PLANI I ZHVILLIMIT TE TURIZMIT

FONDI SHQIPTAR I ZHVILLIMIT

K

EUROPARTNERS DEVELOPMENT

ALBANIAN DEVELOPMENT FUND

PLANI...
Plani i Zhvillimit Lokal - Komuna Kryevidh

2

K

y plan zhvillimi i turizmit per komunen Kryevidh u hartua ne kuader te p...
3

Tabela e Përmbajtjes
1. HYRJA ............................................................................................
Plani i Zhvillimit Lokal - Komuna Kryevidh

4
9. SIGURIMI I CILESISE ........................................................
5

1. HYRJE
1.1. Hyrje mbi projektin.
Fondi Shqiptar i Zhvillimit (FSHZH) ka mandatuar kompanine EuroPartners Development ...
Plani i Zhvillimit Lokal - Komuna Kryevidh

6
principeve te forta strategjike ne masa praktike dhe te pranueshme nga komun...
7
1.3. Zona e studimit
Pregatitja e planit do te mbuloje ekosistemin bregdetar te Spilles, te shtrire midis formacionit
sh...
Plani i Zhvillimit Lokal - Komuna Kryevidh

8
Ne fillim te detyres, u be nje vezhgim i shpejte i zones me qellim analizimi...
9

2. PROÇESI I PLANIFIKIMIT
METODOL
ODOLOGJIA
DHE METODOLOGJIA
EuroPartners Development mori persiper pergatitjen e plani...
Plani i Zhvillimit Lokal - Komuna Kryevidh

10
Nga vleresimi, u vune re keto probleme:
·
·
·

Mungese infrastrukture dhe s...
11

STRATEGJITE
3. STRATEGJITE E ZHVILLIMIT
TE TURIZMIT

3.1 Vleresimi i Raporteve mbi zhvillimin e turizmit
ne bregdetin ...
Plani i Zhvillimit Lokal - Komuna Kryevidh

12
Me specifikisht, ne lidhje me zhvillimin e turizmit rajonal dhe akomodimit ...
13
3.1.4. Zhvillimi Potencial i Turizmit ne Shqiperi:
Aspekte Mjedisore dhe Institucionale
Ky studim analizon tipet e mund...
Plani i Zhvillimit Lokal - Komuna Kryevidh

14
3.2.2. Gjeomorfologjia bregdetare
Segmenti nga Kepi i Lagjit deri ne Divjak...
15
pesticide dhe duke kryer gjueti te jashte ligjshme. Nga speciet me te rrezikuara jane: Meles
meles, Lutra lutra, Mustel...
Plani i Zhvillimit Lokal - Komuna Kryevidh

16
Projeksionet e Shtimit te Popullates
Ndryshimet ne sistemin politik, perfun...
17
Peshkimi nuk ka qene nje faktor i rendesishem per Komunen Kryevidh, megjithese uji i kripur
i lagunave ne rajonin e Dur...
Plani i Zhvillimit Lokal - Komuna Kryevidh

18
Te gjitha keto avantazhe e dallojne Komunen e Kryevidhit si te afte per te ...
19
Nuk ka
probleme me
burimet, por
me
menaxhimet

Uji i Ndotur

Plehrat e Ngurta

Furnizimi me
Uje

Ndotja e gjere
dhe e
p...
Plani i Zhvillimit Lokal - Komuna Kryevidh

20

KOMUNEN KRYEVIDH
4. TURIZMI NE KOMUNEN KRYEVIDH

4.1 Zhvillimi aktual i tu...
21
Tabela 2 – Numri i vizitoreve i grupuar sipas kategorive se turisteve.
Kategoria e
turisteve
Ditor

Numri i vizitoreve
...
Plani i Zhvillimit Lokal - Komuna Kryevidh

22
4.1.2. Profili dhe motivimi i vizitoreve
Karakteristikat kryesore te vizito...
23
4.1.5. Lloji i formes se akomodimit te perdorur
Te gjithe vizitoret qe kalojne naten ne Kryevidh perdorin hotele, shpi ...
Plani i Zhvillimit Lokal - Komuna Kryevidh

24
Çmimet mesatare per dhome variojne nga 2,200 deri ne 2,500 per person duke ...
25

PRODUKTI
KOMUNEN KRYEVIDH
5. PRODUKTI I TURIZMIT NE KOMUNEN KRYEVIDH

Nje destinacion turistik perbehet nga pese kompo...
Plani i Zhvillimit Lokal - Komuna Kryevidh

26
5:
Tabela 5 Atraksionet kryesore turistike ne zonen e Kryevidhit
Vleresimi ...
27
fundit pritet te vazhdoje, megjithese me nje ritem me te vogel. Parashikohet qe 1.6 miliard
turiste do te vizitojne ven...
Plani i Zhvillimit Lokal - Komuna Kryevidh

28
·

Ata kerkojne pushime qe kane nje impakt te ulet si ne mjedisin fizik ash...
29
·
·
·
·

·
·

rezorte multi-sherbimi qe perballojne nevojat e ndryshme te segmenteve te
tregut dhe ofrojne komoditet dh...
Plani i Zhvillimit Lokal - Komuna Kryevidh

30
·
·
·

Si te komunikohet efektivisht gama e produkteve, atraksioneve dhe
ek...
31
5.3. Faktoret qe ndikojne ne te ardhmen e turizmit ne komune
Performanca e turizmit brenda komunes do te percaktohet gj...
Plani i Zhvillimit Lokal - Komuna Kryevidh

32
·

Megjithate, mundesite per zhvillimin e tipeve te caktuara te produkteve
...
33
Tabela 7: Kerkesa e Projektuar per Komunen Kryevidh
Segmenti i tregut

Rekreacion Deti dhe Vendi
Eskursione
Interesa sp...
Plani i Zhvillimit Lokal - Komuna Kryevidh

34

QELLIMET,
STRATEGJIA
6. QELLIMET, VIZIONI & STRATEGJIA

6.1 Qellimet e zhv...
35
Vizioni i mesiperm eshte optimal nga nje numer prespektivash te cilat perfshijne:
·
·
·

Interesat me te mira te operat...
Plani i Zhvillimit Lokal - Komuna Kryevidh

36
eshte duke ndryshuar menyren me te cilen destinacionet dhe produktet turist...
37
Figura 8:

Arritja e Vizionit

Rritja e te ardhurave nga turizmi

Qellimi

Objektiavt

Strategjite

Terheqja e
vizitore...
Plani i Zhvillimit Lokal - Komuna Kryevidh

38
Strategjite themelore jane te nderthurura dhe te ndervarura dhe si te tilla...
39

STRATEGJIA
“FOKUSIM
7. STRATEGJIA E TREGUT “FOKUSIM ME I MIRE”.

7.1. Objektivat e tregut
Strategjia e tregut duhet te...
Plani i Zhvillimit Lokal - Komuna Kryevidh

40
·
·

Nje rifokusimi ne tregun me prospektiv me te mire permes priorizimit d...
41
Tregu i Jashtem
·
Shetitje;
·
Pushime te shkurtra zbavitese;
·
Aktivitete te interesit kulturor;
·
Aktivitete ne rritje...
Plani i Zhvillimit Lokal - Komuna Kryevidh

42

·
·

forumet turistike nacionale dhe internacionale. Formimi i Shoqates Ho...
43

STRATEGJIA
PRODUKTIT
8. STRATEGJIA E ZHVILLIMIT TE PRODUKTIT

Strategjia e produktit merret me ndryshimin e produktit ...
Plani i Zhvillimit Lokal - Komuna Kryevidh

44
Nese partneriteti publik-privat ne Komunen Kryevidh do te jete konkurues ne...
45
Ne adresimin e kesaj çeshtje, atraksionet jane kategorizuar si me poshte:
·
·

“atraksione te forta” i referohet atyre ...
Plani i Zhvillimit Lokal - Komuna Kryevidh

46
ofrojne turisteve pije freskuese dhe sherbime ushqimore. Per shkak te vlere...
47

Figura 2: Disa pamje nga Keshtjella e Bashtoves

Laguna e afert e Karavastase. Kjo lagune e cila lokalizohet ne jug te...
Plani i Zhvillimit Lokal - Komuna Kryevidh

48
nje potencial i fshehte ekziston per te terhequr vizitore per nje experienc...
Plani i zhvillimit te turizmit, komuna kryevidh
Plani i zhvillimit te turizmit, komuna kryevidh
Plani i zhvillimit te turizmit, komuna kryevidh
Plani i zhvillimit te turizmit, komuna kryevidh
Plani i zhvillimit te turizmit, komuna kryevidh
Plani i zhvillimit te turizmit, komuna kryevidh
Plani i zhvillimit te turizmit, komuna kryevidh
Plani i zhvillimit te turizmit, komuna kryevidh
Plani i zhvillimit te turizmit, komuna kryevidh
Plani i zhvillimit te turizmit, komuna kryevidh
Plani i zhvillimit te turizmit, komuna kryevidh
Plani i zhvillimit te turizmit, komuna kryevidh
Plani i zhvillimit te turizmit, komuna kryevidh
Plani i zhvillimit te turizmit, komuna kryevidh
Plani i zhvillimit te turizmit, komuna kryevidh
Plani i zhvillimit te turizmit, komuna kryevidh
Plani i zhvillimit te turizmit, komuna kryevidh
Plani i zhvillimit te turizmit, komuna kryevidh
Plani i zhvillimit te turizmit, komuna kryevidh
Plani i zhvillimit te turizmit, komuna kryevidh
Plani i zhvillimit te turizmit, komuna kryevidh
Plani i zhvillimit te turizmit, komuna kryevidh
Plani i zhvillimit te turizmit, komuna kryevidh
Plani i zhvillimit te turizmit, komuna kryevidh
Plani i zhvillimit te turizmit, komuna kryevidh
Plani i zhvillimit te turizmit, komuna kryevidh
Plani i zhvillimit te turizmit, komuna kryevidh
Plani i zhvillimit te turizmit, komuna kryevidh
Plani i zhvillimit te turizmit, komuna kryevidh
Plani i zhvillimit te turizmit, komuna kryevidh
Plani i zhvillimit te turizmit, komuna kryevidh
Plani i zhvillimit te turizmit, komuna kryevidh
Plani i zhvillimit te turizmit, komuna kryevidh
Plani i zhvillimit te turizmit, komuna kryevidh
Plani i zhvillimit te turizmit, komuna kryevidh
Plani i zhvillimit te turizmit, komuna kryevidh
Plani i zhvillimit te turizmit, komuna kryevidh
Plani i zhvillimit te turizmit, komuna kryevidh
Plani i zhvillimit te turizmit, komuna kryevidh
Plani i zhvillimit te turizmit, komuna kryevidh
Plani i zhvillimit te turizmit, komuna kryevidh
Plani i zhvillimit te turizmit, komuna kryevidh
Plani i zhvillimit te turizmit, komuna kryevidh
Plani i zhvillimit te turizmit, komuna kryevidh
Plani i zhvillimit te turizmit, komuna kryevidh
Plani i zhvillimit te turizmit, komuna kryevidh
Plani i zhvillimit te turizmit, komuna kryevidh
Plani i zhvillimit te turizmit, komuna kryevidh
Plani i zhvillimit te turizmit, komuna kryevidh
Plani i zhvillimit te turizmit, komuna kryevidh
Plani i zhvillimit te turizmit, komuna kryevidh
Plani i zhvillimit te turizmit, komuna kryevidh
Plani i zhvillimit te turizmit, komuna kryevidh
Plani i zhvillimit te turizmit, komuna kryevidh
Plani i zhvillimit te turizmit, komuna kryevidh
Plani i zhvillimit te turizmit, komuna kryevidh
Plani i zhvillimit te turizmit, komuna kryevidh
Plani i zhvillimit te turizmit, komuna kryevidh
Plani i zhvillimit te turizmit, komuna kryevidh
Plani i zhvillimit te turizmit, komuna kryevidh
Plani i zhvillimit te turizmit, komuna kryevidh
Plani i zhvillimit te turizmit, komuna kryevidh
Plani i zhvillimit te turizmit, komuna kryevidh
Plani i zhvillimit te turizmit, komuna kryevidh
Plani i zhvillimit te turizmit, komuna kryevidh
Plani i zhvillimit te turizmit, komuna kryevidh
Plani i zhvillimit te turizmit, komuna kryevidh
Plani i zhvillimit te turizmit, komuna kryevidh
Plani i zhvillimit te turizmit, komuna kryevidh
Plani i zhvillimit te turizmit, komuna kryevidh
Plani i zhvillimit te turizmit, komuna kryevidh
Plani i zhvillimit te turizmit, komuna kryevidh
Plani i zhvillimit te turizmit, komuna kryevidh
Plani i zhvillimit te turizmit, komuna kryevidh
Plani i zhvillimit te turizmit, komuna kryevidh
Plani i zhvillimit te turizmit, komuna kryevidh
Plani i zhvillimit te turizmit, komuna kryevidh
Plani i zhvillimit te turizmit, komuna kryevidh
Plani i zhvillimit te turizmit, komuna kryevidh
Plani i zhvillimit te turizmit, komuna kryevidh
Plani i zhvillimit te turizmit, komuna kryevidh
Plani i zhvillimit te turizmit, komuna kryevidh
Plani i zhvillimit te turizmit, komuna kryevidh
Plani i zhvillimit te turizmit, komuna kryevidh
Plani i zhvillimit te turizmit, komuna kryevidh
Plani i zhvillimit te turizmit, komuna kryevidh
Plani i zhvillimit te turizmit, komuna kryevidh
Plani i zhvillimit te turizmit, komuna kryevidh
Plani i zhvillimit te turizmit, komuna kryevidh
Plani i zhvillimit te turizmit, komuna kryevidh
Plani i zhvillimit te turizmit, komuna kryevidh
Plani i zhvillimit te turizmit, komuna kryevidh
Plani i zhvillimit te turizmit, komuna kryevidh
Plani i zhvillimit te turizmit, komuna kryevidh
Plani i zhvillimit te turizmit, komuna kryevidh
Plani i zhvillimit te turizmit, komuna kryevidh
Plani i zhvillimit te turizmit, komuna kryevidh
Plani i zhvillimit te turizmit, komuna kryevidh
Upcoming SlideShare
Loading in …5
×

Plani i zhvillimit te turizmit, komuna kryevidh

902 views

Published on

Published in: Travel
0 Comments
0 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total views
902
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
1
Actions
Shares
0
Downloads
8
Comments
0
Likes
0
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

Plani i zhvillimit te turizmit, komuna kryevidh

  1. 1. PLANI I ZHVILLIMIT TE TURIZMIT FONDI SHQIPTAR I ZHVILLIMIT K EUROPARTNERS DEVELOPMENT ALBANIAN DEVELOPMENT FUND PLANI I ZHVILLIMIT TE TURIZMIT KOMUNA Ky publikim është realizuar në kuadër të projektit “Pu “Punët në komunitet III”, financuar nga Ba Banka e Këshillit të Evropës (CEB) Grant nga Norway Trust Fund FONDI SHQIPTAR I ZHVILLIMIT ALBANIAN DEVELOPMENT FUND www.albaniandf.org S tudio PATRIGRAF www.xhinapalko@yahoo.com KRYEVIDH
  2. 2. Plani i Zhvillimit Lokal - Komuna Kryevidh 2 K y plan zhvillimi i turizmit per komunen Kryevidh u hartua ne kuader te projektit “Punet me Komunitetin III”, financuar nga Banka per Zhvillim e Keshillit te Europes (CEB) dhe zbatuar nga Fondi Shqiptar i Zhvillimit. Strategjia eshte pergatitur nga Europartner Development, agjensia e kontraktuar per pergatitjen e ketij Plani Zhvillimi te Turizmit nga Fondi Shqiptar i Zhvillimit.
  3. 3. 3 Tabela e Përmbajtjes 1. HYRJA ..................................................................................................... Hyrje mbi Projektin ............................................................................. Qellimi dhe Objektivat e Projektit ........................................................ Zona e Studiuar ................................................................................. 5 5 6 7 2. PROÇESI I PLANIFIKIMIT, METODOLOGJIA DHE MJETET ..................... 9 Permbajtja e raportit ......................................................................... 10 3. STRATEGJITE E ZHVILLIMIT TE TURIZMIT ................................................ 11 Vleresimi i raporteve mbi zhvillimin turistik ne Bregdetin Adriatik ......... 11 Profili i Komunes .............................................................................. 13 4. TURIZMI NE KOMUNEN KRYEVIDH ....................................................... 20 Zhvillimi aktual i turizmit ..................................................................... 20 25 25 26 30 31 6. QELLIMET, VIZIONI DHE STRATEGJIA .................................................... Qellimet e Zhvillimit te turizmit ............................................................ Vizioni mbi Turizmin ............................................................................ Principet Udheheqese ........................................................................ Implikimet Strategjike te Qellimeve dhe Vizionit .................................. 34 34 34 35 36 7. STRATEGJIA E TREGUT “NJE FOKUS ME I MIRE” ................................... Objektivat e Tregut .............................................................................. Pozicionimi i Tregut ............................................................................ Segmentimi i Tregut ........................................................................... 39 39 40 40 8. STRATEGJIA E ZHVILLIMIT TE PRODUKTIT ............................................... Atraksionet ........................................................................................ “Atraksionet e forta” .......................................................................... “Atraksionet e buta” .......................................................................... 43 43 45 48 Fondi Shqiptar i Zhvillimit 5. PRODUKTI TURISTIK NE KOMUNEN KRYEVIDH ..................................... Joshjet dhe Atraksionet ...................................................................... Vezhgim mbi turizmin nderkombetar .................................................. Perspektiva turistike per Komunen Kryevidh ........................................ Çeshtje Strategjike .............................................................................
  4. 4. Plani i Zhvillimit Lokal - Komuna Kryevidh 4 9. SIGURIMI I CILESISE .............................................................................. Mjedisi Fizik – Kujdesi dhe Ruajtja ...................................................... Perdorimi i Tokes dhe Planifikimi ......................................................... Vleresimi mbi Kapacitetet Mbajtese. .................................................... Projektet Pilot dhe Eksperiencat .......................................................... Zhvillimi i Burimeve Njerezore. ............................................................ 54 54 54 55 56 60 10. MENAXHIMI DHE ORGANIZIMI .......................................................... Menaxhimi ......................................................................................... Menaxhimi i Tranzicionit ..................................................................... Struktura Organizative. ...................................................................... Mbi Zhvillimin e Bregdetit ne zonen e Komunes Kryevidh .................... 61 61 62 63 65 11. PERMBLEDHJE E PLANIT TE VEPRIMIT ................................................. 67
  5. 5. 5 1. HYRJE 1.1. Hyrje mbi projektin. Fondi Shqiptar i Zhvillimit (FSHZH) ka mandatuar kompanine EuroPartners Development te pergatise Planin e Zhvillimit te Turizmit per Komunen Kryevidh. Pergatitja e studimit u mundesua nga Projekti “Pune me Komunitetin III”, me financim nga Banka e Zhvillimit te Keshillit te Europes. Qellimi i studimit eshte te asistoje drejtuesit e komunes ne projektimin e nje plani zhvillues i cili do te udheheqe zhvillimin e turizmit per vitet 2009-2014. Strategjia do te ndertohet per te asistuar ne sensibilizimin e potencialeve te konsiderueshme per zhvillimin e turizmit duke ofruar nje baze per inkurajimin e investimeve te sektorit publik dhe privat permes promovimit te qendrueshem te zhvillimit bregdetar ne partneritet me popullsine lokale, autoritetet dhe biznesin. Siperfaqja bregdetare e Komunes se Kryevidhit (e njohur gjithashtu si ekosistemi i Spilles) eshte akoma nje nga asetet me te çmueshme te Detit Adriatik, si nga pikpamja e zhvillimit ashtu edhe nga ajo e mjedisit. Duke qene se mbipopullimi dhe ndotja jane te perqendruara ne zonat e aferta te Golemit dhe Durresit, ka pak siperfaqe bregdetare te virgjera pergjate gjithe Detit Adriatik ne kete zone. Per rrjedhoje, planifikimi i zhvillimit integrues perben çelesin e zhvillimit te qendrueshem ne sektoret e turizmit dhe agrikultures, dy shtyllat kryesore ne zhvillimin e Komunes se Kryevidhit. · · · · Impaktet socio-ekonomike dhe mjedisore te zhvillimeve aktuale; Balancimin e kerkesave te zhvillimit per te parandaluar shkaterrimin e resurseve turistike dhe potencialeve per zhvillim ne te ardhmen; Zbatimi efektiv ligjor per perdorimin e tokes dhe rregullave te ndertimit; dhe Nevoja per mbrojtjen e resurseve bregdetare te komunes, kritike kjo ne mbeshtetjen e zhvillimit te qendrueshem turistik. Komuna e Kryevidhit e gjen veten ne nje situate te privilegjuar mbasi ka nje nga bregdetet me te bukura dhe me te pazhvilluara te Detit Adriatik. Kombinuar me zhvillimin e turizmit, kjo zone duhet te perfitoje nga eksperiencat e keqija ne rajon dhe nga principet e shendosha te zhvillimit. Se bashku me mjetet metodologjike qe pershkruhen me poshte, materializimi i Fondi Shqiptar i Zhvillimit Konteksti i brishte social dhe ekonomik ne ekosistemin bregdetar te Spilles si dhe zhvillimi kaotik ne zonat fqinje tregojne domosdoshmerine qe situata prezente te vleresohet me kujdes dhe te angazhohen autoritetet e administrates publike dhe komunitetet lokale ne nje perpjekje te ndergjegjshme per nje planifikim strategjik te turizmit i cili merr parasysh efektet e meposhtme:
  6. 6. Plani i Zhvillimit Lokal - Komuna Kryevidh 6 principeve te forta strategjike ne masa praktike dhe te pranueshme nga komuniteti, perfaqeson nje vlere shtese per planin e zhvillimit qe i propozohet komunes. Pergatitja e studimit do aftesoje perfaqesuesit e Komunes se Kryevidhit te reagojne mbi potencialin turistik dhe te jene aktiv ne drejtimin e zhvillimeve, ne partneritet me investitore te sektorit privat. Ky studim duhet gjithashtu te ndihmoje agjencite e fondeve shqiptare dhe internacionale t’i japin prioritet investimeve te tyre ne drejtim te zhvillimit te infrastruktures per rajonin ne fjale. Plani strategjik i prodhuar nuk duhet te kufizoj asesi autoritetet e komunes, por te krijoje nje fleksibilitet veprimi ne varesi te ndryshimit te rrethanave. 1.2. Qellimi dhe objektivat e projektit Objektivi i pergjithshem i projektit eshte te pergatise nje plan strategjik per zhvillimin e turizmit ne Komunen e Kryevidhit. Produkti i projektit do te jete pregatitja e nje plani te zhvillimit turistik i cili do te fokusohet ne: Profilin socio-ekonomik te komunes (pershkrimi i tipareve te pergjithshme te zonen nen studim, si per shembull te dhenat demografike te popullates, te dhenat e ekonomise lokale, gjendjen e mjedisit dhe e aktiviteteve te biznesit si dhe te dhena te tjera). Potencialet turistike, duke i vene theksin veçantive qe ofron mjedisi dhe cilesive te tij ne resurset natyrale dhe trashgimise kulturore. Pershkrimin e tipit te turizmit ekzistues duke shpjeguar se cili tip turizmi aplikohet ne zone dhe te tjera te dhena ekzistuese relevante. Analizen e situates: Bazuar mbi te dhenat e mbledhura, nje Analize SEOT lidhur me zhvillimin e turizmit do te drejtohet ne bashkepunim te ngushte me autoritetet lokale, perfaqesues te komunitetit dhe te biznesit. Planin strategjik te zhvillimit turistik i cili do te adresoje zhvillimin e metejshem te turizmit ne zonen bregdetare te Kryevidhit duke perfshire ketu mundesite turistike qe do te zhvillohen, perfshirjen e grupeve lokale, perfitimet ekonomike, produktet e reja turistike te cilat duhet/ dhe mund te zhvillohen, etj. Planet e veprimit dhe aktoret kryesore qe do perfshihen, kohezgjatja dhe kostoja per secilin prej tyre. Te gjitha planet e mesiperme do te detajohen ne bashkepunim te ngushte me grupet lokale dhe me perfaqesuesit e komunes. Kohezgjatja per Planin e Zhvillimit Turistik te Komunes Kryevidh eshte 5 vjet dhe do startoje ne kohen e miratimit nga autoritetet e komunes.
  7. 7. 7 1.3. Zona e studimit Pregatitja e planit do te mbuloje ekosistemin bregdetar te Spilles, te shtrire midis formacionit shkembor te Bardhorit dhe gruke derdhjes se lumit Shkumbin. Kjo zone eshte e gjate 8 km dhe shoqerohet nga nje rrip shume i dendur pishash dhe formacionesh dunash prej rere. Harta Nr. 1 Zona Studimore Legjenda: X Plazhi Zone per zhvillim turistik Pyll natyral X Monument kulture Fshati Spille Dunat Bunkere Laguna Zone agrikulture Plazh rere dhe guricash Keneta Pyll pishash Zbavitje dhe Ekoturizem Fondi Shqiptar i Zhvillimit Percaktimi i objektit te studimit eshte nje detyre e rendesishme e cila perfshin zgjedhjen e nje zone te mjaftueshme per te perballur te gjitha çeshtjet dhe aktivitetet qe kane nje impakt te rendesishem ne zhvillimin e turizmit, por qe jane edhe te nje madhesie te pranueshme per t’u analizuar me detaje te mjaftueshme.
  8. 8. Plani i Zhvillimit Lokal - Komuna Kryevidh 8 Ne fillim te detyres, u be nje vezhgim i shpejte i zones me qellim analizimin e: · · Tipareve fiziografike te fshatrave bregdetare qe do te perfshihen ne planin zhvillues; Bashkeveprimeve ekonomike/mjedisore, te rendesishme per jetesen e popullates bregdetare; Duke marre parasysh vendet me potencialet me te konsiderueshme turistike dhe kohezgjatjen pese vjeçare te planit, konsulentet sugjerojne qe zona e studimit te perfshije: · · · Vijen bregdetare te Spillese me fokusim te veçante mbi plazhin e Spillese, i cili eshte 8 km i gjate dhe perafersisht 30-40 m i gjere siç tregohet edhe ne Harten N. 1. Rripin shoqerues te pishave, i cili eshte pjesa me e rendesishme e ekosistemit. Keshjellen e Bashtoves, e cila perfaqeson nje vend magnetik te trashegimise kulturore qe mund te perdoret me sukses per qellime turistike.
  9. 9. 9 2. PROÇESI I PLANIFIKIMIT METODOL ODOLOGJIA DHE METODOLOGJIA EuroPartners Development mori persiper pergatitjen e planit te zhvillimit turistik per komunen duke bere: · · · · · Nje njohje te detajuar fillestare te detyres se studimit nga perfaqesuesit e FSHZH-se; Kerkim te detajuar nga keshilluesit me qellim rishikimin e dokumentave relevant, te dhenave dhe materialeve te publikuara; Nje kqyrje fillestare ne terren dhe nje survejim i detajuar te terrenit ne menyre qe te evidentohen potencialet e zhvillimit turistik; Takime me autoritete lokale si Kryetari i Komunes, Zv. kryetari, pergjegjesi i Zyres se Urbanistikes, kryetari i Keshillit te Komunes, dhe gjithashtu perfaqesues nga Ministria e Turizmit, Kultures dhe Sporteve, Ministria e Puneve Publike dhe Planifikimit Territorial, etj; Konsultime u mbajten gjithashtu me nje perfaqesi te gjere aktoresh, perfshire perfaqesues te komunitetit, te OJF-ve dhe operatoret e biznesit turistik. Konsulenti, i mbeshtetur nga perfaqesuesit e FSHZH-se, kreu nje vleresim te shpejte te zonen nen studim me qellim qe te: · · hetoje, identifikoje dhe vleresoj aktivitetet turistike ne zone; rekomandoje motodologjine dhe mjetet per pergatitjen e studimit. Fondi Shqiptar i Zhvillimit Qellimi i ketyre takimeve dhe konsultimeve kishte per baze mbledhjen e informacionit sa me te detajuar rreth profilit socio-ekonomik te komunes, sektoreve me potencial ekonomik, zhvillimeve aktuale turistike, planit urban, kerkesave te infrastruktures, etj. Plus ketij informacioni, nje vleresim i ambientit te brendshem dhe te jashtem qe ndikon ne zhvillimin e turizmit permes mbledhjes se mendimeve nga faktoret e brendshem dhe te jashtem te Komunes Kryevidh qe kane te bejne me te ardhmen e zhvillimit. Konturi organizues per udheheqjen e nje vleresimi te tille ishte Analiza SEOT.
  10. 10. Plani i Zhvillimit Lokal - Komuna Kryevidh 10 Nga vleresimi, u vune re keto probleme: · · · Mungese infrastrukture dhe standarte te varfera sanitare. Rruget kryesore qe lidhin komunen me rrugen nacionale jane ne kushte shume te keqija dhe jo te pershtatshme per qellime turistike. Mungese planifikimi urban dhe zona funksionale. Toke e ruajtur relativisht mire, resurse natyrore dhe pamje te çmuara pergjate zones bregdetare te Spillese dhe fshatit Greth. 2.1 Permbajtja e Raportit Raporti fillon me nje vleresim te strategjive te zhvillimit turistik te pergatitur gjate dhjete viteve te fundit per zhvillimin e turizmit ne Shqiperi brenda konteksit nacional. Kapitulli 4 prezanton nje shqyrtim te performances se turizmit ne Komunen e Kryevidhit ne vitet e fundit. Kapitulli 5 vlereson produktin aktual turistik- atraktivitetin e tij, konkurencen, pikat e forta dhe te dobeta. Kapitulli 6 parashtron nje vision per turizmin ne zonen e Kryevidhit pergjate kater viteve te ardhshme. Rekomandon strategjite thelbesore per t’u ndjekut ne menyre qe te arrihen potencialet e sektorit. Kapitulli 7 deri ne 10 parashtrojne rekomandimet per implementimin e strategjive te marketingut, zhvullimit te produktit, mjedisit, resurseve humane dhe organizimit per te aftesuar industrine ne arritjen e potencialit.
  11. 11. 11 STRATEGJITE 3. STRATEGJITE E ZHVILLIMIT TE TURIZMIT 3.1 Vleresimi i Raporteve mbi zhvillimin e turizmit ne bregdetin Adriatik Si pjese e analizes te pergjithshme te ketij kapitulli, kater raporte zhvillimi turistik u analizuan. Nje permbledhje e shkurter e tyre paraqitet me poshte: 3.1.1. Strategjia e Zhvillimit te Turizmit ne Shqiperi per vitet 2002-2012 Ky studim i pergatitur nga Ministria e Rregullimit te Territorit dhe Turizmit me mbeshtetjen teknike dhe financiare te GTZ, perfaqeson nje master plan te pergjithshem per zhvillimin e turizmit ne Shqiperi. Strategjia kishte per qellim: · · · · · · · Te ndertonte 50 hotele dhe te krijonte 10000 shtreter te rinj turistik mbi bregdetin Adriatik deri ne fund te 2012-tes. Te rriste “dhomat private” me 34%, hotelet me 1 dhe 2 yje me 15%, ato me 3 yje 25%, 4 yje 20 % dhe hotelet me 5 yje me 6 %. Te rriste prurjen e turizmit te huaj ne kohe afatgjate me 50 % per shfrytezimin e diellit dhe te reres, 25% per biznes dhe 25% per turizem konvencional. 40 % e te huajve do te jene nga vendet e Evropes Perendimore, kryesisht nga Gjermania, Britania, dhe Skandinavia, 30 % nga vendet e Evropes Jugore (Greqia, Maqedonia, Kosova) dhe 20 % nga Polonia dhe Rusia. Orientimet kryesore strategjike lidhen me: Konkurentet, Kroacia, Mali i Zi, Bullgaria, Greqia, Qipro dhe Turqia. Fokusi nderkombetar eshte te kapitalizoje mbi “niche market” me fokus tek turizmi i plazhit me diell dhe rere ne kohe afatgjate. Familjet e orientuar drejt çmimit nga 28 deri ne 45 vjeç me femije dhe çifte te reja. Pozicionimi: “Shqiperia njihet si nje destinacion i ri interesant turistik ne Detin Mesdhe me vlere persa i perket çmimeve qe ofron” Fondi Shqiptar i Zhvillimit ·
  12. 12. Plani i Zhvillimit Lokal - Komuna Kryevidh 12 Me specifikisht, ne lidhje me zhvillimin e turizmit rajonal dhe akomodimit per turizmin e plazhit dhe te diellit, per zonen e Spillese eshte planifikuar ndertimi i hoteleve te plazhit, ne kategorine me tre dhe kater yje me nje hapesire te gjere midis tyre. 3.1.2. Strategjia Sektoriale e Turizmit per vitet 2007-2013 Ky dokument u pergatit ne perputhje me objektivat e Qeverise Shqiptare per koordinimin e strategjive te sektoreve te ndryshme te ekonomise. Ka gjithashtu per qellim te permirsoje rezultatin e strategjise se siperpermendur dhe koordinimin e saj me Strategjine dhe Planin e Veprimit per zhvillimin e Turizmit Natyror dhe Mjedisor, te pergatitur nga UNDP . Nje nga objektivat kryesore te kesaj strategjie eshte te arrije nje ekuiliber gjeografik ne shperndarjen e aktiviteteve turistike ne te gjithe Shqiperine. Ne lidhje me zhvillimin e turizmit pergjate Detit Adriatik, strategjia tregon qe zhvillimi duhet te kontrollohet rreptesisht, ne perputhje me platformen legale ekzistuese. Meqenese terreni eshte i sheshte rekomandohet ndertimi i risorteve te vogla hotelesh dhe fshatrat turistik do te nderthuren me mjedisin rrethues. Tipe te tjera zhvillimi mund te jene ndertimet e vendeve te kampimit dhe karavanet se bashku me aktivitetet ujore. Strategjia thekson nevojen e balancimit te turizmit lokal me ate nderkombetar dhe kerkon ruajtjen e stilit arkitektonik lokal duke perdorur materiale te vendit. Kapacitetet mbajtese te sugjestionuara per zonen e Bregdetit Adriatik jane 100 turiste/ha. 3.1.3 Plani Menaxhues i Zones Bregdetare – Rajoni Durres – Vlore Ky raport mbulon pjesen qendrore te bregdetit Shqiptar i cili shtrihet midis lumit Ishem dhe Lagunes se Orikumit. Te gjitha propozimet e planit u vleresuan permes kritereve te meposhtme: · · · Mbrojtja e Mjedisit dhe e Biodiversitetit Turizmi, Konservimi dhe Trashegimia Kulturore Ndertimi i Kapaciteteve Institucionale Raporti e klasifikon Plazhin e Spillese si nje nga me atraktivet e bregdetit Shqiptar per zhvillimin e kapaciteteve te akomodimit turistik te tipit te perqendruar (Tipi A). Perfshin stabilizimet turistike, hotelet dhe paisjet e sherbimeve dhe te sporteve. Kjo zone pritet te zhvillohet nga investitore te medhenj te huaj, te cilet do te financojne establishmentet turistike te paijsura keto me infrastrukturen e nevojshme.
  13. 13. 13 3.1.4. Zhvillimi Potencial i Turizmit ne Shqiperi: Aspekte Mjedisore dhe Institucionale Ky studim analizon tipet e mundshme te zhvillimit turistik dhe masat specifike te mbrojtjes per vendet pergjate Detit Adriatik dhe atij te Jonit. Persa i perket zones se Spillese, studimi nenvizon asetet natyrore dhe kulturore dhe keshillon mos lejimin e asnje infrastrukture turistike ne kete zone. 3.2. Profili i Komunes 3.2.1. Klima Ne pergjithesi, klima e Shqiperise eshte mesdhetare me disa nentipe rajonale (ultesira, kodra te vogla dhe male te larta). Nga ana klimaterike, rajoni i Kryevidhit i perket ultesirave te Shqiperise Perendimore, apo Ultesires Bregdetare. Shirat vjetore mesatare ne rajon arrin nivelet nga 950 deri ne 1,200 mm. Numri i diteve me shira me shume se 1 mm varion nga 85 deri ne 100 dite. Muaji me i lagesht eshte Nentori (160 mm), ndersa muajt me te thate jane Korriku dhe Gushti (40-42 mm). Bora eshte nje fenomen i rralle. Perrenjte jane te shkurter dhe shpesh te perkoshem. Derdhja e tyre eshte 15-20 l/sek.Nje pjese e tyre thahen pergjate veres. Banoret e zones i perdorin ato, megjithese nuk i plotesojne ne menyre te kenaqshme nevojat e tyre. Shume nga banoret per kete arsye kane hapur puse afer rezidencave te tyre, thellesia e te cileve eshte 6-10m. Te dhenat mujore dhe vjetore flasin per nje numer te konsiderueshem oresh te diteve me diell te panderprere ne kete zone, qe furnizon gjithe vitin me 2,092 keh per nje meter katror. Nuk ekziston ndonje ere e veçante qe rreh fshatrat bregdetare te komunes. Ne dimer, era me frekuente fryn nga juglindja, kurse ne sezonin veror, era me e shpeshte fryn nga drejtimi veri-perendimor. Shpejtesia e eres ne dimer varion midis 1.6 dhe 5.7 m/s, muaji me me shume ere eshte Shkurti. Fondi Shqiptar i Zhvillimit Temperatura mesatare vjetore varion midis 15.5 dhe 16ÚC, minimumi i temperatures absolute varion midis -2 dhe -5ÚC vetem per 15-30 dite ne vit. Temperatura mesatare e dimrit eshte 9.1ÚC, kurse ajo e veres eshte 23ÚC. Ne saje te influences se detit, dimrat jane te lagesht dhe te ngrohte. Veç kesaj, konformiteti i regjimit termal eshte rezultati i variacioneve te vogla. Ato krijojne kushte te mira per vegjetacionin higrofil dhe larjes ne plazhe ne periudhen Maj-Tetor. Periudha vegjetative fillon ditet e para te Marsit dhe zgjat deri ne ditet e para te Dhjetorit. Kjo gje lehteson rritjen e nje numri te madh te prodhimeve bujqesore te ndryshme.
  14. 14. Plani i Zhvillimit Lokal - Komuna Kryevidh 14 3.2.2. Gjeomorfologjia bregdetare Segmenti nga Kepi i Lagjit deri ne Divjake, brenda te cilit eshte shtrire zona e projektit, perfaqeson pjesen me dinamike te Bregdetit Adriatik. Kjo pjese eshte rezultat i transportit sedimentues ne te shkuaren dhe ne te tashmen nga lumi Shkumbin, ekspansionit te ultesires bregdetare drejt detit dhe krijimit te plazheve lymore. Pjeset me dinamike jane sektoret e shtrire ne gojen e lumit ku zonat e erozionit dhe depozitimit jane rrjedhoja e ndryshimit te gojes se lumit. Ne disa zona po formohen laguna te reja, p.sh. Laguna e Kularit ne jug te derdhjes se Shkumbinit, ndersa disa sektore preken nga proçesi i forte i erozionit Nje pjese e Lagji Peninsules eshte nder te vetmit vend me formacion shkembor ne vijen bregdetare Durres-Vlore ku nje recension i lehte eshte ne proçes. 3.2.3. Tokat dhe Bimesia Faktoret gjeologjik, klimaterik dhe bimesia kane percaktuar tipin e tokes ne ekosistemin e Spillese. Impakti human permes bonifikimit ka influencuar gjithashtu ne kete drejtim. Tokat e kafta te hirta lokalizohen ne zonen kodrinore. Kane profil te plote dhe jane te pershtatshme per kultivimin e frutave, perimeve, ullirit dhe vreshtave. Tokat e kafta te hirta te kullotave lokalizohen ne fushat e Spillese dhe Rreth Grethit. Kane profil te plote dhe trashesi te tokes se zeze. Ujerat nentokesore jane te ceketa, keshtu qe kerkojne sistem kanalesh kullues. Tokat lumore lokalizohen pergjate derdhjes se lumit Shkumbin. Ato kane profil te vogel, jane te varfera ne token e zeze dhe kane nevoje per sistemim dhe fertilizues per t’u perdorur per zhvillim agrikulture. Moçalet lokalizohen afer plazhit te Spillese. Nje pjese e tyre jane bonifikuar. Ato kane bimesi te dendur higrofile. Ne afersi te bregdetit te ulet ekzistojne tokat e kripes, te cilat kane 0.2-1 % kripe. Ekosistemi bregdetar i zones ka nje shumellojshmeri te pasur te boteve te egra (flora dhe fauna). Ekzistojne shume biotipe si: shkurre mesdhetare, bimesi higrofile, bimesi bari mbi rere, etj. Me te perhapurat jane keto lloje shkurresh: arbutus unedo, erica aborea, pistacia lentiscus, myrtus communis, spantious janceum. Ekzistojne gjithashtu peme te larta si: fraxinus, quercul ilex, quercus laguinosa, etj. Pyjet e dikurshem jane shkaterruar plotesisht. Ka disa peme pergjate anes se majte te lumit ku me e perhapura eshte marina maritime. Fauna eshte gjithashtu e pasur ne kete zone, megjithese e keqtrajtuar gjate 20 viteve te fundit. Specia me e rendesishme eshte Pelicanus cryptious, i cili gjate dites vjen ne kerkim te ushqimit nga Laguna e Karavastase deri ne derdhje te Shkumbinit. Specie te tjera perfshijne tipe te ndryshem reptilesh, breshkash, zvarranikesh, etj. Shume e pasur eshte gjithashtu bota e shpendeve, per t’u permendur jane: thellezat, laraskat , kukuvajkat e pyllit, qokthat, etj. Megjithate, si rrjedhoje e rritjes se popullates, ndertimit te bunkereve ushtarak dhe rritja e tokes se punuar, biodiversiteti i zones ka pesuar humbje. Disa tipe bimesh rrezikojne zhdukjen. Fauna ne zone eshte gjithashtu nen trysnin e demtimeve te renda. Ka pesuar humbje si pasoje e demtimit te tokave, rritjes se tokes qe punohet, duke perdorur ketu
  15. 15. 15 pesticide dhe duke kryer gjueti te jashte ligjshme. Nga speciet me te rrezikuara jane: Meles meles, Lutra lutra, Mustela Nivalis, Lepus europaeous, Sciurus vulgaris, erinaceus europeus, etc. 3.2.4. Struktura dhe dinamika e shtimit te popullsise Territori administrativ i Komunes Kryevidh shtrihet ne pjesen e siperme te derdhjes se Shkumbinit dhe ze nje siperfaqe te pergjithshme rreth 60 km2. Brenda ketij territori, ushtrojne aktivitetin e tyre 10 fshatra, me nje distance mesatare 2.4 km nga njeri-tjetri. Lartesia mesatare nga niveli i detit varion nga 5 m per fshatrat e Spillese dhe Rreth-Grethit, deri ne 10-40 m per Ballaj dhe deri ne 100 m per fshatrat e Kryevidhit, Stebegut, Spaneshit dhe Domenit. Largesia e ketyre fshatrave nga vija detare varion nga 800 m (Spilleja) deri ne 1300 m (Spaneshi) dhe deri ne 6500 m (Kryevidhi). Ne nentor 2008, popullata qe jetonte ne kete zone numeronte 8702 banues, prej te cileve 4463 ishin meshkuj dhe 4239 femra. Dendesia mesatare e banoreve numeron 144 persona/ha. Kjo popullate kryesisht perbehet nga autokton, me shume pak njerez qe vijne nga zonat kodrinore dhe malore. Ritmi i rritjes mesatare te popullates ne komune ne vitet 1989-2008 ka qene rreth 1.003 duke demostruar keshtu influksin mekanik te banuesve ne zona te tjera dhe jashte vendit. Kjo popullate eshte e shperndare ne 2233 familje, duke pasur nje mesatare 3.89 banues per familje. Mbas vitit 1990, ritmi i rritjes natyrore mesatare ka qene rreth 91 persona ne vit. Persa i perket prurjes se migracionit, mesatarja e personave qe vijne llogaritet te jete rreth 396 ne vit, kurse ajo e atyre qe largohen ehste 340. Vitet Fshatrat Kryevidh Ballaj Rreth Greth Patk-Milot Zhabjak Spanesh Spille Domen Sterberg Shardushk Komuna 1960 1969 M F M F 715 357 956 475 367 179 482 232 588 284 648 295 374 176 503 314 589 277 774 358 181 93 244 123 449 226 589 295 332 149 404 200 516 237 680 317 234 121 316 160 4345 2099 5596 2669 Burimi: Arkivi Qendror Shqiptar: No. 495. Vitet 1945-1989 1979 M F 1315 642 617 299 1216 582 992 462 281 144 393 187 889 429 1349 682 7052 3427 1989 2008 M F M F 1576 747 780 723 2518 1169 455 441 1011 490 481 481 218 202 718 689 833 392 330 288 878 427 413 397 619 303 262 243 1167 591 516 497 290 278 8602 4119 4463 4239 Fondi Shqiptar i Zhvillimit Karakteristika kryesore aktuale e demografise se komunes eshte popullata ne moshe te re si rezultat i fertilitetit dhe ritmeve natyrore te rritjes. Rritja natyrore e kufizuar dhe ne renie kompensohet nga prurjet e imigracionit qe leviz drejt zonave bregdetare nga pjese te tjera te vendit. Ne total, dinamikat e popullates se komunes per 30 vitet e fundit paraqiten ne tabelen e meposhtme:
  16. 16. Plani i Zhvillimit Lokal - Komuna Kryevidh 16 Projeksionet e Shtimit te Popullates Ndryshimet ne sistemin politik, perfundimi i privatizimit te tokes dhe ekonomise dhe zhvillimi i pritshem i aktivitetit te turizmit te lene pas dore, priten levizje me dinamike te popullsise ne te ardhmen. Faktoret dhe proçeset e meposhtme kane te ngjare te prekin balancen e popullates se rajonit ne dhjete vitet e ardhshme: a. Resurset natyrore te rralla dhe baza e dobet ekonomike te pjeseve kodrinore te rajonit mund te shkaktojne migracione te metejshme drejt zones bregdetare te rajonit; b. Zhvillimi i turizmit, agrikultures dhe furnizimi me sherbime me te mira do te ofrojne mundesi me te mira per hapjen e vendeve te reja te punes duke terhequr keshtu popullatat nga zonat dhe rajonet perreth si dhe me tutje; c. Integrimi potencial i Shqiperise ne familjen Europiane mund te ndikojne qe nje pjese e emigranteve ekonomik te kthehen me qellim hapjen e bizneseve ne vendin e tyre. d. Ndersa popullata urbane do te vazhdoje te rritet, ritmi i rritjes natyrore do te pesoje nje renie te lehte. Keto faktore “shtytes” dhe “terheqes” qe ndikojne ne levizjet e popullsise dhe ekuilibri i tyre ne rajon priten te kene rrjedhojat e meposhtme: • Marre ne teresi, popullsia e rajonit do rritet me nje ritem me te larte se ajo e rritjes natyrore si pasoje kjo e migracioneve nga zonat e brendshme te Shqiperise. • Ne nje faze me te vonshme, vendbanime me te vogla pergjate zones bregdetare, dhe veçanerisht afer fshatrave te Spillese dhe Grethit, gjithashtu do te rriten. Fuqia terheqese e Komunes Kryevidh eshte paksa e dobet ne kete moment, por pritet te rritet me zhvillimin e turizmit ne zonen e saj bregdetare. Pritet gjithashtu qe nje pjese e popullsise e cila migron nga pjesa spacioze e brendshme kodrinore e komunes dhe nga rajonet rurale te Lushnjes dhe te Fierit do te levizin ne qendra me atraktive kryesisht ne Durres dhe ne Tirane. 3.2.5. Problemet Ekonomike Agrikultura eshte aktiviteti ekonomik kryesor i komunes. Toka e punuar perben rreth 30% te siperfaqes se zones ne total. Duhet pasur parasysh qe infrastruktura vaditese eshte pothuajse e tera e dale jashte funksionit. Aktualisht, megjithese rreth 90% e tokes per agrikulture eshte privatizuar, prodhimi eshte shume i ulet si pasoje e infrastruktures se rrenuar dhe tendences se fermereve per te prodhuar per nevojat e tyre te mbijeteses. Gjate viteve 1990, rajoni kishte baza te forta ne pothuajse te gjitha nensektoret agrikulturor, si ne produktet bujqesore ashtu edhe ne gjene e gjalle.
  17. 17. 17 Peshkimi nuk ka qene nje faktor i rendesishem per Komunen Kryevidh, megjithese uji i kripur i lagunave ne rajonin e Durresit – Vlores eshte i favorshem per peshkimin cilesor te specieve qe jetojne ne to. Çmimi i peshkut te kapur eshte disi i larte ne tregun italian ku edhe shitet me se tepermi. Kjo tregon qe nese nuk vihet kontroll eficient te menyres dhe sasise se peshkimit, sasia e peshkut ne teresi dhe riprodhimi i specieve te rralla ne veçanti do te rrezikohet. Ekziston gjithashtu nje vend akuakulture per karkaleca (Peneus Japonica) brenda territorit te komunes, pergjate rruges afer Spillese. Aktivitetet e sherbimit perfaqesojne nje sektor te ri te aktiviteteve ekonomike dhe megjithese nje shenje e re rritje eshte tashme konstatuar, eksperienca akoma mungon. Dyqanet e vogla, baret e vogla dhe aktivitetet tregtare perthithin nje porcion te vogel te te papuneve. Permiresimi i rrjetit rrugor primar dhe sekondar, si dhe nje perdorim me intensiv i kapitalit te infrastruktures do mundesoje zhvillimin e shume sherbimeve te lidhura me agrikulturen, turizmin dhe aktivitetet e transportit. Turizmi do te jete menyra me e lehte dhe me e shpejte e furnizimit me monedhe te huaj per planet investuese te komunes. Megjithe resurset natyrore dhe kulturore te medha, ne teresi, te ruajtura dhe potencialisht beneficiale, ardhja e turisteve eshte e kufizuar nga mungesa e akomodimit te pershtatshem, mangesite ne infrastrukture si rrjedhoje dhe e mangesive ne kapital. Ne kohet e fundit, plazhi i Spillese eshte shnderruar ne nje vend popullor per plazh dhe ekskursion, qe vizitohet me shume gjate fundjavave verore nga mijera njerez, kryesisht banues te Kavajes, Elbasanit, Beratit dhe Durresit, qytete te cilat nuk jane me shume se 2040 km nga kjo zone. Gjate dhjete viteve te fundit, disa establishmente turistike, si hotele te vogla, sherbime baresh dhe restorantesh jane ndertuar. Per shkak te vleres se veçante natyrore dhe potencialeve mjedisore te kesaj zone, sherbime te tjera akomoduese turistike brenda brezit te pishave nuk duhen lejuar te ndertohen. 3.2.6. Rritja ekonomike ne te ardhmen Hapja e vendit me boten e jashtme ka krijuar avantazhe, si pozicioni gjeografik i favorshem ne kontekstin europian dhe mesdhetar. Me resurset e saj natyrore te çmuara dhe resurset e krijuara nga njeriu (bregdet i bukur, toke e pasur, rrjete transporti, trashegimi kulturore) kjo zone eshte nga te parat per te perfituar nga levizja e lire e kapitalit, mallrave dhe vizitoreve. 1. Vendndodhja e rajonit midis korridorit kryesor te komunikimit i jep atij nje rol potencial ekonomik ne stimulimin e zhvillimit te turizmit dhe agrikultures. 2. Me rritjen e kerkeses, toka bujqesore e komunes mund te behet nje zone e rendesishme e produkteve te cilesise se larte (perime dhe fruta) per proçesin ushqimor si dhe per konsumimin e tyre nga nje numer ne rritje vizitoresh. 3. Rajoni ka nje cilesi unike biodiversiteti e forcuar nga derdhja e afert e Shkumbinit, Lagunes se Karavastase, e cila eshte pjese e Konventes Ramsar, si dhe pylli bregdetar dhe nje plazh i gjate, i pandotur, qe ofrojne kushte te shkelqyera per zbavitje, çlodhje, turizem familjar. Fondi Shqiptar i Zhvillimit Rajoni ne teresi posedon nje numer atributesh te cilat mund te stimulojne oportunitete zhvillimi bazuar ne avantazhet e zones krahasuar me pjesen tjeter te vendit. Ka disa avantazhe te dukshme te cilat duhet te luajne nje rol pozitiv ne te ardhmen:
  18. 18. Plani i Zhvillimit Lokal - Komuna Kryevidh 18 Te gjitha keto avantazhe e dallojne Komunen e Kryevidhit si te afte per te mbeshtetur rritjen aktive te dy sektoreve me te rendesishem: turizmit dhe agrikultures. Zona megjithate ka probleme mjedisore te rendesishme sikurse edhe shume implikime infrastrukturore, institucionale dhe socio-ekonomike te cilat duhen shqyrtuar perpara se mundesite te behen realitet. 3.2.7. Sistemet e infrastruktures Pajisja me sherbime te pershtatshme, te mjaftueshme, dhe te qendrueshme infrastrukture eshte nje nga komponentet themelor per çdo zhvillim socio-ekonomik. Kjo nevojshmeri paraprake duhet te shihet ne kontekstin e veçante te zones se Kryevidhit, e ardhmja e se ciles eshte kryesisht e lidhur me zhvillimin e turizmit. Analiza e infrastruktures konsiderohet si kerkese e domosdoshme per kete zhvillim. Ka per qellim te jape pergjigje pyetjes se cila infrastrukture nevojitet (ne afate te shkurtra, mesatare dhe te gjata) siç parashikohet nga prespektiva e zhvillimit te turizmit. Komponenti infrastrukturor perfshin 5 sektoret kryesor te meposhtem: 1. 2. 3. 4. 5. Sektori i transportit, Sektori i ujit, Sektori i pastrimit, Elektriciteti dhe Telekomunikacionet Kompomentet e siperpermendur prezantohen shkurtimisht ne Tabelen 1 te meposhtme: Tabela 1: Te dhenat kryesore lidhur me komponentet e infrastruktures Sektori Nensektori Vleresimi Transporti Rruga Aksesi ne zone Portet Jo aksese ne zone Airoporti Asnje aeroport civil dhe jo e nevojshme per zhvillimin turistik Vleresimi i potencialeve Ne kushte te veshtira, por ne proçes rindertimi. Ne portin egzistius te Durresit Perspektiva Projekti i lidhur direkt me zonen turistike
  19. 19. 19 Nuk ka probleme me burimet, por me menaxhimet Uji i Ndotur Plehrat e Ngurta Furnizimi me Uje Ndotja e gjere dhe e pergjithshme qe shkakton probleme mjedisore Hedhje kryesisht e pakontrolluar Plehrat e vendit Vendi i hedhjes se plehrave Elektriciteti Telekomunikacionet Tokesore Celulare Burimi: Vleresimi i Konsulenteve Pak kosha plehrash pergjate rruges pa degradim te madh te pamjes mjedisore I mjaftueshem ne sasine dhe cilesine e shperndarjes i marre nga hidro-centrali i Fierit. Nuk ka akses ne zone. Ka akses te te tre operatoret mobilar I kenaqshem dhe mund te adoptohet per zhvillimin turistik dhe ate te pergjithshem socio-ekonomik Situata mund te keqesohet nga nje implementim i fshehte i njesive te trajtimit kolektiv Prespektive per te adresuar çeshtje menaxhimi dhe organizime. Sherbime te kontrolluara mire Edukimi dhe kontrolli Ndertimi i tyre duhet te kryhet sebashku me vendet e tjera rajonale per shkarkim Parandalim dhe nevoje per qasje te rregullt dhe te kontrolluar. Mund te kete projektime afatgjate per implementim Disa rreziqe per ndertimin dhe arritjen e projekteve. Mundesi teknike per te rritur kapacitetet telekomunikuese ekzistojne nese kerkesa paraqitet. Njehere qe te nise, proçesi i zhvillimit te infrastruktures telekomunikative do te shtrihet. Fondi Shqiptar i Zhvillimit Uji
  20. 20. Plani i Zhvillimit Lokal - Komuna Kryevidh 20 KOMUNEN KRYEVIDH 4. TURIZMI NE KOMUNEN KRYEVIDH 4.1 Zhvillimi aktual i turizmit Turizmi ne Komunen e Kryevidhit eshte ne nje faze embrionike, por ka potencialet te planifikohet dhe te formohet per te dhene nje produkt te forte per nevojat turistike ne te ardhmen. Ekzistojne mundesi sinjifikative per zhvillimin e turizmit ne Kryevidh per shkak te resurseve te shkelqyera natyrore dhe kulturore. Ne veçanti zona mund te ndertohet mbi bazen e panoramas bregdetare te pandotur, trashegimise kulturore dhe e banoreve mikprites per te projektuar ne te ardhmen nje imazh kujdesi mjedisor, kulture, eksplorimi dhe aventure si dhe nje imazh mikpritje te ngrohte. 4.1.1. Vizitoret me nete qendrimi dhe nje ditore Fshati i Spillese eshte vendi me i rendesishem turistik i komunes. Pret rreth 95% te te gjithe vizitoreve te komunes. Pergjate vitit 2008, sipas autoriteteve te komunes, Spilleja terhoqi pothuajse 2,200-2,400 vizotor pushues, dhe mbi 50,000 vizitor ditor nga zonat e Kavajes, Elbasanit dhe Durresit. Shifra absolute e llogaritur e vizitoreve qe kalojne naten ne kete zone eshte rritur ne menyre konstante pergjate 4 viteve te fundit, dhe keshtu jane edhe fitimet nga turizmi pushues ne vitet e fundit. Perveç vizitoreve qe kalojne naten, gjate viteve te fundit, fshati i Spillese ka terhequr nje numer te konsiderueshem te vizitoreve ditor – si nga Shqiperia ashtu edhe nga Kosova dhe Maqedonia. Gjiri i Spillese, se bashku me zona te tjera bregdetare kane pasur nje tradite relativisht te gjate si destinacione pushimi per qytetaret e Kavajes, Elbasanit dhe Beratit. Perveç kesaj, vendi i afert i trashegimise boterore, keshtjella e Bashtoves, dhe ajo e Turres mund te kontribojne ne atraksionin e vizitoreve vendas dhe te huaj ne kete zone per nje vizite te shkurter.
  21. 21. 21 Tabela 2 – Numri i vizitoreve i grupuar sipas kategorive se turisteve. Kategoria e turisteve Ditor Numri i vizitoreve Te huaj Vendas 40,000 Totali Perqindja 10,000 95.4 % 50,000 Pushues 2,250 150 5.6 % 2,400 Totali 42,250 10,150 100.0 % 52,400 Burimi: Te dhenat e mbledhura nga Zyra e Taksave te Komunes Kryevidh Numri me i madh i turisteve qe pushojne per nje kohe te caktuar perbehet nga grupe familjare, nje pjese e madhe e te cilave vijne nga Elbasani, Kavaja dhe Berati. Numri mesatar i diteve qe nje vizitor qendron ne Spille eshte 14 dite. Tabela e meposhtme tregon ne detaje kohezgjatjen e qendrimit ne dite te turisteve ne hotele apo establishmente qe ofrojne fjetje dhe mengjesin (B&Bs). Tabela 3 – Kohezgjatja mesatare (ne dite) Kategoria e turisteve Hotele Format e akomodimit B&Bs Totali 0 0 0 Pushues 14 14 28 Totali 14 14 28 Ditor Rendesia relative e turizmit ne kete zone, mund te shihet nga fakti se nga 61 biznese qe jane funksionale ne zonen turistike te komunes, 51 varen nga turizmi. Keto biznese jane te lidhura drejtperdrejt me turizmin - akomodimin, restorantet, dhe baret me 10 biznese te tjera ne sektorin ushqimor te cilat jane gjithashtu shume te varura nga kerkesat turistike. Fondi Shqiptar i Zhvillimit Burimi: Te dhenat e mbledhura nga Zyra e Taksave te Komunes Kryevidh
  22. 22. Plani i Zhvillimit Lokal - Komuna Kryevidh 22 4.1.2. Profili dhe motivimi i vizitoreve Karakteristikat kryesore te vizitoreve ne Komune · · · · · Shumica e vizitoreve jane turiste vendas qe vijne nga qytetet e Kavajes, Elbasanit, Durresit dhe Tiranes; Nje frekuence e larte e vizitoreve te rregullt; Pothuajse 95% e tyre udhetojne me makina, pjesa tjeter me mikrobuze te sektorit publik ose privat; Kohezgjatja mesatare e ndenjes ne Spille varion nga 10-14 nete; Vizitore te huaj kryesisht vijne nga Kosova dhe Maqedonia ne formen e turisteve ditor. 4.1.3. Profili i vizitoreve nje-ditore Zona ka nje grup besnik vizitoresh frekuent dhe te vazhdueshem kryesisht nga Elbasani, Berati, Kavaja dhe Durresi. Perveç kasaj kategorie, zona terheq banore te Shqiperise etnike nga Kosova dhe Maqedonia dhe vetem pak te huaj perendimor, te cilet duke mos qendruar ne kete zone, kalojne kohen e tyre ditore ne plazhe. Karakteristikat e spikatura te ketij tregu ne Komunen Kryevidh perfshijne: · · · Kryesisht aktivitetin e banjove te diellit dhe plazhit ne teresi. Frekuenca e vizitave per interesa specifike si p.sh eksplorimi, peshkimi, lundrimi etj, eshte e ulet, perveç “notimit” i cili ndikon ne rreth 95% te tregut; Shumica vijne me makinat e tyre (95%) me autobuz / mikrobuz 5% respektivisht; Gati te gjithe vizitoret ditore kalojne 6 deri ne 12 ore ne zone. 4.1.4. Qellimi i vizites Shumica e vizitoreve te zones jane me pushime. Megjithate, bie ne sy qe edhe vizitat tek familjaret apo te afermit luan nje rol domethenes ne percaktimin e tregut. Takimi me shoke dhe te aferm ka nje influence themelore tek njerezit qe vijne ne Kryevidh, shume prej te cileve kombinojne pushimin me vizitat tek familjaret apo shoket e tyre. Ne pergjithesi, dielli dhe deti eshte arsyeja kryesore per te vizituar Spillene, veçanerisht per vizitore vendas dhe te huaj. Trashegimia kulturore dhe natyrore, megjithese mjaft e forte, nuk perben ende nje ndikim relativisht te forte per vizitoret e huaj. Keto tipe atraksionesh perfaqesojne nje faktor te rendesishem ndikimi per segmente te vogla te tregut.
  23. 23. 23 4.1.5. Lloji i formes se akomodimit te perdorur Te gjithe vizitoret qe kalojne naten ne Kryevidh perdorin hotele, shpi bujtese dhe B&Bs. Keto tipe sherbimesh turistike jane te perqendruara ne fshatin Spille dhe ne mjedisin rrethues. Sipas Zyres se Taksave te komunes, ne Spille operojne 26 hotele dhe 12 shpi bujtese dhe B&Bs. Table 4: Strukturat akomoduese ne komunen Kryevidh Hotele Artikulli Nr. Numri i shtreteve per turiste Nr. i Shtreteve 26 1,500 Shpi bujtese dhe B&Bs Nr. Nr. i Shtreteve 12 Totali Nr. i Shtreteve 700 2,200 Burimi: Te dhenat e mbledhura nga Zyra e Taksave te Komunes Kryevidh Kapaciteti mesatar i akomodimit eshte 30 dhoma per hotel. Te gjitha hotelet jane te vogla dhe i perkasin investitoreve shqiptar. Ato nuk kalojne nivelin cilesor te hotelit me 2 yje. Keto fakte nuk japin dot potencialin promovues ne tregun nderkombetar. Siç shihet nga tabela e mesiperme, ne Spille ka 12 shpi bujtese qe numerojne 700 shtreter. Keto bujtina nuk jane te liçensuara dhe ndertohen zakonisht si prona private duke ofruar praktika turistike te pranueshme. Por kerkesa eshte duke u rritur dukshem per keto tipe akomodimi. Pergjate sezonit veror keto hotele punesojne rreth 114 punetore kryesisht si kamariere, guzhiniere dhe bariste. · · · · · Nje numer i vogel dhomash per njesi prone, hotelet kane ne pergjithesi me pak se 20-25 dhoma; Nje apo dy hotele jane cilesuar si 3* me te tjera te cilesuara me nga 2* ose 1*; Ka pasur pak zhvillime ne sektorin e hoteleve dhe bujtinave, shume pak prej te cilave ofrojne sherbime çlodhese brenda tyre; Nje perqendrim kapaciteti ne bregdet, sidomos pergjate plazhit te Spillese; Keto establishmente jane te varura shume nga vizitoret ditor apo me pak kohe qendrimi dhe keshtu qe modeli i kerkeses eshte shume sezonal. Ndermjet periudhes 2000 dhe 2006 establishmentet akomoduese dhe kapacitetet turistike jane rritur ne menyre konstante. Por niveli i mbushjes se tyre eshte pothuajse 100% vetem per periudhen 15 Korrik-15 Gusht. Per dy javet e para te korrikut dhe dy javet e fundit te Gushtit bie ne 60 perqind. Fondi Shqiptar i Zhvillimit Sektori i akomodimit ne Komunen Kryevidh karakterizohet si me poshte:
  24. 24. Plani i Zhvillimit Lokal - Komuna Kryevidh 24 Çmimet mesatare per dhome variojne nga 2,200 deri ne 2,500 per person duke perfshire ketu sistemimin dhe ushqimin. Figra 1 gu ura : : Tip 1 Tipeete n te ndrysh d me akom odimi ne Spille 4.1.6. Kenaqesia e vizitoreve Sipas autoriteteve te komunes, niveli i pergjithshem i kenaqshmerise midis vizitoreve ne kete zone eshte pozitiv. Vizitoret çmojne mjedisin e paster dhe plazhin e kristalte, mungesen e mbipopullimit nga vizitore ne plazhe dhe ne zonen rurale. Megjithate, nje numer aspektesh ka sjelle komente negative, sidomos kushtet e keqija te rrugeve, higjena publike, menaxhimi i ndotjeve, mungesa e banjove publike, ndotja e mjedisit, mungesa e aktiviteteve te brendshme, etj.
  25. 25. 25 PRODUKTI KOMUNEN KRYEVIDH 5. PRODUKTI I TURIZMIT NE KOMUNEN KRYEVIDH Nje destinacion turistik perbehet nga pese komponent kryesor: 1. Atraksionet – ato aspekte te destinacionit qe ofrojne terheqje dhe motivim per vizitoret; 2. Sherbimet – akomodimi dhe furnizimi me ushqime; 3. Transporti – si aksesi i zones (arritje ne destinacion) ashtu dhe ai interior (levizja brenda destinacionit); 4. Sherbimet - shopingu, mjekimi, informacioni; dhe 5. Infrastruktura publike – sistemi mbeshtetes, duke perfshire rruget, parkimin dhe nevojat. Te pese komponentet jane esencial ne operimin e turizmit dhe referohen ne kete raport si produkte turizmi. Nje deshtim ne secilin prej tyre do rrezikoje cilesine e produktit turistik te pergjithshem dhe do ndikoje ne nje eksperience te pakenaqshme per turistin. Kombinimi i disave ose i te pese komponenteve perdoret per te mbeshtetur aktivitetet turistike. 5.1. Joshjet dhe Atraksionet Forca e joshjes se nje destinacionit per turistet eshte, me shume se çdo faktor tjeter, e lidhur me cilesine e atraksioneve te tij. Atraksionet jane ato tipare te nje destinacioni, te cilat stimulojne interesin per te vizituar nje zone dhe ofrojne elementet qe i japin nje imazh te caktuar destinacionit. Atraksionet perbejne shtysen esenciale te vizitorit ne zgjedhjen e nje destinacioni dhe jane gjithashtu njesia matese ne vleresimin e sodisfaksionit qe te jep vizita e nje destinacioni. Ne pergjithesi, kerkesat per komponentet e tjere te udhetimit (transporti, akomodimi, ushqimi, sherbimet, dhe infrastruktura) rrjedh nga stimuli origjinal qe vjen nga interesi per te vizituar atraksionet. · · · Atraksionet natyrore Atraksionet kulturore Atraksionet e krijuara nga dora e njeriut Fondi Shqiptar i Zhvillimit Ne kete pjese rendesi te veçante i jepet atraksioneve te destinacionit se komunes Kryevidh nen tre kategori te gjera:
  26. 26. Plani i Zhvillimit Lokal - Komuna Kryevidh 26 5: Tabela 5 Atraksionet kryesore turistike ne zonen e Kryevidhit Vleresimi : 5 = I shkelqyeshem.... 1 = Shume i varfer Vleresimi Komentet ___________________________________________________________________________ Atraksionet Natyrore Panorama/Bukuria Natyrore 4 Atraksion primar, joshje e larte, Vija bregdetare dhe Plazhet & unike Deti 4 Kenaqesi e madhe vizuale, komoditet i kufizuar Fauna dhe Flora 4 Potencial i mire ne praktikimin e interesit te veçante ______________________________________________________________________________ Atraksionet kulturore Arkeologjia 4 Avantazh konkurues potencial Historia 3 Potencial i pashfrytezuar Muzika/Punimet me dore 1 Momentalisht shume te kufizuara Interpretimi dhe Prezantimi 1 I varfer per konkurence _____________________________________________________________________________ Atraksionet e krijuara nga njeriu Zonat urbane 2 Ne nevoje te modernizimit te metejshem Zbavitja/Çlodhja 1 Furnizim i mire per tregun vendas Agroturizem 3 Ne shkalle te vogel & ne zhvillim e siper ___________________________________________________________________________ Burimi: Vleresimi i Konsulentit Perveç atraksioneve te mesiperme, ka pasur nje zhvillim mikprites te nje sere iniciativash turistike rurale dhe bregdetare per te kapitalizuar interesin ne rritje te aktiviteteve ne natyre dhe te gjurmimeve kulturore. Me mbeshtetjen e remitancave nga emigrantet shqiptar, me shume se 2,000,000 Euro eshte investuar ne 122 biznese gjate dhjete viteve te fundit. 5.2. KONCEPTIMI I TURIZMIT NDERKOMBETAR 5.2.1. Kerkesa e udhetimeve globale Turizmi, me gjithe telekomunikacionet dhe teknologjine e informacionit, eshte nje nga tre “super sherbimet” qe do te nxise rritjen ekonomike ne shekullin 21. Udhetimet dhe turizmi llogariten te kene zene 11.5% te GDP-se globale dhe 11.1% te punesimit global ne vitin. Industria globale e udhetimit dhe e turizmit pritet te vazhdoje rritjen edhe me tej ne shekullin 21, sipas kerkimeve shkencore ne Turizem: 2020 Vision, (Eorld Tourism Organisation, 1997). Megjithese ka perceptime rreziqesh dhe kufizimesh, ekspansioni i perjetuar ne vitet e
  27. 27. 27 fundit pritet te vazhdoje, megjithese me nje ritem me te vogel. Parashikohet qe 1.6 miliard turiste do te vizitojne vende te huaj pergjate nje viti ne 2020, duke shpenzuar nje total prej $2trilion US ne vit ose $5 miliard US ne dite. Ne llogaritjet e turizmit internacional, kjo perfaqeson me shume se tre here te 595m te llogaritura per vitin 1996 and ne shpenzime afersisht pese fishin e $425 miliardeve shpenzuar ate vit. Globalisht pritet qe: · · · Tendenca per udhetime te gjata do vazhdoje te rritet shume me shpejte se udhetimet ne distanca te vogla/mesatare Kjo pritet te jete me e dukshme ne tregjet qe origjinojne nga Evropa; dhe, Nje renie ne ritmin e rritjes me e ulet se +5% p.v. ne udhetimet intraEuropiane te distancave te vogla dhe mesatare eshte parashikuar. 5.2.2. Tendencat ne kerkesat per turizmin 5.2.2.1. Tendencat e konsumatoreve Turizmi nderkombetar dhe tregjet e tij po perballen me ndryshime te paprecedent te shkaktuara nga levizjet demografike, ndryshimet ne stilin e jetes dhe zhvillimet e shpejta ne teknologji. Sjelljet e klienteve jane duke u formuar nga edukimi dhe eksperienca, me implikime te medha strategjike per destinacionet turistike. · · · · · · Njerezit jane duke bere udhetime me te shpeshta per nje kohe me te shkurter. Pushimet kryesore jane duke u kthyer ne nje koncept te merzitshem per shume kliente, me shtimin e e pushimeve te shkurtra dhe udhetimeve me interes te veçante.; Klientet jane duke u bere me te sofistikuar, me te ditur dhe me me eksperience udhetimi, dhe ata kerkojne standarte te larta gjithnje e ne rritje; Ata jane me te pjekur dhe me elokuent, me aktiv fizikisht dhe psikologjikisht, dhe kerkojne nje game me te gjere te eksperiencave te orientuara drejt aktiviteteve te ndryshme. Aktivitetet dhe interesat percaktojne gjithnje e me shume zgjedhjen e tyre te destinacioneve, dhe kultivojne nje klientelizem besnik kundrejt atyre qe ofrojne aktivitetet e tyre te preferuara ne nje menyre konstante, krijuese dhe te nje cilesie te larte; Ata jane me te vetedijshem ne nje bote gjithnje e me shume stresuese, preferojne mjedise te qeta dhe kerkojne perdorim sa me eficient te kohes se tyre te argetimit. Ata vleresojne mesimin dhe permiresimin e vlerave individuale. Ata jane te shkolluar me mire, me vezhgues, dhe kerkojne eksperienca plotesuese pertej relaksimit te thjeshte. Ata duan te marrin pjese ne mjedisin e tyre te pushimeve, te mesojne aftesi te reja dhe te bashkveprojne me komunitetet dhe kulturat e destinacioneve te tyre; Fondi Shqiptar i Zhvillimit Disa karakteristika te klientit te neserm theksojne pritshmerite e tij ne lidhje me turizmin:
  28. 28. Plani i Zhvillimit Lokal - Komuna Kryevidh 28 · Ata kerkojne pushime qe kane nje impakt te ulet si ne mjedisin fizik ashtu edhe ne ate kulturor. Sistemet eko-perfaqsuese, si p.sh. Eorld Travel and Tourism Council’s (ETTC) “Green Globe”, jane duke ndikuar ne zgjedhjen e destinacioneve, dhe programet “eko-te sjellshme” jane joshes per nje segment ne rritje te tregut; dhe · · · Ato kerkojne gjithnje e me shume per nje perdorim me te mire te monedhes, krijimin e strukturave transparente te kostos dhe bejne ne kete menyre vleresime krahasuese mbi nje baze me globale. Ato kerkojne menu te qarta te opsioneve te pushimeve dhe te çmimeve te tyre, por edhe me sherbimet shoqeruese qe bejne te mundur kete gje. Ato jane perdorues shume te mire te teknologjise se informacionit dhe kerkojne informacion te menjehershem dhe sherbime rezervimi interaktive. Ne shume raste, turistet jane duke kerkuar me shume “permbajtje” tek pushimet e tyre dhe kjo reflektohet me nje numer tendencash. Aktivitetet kulturore jane duke u shnderruar gjithmone e me shume ne nje atraksion te rendesishem pushimesh, shpesh si nje faktor “shtese”. “Kultura dhe Trashegimia”, te dyja si pjese e nje imazhi te pergjithshem dhe permes produkteve/eventeve specifike, jane duke u promovuar gjithnje e me shume nga te gjitha destinacionet (p.sh., Spanja eshte nje rast i mire studimi). Kjo reflekton theksin ne rritje qe i vihet atraksionit te turisteve te nje klasi te larte. “Kultura dhe Trashegimia” mbulon nje shumellojshmeri produktesh me nivel te konsiderueshem specializimi dhe zhvillimi inovativ. Nje zhvillim i tille perfshin “ngjarje tematike”, veçanerisht ne kohen jo-sezonale, dhe “dinamizem” atraksionesh te cilat evidentojne produktin per te inkurajuar vizita te njepasnjeshme. Vazhdimi i rritjes ne tregun e aktiviteteve sportive konkuruese. Ndersa tregu i specializuar ne teresi eshte i vogel, kombinimet e aktiviteteve te ndryshme si perzierja e sporteve me evente speciale, gjurmime kulturore dhe ushqime te pasura, jane duke u bere gjithnje e me popullore. 5.2.2.2 Tendencat e produktit turistik Tendencat kryesore te produkteve evidentojne keto modele: · · · · · “turizmi i gjelber”: frekuenca ne rritje e atraksioneve natyrore dhe aktiviteteve; produkte “aventurash te buta” ku sfida dhe aktiviteti kombinohen me komoditetin; fokusimi ne menaxhimin mjedisor; interpretimi dhe prezantimi i historise dhe kultures; zhvillime autentike ne shkalle te ulet qe lejojne bashkeveprimin me popullaten vendase;
  29. 29. 29 · · · · · · rezorte multi-sherbimi qe perballojne nevojat e ndryshme te segmenteve te tregut dhe ofrojne komoditet dhe eficience per segmentet me “kohe-te paket”; evente speciale qe perfshine festivale perdoren si motivues udhetimesh; theksin ne shperndarjen e sherbimit cilesor te vazhdueshem, dhe nje lulezim te produkteve me emer; rendesia ne rritje e “atraksioneve” apo “motivuesve” ne zgjedhjen e destinacionit nenkupton qe nese nje zone te qendroje konkuruese, duhet te paraqese “arsyet per t’a vizituar” te cilat i pershtaten interesave dhe aktiviteteve te vizitorit potencial; tregu i pushimeve, si ai i jashtem apo vendas, nuk mund te trajtohet me si nje treg homogjen, por ka nevoje te adresohet ne nje menyre segmentuese; cilesia dhe vlera per lekun ka nevoje per riforcim te vazhdueshem nga standarte te mira fizike, operacionale dhe sherbimi qe arrihen permes investimit te vazhdueshem ne industri, sherbime dhe personel; Segmentet e lindura me domethenese jane te percaktuara si: · · · “tregu i çrregullt”, qe reflekton plakjen e popullates ne boten e zhvilluar dhe qe prodhon nje numer dhe porcion ne rritje te popullates qe ka kohe me te madhe dhe resurset e duhura per te udhetuar; “segmente te tregut me nje interes te veçante” per te cilet zgjedhja e destinacionit eshte e percaktuar gjithnje e me shume nga interesi dhe/ ose aktiviteti qe turistet duan te ndjekin. “arsyeja per te vizituar” eshte duke u bere akoma me e rendesishme si nje faktor motivues per udhetim. Ketu perfshihet pjesmarrja ne aktivitete sportive sebashku me aktivitetet kulturore dhe zbavitese si dhe eventet e veçanta; “segment udhetimi per plotesim individual” i cili perfaqeson nje numer ne rritje te njerezve te cilet udhetojne per te pasuruar jetet e tyre permes plotesimit intelektual dhe fizik. Udhetimet per arsye edukimi, si permes programeve te edukimit formal ashtu edhe atyre informuese informale se bashku me shendetin fizik evidentohen si motivues te forte per udhetime. “udhetim aventure”, si te aventurave te buta ashtu edhe ekspeditave me sfiduese, jan duke u kerkuar me shume duke reflektuar ne kete menyre deshiren e njerezve per te perjetuar arritje. Nje aspekt themelor i çdo segmentimi te tregut eshte ndergjegja mjedisore ne rritje tek udhetuesit. Ndersa ka nje segment te tregut qe mund te identifikohet si “i gjelber”, ato jane relativisht te vogla ne numer dhe kane kerkesa specifike destinacioni dhe udhetimi. Sidoqofte, ne nje shkalle me te gjere shumica e segmenteve, sido te percaktuara, jane duke shfaqur nje interes ne rritje per mjedisin. Kjo duket ne pozicionimin e tregut, atraksioneve dhe mesazheve qe destinacionet, furnizuesit e produkteve, dhe distributoret jane duke adoptuar ne nje treg te forte konkurues. Ky profil i ndryshem klientelist perfaqeson tre sfida te nje rendesie kritike per industrine e udhetimeve dhe pushimeve: Fondi Shqiptar i Zhvillimit ·
  30. 30. Plani i Zhvillimit Lokal - Komuna Kryevidh 30 · · · Si te komunikohet efektivisht gama e produkteve, atraksioneve dhe eksperiencave te destinacionit; Si te zhvillohet nje produkt inovativ, fleksibel i pershtatshem per nevojat e klientit; dhe, Si te arrihet shperndarja efektive e nje produkti qe duhet te plotesoje nje game te gjere kerkesash individuale. Keto tendenca dhe sfida kerkojne nje pergjigje strategjike qe e kenaq kete model ndryshues kerkesash nga ana e konsumatoreve. Turizmi po ofron gjithnje e me shume akomodime fleksible qe lejojne klientet te organizojne pushimet e tyre. Tipikisht po segmentohet produkti turistik dhe çmimi ne menyre qe te permbushen sa me mire nevojat e nje game te gjere klientesh. Per shembull, hotelet jane duke krijuar evente “tematike”, ku motivimi primar eshte ndjekja e aktivitetit apo interesit. 5.2.3. E ardhmja e turizmit ne komunen Kryevidh Turizmi ne Spille ka perjetuar nje periudhe rritje te konsiderueshme gjate gjashte viteve te fundit. Kjo ka rezultuar ne nje popullarizim ne rritje te destinacionit si shkak i njohjes ne rritje te zones dhe permiresimit te dukshem ne çmimet e aksesit dhe shtrirjes se hoteleve dhe sherbimeve ushqimore. Me tej aksesi ne zone i cili eshte bere me konkurues pritet te vazhdoje shtrirjen ne kontekstin e rrugeve dhe kapaciteteve. Strategjia e tregut e perqendruar drejt nje game te gjere segmentesh te interesave speciale parashikon motivimin e nje numri me te madh vizitoresh ne zone. Llogaritjet me optimiste do tregonin qe trafiku i vizitoreve te huaj do vazhdoje te rritet me nje ritem jo me pak se +5% ne vit pergjate pese viteve te ardhshme. Brenda totalit disa tregje burimesh dhe segmentesh priten te performojne me mire dhe te rriten me shpejtesi me te madhe se ritmi ne total. Ne afate te shkurtra dhe te mesme prespektivat me te mira te tregut priten te vine nga: · · Britania e Madhe: kryesisht per pushime te shkurtra dhe udhetime te interesit te veçante; Evropa Qendrore: pritet rikthimi i rritjes se turisteve nga Gjermania dhe Franca ndersa vendet Nordike perfaqesojne oportunitete te mira ne te ardhmen. Niveli i vizitoreve ne te ardhmen do te varet nga respekti dhe mbrojtja e mjedisit si dhe nga numri i pergjithshem i vizitoreve ne tere zonen e Durresit ashtu edhe ne te gjithe Shqiperine. Problemi i vetem mbetet aksesibiliteti i mjaftueshem dhe i pershtatshem i akomodimit te vizitoreve dhe sherbimeve te tjera turistike.
  31. 31. 31 5.3. Faktoret qe ndikojne ne te ardhmen e turizmit ne komune Performanca e turizmit brenda komunes do te percaktohet gjeresisht nga nje numer faktoresh te jashtem dhe te brendshem. Faktoret e jashtem do te kene impakt ne performance, dhe jane pothuajse jashte kontrollit te Keshillit te Komunes dhe industria ne zone perfshin: · · Nje nivel te rritur popullariteti dhe kerkese jashte zones se Kryevidhit; Kerkesen per pushime apo vizita ditore brenda gjirit te Durresit qe reflektojne kushtet ekonomike te lidhura ngushte me modelet socio-demografike dhe stilin e jeteses. Faktoret e brendshem, sidoqofte, jane ato mbi te cilat autoritetet lokale kane kontroll. Faktoret me te mundshem per te pasur nje impakt ne zhvillimin e turizmit do te jene: · · · · Aftesia e zones te joshe segmente te ndryshme tregu duke ofruar atraksione te pershtatshme, akomodime dhe sherbime ne menyre qe te konkuroje efektivisht me destinacione te tjera; Aftesia konkuruese e zones ne term te cilesise dhe te çmimit te produkteve qe i ofrohet vizitorit; Efektiviteti i marketingut ne terheqjen e vizitoreve ne zone; dhe Konceptimi i drejte i nevojave te veçanta ne gjetjen e prespektivave me te mira per rritjen ne teresi. 5.4. Çeshtjet strategjike 5.4.1 Pikat e forta, Pikat e dobeta, Rreziqet dhe Mundesite e Spillese si nje destinacion turistik. Ne permbledhje analiza SEOT demostron qe: · Komuna Kryevidh, veçanerisht zona e Spillese ka nje liste domethenese pikash te forta ne vijen bregdetare te saj, panoramen, trashegimine kulturore, njerez mikprites dhe karakter relativisht te paster; · Ekzistojne, sidoqofte, shume pika te dobeta si gjendja e mjere e infrastruktures, mungesa e standarteve sanitare, mungesa e trajnimit te fuqise punetore dhe sherbime te varfra turistike qe mund te frenojne zhvillimin e nje industrie te sofistikuar turizmi per shume vite me rradhe. Fondi Shqiptar i Zhvillimit Te mbeshtetur nga perfaqsues te FSHZH-se dhe te kryetarit te Komunes Kryevidh konsulentet kryen nje analize te fuqive, dobesive, mundesive, dhe rreziqeve (Analize SEOT) te turizmit ekzistues dhe potencial te zones. Nje analize e tille ka krijuar nje kornize per produktin qe duhet te zhvillohet dhe veprimet qe do te ndermerren. Kjo analize tregohet ne Shtojcen 1.
  32. 32. Plani i Zhvillimit Lokal - Komuna Kryevidh 32 · Megjithate, mundesite per zhvillimin e tipeve te caktuara te produkteve turistike ne kete zone, pa anashkaluar rreziqet me te cilat perballet zhvillimi i turizmit ne Spille, jane te konsiderueshme. Duke u nisur nga niveli i ulet i bazes turistike ne kete moment, ritmi fillestar i rritjes mund te mos jete substancial por fitimet potenciale mund te jene te medha ne kohe afatgjate. 5.5. Oportunitetet e tregut dhe sfidat Forca e tanishme pozicionale ne treg e kesaj zone eshte kryesisht brenda tregut vendas, ku tradicionalisht ka terhequr kryesisht pushues dhe vizitore ditor. Megjithate, mbipopullimi i establishmenteve turistike ne zonen e afert te Golemit nenkupton qe ka nje nevoje te madhe per resorte dhe resurse plazhi te pandotura, ndersa konkurenca per atraktimin e vizitoreve eshte duke u rritur me perhapjen e mundesive te opsioneve pushuese pertej vizitave ditore. Zona tashme terheq, por ne numer te kufizuar, pushues dhjete deri ne dy javor, ose pushime te shkurtra çlodhese ne formen e vizitoreve ditor. Ka gjithashtu dhe nje numer shume te vogel te vizitoreve me interesa te veçanta, si p.sh. adhurimi i natyres, aktivitetet e ecjes dhe te gjuetise. Keto segmente te tregut jane secili ne rritje dhe ofrojne nje mundesi per destinacionet, te cilat mund te sherbejne si atraksione me nje cilesi dhe çmim qe i pershtatet pritshmerise se tregut. Tabela 6: Segmentet kryesore te tregut ne Komunen Kryevidh Segmentimi i Tregut Situata aktuale Potenciali Pushime tradicionale Pushime te shkurtra Eskursione Interesa speciale Udhetime ditore Te rendesishme Te kufizuara Te kufizuara Te kufizuara Te rendesishme Ne ulje Ne rritje Ne rritje Ne rritje Statik Burimi: Vleresimi i konsulenteve bazuar ne kerkimet, konsultimet dhe observimet e tyre Ndryshimi i rrethanave, per shembull, prosperitet i rritur ekonomik, stili i jeteses dhe potenciali ne rritje per te terhequr vizitore te huaj ofron nje oportunitet te rendesishem per kete destinacion. Mundesite e tregut per turizem ne Spille permblidhen ne tabelen 7, duke reflektuar nje model segmentimi per terheqjen e vizitoreve bazuar ne motivimin per eksperiencen qe ofron udhetimi.
  33. 33. 33 Tabela 7: Kerkesa e Projektuar per Komunen Kryevidh Segmenti i tregut Rekreacion Deti dhe Vendi Eskursione Interesa speciale Shendeti/Fitnesi/Pjesmarrja Udhetime ditore Pushime te gjata Pushime te shkurtra - Burimi: Vleresimi i konsulenteve bazuar ne kerkimet dhe konsultimet e tyre Çelesi i tabeles: •= mbi rritjen mesatare; “= rritje mesatare; - = pak ndryshim apo rritje Pas pushimeve turistike tradicionale, prospektet me te mira per turizmin ne zone bazohen ne turizmin rural, dhe te pushimeve me interesa te veçanta, qe perfshijne eksplorimet individuale dhe aktivitetet e trashegimise kulturore. Fondi Shqiptar i Zhvillimit Aktoret e zones jane me konfident ne parashikimin e rritjes nga jashte komunes sesa ne brendesi te saj. Shumica e atyre me biznese parashikojne qe ritmi i rritjes ne kerkesen e jashtme do te tejkaloje dukshem rritjen e kerkeses nga tregu i brendshem. Prospektet me te mira per rritje ka shume te ngjare te jene tregjet e Kosoves dhe Maqedonise, dhe me vone ato te Gjermanise, Austrise dhe vendeve Skandinave.
  34. 34. Plani i Zhvillimit Lokal - Komuna Kryevidh 34 QELLIMET, STRATEGJIA 6. QELLIMET, VIZIONI & STRATEGJIA 6.1 Qellimet e zhvillimit te turizmit Turizmi ne komunen Kryevidh eshte duke kaluar nje periudhe rritje te qendrueshme me mundesi me te larta ne te ardhmen e afert. Rritje domethenese eshte parashikuar e vizitoreve te huaj kryesisht nga Kosova and Maqedonia, ndersa stilet e reja te jeteses do ndryshojne kerkesen turistike vendase. Objektivat kyçe per turizmin jane qe: · · · Te rrise rendesine e tij brenda ekonomise locale permes fitimeve te rritura dhe krijimit te vendeve te punes; Te siguroje qendrueshmerine e sektorit turistik; Te optimizoje kushtet socio-kulturore dhe cilesine e jetes per rezidentet. 6.2 Vizioni mbi zhvillimin e turizmit Turizmi me shume gjasa do te jete nje sektor kryesor biznesi ne zonen e Kryevidhit gjate dekades se ardhshme, duke kontribuar keshtu ne rritjen ekonomike dhe ne prosperitetin shoqeror. Ndersa atraksioni kryesor do vazhdoje te jete pamja bregdetare dhe burimet natyrore, profili i tregut te turizmit per Kryevidhin do zhvendoset nga nje predominim i tregut masiv te vizitoreve veror ne nje larmi te me madhe te turisteve te ngritur, aktiv dhe me vigjilent si brenda ashtu edhe jashte Shqiperise. Eksperienca te reja turistike do te ofrohen te cilat do pasurojne atraktivitetin e zones dhe do jene nje arsye me shume per vizite. Cilesia e experiences se vizitoreve do rritet nga investimet ne sherbime ne nje mjedis te mbajtur mire dhe do te pasurohet nga standartet e permiresuara te sherbimit dhe te vleres se duhur te lekut te harxhuar. Ky vizion per te ardhmen parashikohet mbi bazen e nje grupi zgjedhjesh strategjike thmelore, te cila kane lidhje me: · · · Tipin dhe shkallen e turizmit te deshiruar per zonen; Segmentet e tregut te cilat perputhen me mire me destinacionet; aspiratat; dhe Menyrat me efektive per te komunikuar me objektivat e tregut.
  35. 35. 35 Vizioni i mesiperm eshte optimal nga nje numer prespektivash te cilat perfshijne: · · · Interesat me te mira te operatoreve egzistuese; Benefitet me te mire per qendrueshmerine afatgjate ekonomike, mjedisore dhe shoqerore; dhe Kujdesjet ndaj tendencave ne ndryshim e siper te klienteve. 6.3 Parimet drejtuese Principet themelore udhezuese te cilat duhet te formojne strategjine dhe te asistojne ne menaxhimin e zhvillimit turistik ne te ardhmen jane: Turizem i Qendrueshem: Turizmi eshte nje sektor investimi afatgjate e ardhmja e te cilit varet shume ne menyren se si asetet natyrore dhe njerezore menaxhohen. Mbishfrytezimi i aseteve dhe potencialeve te tyre ka pasur efekte negative ne destinacione te tjera persa i perket te ardhmes se rritjes turistike. Zhvillimet qe kane nje impakt negativ tek mjedisi, te cilat jane afatshkurter, voluminoze dhe oportuniste ne natyre duhen te ndalohen. Tipi i turizmit ideal eshte nje i cili do ofroje zbavitje/çlodhje te permiresuar, pasurim jetese, mjedise pune dhe mesimi dhe mundesi te gjera karriere. Aspekte kryesore te cilat kerkojne vemendje ne menyre qe te sigurohet nje sektor i qendrueshem turizmi, jane politikat e perdorimit te tokes; menaxhimi i mjedisit fizik; konservimi i vendeve me trashegimi natyrore dhe kulturore; zhvillimi i produkteve te diktuara nga tregu; dhe investimi ne burimet njerezore. Investim Selektiv: Eksperienca ne vende te tjera ka treguar qe rritja e tregut vjen si rezultat i : investimit te madh ne zhvillim produkti dhe reklamim. Eshte e qarte qe investimet ne produkt per te ardhmen duhet te fokusohen me shume tek mangesite dhe te jene te afta te zbatohen. Strategjite per investimin ne te ardhmen duhet te jene teper selektive dhe te fokusuara ne objektivat e tyre. Me rrethanat e veçanta dhe sfidat qe po perballen resortet tradicionale si Gjiri i Durresit dhe Golemit, sidomos ne pjesen e akomodimit te vizitoreve, nje shembull shtytes mund te realizohet per investime specifike per te riadresuar keto çeshtje nepermjet ndihmave te medha dhe/ose ulje ne taksa. Tregjet e shenjestruara: Ne nje treg ne zgjerim dhe gjithnje e me shume konkurues suksesi : mjedisor do jete i varur ne identifikimin e prospektivave me te mira dhe zgjedhjen e menyrave me efikase per te komunikuar me keto objektiva tregu. Teknologjia e Informacionit Fondi Shqiptar i Zhvillimit Perfitim: Bizneset brenda sektorit duhet te nxjerrin nje fitim te mjaftueshem per te siguruar : zgjerim te metejshem permes investimit. Tradicionalisht shumica e bizneseve ne kete sektor kane nxjerre perfitime relativisht te uleta. Perfitimi i sektorit ka nevoje per permiresim me ane te perdorimit te rritur te aseteve, veçanerisht i atyre me kapital te larte siç jane akomodimet; introduktimi i eficiencave me te medhaja, sidomos per numrin e madh te ndermarrjeve te vogla apo mesatare; dhe sigurimi i te ardhurave nga shitjet voluminoze te arrihen mbi bazen e strategjive me “vlere te shtuar” sesa nga uljet e vazhdueshme te çmimeve.
  36. 36. Plani i Zhvillimit Lokal - Komuna Kryevidh 36 eshte duke ndryshuar menyren me te cilen destinacionet dhe produktet turistike konkurojne. Zgjedhjet strategjike per zhvillimet ne te ardhmen turistike per Komunen Kryevidh duhet te fokusohen ne aspektet unike te zones dhe duhet te ofrojne nje experience te larmishme qe do te joshte tregjet potenciale te identifikuara. Zgjedhja e tregjeve duhet te percaktohet nga potenciali i vleres respektive te tyre ne aspektin e pershtatshmerise me produktet e zones dhe tipit te turizmit qe kerkohet; dhe impakteve mjedisore dhe ekonomike, sidomos ne lidhje me zgjerimin e sezonit dhe qendrueshmerise se biznesit. Partneriteti Publik dhe Privat: Destinacionet e suksesshme jane ato te cilat jane perfshire ne nje partneritet midis sektorit publik dhe privat. Bashkepunimi me i madh dhe integrimi i perpjekjeve duhet te jene nje prioritet i larte per zhvillimin e turizmit ne Komunen Kryevidh. Nje bashkepunim i dhe mirekuptim reciprok do jene te nevojshme per te planifikuar dhe implementuar ne menyre efektive zhvillimin e produktit, marketingun dhe strategjite e sherbimit te vizitoreve Partneriteti efektiv duhet te perfshije komunikimin e shtrire dhe mekanizmat efikas konsultiv dhe zbatues per te siguruar nje koherence dhe qendrueshmeri ne zbatimin e strategjise turistike. Ndryshimi i roleve dhe rrethanave ofrojne gjithashtu mundesi me te madhe sesa ne te kaluaren per sipermarrje te perbashketa dhe forma te tjera bashepunimi. 6.4 Implikimet strategjike te qellimeve dhe vizionit Implikimet strategjike te vizionit te percaktuar kerkojne pergjigje te forta nga ana e aktoreve te turizmit qofshin ato private, publike apo vullnetare. Ne kohe afatshkurter dhe mesatare industria e turizmit ne zone ka nevoje te levize nga nje situate ku reagon ndaj kushteve te tregut dhe konkurenteve ne nje pozicion ku prodhon kerkese. Perndryshe autoritetet e komunes do deshtojne ne perballimin e konkurences ne nje treg pune gjithnje e me kompleks dhe konkurues. Qellimi qendror ekonomik – rritja e te ardhurave nga turizmi – duhet te kete pese objektiva kryesore: · · · · · Shpenzim i rritur nga çdo vizitor: duke ofruar aktivitete te cilat inkurajojne vizitorin per te shpenzuar me shume para dhe/ose te zgjase qendrimin; Me shume vizitore te huaj: nje rritje e pergjithshme ne numrin e vizitoreves, brenda kapaciteteve mbajtese, duke terhequr nje pjese me te madhe te vizitoreve te huaj do te rrise te ardhurat e turizmit; Mbajtja e pjeses se tregut vendas: ne nje treg qe ndryshon, sfida per Kryevidhin do te jete te mbaje pjesen e vet te tregut per turistet pushues apo ditor; Sezon me i gjate: nevoja per te futur mekanizma me inovativ per te zgjeruar sezonin turistik, siç jane evente inskenimi, udhetime kreative, etj. te cilat gjenerojne me shume te ardhura dhe perfitime ne sektorin turistik; dhe Kujdesja per tregjet e veçanta: rritja e segmentimit te tregut dhe e burimeve te kufizuara te tij dikton qe Kryevidhi duhet te fokusohet me shume ne interesat specifike te veçanta qe perfshijne turizmin me baze rurale.
  37. 37. 37 Figura 8: Arritja e Vizionit Rritja e te ardhurave nga turizmi Qellimi Objektiavt Strategjite Terheqja e vizitoreve te huaj Shpenzimet e rritura per vizite Fokusimi ne prospektet e zgjedhura te tregut “Fokusim Tregu” Zgjatja sezonit turistik Zgjerimi dhe permiresimi i produktit turistik Kujdesja per tregjet e interesit te veçante Permiresimi i vleres se lekut te shpenzuar mire “Sigurimi i Cilesise” 6.5 Strategjite Themelore Bazuar ne keto keshilla dhe qellime, tre strategji “themelore” te propozuara jane te meposhtmet: Fokusim me i mire tek tregu: Kerkon vendosmeri ne resurset e nevojshme te tregut kundrejt atyre te zgjedhura qe ofrojne potencialin me te mire me kalimin e kohes. Kjo vendosmeri duhet te bazohet ne kerkimet dhe partneritetet efektive. Kjo e fundit do te kerkoje ekspertize te mjaftueshme per te maksimizuar impaktin e kombinuar te aktiviteteve publike dhe private ne treg. Zhvillimi i nje sere akomodimesh per vizitore, “atraksionesh” dhe sherbimesh per te terhequr turiste te rinj. Zhvillimi duhet te jete ne sinkroni me mjedisin, shkallen, dhe aspiratat e destinacionit megjithe kujdesin per nje treg qe sofistikohet gjithnje e me shume. Ofrimi i “Sigurise se Cilesise”: Çeshtje kyçe si shperndarja cilesore e sherbimeve, dhe organizimi midis entiteteve te ndryshme te perfshira ne turizem ne te dy sektoret privat dhe publik, duhet te adresohet per te siguruar nje kenaqsi me te madhe te vizitoreve dhe çmime te pelqyeshme. Fondi Shqiptar i Zhvillimit Zhvillim i Produktit Turistik
  38. 38. Plani i Zhvillimit Lokal - Komuna Kryevidh 38 Strategjite themelore jane te nderthurura dhe te ndervarura dhe si te tilla, arritja e qellimeve eshte e paparashikuar mbas adoptimit dhe implementimit te tyre. Elementet rekomanduese ne keto strategji te gjera themelore jane te detajuara ne Kapitujt 7, 8 dhe 9. Tabela 9: Strategjite themelore per elementet baze 1. Fokusim tregu • • • • • • Fokus ne sektoret e tregut me “prospektet me te mira”; Investim me i madh ne reklamimin e destinacionit; Caktimi i objektivave agresive dhe motivacioneve te sektorit; Zhvillimi I tregjeve te fshehta fokusuar ne aktivitete dhe interesa; Publikimi dhe Analiza e ”Planit te Veprimit Turistik” vjetor; Eksplorimi i kanaleve te reja te shperndarjes 2. Zhvillim i “Motorreve Rritese” • Fokus ne burimet e avantazhit siç jane mjedisi natyral bregdetar dhe rural, dhe i atraksioneve te krijuara nga njeriu duke perfshire ketu htjellat e Bashtoves dhe Turres; • Projektimi, konservimi dhe menaxhimi i mjedisit; • Krijimi i atraksioneve te reja per segmente te ndryshme te tregut siç jane turizmi i integruar rural me karavane dhe ngjarje kulturore; • Investimi ne infrastrukturen esenciale; • Krijimi i nje ambienti miqesor fiskal dhe ekonomik kundrejt biznesit; 3. Sigurimi i Cilesise • Promovimi i nje kulture turistike miqesore ndaj mjedisit ne te gjitha fshatrat e komunes permes sensibilizimit efektiv publik dhe programeve edukative; • Cilesia dhe Vlera per leket e shpenzuara for money experience; • Menaxhimi dhe shperndarja e sherbimeve tek klientet; • Sigurimi i trainimeve te mjaftueshme ne aftesite konkuruese; • Krijimi i nje sektori te ri partneriteti publik-privat midis autoriteteve lokale dhe biznesit.
  39. 39. 39 STRATEGJIA “FOKUSIM 7. STRATEGJIA E TREGUT “FOKUSIM ME I MIRE”. 7.1. Objektivat e tregut Strategjia e tregut duhet te adresoje objektivat e meposhtme: · · · · · · Te kompensoje per uljen e pritur ne disa nga tregjet tradicionale te zones duke penetruar ne burimet e reja te tregut; Te rrise te ardhurat e turizmit permes shpenzimeve mesatere me te larta per vizite nga nje numer me i madh vizitoresh; Te arrije nje balance me te mire midis kerkeses dhe ofertes permes perdorimit me te mire te kapaciteteve, veçanerisht jashte kulmit te muajve veror; Te terheqe nje varietet optimal te vizitoreve nga burimet e tregut per te maksimizuar te ardhurat ne te njejten kohe te siguroje nje kompatibilitet te segmenteve turistike ne zone; Te largohet nga masa e ulet e vizitoreve te detit drejt nje tregu me te segmentuar percaktuar nga tipi i pushimeve dhe motivimit; dhe Te siguroje shperndarjen e duhur dhe efektive te produktit turistik brenda objektivave te percaktuara te tregut. Me tutje, strategjia e tregut duhet te adresoje nje numer variantesh, si: · Mundesine qe paraqet tregu ne zgjerim e siper jashte Shqiperise; Kompleksitetin ne rritje te tregjeve – ndryshimi i tendencave te klienteve, konkurenca ne rritje, dhe nje spekter i gjere motivesh qe percaktojne zgjedhjen e destinacionit; Konkurencen ne rritje nga zona te tjera te Bregdetit Adriatik. Tregu i zones duhet ne kete menyre te mbuloje nje numer strategjish te cilat mund te analizojne shume mire objektivat e sektorit sikurse te adresojne efektivisht çeshtjet dhe tendencat te cilat do te percaktojne performance ne nje treg pune sfidues. Strategjia e rekomanduar eshte ajo e kerkeses se arritur permes: · Nje fokusimi te mprehte ne permiresimin e aftesise konkuruese qe arrihet permes nje pozicionimi te destinacionit sebashku me nje segmentim me te madh te produkteve kundrejt tregjeve te pazbuluara; Fondi Shqiptar i Zhvillimit · ·
  40. 40. Plani i Zhvillimit Lokal - Komuna Kryevidh 40 · · Nje rifokusimi ne tregun me prospektiv me te mire permes priorizimit dhe selektivitetit me te theksuar; dhe Nje ridizenjim i komunikacioneve dhe distribucioneve brenda tregjeve. 7.2. Pozicionimi i tregut Kerkimet e fundit, konsultimet dhe analiza e tregut konfirmojne qe pozicionimi i zones eshte nje nga nga me te mirat e bregdetit Adriatik, nje vend plazhsi tradicionalisht i pelqyeshem si nga pushuesit e rregullt ashtu edhe nga vizitoret ditor. Zona aktualisht eshte pozicionuar fuqishem ne kontekstin e imazhit ne tregun vendas dhe do konkuroje rezorte te tjera bregdetare si Durresin, Golemin, Semanin dhe Vloren. Pozicionimi i zones do kerkoje projektimin e nje numri atraksionesh te cilat do sherbejne si motivime per segmente te caktuara te objektivave te tregut. Sfida do konsistoje ne projektimin e ketyre atraksioneve te cilat do t’i japin veçanti destinacionit, duke marre parasysh tendencat e tregut dhe objektivin e terheqjes se turistave qe shpenzojne me shume pergjate gjithe vitit. Nga kerkimet, duket qarte qe vlerat themelore duhet te jene: · · · · Mjedisi natyror: deti, bregdeti dhe panorama; Nje sere atraksionesh per vizitorin ditor; Sportet e ujit dhe aktivitetet ne natyre; Derdhja e lumit Shkumbin dhe Laguna e Karavastase; Idealisht permiresimet e imazhit duhet te perfshijne: · · · · Nje varg atraksionesh interesante te trasheguara; Nje game te gjere te “gjerave per te pare dhe per te bere”; Nje mjedis i pasur rural; dhe Opsione akomodimi per vizitore te rangut te larte. 7.3. Segmentimi i tregut Segmentet kryesore ne te cilat zona realisht mund te konkuroje bazuar ne nje potencial ne rritje e siper si rrjedhoje e paqes dhe permiresimit te produkteve jane si me poshte: Tregu i Brendshem Pushime tradicionale; · Udhetime ditore; · Pushime te shkurtra dhe mesatare; · “ Zbavitje; · “ Aktivitete; · Evente dhe takime
  41. 41. 41 Tregu i Jashtem · Shetitje; · Pushime te shkurtra zbavitese; · Aktivitete te interesit kulturor; · Aktivitete ne rritje te interesit special, siç eshte ecja, ciklizmi, lundrimi, vrojtimi i shpendeve, etj. luajne nje rol percaktues gjithnje e ne rritje per zgjedhjen e destinacionit Meqenese konkurenca per kete segment ne zgjerim po rritet, eshte e rendesishme qe Spilleja te konkuroje ne keto segmente ku mund te ofroje nje avantazh krahasues si p.sh. natyror dhe kulturor. Ndersa tregje te vogla ekzistojne per keto tipe aktivitetesh, autoritetet e komunes duhet t’i japin prioritet ketyre segmenteve sipas aftesise se tyre per te arritur objektivat e zgjerimit sezonal, utilizimit te produktit dhe rendimentit, duke pasur parasysh qe ne çdo rast volumi i vizitoreve do te jete i vogel. Megjithate, potenciali per te paraqitur nje imazh te shumellojshem dhe vendosja e nje reputacioni per ekselence eshte me sinjifikativ. Nje karakteristike e rendesishme e segmenteve te rritjes eshte perputhshmeria midis interesit apo aktivitetit dhe mjedisit rural. Ndersa shkalla e atraksioneve te turizmit rural brenda Komunes Kryevidh eshte e pakufizuar, ekziston padyshim mundesia e reklamimit te pushimeve dhe atraksioneve te cilat do te ofrojne nje kunderbalance te çmueshme te imazhit tradicional plazhist te zones. 7.4 Rekomandime Fushatat e ndergjegjesimit te pergjithshem te destinacionit ne tregun vendas dhe ne Republiken e Kosoves dhe te Maqedonise duhet te zgjerohen gradualisht ne perfshirjen e nje game te gjere motivacionesh dhe produktesh zbavitese. Edhe pse TV eshte mjeti me i fuqishem per te krijuar nje reklamim imazhi, ai eshte i kushtueshem dhe shfrytezimi me i madh i publicitetit permes publikimit te stileve te jeteses, radiove dhe programeve televizive do te jete e nevojshme per te komunikuar nje sensibilitet te ri te diversitetit ne opsionet e pushimit drejt tregut potencial. · · · Ne shenjestrimin e tregjeve pertej detit, promovimi duhet te perqendrohet ne te ardhurat e tregtise se udhetimit dhe agjencive turistike te huaja. Ne fillim nje numer i kufizuar produktesh per akomodim duhen promovuar per pajisjen me to gjate udhetimit, eskursioneve, apo pushimeve te golfit; Publiciteti ne mediat e pershtatshme do te perfaqsoje nje aspek te rendesishem per krijimin e sensibilitetit dhe kredibilitetit brenda segmenteve; Kooperativat e tregut, duke inkorporuar furnizuesit e produktit dhe akomodimit ne zone, duhet te inkurajohen. Gjithashtu operatoret duhet te inkurajohen per te marre pjese ne konsortet nacionale te marketimit, si Fondi Shqiptar i Zhvillimit Keto komunikime mund te prezantohet me efektivisht dhe te cilesojne eksperiencen e produktit perveç asaj te destinacionit.
  42. 42. Plani i Zhvillimit Lokal - Komuna Kryevidh 42 · · forumet turistike nacionale dhe internacionale. Formimi i Shoqates Hotelore te Spillese paraqet nje shembull te mire te marketingut destinacional kooperativ i cili duhet te pasurohet duke bere pjese ne organizata te shkalleve me te medhaja dhe konsorte marketing te mirnjohura per hotelet ne Shqiperi. Marketingu i zonave rurale duhet te kerkoje projektimin e joshjeve tek ata te cilet do terhiqen per nje vizite ne ndjekje te nje aktiviteti te caktuar sebashku me ata pushues te rregullt te cilet mund te nxiten te eksplorojne brendesine rurale me nje udhetim ditor; Fushata direkte te bazuara ne shifra drejtuar individeve apo grupimeve te ndryshme ne agjencite shqiptare dhe te huaja duhen te ndermerren; Zhvillimi i nje eebsite turistik interaktiv, me lidhje te mira me site te tjera duhet te jete nje prioritet.
  43. 43. 43 STRATEGJIA PRODUKTIT 8. STRATEGJIA E ZHVILLIMIT TE PRODUKTIT Strategjia e produktit merret me ndryshimin e produktit ne nje menyre te tille per ta bere ate me joshes per objektivat e tregut. Strategjia ka per qellim te arrije pese objektivat turistike, specifikisht: · · · · · Te terheqe vizitore nga tregje te reja; Te nxise pushime me te gjata; Te rrise shpenzimet e çdo vizitori; Te zgjase sezonin turistik; dhe Te terheqe turiste te interesave te veçanta. Meqenese kerkesa turistike eshte e drejtuar nga produkti, tipi dhe cilesia e produktit turistik ne oferte do percaktoje suksesin apo deshtimin e tregut te punes. Per shkak se produkti me i mire fiton, strategjia e produktit duhet te jete e afte te gjeneroje nje produkt te klasit te larte. Kerkime dhe analizat kane identifikuar nje numer mangesish te produktit ne zone qe kane nevoje per rishikim. Themelore per suksesin e strategjise se produktit do te jete implementimi i nje numri konceptesh specifike: · · · · Nje varg eksperiencash turistike “gjera per te pare dhe bere”; Krijimi i arsyeve te reja per te vizituar zonen te cilat do jene terheqes per tregjet jashte Kryevidhit; Interpretimi dhe prezantimi i trashegimise natyrore dhe shoqerore te zones; dhe Ofrimi i nje sere akomodimesh te pranueshme nga tregu. Aspekti me i rendesishem terheqes i nje destinacioni apo zone per vizitoret mund te percaktohet gjeresisht si grumbulli i atraksioneve qe i japin njerezve shkak per te vizituar. Keto arsye per te vizituar nje vend zakonisht referohen si “atraktore”. Ndersa komuniteti i biznesit ne Kryevidh ka nje grumbull tashme te vendosura atraksionesh te cilat deri diku perputhen me nevojat e tregut vendas, sfida me te cilen perballet zona qendron ne menyren se si te siguroje nje varg atraksionesh te pershtatshme qe do joshe turistat e se nesermes nga Shqiperia dhe me pertej detit. Fondi Shqiptar i Zhvillimit 8.1 Atraksionet
  44. 44. Plani i Zhvillimit Lokal - Komuna Kryevidh 44 Nese partneriteti publik-privat ne Komunen Kryevidh do te jete konkurues ne tregjet e reja potenciale dhe te plotesoje nevojat e klienteve te se ardhmes, zona ka nevoje te krijoje arsye te forta per ta vizituar. Keto arsye duhet te joshin si turistet e huaj ashtu edhe pushuesit e rregullt vendas, dhe ne te njejten kohe te pasuroje atraksionet turistike te zones. Vetem ne kete menyre mundet qe autoritetet e komunes dhe bizneset lokale te permiresojne pozicionin konkurues ne nje potencial tregu gjithnje e ne rritje por me seleksionues. Nje dobesi strategjike tashme e identifikuar eshte mungesa aktuale e arsyeve te dallueshme per te vizituar zonen te cilat do te terhiqnin segmente te ndryshme te tregut dhe baza produktive relativisht e varfer, e cila do lejoje zonen te konkuroje ne segmentet turistike te interesit te veçante. atraksioneve: Mangesite e identifikuara ne vargun e atraksioneve Kerkimet dhe analizat tregojne qe aktualisht zona ka nje numer problemesh ne vargun e atraksioneve ne oferte. Mangesite kryesore e nje tregu burimor me te gjere dhe qe perputhet me nevojat e tregjeve burimore nderkombetare dhe vendase jane: · · · Trashegimia: zona prezanton ne menyre te varfer trashegimine e saj natyrore dhe kulturore drejt nje tregu i cili e vlereson shume trashegimine si nje motivim per te vizituar zonen; Aktivitetet: si nje destinacion pushimi per aktivitete zona njihet ekskluzivisht si nje destinacion plazhi. Potenciali atraktiv per tregjet me interesa te veçanta eshte aktualisht i pa eksploruar. Zbavitja: kujdesi zbavites per vizitoret pushues gjate darkave eshte nje kerkese esenciale per nje zone turistike. Perveç gjerave te mesiperme, do te jete e rendesishme per autoritetet e Komunes Kryevidh te sigurojne qe ka nje numer te mjaftueshem atraksionesh pamore te cilat mund te kapin vemendjen vizitoreve turistik dhe t’i shtyjne ata te ndalen ne zone gjate rruges drejt ose nga rajoni i Vlores. Keto “shtysa ndaluese” mund te variojne nga nje mjedis i kendshem mikprites deri ne atraksionet specifike lehtesisht te dukshme te cilat mund te nxisin nje visitor te ndaloje. Strategjia atraktive e rekomanduar Ne zhvillimin e atraksioneve te reja eshte ajo e cila do: · · · maksimizoje efektin “gjenerues” permes numrit optimal te segmenteve; zhvilloje nje dallueshmeri, idealish nje unicitet, brenda Kryevidhit; dhe siguroje fonde per sektorin privat dhe menaxhim per te pasur fizibilitet. Ndersa shumica e atraksioneve kane te ngjare te lokalizohen brenda “trekendeshit te sherbimit” (Spilleja-Keshtjella e Bashtoves-Derdhja e Shkumbinit), zhvillimi i turizmit te brendshem rural ne te ardhmen rekomandohet i cili do te plotesoje atraksionet bregdetare.
  45. 45. 45 Ne adresimin e kesaj çeshtje, atraksionet jane kategorizuar si me poshte: · · “atraksione te forta” i referohet atyre qe jane investime kapitale dhe qe tipikisht jane ndertimet e reja apo konvertimi ose perdorimi i ndertesave ekzistuese; dhe, “atraksione te buta” te cilat tipikisht perdorin burimet ekzistuese permes organizimit dhe resurseve njerezore sesa investimit ne kapital. 8.1.1. “Atraksionet e Forta” Ne zhvillimin e opsioneve te atraksioneve qe kerkojne investim kapitali nje varg produktesh u identifikuan. Ne secilin rast mundesia e tregut u vleresua e ndjekur nga nje vezhgim paraprak i pershtatshmerise, veçantise dhe shendetit te pergjithshem te tregut. Brenda kontekstit te nje strategjie zhvillimi turistik nje vleresim i pergjithshem, bazuar kryesisht ne eksperiencat e meparshme, u perdor per te vleresuar shkallen dhe mundesine e atraktivitetit te investimit dhe fizibilitetit te veprimit. Lista treguese e meposhtme e prospekteve prezantohet mbi bazen qe secila: · · · ka aftesine te terheqe vizitore te rinj ne zone dhe / ose te rrise shpenzimet e vizitoreve; eshte e nje shkalle dhe risku jo ne disporcion me mundesine fitimprurese; dhe ploteson nje mangesi produkti te identifikuar dhe nevoje te projekuar nga vizitoret. Kampingu me rulota. Nje program zhvillimi i pasur mjedisor te nje grupimi plotesues atraksionesh propozohet, duke zgjedhur nje vend te pershtatshem per aktivitete me karavana pergjate bregut te Spillese. Autoritetet e komunes se bashku me perfaqesuesit e biznesit jane entuziast rreth suksesit te kesaj sipermarrje. Ky projekt do perfshij pastrimin e disa shkurreve dhe barishteve, ndertimin e nje ure prej druri qe te çon ne zonen e plazhit, rregullimin e pershtatshem te nje rruge 240 m te gjate, qe lidh vendin per karavane me rrugen e fshatit, dhe mirembajtjes te hapesires se gjelber. Nje perzierje mallrash te cilesise se veçante do jete e nevojshme si dyqane me punime dore, produkte ferme, etj. Parkimi per makina duhet gjithashtu te merret parasysh ne pjeset anesore te vendit te kampingut. Ndertimi i bareve te hapura dhe i banjove publike pergjate plazhit Plotesimi me keto kerkesa infrastrukture eshte nje domosdoshmeri, sepse per momentin pothuajse te gjithe vizitoret I kryejne nevojat e tyre ne det. Ndertimi i dusheve publike do te mbuloje nevojat e plazhisteve. Ne kete moment ekzistojne dy apo tre ndertesa betoni qe i Fondi Shqiptar i Zhvillimit Nje vleresim paraprak tregon qe secila nga te meposhtmet eshte e mundshme, dhe e nje rendesie te madhe per diversifikimin e produktit turistik.
  46. 46. Plani i Zhvillimit Lokal - Komuna Kryevidh 46 ofrojne turisteve pije freskuese dhe sherbime ushqimore. Per shkak te vleres se shkelqyer natyrore te zones se plazhit, ndertime te tjera te ketij lloji duhen te ndalohen. Ne vend te tyre, autoritetet e komunes duhet t’i japin liçenca aktiviteti operatoreve te cilet marrin persiper ndertimin e sherbimeve te levizshme ne perputhje me zhvillimin e rregullt dhe principeve estetike. Arena e jashtme (ne natyre). Nje pike-takim i dedikuar me sherbime te ndertuara posaçerisht per motorrat e ujit, eventet e garave me makina dhe biçikleta, sebashku me perdorimin zbavites. Vendi gjithashtu mund te perdoret per aktivitete apo evente te tjera zbavitese. Nje piketakim i ri jashte rruges do te konsolidonte pozicionin e zones si nje lokalitet per sportet motorrike dhe te parandalonte presionin e mundshem te sigurise dhe ate mjedisor mbi vazhdimsine e sporteve motorrike ne rruget publike. Keshtjella e Bashtoves. Si vendi me i madh historik ne rrugen kryesore turistike drejt zones, nje permiresim sinjifikativ ne interpretimin e kesaj pike dhe aksesit te saj nga vizitoret propozohet ne kete strategji. Ky vend mund t’i hapet vizitoreve lokal dhe te huaj duke organizuar aktivitete te ndryshme zbavitese, siç jane eventet gastronomike ku receta tradicionale gatimi i paraqiten/demostrohen vizitoreve. Ne bashkepunim me autoritetet rajonale qe kujdesen per monumentet e kultures, keshtjella mund te kthehet me sukses ne nje teater apo kinema te hapur, ku turistet mund te kene mundesine te shikojne filma te pakten dy here ne jave. Ne realizimin e implementimit te ketyre aktiviteteve, propozohet ndriçimi i vendit se bashku me rregullimin e rruges qe te çon drejt keshtjelles. Evenimente tematike zbavitese Nje event i caktur mbremjeje qe organizon darken dhe zbavitjen per turistat me pushime te gjata sugjerohet. Temat per t’u konsideruar mund te perfshijne menu autentike, kamarier te veshur me rroba tradicionale dhe muzike. Vendet potenciale mund te jene hotelet ekzistuese, restorantet, ose nje vend i veçante siç eshte Keshtjella e Bashtoves. Serf. Nje pike per Serf. Propozohet nje qender qe ofron dhoma zhveshje me çeles, ruajtje, magazinim te paisjeve dhe mirembajtje. Megjithese shpenzimet ditore te ketij sporti mund te mos jene te larta, qendra e re do ndihmoje ne konsolidimin e zones si sport terheqese, do rrise sensibilizimin dhe do ofroje sherbime integruese te pershtatshme per vizita ne grupe edhe jashte muajve kulmor. Muzeu Rajonal i Kryevidhit. Megjithese nuk eshte nje atraksion kryesor turistik, ndertimi I nje muzeumi rajonal te ri ne fshatin Spille paraqet nje mundesi per t’i prezantuar turisteve aspekte te trashegimise se zones nepermjet ekzibicioneve speciale dhe/ose interpretimit te vendeve te aferta si Rreth Grethi.
  47. 47. 47 Figura 2: Disa pamje nga Keshtjella e Bashtoves Laguna e afert e Karavastase. Kjo lagune e cila lokalizohet ne jug te derdhjes se Shkumbinit eshte vendi kenetor me i madh i Shqiperise. Brenda zones se Karavastase ekzistojne tre kategori te Zonave te Ruajtura: (i) Laguna e Karavastase, e cila eshte Rezervat i Ruajtur Natyror, (II) Parku Nacional i Divjakes, dje (III) Rezervati Natyror i Kularit. Keneta strehon nje numer te madh shpendesh uji dimeror dhe eshte gjithashtu nje vend i madh banimi per specie te rrezikuara. Te pakten gjashte specie shpendesh ne Karavasta perfaqesojne gjallesa te rendesise nderkombetare, mes te cilave ja vlen te permendet prezenca e Specieve Globalisht ne Rrezik siç jane Pelikani i Dalmacise, Shqiponja me njolla, etj. Si rrjedhoje, potencialet per rekreacion permes turizmit natyror (duke perfshire eskursionet natyraliste, vrojtimi i shpendeve, ngarja e kuajve dhe gjuetia me kritete kujdesi) jane reale dhe mund te sherbejne si magnet per terheqjen e turisteve. Turizmi rural. Vazhdimi i projekteve turistike ne shkalle te ulet ne zonat rurale eshte shume i deshirueshem nese akomodimi eshte i lidhur me aktivitete te veçanta, si ecja, peshkimi, ngarja e kuajve, çiklizmi, etj. Megjithese turizmi rural nuk ka te ngjare te jete i forte ne treg, Fondi Shqiptar i Zhvillimit Gryke derdhja e lumit Shkumbin. Bukuria potenciale e Gojes se Lumit Shkumbin per turizem akoma nuk eshte kuptuar. Zhvillimet e tipit me impakt te ulet duhet te perfshijne akses nga anet dhe vende qendrimi dhe perdorim i kontrolluar i mjeteve motorike per zbavitje. Bukuria e shtratit te lumit dhe ecjet aty jane gjithashtu shume te pelqyeshme. Iniciativat e zhvillimit ne rruge e siper duke perfshire qendrimet anesore, permiresimet e vendit ku ecet jane te mirepritura te cilat duhen te inkurajohen me qellim eksplorimin e metejshem te bukurise dhe potencialit rekreacional te Lumit Shkumbin.
  48. 48. Plani i Zhvillimit Lokal - Komuna Kryevidh 48 nje potencial i fshehte ekziston per te terhequr vizitore per nje experience rurale te veçante. Eshte e mundur te terheqe gjithashtu vizitore te tjere ditor. Produktet reçente te zhvilluara si dyqane ferme, studio vazosh prej dheu, shtigje fermash, dhe “vendos dhe merr” liqene peshkimi duhen akoma te realizojne potencialin e tyre. Megjithese marketingu i pushimeve rurale eshte ndoshta me i arrire duke bashkuar operatoret e tureve te veçanta dhe duke kooperuar me zonat fqinje, vemendja duhet t’i jepet promovimit me te madh te zonave rurale ndaj vizitoreve qe pushojne ne rezortat bregdetare. 8.1.2. “Atraksionet e Buta” Nje game me e gjere atraksionesh jane identifikuar te cilat jane te afta ose te terheqin vizitore te rinj dhe / ose te pasurojne kategorite e vizitoreve te terhequr nga faktore te tjere. Ne secilin rast keto atraksione perdorin burimet ekzistuese – sherbimet dhe njerezit – dhe edhe pse kane nevoje per pak investim, nuk kerkojne shume kapital. Rekomandime Pasurimi i joshjes se vizitoreve dhe eksperiences se tyre: Rekomandime Ne adresimin e mangesive te nje numri iniciativash propozohen per t’u marre ne konsiderate disa aktivitete te cilat do pasuronin eksperiencen e vizitoreve dhe do rrisnin shpenzimet e tyre duke i zgjatur pushimet ne zone: Shetitjet pergjate fshatit. Zhvillimi i nje ose i dy rrugeve te pajisura me tabela per shetitje apo çiklizem nga 2 deri ne 10 km, per shetitesit e rastit apo ata praktikues, do t’i jepnin aspekteve rurale te zones aksesibilit ndaj vizitoreve, duke ofruar nje eksperience ndryshe dhe plotesuese ndaj aspekteve te bregdetit ne zone. Skema e çiklizmit falas dhe ngarjes se kuajve. Per inkurajimin e qendrimeve me te gjata dhe lehtesimin e levizjes me ndikim te ulet mjedisor brenda zones propozohet nje skeme e çiklizmit falas dhe e kalerimit me nje çmim te ulet. Autoritetet e Komunes te lidhur me nje sponsor mund ta marrin parasysh kete lloj iniciative e cila eshte shume e shpeshte ne qytetet europiane. Ky sherbim do te ndihmonte ne reduktimin e trafikut te makinave ne nje sere zonash apo atraksionesh te brishta. Sherbimi mund te ofrohet nga nje guide lokale, ose nga nje operator i specializuar turistik. “T Shetitje “Tematike”. Sugjerohen nje seri shetitjesh tematike nga pikat me densitet te larte vizitoresh si p.sh. fshati Spille. Tematikat mund te perfshijne vende historike; kisha; keshtjellen e Bashtoves, keshtjellen Turra, Lagunen e Karavastase, etj. Keto eskursione duhet te udhehiqen nga guida te specialiuara. Zbavitja ne hotele dhe pub-e. Nje kalendar zbavitjesh ne hotele dhe ne pabe, qe ofrojne muzik, grupe, kengetare etj, - duhet te shfrytezohet per ta gjalleruar eksperiencen e

×