. Dát is waarin wij geloven dat de toekomst ligt. Netwerken en BETEKENT DIT NU dat in het bedrijfsleven als vanzelf samenwerken. Is dat moeilijk? Ja. Vertrouwen schen- genoeg wordt geïnnoveerd? Die vraag is niet eenduidig ken, je eigen specifieke kennis durven delen, dat is te beantwoorden. Wel is het aannemelijk dat het in de een hele stap. Maar je krijgt er als ondernemer die wil breedte nog wat beter kan, wat efficiënter, misschien groeien, die new business wil ontwikkelen, die morgen ook wat effectiever, zodat een snellere groei en ont- ook nog wil bestaan, enorm veel voor terug. Partner- wikkeling mogelijk is. Dat is nodig, want de economie ships zorgen voor dynamiek. Precies wat nodig is globaliseert op alle fronten, het draait vandaag niet als straks het startschot klinkt. ! RT OO meer alleen om een goede marktpositie in Nederland, SC steeds meer ondernemingen willen en moeten ook Piet van Staalduinen, algemeen directeur Syntens TIE VA NO IN

wanneer heeft u voor het laatst iets voor het eerst gedaan? ‘Het meest baanbrekende boek over innovatie van de laatste 10 jaar’ Hoe ziet onze samenleving in 2025 eruit? Dit weet niemand. De auteurs van dit boek geven een verrassende en inspirerende kijk op onze toekomst. Verwachting is dat nog voor 2025 de bestaande maatschappelijke indeling op zijn kop zal zijn gezet. Het is voor organisaties belangrijk om de gebaande paden te verlaten en met veelal onverwachte partners ‘nieuwe verbindingen’ aan te gaan. De lezer wordt zelf geprikkeld om vanuit een nieuw paradigma naar de toekomst te kijken. Management- en inspiratieboek Nieuwe Verbindingen, Inspiratie voor Innovatie. € 19,95, 160 pagina’s full colour hardcover. ISBN: 9789490177072 www.nieuweverbindingen.nl

› WILLEM BÖTTGER (links) directeur van NPSP Composieten › RENÉ ZIJTREGTOP innovatieadviseur van Syntens VOOROP Wilde fietspaddestoel Bio-based ‘MATERIAALINNOVATIE is een belangrijk onderdeel van ons werk. NPSP vervaardigt en doet onderzoek naar vezelversterkte kunststoffen. Als eerste in Nederland gebruiken we naast glasvezel en polyester ook natuurlijke grondstoffen, zoals hennep, vlas en jute en bio-based harsen. De fiets- paddestoelen die we bijvoorbeeld hebben ontwikkeld zijn 60 procent bio-based. Het vergt minder energie en chemische middelen om ze te produce- ren en ze zijn na de gebruiksfase beter afbreekbaar. Perfect icoon Sinds de oprichting van NPSP hebben we al contact met Syntens. Zij zijn ons klankbord op het gebied van materiaal- en procesinnovaties. Ook spelen ze een belangrijke rol in het neerzetten van onze strategie. Adviseur René Zijtregtop zag in de fietspaddestoel het perfecte icoon voor onze innovatieve strategie.’

Innoveer! April 2010

by houknolten on Apr 30, 2010

Accessibility

Upload Details

Usage Rights

1 Embed 2

Statistics

Innoveer! April 2010 — Document Transcript