Danh t−íng Ph¹m Tu (476-545)                                 www.hoPham.com                CLB. Unesco th«ng tin c¸c dßng ...
Danh t−íng Ph¹m Tu (476-545)                                    www.hoPham.com                                Lôøi giôùi t...
Danh t−íng Ph¹m Tu (476-545)                                 www.hoPham.combæ sung kh«ng chØ cña bµ con trong hä Ph¹m, mµ ...
Danh t−íng Ph¹m Tu (476-545)                                    www.hoPham.com                               Lôøi noùi ñaà...
Danh t−íng Ph¹m Tu (476-545)              www.hoPham.com                               Môû ñaàu                           ...
Danh t−íng Ph¹m Tu (476-545)                                    www.hoPham.com      X· Thanh LiÖt ngµy nay, xa x−a gäi lµ ...
Danh t−íng Ph¹m Tu (476-545)                                    www.hoPham.comvoi, ngùa, l¸ cê, thanh kiÕm, vâng läng vµ l...
Danh t−íng Ph¹m Tu (476-545)                                     www.hoPham.com      Theo thÇn tÝch: "MiÕu phông sù, ®Õn n...
Danh t−íng Ph¹m Tu (476-545)                                   www.hoPham.comnh− c¸c liÖt sÜ §Æng §×nh Ch©u, NguyÔn §¨ng S...
Danh t−íng Ph¹m Tu (476-545)                                  www.hoPham.com®Þa linh, nh©n kiÖt mµ vïng ®Êt Êy ®· s¶n sinh...
Danh t−íng Ph¹m Tu (476-545)                  www.hoPham.com                           Phaàn thöù nhaát                   ...
Danh t−íng Ph¹m Tu (476-545)                                                                 www.hoPham.com        Danh t−...
Danh t−íng Ph¹m Tu (476-545)                                      www.hoPham.com      Ph¶i ch¨ng ®©y còng lµ mét ®iÒu ®Æc ...
Danh t−íng Ph¹m Tu (476-545)                                                         www.hoPham.com       Ph©n tÝch theo n...
Danh t−íng Ph¹m Tu (476-545)                                                                www.hoPham.com    II.         ...
Danh t−íng Ph¹m Tu (476-545)                                                         www.hoPham.com      ¥ vïng §an Ph−îng...
Danh t−íng Ph¹m Tu (476-545)                                    www.hoPham.com      Lý BÝ cïng Bé tham m−u nghÜa qu©n chñ ...
Danh t−íng Ph¹m Tu (476-545)                                  www.hoPham.com   III.      Phaïm Tu,      vaø nghóa quaân   ...
Danh t−íng Ph¹m Tu (476-545)                                                           www.hoPham.com       Cßn mét ý nghÜ...
Danh t−íng Ph¹m Tu (476-545)                                                        www.hoPham.com       Tr−íc khi chuyÓn ...
Danh t−íng Ph¹m Tu (476-545)                                  www.hoPham.com   IV.      Phaïm Tu,      anh duõng hy sinh  ...
Danh t−íng Ph¹m Tu (476-545)                                                               www.hoPham.comcöa s«ng T« LÞch ...
Danh t−íng Ph¹m Tu (476-545)                                     www.hoPham.comtÆng Ng−êi lµ "Long Biªn HÇu", ban tªn thôy...
Danh t−íng Ph¹m Tu (476-545)                    www.hoPham.com                               Phaàn thöù hai               ...
Danh t−íng Ph¹m Tu (476-545)                                       www.hoPham.com    I.         Nguoàn tö lieäu         ve...
Danh t−íng Ph¹m Tu (476-545)                                    www.hoPham.com      2. ViÖt nam sö l−îc viÕt:      “Qua n¨...
Danh t−íng Ph¹m Tu (476-545)                                   www.hoPham.com      VÒ s¾c phong: (xem phÇn phô lôc)       ...
Danh t−íng Ph¹m Tu (476-545)                                     www.hoPham.com      §×nh cã bèn bøc hoµnh phi:      * Cæ ...
Danh t−íng Ph¹m Tu (476-545)                                   www.hoPham.com      "§×nh Ngo¹i" cßn ghi chÐp sù tÝch cña T...
Danh t−íng Ph¹m Tu (476-545)                                                            www.hoPham.com      VÕ trªn cña c©...
Danh t−íng Ph¹m Tu (476-545)                                   www.hoPham.com    II.      Haønh höông      Veà coäi nguoàn...
Danh t−íng Ph¹m Tu (476-545)                                      www.hoPham.com       §¸ng tiÕc lµ c¸c cuéc thay ®æi triÒ...
Danh t−íng Ph¹m Tu (476-545)                                   www.hoPham.comviÖc h×nh thµnh Nhµ n−íc V¹n Xu©n, mét tÊm g−...
Danh t−íng Ph¹m Tu (476-545)                                  www.hoPham.com                                Thay l i k t  ...
Danh t−íng Ph¹m Tu (476-545)                                       www.hoPham.com                     DANH TÖÔÙNG PHAÏM TU...
Upcoming SlideShare
Loading in …5
×

Danh.tuong.pham.tu.ebook

591 views

Published on

Ebook về Danh Tướng Phạm Tu, Thượng thủy tổ họ Phạm Việt Nam

0 Comments
0 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total views
591
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
1
Actions
Shares
0
Downloads
7
Comments
0
Likes
0
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

Danh.tuong.pham.tu.ebook

  1. 1. Danh t−íng Ph¹m Tu (476-545) www.hoPham.com CLB. Unesco th«ng tin c¸c dßng hä viÖt nam Ban liªn l¹c hä Ph¹m ViÖt Nam TiÓu ban T− liÖu Danh töôùng Phaï Phaïm Tu ( 476 – 545 ) Khai quèc c«ng thÇn nhµ TiÒn Lý Th−îng Thuû tæ hä Ph¹m ViÖt Nam 1
  2. 2. Danh t−íng Ph¹m Tu (476-545) www.hoPham.com Lôøi giôùi thieäu Ph¹m Tu, mét danh t−íng, vÞ Khai quèc c«ng thÇn nhµ TiÒn Lý (544-602),sinh ngµy mång 10 th¸ng 3 n¨m BÝnh Th×n (tøc ngµy 19-4-476) t¹i Trang quangliÖt, nay lµ x· Thanh liÖt, huyÖn Thanh tr×, ngo¹i thµnh Hµ néi. Theo chÝnh sö, Ph¹m Tu lµ mét danh t−íng thuéc dßng hä Ph¹m xuÊt hiÖnsím nhÊt trong lÞch sö ViÖt nam. Tuy nguån sö liÖu ®Ó l¹i nãi vÒ Cô kh«ng ®−îcbao nhiªu nh−ng còng ®ñ ®Ó x¸c ®Þnh ®©y lµ mét ng−êi cã thËt, chø kh«ng ph¶ichØ trong truyÒn thuyÕt. Cã ®ñ hµnh tr¹ng râ rµng ®−îc sö s¸ch ghi nhËn tõngchiÕn tÝch vµ sù nghiÖp. VÒ thêi gian, ®ã lµ mét ng−êi "xa x−a nhÊt" cña dßng häPh¹m (cho ®Õn nay ch−a cã vÞ nµo sím h¬n) ë ®Êt n−íc ViÖt nam ta nªn bµ conhä Ph¹m ViÖt nam suy t«n lµ Th−îng thñy tæ. Bé chÝnh sö "§¹i ViÖt sö ký toµn th−" cã hai lÇn xuÊt hiÖn tªn Cô. TrongBiªn niªn lÞch sö cæ trung ®¹i cã ba lÇn xuÊt hiÖn tªn Cô: §ã lµ n¨m 542 Cô gianhËp qu©n khëi nghÜa do Lý BÝ lµm thñ lÜnh. N¨m 544, khi thµnh lËp nhµ n−ícV¹n xu©n, Cô ®−îc Lý BÝ giao träng tr¸ch ®øng ®Çu ban vâ. N¨m 545, ghi ngµyCô tö trËn t¹i ®Þa thµnh cöa s«ng T« LÞch. Bèn m−¬i n¨m qua, kÓ tõ n¨m 1963, c¸c häc gi¶, sö gia, nhµ nghiªn cøuv¨n hãa ®· t×m ®−îc nh÷ng t− liÖu quÝ b¸u vÒ danh t−íng Ph¹m Tu. Ngµy 20 th¸ng 7 n¨m MËu DÇn (tøc ngµy 8 th¸ng 9 n¨m 1998), nh©n ngµygiç cña danh nh©n, Héi Khoa häc lÞch sö ViÖt Nam, UBND x· Thanh LiÖt, quªh−¬ng cña danh nh©n vµ Ban liªn l¹c hä Ph¹m ViÖt Nam ®· phèi hîp tæ chøc héith¶o vÒ danh t−íng Ph¹m Tu. Cuèn s¸ch nhá nµy vÒ danh t−íng Ph¹m Tu (476-545) ra ®êi h¼n sÏ gãpphÇn vµo viÖc nghiªn cøu mét danh nh©n sèng c¸ch ®©y gÇn 15 thÕ kû. Biªn so¹n cuèn s¸ch nµy lµ mét ng−êi hä Ph¹m, hiÖn lµ Phã tæng th− kýBan liªn l¹c hä Ph¹m ViÖt Nam ®· cã nhiÒu c«ng phu trong s−u tÇm dÞch thuËtthÇn ph¶, c¸c s¾c phong cña c¸c triÒu ®¹i phong kiÕn ViÖt Nam ®Ó thùc hiÖn;nh−ng ch¾c ch¾n lµ kh«ng thÓ tr¸nh khái nh÷ng thiÕu sãt. Mong ®−îc sù gãp ý, 2
  3. 3. Danh t−íng Ph¹m Tu (476-545) www.hoPham.combæ sung kh«ng chØ cña bµ con trong hä Ph¹m, mµ c¶ sù ®ãng gãp nhiÖt t×nh cñab¹n bÌ th©n h÷u xa gÇn cã lßng ng−ìng mé danh nh©n Ph¹m Tu. Xin tr©n träng giíi thiÖu "Danh t−íng Ph¹m tu (476-545)" víi bµ con c«b¸c ®ång téc cïng ®éc gi¶ gÇn xa. Hµ Néi, xu©n QuÝ Mïi (2003) TM Ban liªn l¹c hä Ph¹m ViÖt Nam Phã Tr−ëng ban thø nhÊt Ph¹m Vò Thuyªn 3
  4. 4. Danh t−íng Ph¹m Tu (476-545) www.hoPham.com Lôøi noùi ñaàu Theo ®Ò nghÞ cña Tr−ëng Ban liªn l¹c hä Ph¹m x· Thanh LiÖt - Ph¹mNgäc BÝch phï hîp víi nguyÖn väng cña bµ con c« b¸c hä Ph¹m ViÖt Nam, TiÓuBan t− liÖu chóng t«i ®−îc giao nhiÖm vô nghiªn cøu vÒ danh nh©n Ph¹m Tu(476-545) ®−îc suy t«n lµ Th−îng thñy tæ cña hä Ph¹m ViÖt Nam. ViÖc kh¶o cøu mét danh t−íng sèng c¸ch xa chóng ta gÇn 15 thÕ kû, qu¶kh«ng ph¶i lµ viÖc dÔ. Song víi tÊm lßng lµ con ch¸u hä Ph¹m, chóng t«i ®· dùavµo nh÷ng t− liÖu mµ sö s¸ch, thÇn ph¶, gia ph¶ vµ c¸c s¾c phong cïng víi c¸ccuèn t− liÖu hä Ph¹m, tËp 1, tËp 2, cuèn Danh t−íng Ph¹m Tu vµ hä Ph¹m tronglÞch sö ®Ó biªn so¹n vÒ th©n thÕ, sù nghiÖp cña danh nh©n. Nh©n ®©y chóng t«ixin ch©n thµnh c¶m ¬n c¸c «ng: Th¹c sÜ sö häc Ph¹m Huy Kh¸nh, PGS.TS Ph¹m§¹o, PGS-TS §¹i t¸ Ph¹m Hång, §¹i t¸ Ph¹m Xu©n Huyªn, §¹i t¸ Ph¹m MinhLiªm, kü s− Ph¹m SÜ, NguyÔn §¨ng Th−ëng, Tr−ëng Ban lÞch sö x·, nguyªn BÝth− §¶ng ñy x· Thanh LiÖt, cïng Ban liªn l¹c hä Ph¹m x· Thanh LiÖt, quªh−¬ng Danh t−íng Ph¹m Tu nhiÖt t×nh tham gia vµ cung cÊp nhiÒu t− liÖu quÝcho chóng t«i. §Æc biÖt, chóng t«i xin ch©n thµnh c¶m ¬n Héi Liªn hiÖp V¨n häc-nghÖthuËt Hµ Néi, ®· t¹o mäi ®iÒu kiÖn thuËn lîi gióp ®ì ®Ó cuèn s¸ch ®−îc ra m¾tphôc vô bµ con c« b¸c hä Ph¹m cïng ®éc gi¶ xa gÇn yªu quý. Do h¹n chÕ vÒ t− liÖu, thêi gian vµ tr×nh ®é ng−êi viÕt..., cuèn s¸ch ch¾cch¾n ch−a thÓ hiÖn ®−îc hÕt th©n thÕ, sù nghiÖp cña Danh t−íng Ph¹m Tu còngnh− viÖc s−u tÇm biªn so¹n c¸c ®êi con ch¸u hËu duÖ cña Ng−êi. RÊt mong ®−îc b¹n ®äc gãp ý phª b×nh ®Ó lÇn xuÊt b¶n sau, cuèn s¸ch®−îc chØnh lý bæ sung hoµn chØnh h¬n. Xin ch©n thµnh c¶m ¬n. Ng−êi s−u tÇm vµ biªn so¹n Ph¹m Hång Vò 4
  5. 5. Danh t−íng Ph¹m Tu (476-545) www.hoPham.com Môû ñaàu ~o~ Thanh Lieät Moät vuøng queâ Ñòa linh nhaân kieät 5
  6. 6. Danh t−íng Ph¹m Tu (476-545) www.hoPham.com X· Thanh LiÖt ngµy nay, xa x−a gäi lµ Quang LiÖt (th−êng gäi lµ lµngQuang) ®· ®−îc ca ngîi lµ mét vïng quª ®Þa linh nh©n kiÖt, theo sö liÖu, kh¶o cæ®· ph¸t hiÖn c¸ch nay kho¶ng trªn hai ngµn n¨m t¹i c¸nh ®ång Bå §a (xø ®ångthuéc th«n Trung ven s«ng T« LÞch ngµy nay) ®· xuÊt hiÖn mét quÇn c− ng−êiViÖt cæ sinh sèng, víi nÒn v¨n minh lóa n−íc kh¸ ph¸t triÓn ®−îc gäi lµ TrangQuang LiÖt (1)thuéc TrÊn S¬n Nam Th−îng. §Õn thêi TrÇn, Lª thuéc huyÖnLong §µm, Phñ Th−êng TÝn. Sang thêi NguyÔn thuéc Phñ Th−êng TÝn, tØnh HµNéi. Tõ khi giÆc Ph¸p x©m l−îc chuyÓn ®æi thuéc huyÖn Thanh Tr×, tØnh Hµ§«ng. Khi miÒn B¾c hoµn toµn gi¶i phãng, c¶i t¹o x©y dùng CNXH, thùc hiÖn kÕho¹ch 5 n¨m lÇn thø nhÊt (1961-1965), Thanh LiÖt thuéc quËn 7 Thñ ®« Hµ Néi.§Õn ngµy nay thuéc huyÖn Thanh Tr×, ngo¹i thµnh Hµ Néi. Thanh LiÖt x−a lµ miÒn ®Êt v¨n hiÕn cña Cè ®« §¹i ViÖt, thÕ ®Êt ®−îc vÝvíi ®Êt ®Õ v−¬ng: “Thø nhÊt Cæ Bi, thø nh× Cæ Loa, thø ba Quang LiÖt”. ThÕ ®Êt"Long chÇu, ph−îng Èn". N¨m 1690, nhµ ®Þa lý T¶ Ao ®· chän thÕ ®Êt ®Ñp nµy®Ó dùng ng«i ®×nh thê Danh t−íng Ph¹m Tu, ng−êi cã c«ng ®¸nh giÆc L−¬ngthêi Lôc TriÒu. Ng«i ®×nh ®−îc ®Æt bªn bê Ngäc Thanh §µm (hå Ngäc xanh). Nghe nãix−a hå cã c¸nh nh− hoa sen, gi÷a ®Çm cã ao nhá gäi lµ hoa t©m; c¸c thöa ruéngtrong ®Çm ®Òu chÇu vÒ hoa t©m. §×nh thê ®−îc dùng trªn ®Çu mét con rång ®angxuèng ®Çm uèng n−íc. PhÝa tr−íc cöa ®×nh h−íng xuèng hå Ngäc xanh, phÝa sau l−ng lµ mét doi®Êt cao gäi lµ m¶ ®ång cao. §ã chÝnh lµ th©n con rång: "Long". PhÝa bªn ph¶i cãgß ®Êt cao réng gäi lµ m¶ c¶ gièng h×nh con voi: "Ly". PhÝa tr−íc mÆt bªn kia bêhå cã gß ®Êt réng gäi lµ m¶ NhÞa, h×nh gièng con rïa: "Quy". PhÝa tr¸i lµ th«nVùc Mô, h×nh gièng: "Phông". Má chim ph−îng phÝa ngoµi th«n, h−íng xuènghå, thÓ hiÖn bèn con vËt quÝ (long, ly, quy, ph−îng) ®Òu chÇu vÒ b«ng hoa sen.Ng−êi x−a gäi lµ "Tø Linh väng h¶i". H×nh s«ng, thÕ ®Êt quÇn tô ®· t¹o nªn métThanh LiÖt víi nh÷ng th¾ng c¶nh ®Ñp nªn th¬. Nh− lµm sèng l¹i mét thêi sinhth¸i víi nh÷ng ®Æc s¶n v¶i tiÕn vua, nh·n B¹ch Long, d−a chuét ngon næi tiÕngkh¾p vïng ®Êt Kinh kú Long Biªn thuë nµo. DÊu Ên thêi gian cßn in ®Ëm trong mçi c¸i tªn cña lµng quª liªn quan ®Õnnh÷ng chiÕn tÝch cña Danh t−íng Ph¹m Tu nh− Cöa TriÖu, Cæng §ån, Cöa Tr¹i, 6
  7. 7. Danh t−íng Ph¹m Tu (476-545) www.hoPham.comvoi, ngùa, l¸ cê, thanh kiÕm, vâng läng vµ long, ly, qui, ph−îng ®−îc thÓ hiÖnb»ng c¸c gß ®Êt vµ c¸c thöa ruéng cßn l−u truyÒn l¹i. M¶nh ®Êt nµy cã vinh dù ®−îc chøng kiÕn vµ gãp phÇn cïng d©n téc lËpnªn nhiÒu chiÕn c«ng hiÓn h¸ch, ch«n vïi ý ®å x©m l¨ng cña nhiÒu ®¹o qu©nx©m l−îc mµ ë ®©y xin kÓ ®Õn lµ trËn quyÕt chiÕn tiªu diÖt qu©n L−¬ng, ngay t¹icöa s«ng T« cña Danh t−íng Ph¹m Tu vµ c¸i chÕt oanh liÖt cña vÞ t−íng giµ ®øng®Çu qu©n ®éi cña triÒu ®×nh V¹n Xu©n vµo gi÷a thÕ kû thø VI. Ng«i ®×nh Thanh LiÖt sõng s÷ng tån t¹i cïng víi nh÷ng s¾c phong, thÇnph¶, minh chøng mét thêi hµo khÝ thiªng liªng cña ng−êi anh hïng ng· xuèng. N¨m 1989 ng«i ®×nh ®−îc Bé V¨n hãa n−íc Céng hßa x· héi chñ nghÜaViÖt Nam xÕp h¹ng di tÝch lÞch sö. Theo truyÒn thuyÕt d©n vïng quª Thanh LiÖt ®· tù phong Danh t−íngPh¹m Tu lµ "Nguyªn Sóy" vµ thªu l¸ cê mang hai ch÷ nguyªn sóy b»ng kimtuyÕn trªn nÒn xanh xÉm xung quanh cã tua vµng. Trong mçi dÞp lÔ héi, cê ®−îccÇm r−íc ®i tr−íc kiÖu. Theo thÇn ph¶ vµ huyÒn tho¹i, Danh t−íng Ph¹m Tu lµ thÇn T©y Vùc (thÇnVâ phÝa T©y) gi¸ng trÇn d¹y d©n cµy cÊy, dÑp giÆc L−¬ng ph−¬ng B¾c, b×nh giÆcChiªm ph−¬ng Nam, x©y dùng ®Êt n−íc th¸i b×nh... §Õn cuèi thÕ kû 13 (XIII) sang thÕ kû thø XIV, vïng quª Thanh LiÖt cßnnæi tiÕng bëi truyÒn thèng hiÕu häc mµ tiªu biÓu lµ Tiªn triÕt Chu V¨n An (1292-1370), mét ng−êi con kiÖt xuÊt cña quª h−¬ng. ¤ng ®ç Th¸i häc sinh n¨m 12tuæi, ®ç §×nh ThÝ n¨m 16 tuæi. Vua Minh T«ng nhµ TrÇn lªn ng«i n¨m Gi¸p DÇn(1314) phong Chu V¨n An lµm Quèc Tö Gi¸m - T− nghiÖp. N¨m Êy «ngvõa trßn 22 tuæi. Theo thÇn ph¶ ghi: "Tiªn sinh tÝnh c−¬ng giíi, thanh tu khætiÕt, kh«ng ham danh lîi", mét vÞ quan Thanh liªm, mét nhµ häc gi¶ uyªn b¸c.Vµo thêi ®iÓm vua Dô T«ng (1341-1369) nhµ TrÇn ®· hÕt thêi h−ng thÞnh, chÝnhsù suy ®åi, gian thÇn xu nÞnh. Chu V¨n An m¹nh d¹n d©ng sí xin chÐm b¶y tªnnÞnh thÇn ®ang nhòng lo¹n triÒu ®×nh. Ng−êi ®êi sau gäi lµ sí thÊt tr¶m. Nh−ngvua TrÇn Dô T«ng kh«ng nghe, kh«ng phª sí. ¤ng ®· treo mò tõ quan vÒ lµngd¹y häc, lµm thuèc cøu d©n ®é thÕ ë ChÝ linh, H¶i d−¬ng. Häc trß cña «ng nh−Lª B¸ Qu¸t, Ph¹m S− M¹nh lµm quan ®Õn t−íng quèc, khi vÒ th¨m thµy vÉn ngåinghiªm l¾ng nghe lêi thµy d¹y b¶o. 7
  8. 8. Danh t−íng Ph¹m Tu (476-545) www.hoPham.com Theo thÇn tÝch: "MiÕu phông sù, ®Õn nay vÉn cã s¾c phong mµ hËu häcng−ìng väng nh− nói Th¸i S¬n, nh− sao b¾c ®Èu, h−¬ng háa l©u dµi kh«ng baogiê hÕt, thÞnh vËy thay ! Tèt vËy thay !”. Vµo kho¶ng nöa cuèi thÕ kû thø XIX, ®Çu thÕ kû XX cã cô Vò Hoµnh,mét trong nh÷ng l·nh tô cña phong trµo §«ng Kinh NghÜa Thôc ®· bÝ mËt x©ydùng lùc l−îng chèng Ph¸p t¹i quª h−¬ng. Cô vËn ®éng nh©n d©n tÝch tr÷ vò khÝl−¬ng thùc chê thêi c¬ khëi nghÜa. Sau vô "Hµ thµnh ®Çu ®éc" bÞ lé, cô bÞ b¾t ®Çy®i C«n §¶o råi ®−a vÒ qu¶n thóc t¹i tØnh Sa §Ðc. Thêi gian nµy cô ®· liªn l¹c®−îc víi cô NguyÔn Sinh S¾c (th©n phô cña Chñ tÞch Hå ChÝ Minh) vµ b¸o chocô S¾c biÕt lµ NguyÔn ¸i Quèc (NguyÔn Sinh Cung) cßn sèng ®ang ho¹t ®éngc¸ch m¹ng t¹i Nga X« (theo tµi liÖu khu di tÝch cô NguyÔn Sinh S¾c, tØnh §ångTh¸p göi tÆng). Sang nöa ®Çu thÕ kû XX, Thanh LiÖt cã nhµ s− Bïi Xu©n Lý (tù VÜnhNghiªm) thuéc dßng ThiÒn Tróc L©m, ph¸p hiÖu Thanh H¹nh. N¨m 1936 ®−îcphong lµm thiÒn gia ph¸p chñ, phã chñ tÞch gi¸o héi PhËt gi¸o thèng nhÊt ViÖtNam. S− tæ VÜnh Nghiªm ®· trô tr× t¹i chïa quª Thanh LiÖt tu söa vµ c¶i t¹o l¹imíi cã th¾ng c¶nh ®Ñp nh− ngµy nay. Chïa ®−îc Bé V¨n hãa n−íc Céng hßa x·héi chñ nghÜa ViÖt nam xÕp h¹ng di tÝch lÞch sö v¨n hãa n¨m 1995. TiÕp b−íc truyÒn thèng cha «ng, trong hai cuéc kh¸ng chiÕn chèng Ph¸p,chèng Mü, d−íi sù l·nh ®¹o cña §¶ng Céng s¶n ViÖt nam, nh÷ng ng−êi con cñaThanh LiÖt ®· lËp nªn nh÷ng chiÕn c«ng hiÓn h¸ch t« ®Ñp quª h−¬ng nh− bµ VòThÞ Ngäc con g¸i cô Vò Hoµnh lµ Th−êng vô Trung −¬ng Héi Liªn hiÖp phô n÷ViÖt nam, Tæng biªn tËp b¸o Phô n÷. ¤ng Vò Hång, Phã bÝ th− TØnh ñy, Phã chñtÞch UBND tØnh §ång Nai. ¤ng Hoµng Dòng (NguyÔn §×nh S¬n), ThiÕu t−íngch¸nh V¨n phßng Bé Tæng tham m−u Bé Quèc phßng. ¤ng B¹ch V©n (NguyÔn§×nh Viªn) tïy viªn qu©n sù t¹i Th¸i Lan. Hai «ng ®Òu lµ con trai cô NguyÔn§×nh NhÉn. Gia ®×nh cô cã 10 con lµ ®¶ng viªn §¶ng Céng s¶n ViÖt Nam, thËtxøng ®¸ng lµ mét trong nh÷ng gia ®×nh c¸ch m¹ng tiªu biÓu cña quª h−¬ng. TiÕp ®Õn thÕ hÖ con ch¸u hËu duÖ cña Danh t−íng Ph¹m Tu ph¶i kÓ ®Õngia ®×nh «ng Ph¹m V¨n Tu, ®¶ng viªn §¶ng Céng s¶n ViÖt Nam, chuyªn viªncÊp cao cña Bé Néi th−¬ng. Con trai «ng lµ Ph¹m Gia §øc, §¹i t¸ TiÕn sÜ söhäc, Gi¸m ®èc kiªm Tæng biªn tËp Nhµ xuÊt b¶n Qu©n ®éi nh©n d©n. Hµngtr¨m con em Thanh LiÖt lªn ®−êng cÇm sóng b¶o vÖ Tæ quèc, anh dòng hy sinh 8
  9. 9. Danh t−íng Ph¹m Tu (476-545) www.hoPham.comnh− c¸c liÖt sÜ §Æng §×nh Ch©u, NguyÔn §¨ng San, §Æng H÷u, §Æng B¸ch, DuyLù cïng 66 liÖt sÜ kh¸c cña quª h−¬ng ng· xuèng. Nhµ n−íc t«n vinh hai bµ mÑViÖt Nam anh hïng. Tæ quèc vµ nh©n d©n Thanh LiÖt ®êi ®êi ghi nhí c«ng ¬n. Trong x©y dùng ®Êt n−íc vµ ph¸t triÓn kinh tÕ cã c¸c anh chÞ nh− chÞ ChuThóy Quúnh, nghÖ sÜ nh©n d©n, ®¹i biÓu Quèc héi khãa 9, 10. Hai anh NguyÔnH÷u Minh vµ Vò T« lµ tiÕn sÜ cïng hµng tr¨m th¹c sÜ, kü s−, b¸c sÜ tham gia x©ydùng vµ b¶o vÖ Tæ quèc trªn kh¾p mäi miÒn ®Êt n−íc. Ngµy nay trong c«ng cuéc ®æi míi d−íi sù l·nh ®¹o cña §¶ng Céng s¶nViÖt nam, ng−êi d©n Thanh LiÖt ®ang ngµy ®ªm h¨ng say lao ®éng lµm nªnnh÷ng c¸nh ®ång 10 tÊn; ra søc x©y dùng quª h−¬ng m¹nh vÒ kinh tÕ, v÷ng vÒchÝnh trÞ, quèc phßng, cã ®êi sèng v¨n hãa tiªn tiÕn mµ vÉn ®Ëm nÐt b¶n s¾c d©ntéc. Nh÷ng vÇn th¬ ca ngîi mét vïng quª ®Þa linh nh©n kiÖt cña quª h−¬ngThanh LiÖt, nh©n d©n cßn ghi l¹i ®Õn nay: T−íng Ph¹m oai phong ®uæi giÆc L−¬ng, Chu An bót ph¸p chÝ kiªn c−êng VÜnh Nghiªm ®Êt tæ ngêi PhËt ph¸p, Dòng khÝ lµng Quang väng bèn ph−¬ng. Hay nh÷ng c©u ca dao thÓ hiÖn bèn ®êi cïng ®¸nh giÆc: Tæ tiªn ®¸nh ®uæi giÆc L−¬ng, Cô x−a ®¸nh Ph¸p chiÕn tr−êng §iÖn Biªn GiÆc Mü b¾n ph¸ hai miÒn, Nhµ ta theo §¶ng mét niÒm s¾t son. ¤ng néi gi¶i phãng Sµi Gßn, §¸nh qu©n bµnh tr−íng cha con ch−a vÒ Ra ®i gi÷ trän lêi thÒ, N−íc ch−a hÕt giÆc ch−a vÒ quª h−¬ng. §iÓm qua vµi nÐt vÒ ng−êi vµ ®Êt quª h−¬ng Quang LiÖt xa x−a vµ ThanhLiÖt h«m nay. Trong lßng mçi ng−êi chóng ta ®Òu thÊy tù hµo vÒ mét vïng quª 9
  10. 10. Danh t−íng Ph¹m Tu (476-545) www.hoPham.com®Þa linh, nh©n kiÖt mµ vïng ®Êt Êy ®· s¶n sinh ra Danh t−íng Ph¹m Tu, Th−îngthñy tæ hä Ph¹m ViÖt Nam ®· c¸ch nay gÇn m−êi l¨m thÕ kû. Nh¾c ®Õn Danh t−íng Ph¹m Tu h«m nay, mçi ng−êi chóng ta nh− thÊy hiÖndiÖn lªn khÝ ph¸ch vÞ Danh t−íng b¶y m−¬i tuæi ®êi ®ang hiªn ngang ®øng tr−íccöa dßng s«ng T« n¬i hßa nhËp víi dßng s«ng Hång ®á nÆng phï sa vung g−¬mthÇn chÐm giÆc L−¬ng tham tµn ®éc ¸c, b¶o vÖ kinh thµnh Long biªn cho ®¹iqu©n triÒu ®×nh Lý Nam §Õ lui vÒ c¨n cø Gia Ninh, §iÓn triÖt (VÜnh Phóc, Phóthä ngµy nay) chuÈn bÞ cho cuéc kh¸ng chiÕn l©u dµi, chø quyÕt kh«ng chÞu ®Çuhµng khuÊt phôc. 10
  11. 11. Danh t−íng Ph¹m Tu (476-545) www.hoPham.com Phaàn thöù nhaát ~o~ Thaân theá & Söï nghieäp 11
  12. 12. Danh t−íng Ph¹m Tu (476-545) www.hoPham.com Danh t−íng Ph¹m Tu víi tªn gäi ®Çy ®ñ theo b¶n thÇn tÝch cña lµng ThanhliÖt lµ: "C¶m øng c− sÜ Ph¹m Tu, thôy §« Hå §¹i v−¬ng, Th−îng ®¼ng thÇn dotiªn chØ Vò V¨n §øc, Phông nghÞ §¹i phu, sao lôc ë §Òn Hïng, tØnh Phó thä tõn¨m Gi¸p TuÊt, niªn hiÖu B¶o §¹i n¨m thø chÝn (1934). B¶n thÇn tÝch nµy chÐp r»ng: ChÝnh vua Lý Nam §Õ ®· sai quan Th¸i gi¸mvÒ lµng Thanh liÖt phong cho Ph¹m Tu lµm "Long Biªn hÇu, thôy §« Hå, b¶nc¶nh Thµnh hoµng" vµ ban cho lµng Thanh liÖt, quª h−¬ng «ng lµ "Thang mécÊp" (Êp t¾m géi - ®Êt phong tÆng). Theo thÇn tÝch, n¬i sinh h¹ Ph¹m Tu ë th«n Vùc mô, x· Thanh liÖt, huyÖnThanh tr×, Hµ Néi. ¥ vïng ®Êt nµy cã hai vî chång Ph¹m ThiÒu vµ Lý ThÞ Tr¹ch sèng hiÒnlµnh nh©n ®øc. TruyÒn thuyÕt kÓ r»ng, thÊy vî chång sèng cã lßng thµnh, métngµy kia trêi cho ®iÒm l¹. Vµo mét ®ªm xu©n ®Çu th¸ng Giªng n¨m Êt M·o (475), bµ Lý n»m méngthÊy thÇn T©y Hå thay trêi xuèng ban cho quÝ tö. §Õn ®ªm h«m r»m bµ l¹i m¬thÊy ¸nh hµo quang ®Çy nhµ, cã con B¹ch Hoa Xµ (®iÒm b¸o cã vâ tµih−íng t©y xuÊt hiÖn) hãa thµnh ®ãa sen tr¾ng (®iÒm b¸o v¨n tµi h−íng t©y xuÊthiÖn), bµ Lý gi¬ tay ®ì lÊy vµ sau ®ã cã mang. Ngµy mång m−êi th¸ng ba (theo thÇn ph¶ ghi lµ ngµy m−êi hai) n¨m BÝnhTh×n (476), bµ Lý sinh con trai (1). Lóc sinh, mïi h−¬ng th¬m ngµo ng¹t táa ®Çynhµ. ¤ng bµ ®Æt tªn cho con lµ Ph¹m Tu. Cã ph¶i ch¨ng ®©y lµ ®iÒm l¹ trêi cho. Th«ng th−êng ng−êi ®µn bµ mçi khimang thai chØ chÝn th¸ng m−êi ngµy (kho¶ng 40 tuÇn lÔ) lµ sinh con. Nh−ng theothÇn tÝch kÓ trªn ®©y th× bµ Lý mang thai 14 th¸ng (gÇn 60 tuÇn lÔ) míi sinh raPh¹m Tu trong bÇu kh«ng khÝ h−¬ng th¬m ngµo ng¹t, thËt lµ thÇn diÖu. Tõ quª h−¬ng mét xãm nhá bªn dßng s«ng T«, n¬i sinh ra Danh t−íngvµo mïa xu©n n¨m 476 cho ®Õn khi ng−êi oanh liÖt hy sinh, hiÓn linh thÇn hãa ëmét thµnh lòy còng n»m bªn dßng s«ng T« t¹i n¬i cöa s«ng ®æ vµo s«ng Hång(nay lµ phè Chî G¹o gÇn cÇu Long biªn) mïa thu n¨m 545 võa trßn 70 mïaxu©n bÊt diÖt.----------------------- (1) ThÕ kû thø II cã sù tÝch t−¬ng tù ë ®Òn D©u, thê bµ Man L−còng ®−îc ®iÓm trêi b¸o cho thô thai. Sau14 th¸ng sinh ra 4 vÞ thÇn: V¨n, vò, l«i, ®Þa (thÇn m©y, thµn m−a, thÇn sÊm vµ thÇn ®Êt). 12
  13. 13. Danh t−íng Ph¹m Tu (476-545) www.hoPham.com Ph¶i ch¨ng ®©y còng lµ mét ®iÒu ®Æc biÖt trêi ban. Nh−ng cã mét ®iÒuch¾c ch¾n vµ duy nhÊt ®óng tr¶i qua kh«ng gian vµ xuyªn suèt thêi gian 15 thÕkû nay lµ cuéc ®êi vµ sù nghiÖp cña vÞ Danh t−íng hä Ph¹m mµ chÝnh sö vµ thÇnph¶ cßn l−u gi÷ nh− mét v× sao trªn bÇu trêi táa s¸ng m·i, ®−îc viÕt nªn thµnhnh÷ng ®Æc tr−ng lín nh− sau: I. Caû moät ñôøi nuoâi yù chí chôø thôøi vuøng leân ñuoåi quaân thoáng trò ngoaïi bang Ngay tõ khi cßn nhá, Ph¹m Tu ®· lµ mét trang thiÕu niªn ph−¬ng phi, tuÊntó; ch¨m ®äc s¸ch, häc giái, ®µn s¸o hay. Ng−êi n¨ng luyÖn vâ, häc binh th−,luyÖn tËp cung tªn. §øc, tµi, v¨n, vâ, søc kháe h¬n ng−êi. D©n trong vïngth−êng gäi lµ §« Tu víi tÊm lßng ng−ìng mé. Ng−êi tõng vËn ®éng nh©n d©nthùc hiÖn khÈu hiÖu hµnh ®éng "cöu niªn, tam tÝch". Theo nghÜa ch÷ H¸n ( )cöu l©u chø kh«ng ph¶i ch÷ ( )cöu 9 (tªn sè ®Õm) "cöu niªn tam tÝch". Ta ph¶ihiÓu lµ trong nhiÒu n¨m (chø kh«ng ph¶i 9 n¨m) tÝch gãp 3 thø: tÝch cèc (ngòcèc: lóa, ng«, khoai, s¾n, ®ç...) phßng c¬ (®ãi kÐm, mÊt mïa, giÆc gi·). TÝch y (yphôc, quÇn ¸o), phong hµn (mïa ®«ng gi¸ rÐt), tÝch khÝ (vò khÝ, binh khÝ...),phßng tÆc (giÆc gi· næi lªn), ®Ó ®Õn khi cã thêi c¬ lµ næi dËy ®¸nh giÆc. Ng−êithùc sù trë thµnh mét hµo kiÖt cã uy tÝn lín trong vïng. ¥ ®©y ta còng cÇn hiÓu kh«ng ph¶i ngÉu nhiªn ng−êi cã tªn gäi lµ "C¶møng c− sÜ". Theo nghÜa ch÷ H¸n ta cã thÓ hiÓu: C¶m øng : V× lßng thµnh cÇu mµ ®−îc nh− nguyÖn. C− sÜ : - §µn «ng ë nhµ tu theo PhËt ph¸p, gåm 5 ®iÒu giíi thanh tÞnh. - C¸c nhµ häc gi¶ ë Èn kh«ng ra ®êi b«n tÈu. 13
  14. 14. Danh t−íng Ph¹m Tu (476-545) www.hoPham.com Ph©n tÝch theo nghÜa bèn ch÷ trªn, chóng ta cã thÓ hiÓu: C¶ mét cuéc ®êiPh¹m Tu ®· sèng Èn dËt chê thêi c¬ thuËn lîi. Víi tÊm lßng thµnh mong cã ®−îcnh− nguyÖn −íc ®Ó mang tµi trÝ vµ søc lùc ra cïng toµn d©n giÕt giÆc cøu n−íc.DÊu tÝch cßn ghi l¹i n¬i miÕu Vùc thuéc xãm Vùc - n¬i Ng−êi ra ®êi - vÉn cßnmét tªn gäi kh¸c lµ cæng §ån. Chøng tá n¬i ®©y, lóc sinh thêi, cha con, «ng ch¸uPh¹m Tu, Ph¹m TÜnh, Ph¹m HiÓn cïng trai tr¸ng trong vïng d−íi sù chØ huy, d¹yb¶o cña Ng−êi ngµy ®ªm ©m thÇm luyÖn tËp vâ nghÖ. Ng−êi cho qu©n tËp ch¹y,tËp nh¶y, tËp ®Êm, ®¸... C¸c ®−êng quyÒn, ®−êng tÊn kÕt hîp cña ng−êi thµyPh¹m Tu tiÕn tho¸i nhanh m¹nh tùa nh− gi¸o m¸c ®ång phi. D©n trong vïng th¸nphôc Ng−êi. Nµo cã ai hay Ng−êi ®· ë ®é tuæi ngo¹i s¸u m−¬i. Bèn ®êi cïngsèng trong mét nhµ (tø ®¹i ®ång ®−êng), sèng Èn m×nh bªn dßng s«ng T«, kiªntr× häc tËp binh th−, thao luyÖn vâ nghÖ cung kiÕm (1). Tõ cæng §ån ng−êi ph©nthµnh hai ®éi qu©n lªn voi ngùa ra cöa TriÖu, cöa Tr¹i råi s¸p vµo gi¸p chiÕn.G−¬m kiÕm, cung tªn, qu©n tiÕn, qu©n lui, cê xanh, cê ®á... lóc th× t¶n ra, khi th×nhËp l¹i. Cø nh− thÕ, ngµy nèi ngµy Ph¹m Tu ©m thÇm luyÖn tËp, ©m thÇm tÝch tr÷binh khÝ, l−¬ng thùc, quÇn ¸o cïng d©n trong vïng nãng lßng tr«ng chê métngµy nµo ®ã ®−îc ®−a qu©n sÜ x«ng vµo c−íp ®ån giÆc. §Õn khi Êy, g−¬m kiÕm,cung tªn míi ®−îc tung hoµnh giÕt hÕt lò giÆc c−íp n−íc hµng mÊy tr¨m n¨mquen ¨n trªn, ngåi chèc, ®« hé d©n ta.------------------------- (1)Theo Danh t−íng Ph¹m Tu vµ hä Ph¹m trong lÞch sö cña Ph¹m §×nh Nh©n: Con trai Ph¹m Tu lµ Ph¹mTÜnh ®· gióp Lý phËt tö x©y dông triÒu chÝnh. Ph¹m TÜnh ®−îc phong lµ T−íng quèc. Ph¹m HiÓn lµ con trai Ph¹m TÜnh næi lªn chiªu mé d©n chóng kh¸ng Tïy ®−îc 3 n¨m(602 – 605) ®Ó röa hËncho vua hËu Lý Nam ®Õ vµ cho cha lµ Ph¹m TÜnh. ( TrÝch Danh t−íng Ph¹m Tu vµ hä Ph¹m trong lÞch sö. NXBV¨n hãa d©n téc, n¨m 1999, trang 69 ). 14
  15. 15. Danh t−íng Ph¹m Tu (476-545) www.hoPham.com II. Phaïm Tu, nhaø chæ huy quaân söï taøi gioûi Cuèi n¨m T©n DËu (1-542), Lý B«n (1), tøc Lý BÝ ®ang lµm gi¸m qu©n ëch©u Cöu §øc (vïng Hµ TÜnh ngµy nay) thÊy nh©n d©n ta sèng v« cïng thèngkhæ d−íi sù ®« hé tµn ¸c cña thø sö nhµ L−¬ng lµ Tiªu T−. "V× hµ kh¾c tµn b¹omµ mÊt lßng ng−êi". (§¹i ViÖt sö ký toµn th−), «ng bá quan vÒ quª nhµ, l·nh ®¹onh©n d©n khëi binh chèng l¹i qu©n L−¬ng. Trong ®ªm dµi B¾c Thuéc, cuéc khëi nghÜa cña gi¸m qu©n Lý BÝ ®−îcnh©n d©n vµ anh hµo kh¾p n¬i h−ëng øng, n« nøc ñng hé. Ph¹m Tu lóc ®ã ®· b−íc sang tuæi 67 råi, song tuæi t¸c kh«ng ng¨n c¶n®−îc nhiÖt t×nh vµ tµi n¨ng cña Ng−êi. Ng−êi trùc tiÕp chiªu mé trai tr¸ng trongvïng thµnh lËp nghÜa qu©n. Tæ chøc luyÖn tËp ngµy ®ªm mau chãng tham giaqu©n khëi nghÜa. T¹i quª h−¬ng Thanh liÖt, Thanh tr×, Hµ néi ngµy nay vÉn cßn l−u gi÷nh÷ng ®Þa danh tõ thêi kú Ph¹m Tu chiªu tËp binh m· huÊn luyÖn qu©n sÜ t¹i quªDanh t−íng. ¥ Chu Diªn (vïng H¶i D−¬ng, H−ng Yªn ngµy nay) cã hµo tr−ëng TriÖuTóc cïng víi con trai lµ TriÖu Quang Phôc vµ anh ruét lµ nhµ s− TriÖu QuangHµnh h−ëng øng næi dËy.------------------ (1) Lý B«n sinh ngµy 12 th¸ng 9 n¨m QuÝ Mïi ( 17-10-503 ) ë Long H−ng ( Th¸i B×nh). ¤ng lµ ng−êi jäcréng, hiÓu s©u, v¨n vâ song toµn Ýt ng−êi s¸nh kÞp. 15
  16. 16. Danh t−íng Ph¹m Tu (476-545) www.hoPham.com ¥ vïng §an Ph−îng, Quèc Oai (Hµ T©y ngµy nay) cã Lý C«ng TuÊn; ëSÊu Gi¸, Yªn Së, Hoµi §øc cã Lý Phôc Man. ¥ Gia Ninh (nay lµ vïng B¹ch H¹c, VÜnh Phóc) cã thæ hµo NguyÔn B¸tLang, n÷ t−íng Khoan Kho¸ng. ¥ vïng LËp Th¹ch cã ba anh em hä Vò. ¥ vïng S«ng CÇu, B¾c Ninh cã Tr−¬ng Hèng, Tr−¬ng H¸t. ¥ vïng Cæ Trang, Di Sö (nay lµ th«n §a cæ, x· Mü Thµnh, Mü Léc, Nam§Þnh) cã hai anh em sinh ®«i lµ Ph¹m Nguyªn vµ Ph¹m Khang dùng cê chiªumé binh lÝnh míi cã 7 ngµy, sè qu©n ®· lªn tíi h¬n (2000) hai ngµn ng−êi (1). Gia nhËp nghÜa qu©n lÇn nµy cßn cã Tinh ThiÒu lµ ng−êi häc giái, th«ngminh, cã tµi. ¤ng cïng víi Ph¹m Tu, TriÖu Tóc trë thµnh Bé tham m−u trô cétcña qu©n khëi nghÜa, phß Lý BÝ chØ huy nghÜa qu©n, ®¸nh ®©u th¾ng ®ã. ChÝnh ®¹o qu©n do Lý BÝ cïng Ph¹m Tu chØ huy ®· tiÕn vµo ®¸nh chiÕmgi¶i phãng ®−îc thµnh Long biªn, thñ phñ ®« hé cña chÝnh quyÒn nhµ L−¬ng thêiÊy. Thø sö nhµ L−¬ng lµ Tiªu T−, rÊt tham lam ®éc ¸c còng ph¶i khiÕp sî bách¹y th¸o th©n vÒ Qu¶ng Ch©u. Trong vßng ch−a ®Çy ba th¸ng, nghÜa qu©n ®· quÐt s¹ch qu©n ®« hé rakhái bê câi. Nhµ L−¬ng tøc tèi sai t−íng lÜnh ®em qu©n sang ®¸nh chiÕm l¹i. LýBÝ ®· kÞp thêi cho qu©n khëi nghÜa mai phôc ®¸nh tan bän x©m l−îc. Cuèi n¨m Nh©m TuÊt (1-543), nhµ L−¬ng l¹i huy ®éng binh m· sang x©ml−îc n−íc ta mét lÇn n÷a. L−¬ng Vò ®Õ sai T«n Quýnh vµ L− Tö Hïng chØ huy.T«n Quýnh sî qu¸ kh«ng d¸m, nh−ng bÞ thø sö Qu¶ng Ch©u vµ T«n thÊt Tiªu T−thóc Ðp buéc T«n Quýnh ph¶i ®i.--------------------- (1)Theo thÇn tÝch: TiÒn T−íng qu©n Ph¹m NguyÔn vµ Trung qu©n ®« óy Ph¹m Kh¼ng thê t¹i ®×nh 12 th«nCæ Am. 16
  17. 17. Danh t−íng Ph¹m Tu (476-545) www.hoPham.com Lý BÝ cïng Bé tham m−u nghÜa qu©n chñ ®éng ®em qu©n ®ãn ®¸nh giÆc ëb¸n ®¶o Hîp Phè. Qu©n L−¬ng do T«n Quýnh vµ L− Tö Hïng cÇm ®Çu, thócqu©n lÝnh tiÕn võa ®Õn ®ã th× bÞ qu©n ta chÆn ®¸nh tiªu diÖt gÇn hÕt (−íc chõngm−êi phÇn chÕt b¶y). Sè cßn l¹i tù ph¸ vßng v©y ch¹y tan t¸c th¸o th©n vÒ n−íc.Sau thÊt b¹i nµy, T«n Quýnh vµ L− Tö Hïng bÞ Tiªu T− t©u lªn vua L−¬ng Vâ ®Õb¾t ph¶i tù tö v× téi thua trËn. Cïng thêi gian nµy, vua n−íc L©m ¢p ë phÝa Nam n−íc ta lîi dông t×nhthÕ nghÜa qu©n ta ®ang ph¶i ®èi mÆt chèng tr¶ qu©n L−¬ng ë phÝa B¾c. Bänchóng véi v· huy ®éng qu©n lÝnh trµn sang c−íp ph¸ quËn NhËt Nam (vïngQu¶ng B×nh ngµy nay). Bän chóng dïng qu©n bé v−ît ®Ìo Ngang ®¸nh chiÕm§øc Ch©u (Hµ TÜnh). Lý BÝ häp t−íng sÜ bµn kÕ tiÕn qu©n vµo Nam dÑp giÆc.L·o t−íng qu©n Ph¹m Tu h¨ng h¸i ®øng ra xin ®¶m ®−¬ng vµ xin hai t−íngPh¹m Nguyªn vµ Ph¹m Khang lµm phã t−íng. Mïa h¹, th¸ng 5 n¨m Quý Hîi (543). Ng−êi t−íng giµ 68 tuæi ®êi cïngc¸c t−íng trÎ (trong ®ã cã Ph¹m Nguyªn vµ Ph¹m Khang míi 34 tuæi ®ang ®ésung m·n, dÉn nghÜa qu©n v−ît s«ng, trÌo nói, géi n¾ng giã Lµo ch¸y báng, x«ngpha lam ch−íng th¼ng ®−êng Nam tiÕn. ChiÕn trËn diÔn ra v« cïng gian khæ. N−íc L©m Êp lóc Êy ®ang c−êngthÞnh, vua Ru-d¬-ra-van-man I l¹i tù lµm t−íng th©n chinh. Qu©n ViÖt lµ ®éiqu©n míi tô häp ch−a dµy d¹n kinh nghiÖm chiÕn ®Êu, nh−ng víi tÊm lßng yªun−íc nång nµn, tù nguyÖn x¶ th©n v× nghÜa lín. L·o t−íng qu©n Ph¹m Tu chØ huynghÜa qu©n thÇn tèc hµnh qu©n kh«ng nghØ, b«n tËp ®¸nh tan qu©n L©m Êp ëngay quËn Cöu §øc (vïng Hµ TÜnh ngµy nay). Vua L©m Êp ch¹y dµi vÒ bªn kiad·y Hoµnh S¬n. ThÕ lµ bèn ch÷: "Cù b¾c, b×nh nam" ®−îc Lý BÝ ban tÆng ng−êit−íng giµ trän vÑn. Ph¹m Tu cµng ®−îc kh¼ng ®Þnh lµ vÞ t−íng tµi giái nhÊt trongnghÜa qu©n vµ còng lµ ng−êi cao tuæi nhÊt trong bé chØ huy tham m−u khëinghÜa. Trong chiÕn c«ng nµy, d−íi tr−íng Ph¹m Tu cßn cã c¶ vÞ t−íng trÎ LýPhôc Man ®−îc Lý BÝ g¶ con g¸i cho (cã lÏ trong thÇn ph¶ ë SÊu Gi¸, Yªn Së,Hoµi §øc, Hµ T©y ngµy nay cã nãi ®Õn c«ng tr¹ng ®¸nh qu©n L©m Êp cña LýPhôc Man (phß m·), nªn cã nhµ viÕt sö ®· chÐp nhÇm Lý Phôc Man lµ Ph¹m Tuvµ nhÇm quª Ng−êi ë lµng SÊu Gi¸. 17
  18. 18. Danh t−íng Ph¹m Tu (476-545) www.hoPham.com III. Phaïm Tu, vaø nghóa quaân döïng neàn ñoäc laäp Sau khi ®¸nh ®uæi qu©n ®« hé nhµ L−¬ng vÒ ph−¬ng B¾c vµ ®¸nh dÑpxong qu©n L©m Êp ®Õn c−íp ph¸ phÝa Nam, Lý BÝ lªn ng«i Hoµng §Õ, tù xung lµNam ViÖt §Õ, ®Æt niªn hiÖu lµ Thiªn §øc, lËp triÒu ®×nh b¸ch quan v¨n vâ, ®Ættªn lµ n−íc V¹n Xu©n. ChÝnh vµo thêi ®iÓm nµy ®· xuÊt hiÖn nh©n vËt Ph¹m Tu cña chóng ta.Trong chÝnh sö ghi: "Ban v¨n do Tinh ThiÒu ®øng ®Çu. Ban vâ do Ph¹m Tu ®øng®Çu. L·o t−íng TriÖu Tóc lµm Th¸i phã. Con TriÖu Tóc lµ TriÖu Quang Phôclµm ®¹i t−íng". Ph¹m Tu chÝnh thøc ®−îc cö gi÷ chøc vô ®øng ®Çu c«ng viÖc qu©n sù cñatriÒu ®×nh V¹n Xu©n lµ hoµn toµn phï hîp víi c«ng lao ®ãng gãp cña «ng ngaytõ khi Lý BÝ míi dÊy lªn cuéc khëi nghÜa. VÞ l·o tr−îng Ph¹m Tu cña quª h−¬ngThanh LiÖt ngµy Êy ®· cã mÆt d−íi ngän cê khëi nghÜa t¹o nªn thÕ vµ lùc míicña phong trµo næi dËy: "Hµo kiÖt c¸c n¬i ®Òu h−ëng øng “ nh− chÝnh sö ®·chÐp". TiÕp ®Õn lµ chiÕn c«ng ®Æc biÖt xuÊt s¾c cña n¨m QuÝ Hîi (543), Ph¹m TuchØ huy qu©n khëi nghÜa ®¸nh b¹i h−íng tÊn c«ng tõ phÝa B¾c cña qu©n nhµL−¬ng ©m m−u chiÕm l¹i n−íc ta vµ l¹i thÇn tèc dÉn qu©n khëi nghÜa ®Ëp tan sù®e däa x©m lÊn tõ phÝa Nam cña qu©n L©m Êp, gãp phÇn quan träng vµo sù b¶o®¶m thµnh c«ng trän vÑn cña phong trµo khëi nghÜa; ®ång thêi më ra tiÒn ®Òch¾c ch¾n cho viÖc thµnh lËp mét quèc gia ®éc lËp do Lý BÝ ®øng ®Çu. 18
  19. 19. Danh t−íng Ph¹m Tu (476-545) www.hoPham.com Cßn mét ý nghÜa lín lao n÷a ®èi víi Ph¹m Tu khi ®−îc giao c−¬ng vÞ vât−íng hµng ®Çu ®ã chÝnh lµ thÓ hiÖn sù tin cÈn «ng. Ng−êi thËt sù trë thµnhr−êng cét quèc gia, ®ã còng lµ sù hiÖn diÖn hoµn chØnh mét tæ chøc nhµ n−íc cñatriÒu ®×nh V¹n Xu©n ®· thùc sù lµ mét quèc gia ®éc lËp cã tæ chøc ®Çu tiªn tronglÞch sö d©n téc ViÖt nam. N−íc V¹n Xu©n ra ®êi víi t− thÕ lµ mét quèc gia d©n téc thø ba trong lÞchsö n−íc nhµ (sau n−íc V¨n Lang vµ n−íc ¢u L¹c tõ thêi kú tr−íc c«ng lÞch). Nhµ n−íc V¨n Lang (2897-258 tr−íc c«ng lÞch) lµ nhµ n−íc ph«i thai ®Çutiªn trong bÒ dµy lÞch sö cña d©n téc ta. Nhµ n−íc ®Çu tiªn nµy lµ nhµ n−íc cña®êi c¸c vua Hïng thuéc hä Hång Bµng cßn rÊt gi¶n ®¬n, nh−ng dï míi h×nhthµnh còng ®· biÕt cè kÕt ®−îc lßng ng−êi. Hä b−íc ®Çu hiÓu vÒ mèi quan hÖgi÷a thiªn nhiªn vµ con ng−êi. Hä biÕt v−¬n lªn, tho¸t ra khái cuéc sèng tù nhiªngian khæ, hiÓm nguy gi÷a rõng rËm, ®Çm lÇy vµ ®Çy thó d÷. Hä ®· biÕt sèngquÇn tô cïng nhau, b−íc ®Çu táa xuèng ®ång b»ng trång cÊy lóa n−íc, lµm thñylîi, chèng thiªn tai, chèng giÆc ngo¹i x©m. §Õn ngµy nay cßn l−u l¹i hai truyÒnthuyÕt. §ã lµ c©u chuyÖn Th¸nh Giãng (Phï §æng Thiªn V−¬ng) ®¸nh giÆc ¢nthuéc ®êi Hïng V−¬ng thø VI vµo kho¶ng thêi gian tõ n¨m 1401 ®Õn n¨m 1324tr−íc C«ng nguyªn. §Õn nhµ n−íc ¢u L¹c tõ n¨m 257 ®Õn 207 tr−íc C«ng nguyªn lµ nhµ n−íchîp nhÊt cña ng−êi ¢u ViÖt phÝa B¾c víi n−íc V¨n Lang cña ng−êi L¹c ViÖt. Nhµ n−íc ¢u L¹c do Thôc Ph¸n ®−îc c¸c l¹c t−íng suy t«n lµm vua x−nglµ An D−¬ng V−¬ng ®ãng ®« ë Phong Khª, Cæ Loa ®Ó chØ huy cuéc kh¸ng chiÕnchèng qu©n TÇn (1) Ng−êi ViÖt ta thêi ®ã ®· biÕt lµm chiÕn tranh du kÝch, v−ên kh«ng nhµtrèng, bÒn bØ kh¸ng chiÕn gÇn m−êi n¨m trêi. Sau chiÕn th¾ng ®¸nh tan n¨m m−¬i v¹n qu©n TÇn, An D−¬ng V−¬ng chox©y thµnh Cæ Loa. DÊu tÝch thµnh Cæ Loa c¸ch ®©y h¬n hai ngh×n n¨m vÉn cßn®Õn ngµy nay thuéc huyÖn §«ng Anh, ngo¹i thµnh Hµ Néi.----------------- (1) HiÖn nay ë ®Òn Hïng cßn hßn ®¸ thÒ ®Ò cËp ®Õn lêi thÒ cña An D−¬ng V−¬ng thay vua hïng gi÷ n−íc. 19
  20. 20. Danh t−íng Ph¹m Tu (476-545) www.hoPham.com Tr−íc khi chuyÓn sang nhµ n−íc V¹n Xu©n ®−îc lËp nªn gi÷a thiªn niªnkû thø nhÊt sau C«ng nguyªn (LÞch sö d©n téc ViÖt Nam cßn ®−îc chøng kiÕn sùkiÖn tõ n¨m 40 ®Õn 43 cña cuéc khëi nghÜa Hai Bµ Tr−ng (1), nh−ng nh÷ng söliÖu ®Ých thùc vÉn ch−a cung cÊp ®−îc nh÷ng th«ng tin ®Çy ®ñ vµ cô thÓ vÒ sùkiÖn "§« Kú ®ãng câi Mª Linh, LÜnh Nam riªng mét triÒu ®×nh n−íc ta" nµy). Nhµ n−íc V¹n Xu©n víi t− c¸ch lµ Nhµ n−íc tù chñ, ®éc lËp thø ba tronglÞch sö l©u dµi cña d©n téc, lµ kÕt qu¶ cña mét cuéc næi dËy oanh liÖt chèng x©ml−îc vµ thèng trÞ cña c¸c triÒu ®¹i ph−¬ng B¾c trong thêi kú B¾c Thuéc lÇn thøhai suèt n¨m tr¨m n¨m (43-543). Th«ng qua viÖc tù x−ng ®Õ hiÖu cña Lý BÝ (Nam ViÖt §Õ), ng−êi ®øng ®Çu n−íc ViÖt ë ph−¬ng Nam, kh¼ng ®Þnh râ sù nghiÖp dùng n−íc cña tæ tiªn ta thêi bÊy giê, biÓu hiÖn ®−îc tÝnh nh©n v¨n cao c¶, cïng víi niªn hiÖu "Thiªn §øc" (®øc ®é cao c¶ cña trêi) vµ nhÊt lµ ®· ra ®−îc tuyªn ng«n vÒ ý nguyÖn tr−êng tån ph¸t triÓn ®Ñp ®Ï nh− c¶ mu«n vµn mïa xu©n, víi quèc hiÖu "V¹n Xu©n" cña m×nh. Nh÷ng gi¸ trÞ tinh thÇn quÝ l¹ nh− thÕ cña sù ra ®êi n−íc V¹n Xu©n vµomïa xu©n n¨m 44. ChÝnh lµ viÖc tæ chøc vµ hoµn thµnh ®−îc mét tæ chøc chÝnhquyÒn, mét thÓ chÕ nhµ n−íc mµ sö s¸ch gäi lµ “dùng triÒu ®×nh b¸ch quan v¨nvâ", hoÆc "®Æt triÒu nghi, c¾t cö quan l¹i". TriÒu TiÒn Lý khëi nghiÖp tõ ®©y. Vua Lý Nam ®Õ cho lËp ®iÖn V¹n Thä®Ó triÒu ®×nh lµm n¬i héi häp; cho dùng chïa Khai Quèc ë ph−êng Yªn Hoa (naylµ chïa TrÊn Quèc trªn ®¶o Kim Ng−, Hå T©y, Hµ Néi b©y giê). Danh t−íng Ph¹m Tu víi c−¬ng vÞ lµ Tæng chØ huy tèi cao qu©n ®éi, «nglo luyÖn tËp qu©n sÜ, cñng cè x©y dùng hµo lòy nh÷ng n¬i hiÓm yÕu trªn ®Êt liÒn,c¸c ®−êng biªn, c¸c cöa s«ng, cöa l¹ch... Qu©n d©n nhµ n−íc V¹n Xu©n thùc sù tho¸t khái c¶nh sèng n« lÖ, ®angh¨ng h¸i dèc søc lao ®éng dùng x©y, hy väng ®Êt n−íc th¸i b×nh, thÞnh trÞ.-----------------(1) Theo §inh v¨n NhËt (1914-1995) viÕt: “Hai Bµ Tr−ng quª ë H¹ B»ng, Th¹ch ThÊt, ®ãng ®« ë Kim Khª, d−íich©n nói vua bµ cao chõng 525m gÇn ®−êng sè 21. 20
  21. 21. Danh t−íng Ph¹m Tu (476-545) www.hoPham.com IV. Phaïm Tu, anh duõng hy sinh hieån linh thaàn hoùa Sau khi Lý BÝ x−ng Nam ViÖt §Õ, dùng n−íc V¹n Xu©n, bän x©m l−îcph−¬ng B¾c vÉn ch−a chÞu tõ bá miÒn ®Êt ®ai trï phó mµ chóng ®· tõng ®« héhµng ngµn n¨m nay ë ph−¬ng Nam nµy. Theo L−¬ng Th−, ®Çu n¨m Êt Söu (n¨m 545), nhµ L−¬ng ®· huy ®éng tænglùc c¶ 6 ch©u: ViÖt Ch©u, La Ch©u, An Ch©u, ¸i Ch©u, §Þnh Ch©u vµ c¶ GiaoCh©u n÷a. Vua L−¬ng lÖnh cho thø sö ViÖt Ch©u lµ TrÇn HÇu, thø sö La Ch©u lµNinh Cù, thø sö An Ch©u lµ LÝ TrÝ, thø sö ¸i Ch©u lµ Nguyªn H¸n, thø sö §ÞnhCh©u lµ Tiªu Bét ®em qu©n ®i ®¸nh n−íc V¹n Xu©n non trÎ. Nhµ L−¬ng cßn cöD−¬ng Phiªu lµm Thø sö Giao Ch©u vµ TrÇn B¸ Tiªn lµm T− m· thèng lÜnh qu©ncïng sang ®¸nh. (Theo chÝnh sö chÐp, phÝa ta còng ®· huy ®éng ®−îc ®Õn bav¹n qu©n ). Qu©n x©m l−îc chia thµnh hai ®−êng thñy, bé tiÕn vµo n−íc ta. Mét c¸nhqu©n thñy tiÕn ng−îc s«ng Th¸i b×nh cßn mét c¸nh qu©n bé tiÕn däc theo ch©ntriÒn nói miÒn §«ng TriÒu. C¶ hai c¸nh qu©n cïng tiÕn ®¸nh víi mét binh lùc®«ng, m¹nh h¬n ta gÊp nhiÒu lÇn ®Ó cïng hîp ®iÓm t¹i Kinh §« Long Biªn. Theo thÇn ph¶, t¶ t−íng Ph¹m Tu ®· gióp Lý Nam §Õ tËn dông ®Þa h×nh, ®ÞavËt, x©y dùng mét hÖ thèng phßng thñ t¹i c¸c cöa s«ng vïng H¶i Phßng, H¶iD−¬ng, Th¸i B×nh, ®Õn nay vÉn cßn ®Ó l¹i nhiÒu dÊu tÝch - cÇm cù víi qu©nL−¬ng ®−îc s¸u th¸ng trêi. Sau khi bÞ thÊt b¹i ë Chu diªn (vïng H¶i D−¬ng, H−ng Yªn ngµy nay),Ph¹m Tu cÊp tèc cho cñng cè thµnh lòy, lui qu©n vÒ gi÷ thµnh Long Biªn ë ngay 21
  22. 22. Danh t−íng Ph¹m Tu (476-545) www.hoPham.comcöa s«ng T« LÞch (khu vùc chî G¹o sau chî §ång Xu©n hiÖn nay) ®Ó Lý Nam§Õ, Th¸i phã TriÖu Tóc cïng §¹i t−íng TriÖu Quang Phôc vµ c¸c t−íng lÜnhkh¸c nh− NguyÔn B¸t Lang, n÷ t−íng Khoan Kho¸ng vµ phß m· Lý Phôc Man...b¶o tån lùc l−îng, bÝ mËt rót lui an toµn lªn phÝa Trung du vïng Gia Ninh vµmiÒn nói Phó Thä, Tuyªn Quang. §¹i qu©n nhµ L−¬ng cµng ngµy cµng siÕt chÆt vßng v©y quanh thµnh LongBiªn. Qu©n ta chiÕn ®Êu rÊt dòng c¶m, ngoan c−êng, thµ hy sinh tÊt c¶ ®Ó gi÷thµnh. ChÝnh trong cuéc chiÕn ®Êu v« cïng ¸c liÖt vµ kh«ng c©n søc nµy, vÞ l·ot−íng Ph¹m Tu, nhµ chØ huy qu©n sù tèi cao ®· b−íc sang tuæi bÈy m−¬i nh−ngvÉn cßn tr¸ng kiÖn, ®· anh dòng hy sinh. "Trong vßng chiÕn ®Êu, xoay cuéc tang th−¬ng, ®¹i v−¬ng phót chèc hiÓnlinh thÇn hãa", (nguyªn v¨n trong thÇn ph¶ thê ë ®×nhThanh LiÖt). Lóc ®ã vµocuèi mïa h¹, ngµy 20-7 n¨m ¢t Söu (tøc ngµy 13-8-545). ( C¸i khÝ ph¸ch Êy ®−îc lÆp l¹i sau 15 thÕ kØ, trong 60 ngµy ®ªm chiÕn ®Êub¶o vÖ Thñ §«, c¸c chiÕn sÜ Liªn khu 1 ®· kh¾c lªn v¸ch c¸c chiÕn hµo "quyÕt töcho tæ quèc quyÕt sinh", ®Çu n¨m 1947 ®· giam ch©n giÆc Ph¸p ë Hµ Néi, ®ÓChÝnh phñ vµ qu©n ®éi ta an toµn rót khái Thñ §«, chuÈn bÞ cho cuéc kh¸ngchiÕn tr−êng kú)(1). ChÝnh nhê viÖc chÆn ®øng b−íc ch©n qu©n giÆc t¹i cöa s«ng T« LÞch nµy(nay lµ phè Chî G¹o, sau chî §ång Xu©n gÇn cÇu Long Biªn) vµ sù hy sinh oanhliÖt cña l·o t−íng qu©n Ph¹m Tu, nhµ chØ huy qu©n sù cao nhÊt triÒu Lý Nam §Õ®· mµi s¾c thªm ý chÝ chiÕn ®Êu, th«i thóc qu©n d©n V¹n Xu©n kÒ vai s¸t c¸nhmét lßng cïng triÒu ®×nh Lý Nam §Õ quyÕt t©m ®¸nh l©u dµi, gi÷ v÷ng nÒn ®éclËp cña nhµ n−íc V¹n Xu©n non trÎ ®−îc 58 n¨m n÷a. Sau khi Ng−êi hiÓn th¸nh, vua Lý Nam §Õ v« cïng th−¬ng tiÕc, sai quanTh¸i gi¸m cïng triÒu ®×nh xÐt c«ng tr¹ng khen th−ëng Ng−êi. Quan Th¸i gi¸mvÒ tËn quª h−¬ng Thanh LiÖt n¬i ®· s¶n sinh ra ng−êi anh hïng, ®äc s¾c vua ban---------------- (1) §Çu th¸ng 2/1947 ®Þch dån lùc l−îng®¸nh m¹nh vµo Liªn khu 1., nhÊt lµ ë mÆt ®«ng h−íng nèi liÒnkhi1. víi hËu ph−¬ng. Qu©n ta liªn tiÕp ®Èy lïi nhiÒu ®ît tÊn c«ng cña ®Þch, gi÷ vòng hai vÞ trÝ quan träng tr«ngra phÝa s«ng Hång (chÝnh lµ vïng cöa s«ng T« LÞch ngµy x−a Ph¹m Tu hy sinh)-(trÝch lÞch sö nghÖ thuËt chiÕndÞch VN (1945-1975) NXB Q§ND -1975, tr 273.. 22
  23. 23. Danh t−íng Ph¹m Tu (476-545) www.hoPham.comtÆng Ng−êi lµ "Long Biªn HÇu", ban tªn thôy lµ "§« hå", phong lµm "B¶n c¶nhThµnh hoµng" s¾c cho b¶n h−¬ng lµ "Thang méc Êp", mäi s−u sai t¹p dÞch ®Òu®−îc miÔn trõ, ban 100 nÐn b¹c lËp miÕu phông sù l−u truyÒn m·i m·i. N¬i thê chÝnh cña Ng−êi, ë ®×nh Ngo¹i thuéc c¶ x· Thanh LiÖt (mét ®iÒuhiÕm thÊy, th«ng th−êng Thµnh hoµng chØ t«n vinh thê cña mét lµng). Trong ®×nh cßn gi÷ ®−îc nh÷ng bøc tranh cæ, t« l¹i n¨m 1932, vÏ ch©ndung Ng−êi rÊt ®Ñp cïng nhiÒu tÊm hoµnh phi kÌm theo c©u ®èi ca ngîi sùnghiÖp ®¸nh giÆc cøu n−íc cña Ng−êi. §Õn hËu cung "§×nh néi" trong lµng hiÖn nay cßn gi÷ ®−îc hai hßm s¾c,trong ®ã cïng víi nh÷ng s¾c phong kh¸c, cã 10 ®¹o s¾c phong cña triÒu ®×nh cãniªn hiÖu tõ ®êi C¶nh H−ng nhµ Lª ®Õn Kh¶i §Þnh nhµ NguyÔn, phong choPh¹m Tu lµm "§« hå ®¹i thÇn" (danh hiÖu triÒu Lª) vµ "§« hå ®¹i v−¬ng" (danhhiÖu triÒu NguyÔn). Mét s¾c phong thêi T©y S¬n, niªn hiÖu C¶nh ThÞnh còng ghidanh hiÖu "§« hå ®¹i thÇn" (xem phô lôc). Nh− vËy, qua lÞch sö, thÇn ph¶ cïng c¸c s¾c phong cña c¸c triÒu ®¹i phongkiÕn x−a ®· t«n vinh, s¸ng tá th©n thÕ, sù nghiÖp anh hïng cña Danh t−íng Ph¹mTu tõ quª h−¬ng Thanh LiÖt ra ®i giÕt giÆc qua thêi gian tõ n¨m 542 (Nh©mTuÊt) ®Õn n¨m 545 (Êt Söu), tíi kh«ng gian, n¬i cã tßa thµnh vµ trËn ¸c chiÕncöa s«ng T« LÞch th× kÕt thóc oanh liÖt, thËt sù lµ mét cuéc hµnh tr×nh kú vÜ cñaNg−êi. L·o t−íng qu©n Ph¹m Tu trë thµnh mét céi nguån vµ tiªu ®iÓm ®Ó c¸c thÕhÖ hËu duÖ thuéc c¸c dßng hä Ph¹m trong c¶ n−íc m·i m·i tù hµo noi g−¬ng. L·o t−íng qu©n Ph¹m Tu (476-545) xøng ®¸ng lµ mét danh t−íng ®−îct«n vinh lµm Ng−êi khai quèc c«ng thÇn triÒu TiÒn Lý, Th−îng thñy tæ hä Ph¹mtrong céng ®ång d©n ViÖt chóng ta. 23
  24. 24. Danh t−íng Ph¹m Tu (476-545) www.hoPham.com Phaàn thöù hai ~o~ Tìm veà Coäi nguoàn 24
  25. 25. Danh t−íng Ph¹m Tu (476-545) www.hoPham.com I. Nguoàn tö lieäu veà danh töôùng Phaïm Tu T− liÖu vÒ Danh t−íng Ph¹m Tu, hiªn nay t×m ®−îc rÊt Ýt. Song vÉn chophÐp chóng ta kh¼ng ®Þnh ®−îc c«ng lao to lín cña vÞ T−íng qu©n hä Ph¹m ®èivíi ®Êt n−íc. Ta cã thÓ chia nh÷ng tµi liÖu t×m ®−îc thµnh hai nguån chÝnh: 1. Nguån th− tÞch: Nh÷ng giÊy tê l−u gi÷ cã tÝnh chÊt quèc gia. 2. Nguån di tÝch - ghi chÐp: Cã tÝnh chÊt truyÒn thèng ®Þa ph−¬ng. 1. Nguån th− tÞch: Tr−íc hÕt ph¶i kÓ ®Õn Quèc Sö; sau ®Õn c¸c s¾c phong. * VÒ Quèc Sö: 1. §¹i ViÖt Sö ký toµn th−: Cã chÐp nh÷ng ®o¹n nh− sau: "QuÝ Hîi, n¨m thø ba (543), mïa h¹, th¸ng T−, vua L©m Êp c−íp QuËnNhËt Nam, vua (Lý Nam §Õ) sai t−íng lµ Ph¹m Tu ®¸nh tan ë QuËn Cöu §øc” "Gi¸p Tý, Thiªn §øc n¨m thø nhÊt (544), mïa xu©n, th¸ng Giªng, vuanh©n ®¸nh ®−îc giÆc, tù x−ng lµ Nam ViÖt §Õ, lªn ng«i, ®æi niªn hiÖu lµ Thiªn§øc, ®Æt tr¨m quan, dùng Quèc hiÖu lµ V¹n Xu©n, lµ ý mong x· t¾c truyÒn ®Õnmu«n ®êi vËy. Dông ®iÖn V¹n Thä lµm n¬i triÒu héi. LÊy TriÖu Tóc lµm Th¸iphã, bän T×nh ThiÒu, Ph¹m Tu lµm t−íng v¨n, t−íng vâ.” 25
  26. 26. Danh t−íng Ph¹m Tu (476-545) www.hoPham.com 2. ViÖt nam sö l−îc viÕt: “Qua n¨m Quý Hîi (543) qu©n L©m Êp l¹i sang quÊy ph¸ quËn NhËtNam, Lý B«n sai t−íng lµ Ph¹m Tu vµo ®¸nh ë Cöu §øc (Hµ TÜnh), ng−êi L©mÊp thua ch¹y vÒ n−íc". 3. Thiªn Nam ng÷ lôc (thÕ kû XVIII) chÐp Vua cïng t−íng qu©n Ph¹m Tu, Vµo KhuÊt liªu ®éng th¸c h− lªn trêi". C¸c nhµ chÐp sö x−a cña ta th−êng th−êng xem kÜ sö Trung quèc. Cho nªnkhi chÐp sö vÒ ®êi triÒu Lý, ch¾c ch¾n cã tham kh¶o sö nhµ L−¬ng ®êi Lôc triÒu. 4. Tõ ®iÓn V¨n hãa ViÖt Nam , viÕt: “ Trong lÞch sö n−íc ta, «ng lµ vÞ t−íng qu©n ®Çu tiªn cña mét triÒu ®×nhcã tæ chøc” (NXB V¨n hãa, H. 1993 ) Ta hiÓu "mét triÒu ®×nh cã tæ chøc" ë ®©y lµ triÒu ®×nh cña nhµ n−íc V¹nXu©n thêi Lý Nam §Õ, c¸ch nay ®· 15 thÕ kû. 5. §¹i c−¬ng lÞch sö ViÖt Nam, ghi: “ §Çu n¨m 544, Lý BÝ tù x−ng Hoµng ®Õ, ®Æt niªn hiÖu lµ "Thiªn ®øc" (cãs¸ch ghi lµ §¹i §øc), dùng triÒu ®×nh c¾t cö quan l¹i, ®Æt tªn n−íc lµ V¹n Xu©n.TriÖu Tóc ®−îc phong lµm Th¸i phã, Tinh ThiÒu lµm t−íng v¨n, Ph¹m Tu lµmt−íng vâ. (§¹i c−¬ng lÞch sö VN tËp 1, NXB Gi¸o dôc, H. 1998, tr. 91). 6. Biªn niªn lÞch sö cè trung ®¹i ViÖt Nam, chÐp: "N¨m 542 (Nh©m TuÊt). §Çu n¨m d−¬ng lÞch, Lý BÝ, Hµo tr−ëng ng−êiViÖt l·nh ®¹o nh©n d©n khëi nghÜa. Hµo kiÖt c¸c n¬i ®Òu h−ëng øng. Thø sö nhµL−¬ng lµ Tiªu T− khiÕp sî, ch¹y trèn sang Qu¶ng Ch©u. Cuéc khëi nghÜa th¾nglîi..." (TrÝch Biªn niªn lÞch sö cæ trung ®¹i ViÖt Nam, NXB Khoa häc x· héi, H.1987, tr. 43). "Ban v¨n do Tinh ThiÒu ®øng ®Çu. Ban vâ do Ph¹m Tu ®øng ®Çu. TriÖuTóc lµm Th¸i phã. Con TriÖu Tóc lµ TriÖu Quang Phôc lµm ®¹i t−íng". (Biªnniªn sö cæ trung ®¹i VN, s¸ch ®· dÉn, tr. 44). "L·o t−íng Ph¹m Tu tö trËn t¹i ®©y (tßa thµnh cöa s«ng T« LÞch) vµo ngµy20 th¸ng 7 ©m lÞch, n¨m Êt Söu (545)". "TrÝch biªn niªn sö cæ trung ®¹i VN, s®d,tr. 45). 26
  27. 27. Danh t−íng Ph¹m Tu (476-545) www.hoPham.com VÒ s¾c phong: (xem phÇn phô lôc) HiÖn nay B¶o tµng Thanh LiÖt cßn l−u gi÷ ®−îc 18 ®¹o s¾c phong cña c¸ctriÒu ®¹i phong kiÕn ViÖt Nam vÒ "Long Biªn HÇu Ph¹m §« hå §¹i v−¬ng",gåm: - §êi Lª C¶nh H−ng: 4 ®¹o s¾c phong - §êi Lª Chiªu Thèng: 1 ®¹o s¾c phong - §êi T©y S¬n, C¶nh ThÞnh: 2 ®¹o s¾c phong - §êi NguyÔn: 11 ®¹o s¾c phong T¹i ®×nh thê Ph¹m Tu tö trËn ë Thanh LiÖt hiÖn nay cßn l−u gi÷ ®−îc l¸cê thªu hai ch÷ "nguyªn suý" do nh©n d©n suy t«n. 2. Nguån di tÝch - ghi chÐp: X· Thanh LiÖt, Thanh Tr×, Hµ Néi hiÖn nay cã hai n¬i thê Danh t−íngPh¹m Tu. §ã lµ miÕu Vùc vµ ®×nh Ngo¹i. T¹i miÕu Vùc, xãm Vùc: Lµ n¬i thê "Long Biªn HÇu Ph¹m §« hå ®¹iv−¬ng" cïng th¸nh phô Ph¹m ThiÒu, th¸nh mÉu Lý ThÞ Tr¹ch. Bµi vÞ ghi: "B¶n thæ tèi linh Lý triÒu Long Biªn HÇu Ph¹m §« hå §¹i V−¬ng". T¹i ®×nh ngo¹i Thanh LiÖt: Lµ n¬i thê chÝnh "Long Biªn HÇu, Ph¹m §«hå §¹i v−¬ng". Trong ®×nh cã ®«i c©u ®èi ®Ó ë trong gãc, gç ®· bong s¬n. "MiÕu thµnh khæng yªn chung thñy tam thiªn quy th¾ng ®Þa; D©n kim thô tø cån hoa ngò tù biÓu danh h−¬ng". T¹m dÞch nghÜa ( Vò TuÊn S¸n) dÞch: "MiÕu thµnh ®−îc yªn sau trø¬c ba lÇn dêi míi vÒ ®Êt ®Ñpl D©n nay nhËn s¾c huy hoµng n¨m ch÷ vua ban T« danh lµng". Qua dÞch nghÜa c©u ®èi trªn ta cã thÓ hiÓu ng«i ®×nh ®· dùng ba lÇn, lÇncuèi míi lµ ng«i ®×nh ®ang ë chç hiÖn nay ch¨ng? 27
  28. 28. Danh t−íng Ph¹m Tu (476-545) www.hoPham.com §×nh cã bèn bøc hoµnh phi: * Cæ h÷u quang: (x−a ®· s¸ng) * H−u h÷u liÖt quang: (m¾t vÉn rùc s¸ng) * Ngäc ®µm thanh: (hå ngäc xanh) * V¹n cæ linh trõng: (mu«n ®êi anh linh) Bªn d−íi c¸c bøc hoµnh phi lµ c¸c c©u ®èi: "T−íng sö lôc triÒu l−¬ng ®Þch quèc; ThÇn bi nhÊt ph¹m liÖt danh h−¬ng". T¹m dÞch nghÜa ( Vò TÊn S¸n dÞch): * Trong sö c¸c t−íng lÜnh thêi lôc TriÒu, kÎ ®Þch lµ n−íc L−¬ng; * Bµi vÞ cña thÇn thø nhÊt hä Ph¹m, quª Thanh LiÖt lõng danh. DÞch theo ý c©u ®èi:"Chèng qu©n L−¬ng thêi lôc triÒu, dòng t−íng n−íc nhµ, sö chÐp;Dßng hä Ph¹m ®Êt Thanh LiÖt, thÇn lµng thø nhÊt lõng danh". C©u ®èi nµy lµ cña cô Phã b¶ng TrÇn TÊn B×nh, sinh n¨m Kû Tþ (1869),ng−êi Do LÔ, V¨n §iÓn, Th−êng TÝn, Hµ T©y. §ç cö nh©n lóc 26 tuæi, n¨m 27tuæi ®ç Phã b¶ng ®êi vua Thµnh Th¸i; tuÇn phñ chÝ sÜ, næi tiÕng vÒ tµi lµm c©u®èi. Trong ®×nh cßn ®«i c©u ®èi do cô tiªn chØ Vò §øc, ng−êi cÊt c«ng lªn tËn§Òn Hïng chÐp thÇn ph¶ vÒ cho lµng, cung tiÕn: "Tr−îng nghÜa cù L−¬ng binh, h¸ch h¸ch tinh trung huyÒn nhËt nguyÖt; Phong hÇu minh Lý Sö, miªn miªn thanh méc Êm phÇn du". T¹m dÞch nghÜa: * NghÜa khÝ tr−îng phu chèng qu©n nhµ L−¬ng, tinh thÇn trung thµnh lÉmliÖt, s¸ng ngêi cïng n¨m th¸ng; * §−îc phong t−íc hÇu, s¸ng trong sö nhµ Lý, Êp thang méc dµi l©u, h−ngthÞnh miÒn quª h−¬ng. DÞch theo ý c©u ®èi: “Khëi nghÜa dÑp qu©n L−¬ng, lÉm liÖt tinh trung, ngåi n¨m th¸ng; Phong hÇu ghi sö Lý, vÎ vang thang méc, r¹ng quª h−¬ng". C¸c c©u ®èi trªn ®Òu ghi ®−îc sù nghiÖp chèng qu©n nhµ L−¬ng vµ sù g¾nbã lµm r¹ng rì quª h−¬ng, song ®Òu ch−a nh¾c ®Õn c«ng dÑp qu©n L©m p sangc−íp ph¸ miÒn Nam n−íc ta nh− chÝnh sö ®· ghi. 28
  29. 29. Danh t−íng Ph¹m Tu (476-545) www.hoPham.com "§×nh Ngo¹i" cßn ghi chÐp sù tÝch cña Thµnh hoµng Ph¹m §« hå ®¹iv−¬ng. Theo thÇn tÝch, th¸ng s¸u n¨m Êt Söu (n¨m 545), t−íng n−íc L−¬ng lµTrÇn B¸ Tiªn, ®¸nh Chu Diªn. T−íng qu©n Ph¹m §« hå chèng giÆc vµ tö trËn, ®ã lµ ngµy 20 th¸ng 7 n¨m¢t Söu. Sau khi «ng mÊt ®−îc vua Lý Nam §Õ phong lµ “Long Biªn HÇu, banthuþ lµ §« hå, s¾c phong lµ Thµnh hoµng b¶n c¶nh, ban cho b¶n trang lµ ÊpThang Méc, ®−îc miÔn s−u dÞch, l¹i cho mét tr¨m nÐn b¹c ®Ó dùng miÕu thê. Tõ®ã viÕt ch÷ H¸n, kþ huý phÇn bªn ph¶i, phÇn bªn tr¸i ch÷ Tu (tu trong tu d−ìng) HiÖn nay ë Thanh LiÖt vµ ë c¸c n¬i, con ch¸u dßng hä Ph¹m §« hå vÉn®«ng. Theo bµ con ®Þa ph−¬ng cho biÕt, ngµy nay ng−êi d©n sèng ë ®©y khi nãigÆp ch÷ "Tu" ®Òu nãi chÖch lµ "To". §iÒu ®¸ng l−u ý h¬n n÷a lµ trong "§×nh Ngo¹i" cßn cã bøc vÏ Thµnhhoµng Ph¹m §« hå. Bøc vÏ nµy cì kho¶ng 60 x 80 cm (x¨ng-ti-mÐt); s¾c th¸ing−êi trang nghiªm nh−ng phóc hËu, b×nh dÞ. Thêi gian vÏ ®−îc ghi râ: B¶o §¹iThÊt niªn tuÕ thø Nh©m Th©n b¸t nguyÖt s¬ b¸t nhËt (tøc bøc vÏ nµy ®−îc vÏ vµongµy mång t¸m th¸ng t¸m Nh©m Th©n (1932) ®êi B¶o §¹i n¨m thø b¶y). Bªnph¶i bøc vÏ nµy cßn vÏ mét t−íng vâ ë Vâ Ban; bªn tr¸i cã bøc vÏ t−íng v¨n ëV¨n Ban. PhÝa tr−íc cã bøc tø b×nh, bèn c« g¸i ®ang ®¸nh ®µn, thæi s¸o. C¸c bøcvÏ trªn gîi lªn ý nghÜ: T−íng qu©n Ph¹m Tu tuy lµ vâ t−íng, song l¹i cã phongc¸ch v¨n nh·, dÔ gÇn. Danh t−íng Ph¹m Tu cßn ®−îc thê ë mét ®×nh riªng th«n Trung trong x·,th−êng ®−îc gäi lµ §×nh Lý nh©n. §×nh nµy cã mét thêi giao cho hîp t¸c x·n«ng nghiÖp sö dông, gÇn ®©y míi tr¶ l¹i ®óng tÝnh c¸ch n¬i thê danh nh©n. CãnhiÒu c©u ®èi, nh−ng rÊt tiÕc kh«ng cã c©u nµo thÝch hîp vµ t−¬ng xøng víi sùnghiÖp cña Danh t−íng. ChØ xin ghi l¹i mét c©u, néi dung tuy chung chung,nh−ng nãi lªn ®−îc lßng kÝnh träng, hµm ©n cña d©n lµng ®èi víi vÞ Thµnhhoµng: "KhÝ thÕ trÊn S¬n Hµ, bÝch l½ng hång ®µo thiªn, ph¸i dÉn. ¢ n ba chiªm hoµn vò, ®«ng phÇn t©y tö nhÊt l−u quang". Xin t¹m dÞch: "KhÝ thÕ b¶o vÖ non s«ng, sãng n−íc hång t−¬i; táa lan mu«n ng¶; ¢n huÖ thÊm nhuÇn bê câi, quª h−¬ng yªu dÊu, táa s¸ng mét vïng". 29
  30. 30. Danh t−íng Ph¹m Tu (476-545) www.hoPham.com VÕ trªn cña c©u ®èi ca ngîi dòng khÝ cña vÞ thÇn gi÷ g×n ®Êt n−íc, t¸c®éng truyÒn lan ®Õn mäi lÜnh vùc cña cuéc sèng. VÕ d−íi cña c©u ®èi nãi lªnlßng biÕt ¬n cña d©n lµng, nhê cã sù phï hé cña thÇn mµ quª h−¬ng h−ng thÞnh,ngêi s¸ng c¶ vïng quª. Ph¹m Tu cßn ®−îc thê väng cïng cha mÑ t¹i miÕu Vùc (xãm Vùc); phÝatr−íc miÕu nghi: "V¨n t¹i t− hå kinh vÜ l−ìng gian thïy bÊt hñ;§øc kú thÞnh hÜ hiÕm vi nhÊt Lý h−¬ng vu thµnh". Xin t¹m dÞch theo b¶n dÞch trong miÕu: "V¨n ®Ó dµi l©u, ngang däc hai gian truyÒn bÊt hñ; §øc cßn thÞnh m·i, tá më mét lÏ ch©n thµnh". Theo thÓ c©u ®èi trªn, miÕu vèn cã hai gian, nay ®−îc më réng thµnh bagian. Trong miÕu cßn mét ®«i c©u ®èi: "Th− th¶o t×nh ®iÒn th¸nh ®øc u«ng hµm gia thÕ ®¹i; Bót hoa b¸u c¶o thÇn uy hiÓn øng quèc tõ t«n". DÞch theo b¶n dÞch trong miÕu: "S¸ch th¶o nghÜa s©u th¸nh ®øc bao dung gia thÕ lín; Bót hoa lêi b¸u thÇn uy hiÓn øng quèc tõ t«n". Chóng t«i ch−a cã ®iÒu kiÖn s−u tÇm ®Çy ®ñ vÒ c¸c ®Þa ph−¬ng lËp ®Òn thêDanh t−íng Ph¹m Tu. Míi chØ ph¸t hiÖn ®Òn thê Lý Phôc Man nhÇm gäi lµPh¹m Tu ë SÊu Gi¸, Yªn Së, Hµ T©y. GÇn ®©y, chóng t«i ®−îc biÕt t¹i th«n Cóc Bå, x· KiÕn Quèc, huyÖn NinhGiang, tØnh H¶i D−¬ng, thê Danh t−íng Ph¹m Tu.(1)--------------- (1) Th«n Cóc Bå c¸ch thÞ tr¸n Ninh Giang kho¶ng 10 km trªn bê s«ng Luéc (trong ®ª). Theo th«ng tin cña §¹it¸ Ph¹m Xu©n Huyªn, c«ng t¸c t¹i t¹p chÝ Bé Quèc phßng toµn d©n ®· nghØ h−u. 30
  31. 31. Danh t−íng Ph¹m Tu (476-545) www.hoPham.com II. Haønh höông Veà coäi nguoàn Trªn c¬ së sinh ho¹t c©u l¹c bé UNESCO th«ng tin c¸c dßng hä ViÖt Namtrong nh÷ng n¨m 1995-1996, c¸c héi viªn hä Ph¹m nhËn thøc ®−îc ý nghÜa cñaviÖc t×m vÒ céi nguån cã t¸c dông s©u s¾c trong viÖc gi¸o dôc truyÒn thèng chothÕ hÖ trÎ biÕt ¬n tæ tiªn, g¾n bã t×nh gia téc. Ngµy 24 th¸ng 10 n¨m 1996, c¸c héi viªn hä Ph¹m ®· tËp hîp trong métbuæi häp ®Çu tiªn vµ ®· thµnh lËp ®−îc mét ban liªn l¹c hä Ph¹m l©m thêi t¹ichïa Qu¸n sø Hµ Néi do Gi¸o s− TiÕn sÜ Ph¹m HuyÔn lµm Tr−ëng ban, kü s−Ph¹m SÜ lµm Tæng th− ký. Ngµy 20 th¸ng 7 n¨m §inh Söu (1997), Ban liªn l¹c hä Ph¹m cïng quªh−¬ng Thanh LiÖt tæ chøc lÔ t−ëng niÖm 1452 n¨m ngµy hy sinh cña Danh t−íngPh¹m Tu. Sau ngµy ®ã Ban liªn l¹c ®Ò nghÞ tr©n träng suy t«n Danh t−íng Ph¹mTu lµm Th−îng thñy tæ hä Ph¹m; vµ nh− vËy x· Thanh LiÖt hiÖn nay, quª h−¬ngcña Danh t−íng Ph¹m Tu ®−îc coi lµ vïng ®Êt Tæ. Tõ ngµy Êy, c¸c thÕ hÖ nh÷ng ng−êi hä Ph¹m ®ang sèng ë kh¾p n¬i nh−:Hµ néi, Hµ T©y, H−ng Yªn, H¶i D−¬ng, Nam §Þnh, Th¸i B×nh, Ninh B×nh,Thanh Hãa, Hµ TÜnh cho ®Õn tËn Qu¶ng Nam, §µ N½ng xa x«i... vÒ cïng bµ conhä Ph¹m quª h−¬ng Thanh LiÖt ®Ó ®−îc nèi m×nh víi céi nguån, tæ tiªn; cïngnhau «n l¹i cuéc ®êi vµ sù nghiÖp anh hïng vÒ cô Th−îng thñy tæ cña hä m×nhmµ sö s¸ch tr−íc ®©y ch−a ghi ®−îc ®Çy ®ñ. KÓ tõ khi l·o t−íng qu©n Ph¹m Tu hiÓn linh thÇn hãa ®Õn nay ®· gÇn 15thÕ ký tr«i qua, c¸c con ch¸u l©u ®êi cña ng−êi còng nh− hµng tr¨m hä kh¸c ®·lan táa kh¾p n−íc tõ bao ®êi nay. Cho nªn viÖc t×m vÒ céi nguån nèi kÕt dßng hälµ mét viÖc lµm xuÊt ph¸t tõ t×nh c¶m, tõ t©m linh. 31
  32. 32. Danh t−íng Ph¹m Tu (476-545) www.hoPham.com §¸ng tiÕc lµ c¸c cuéc thay ®æi triÒu ®¹i, chiÕn tranh lo¹n l¹c, ®Õn nay giaph¶ cßn l¹i th−êng chØ ghi ®−îc trªn d−íi 10 ®êi lµ nhiÒu, rÊt Ýt cuèn gia ph¶ ghi®−îc trªn hai m−¬i ®êi; trong khi ®ã tÝnh tõ cô Th−îng thñy tæ Ph¹m Tu ®Õn nay®· trªn 50 ®êi. Song nh÷ng g× cßn l¹i ®Òu rÊt ®¸ng quý. ChØ tÝnh riªng mÊy n¨mgÇn ®©y, Ban liªn l¹c hä Ph¹m ViÖt Nam ®· nèi kÕt ®−îc nhiÒu chi hä Ph¹m ëkh¾p c¸c miÒn quª h−¬ng trong n−íc t−¬ng truyÒn lµ cã chung céi nguån víi côTh−îng thñy tæ Ph¹m Tu. Vµo dÞp ®Çu xu©n Nh©m Ngä (2002), §¶ng uû, ChÝnh quyÒn, MÆt trËn Tæquèc( cã thµnh viªn Ban liªn l¹c hä Ph¹m Thanh LiÖt) quª h−¬ng hai danh nh©nPh¹m Tu vµ Chu V¨n An ®· tæ chøc lÔ héi mõng xu©n trong hai ngµy liÒn (22 vµ23 th¸ng 3 n¨m 2002, víi nghi thøc träng thÓ, ®−îc chia thµnh hai phÇn lÔ vµhéi. Ban liªn l¹c hä Ph¹m ViÖt Nam ®−îc ®Þa ph−¬ng mêi vÒ dù cïng tham gialÔ héi. GÇn mét v¹n con ng−êi ®ang sèng t¹i vïng ®Êt "®Þa linh nh©n kiÖt" nµy,thùc hiÖn cuéc hµnh tr×nh r−íc cç kiÖu quý cña lµng hiÖn ®Ó ë "®×nh Néi" n¬i thêdanh nh©n Chu V¨n An. ChÝnh n¬i ®Òn thê nµy, c¸c nhµ chÐp sö míi bæ sung®−îc thiÕu sãt mµ chÝnh sö ch−a ghi ®−îc, ®ã lµ ngµy sinh 15 th¸ng t¸m n¨mNh©m Th×n (n¨m 1292) cña Tiªn triÕt Chu V¨n An. Theo c¸c cô cè l·o cña lµng cho biÕt: "KiÖu r−íc tõ "®×nh Néi", nh−ng lÔth× ë "®×nh Ngo¹i", vµ tr−íc khi lÔ ë ®©y th× kiÖu ph¶i r−íc vßng sang xãm Vùc,vµ tr×nh ë tßa miÕu Vùc. V× xãm Vùc míi chÝnh lµ n¬i sinh h¹ Ph¹m Tu. MiÕunµy lµ n¬i thê hai cô Ph¹m ThiÒu vµ Lý ThÞ Tr¹ch. KÓ tõ khi phong trµo ®æi míi, ®©y lµ lÇn ®Çu tiªn sau h¬n s¸u chôc n¨mgi¸n ®o¹n tõ n¨m 1936 ®Õn nay quª h−¬ng Thanh LiÖt míi tæ chøc mét lÔ héi cãquy m« hoµnh tr¸ng nh− thÕ. C¸c l·o «ng, l·o bµ cïng c¸c chµng trai tµi, g¸i ®¶mcña quª h−¬ng mÆc nh÷ng bé lÔ phôc cæ lµm sèng l¹i trong tiÒm thøc s©u xa cñamçi ng−êi d©n vui trong ngµy héi kh«ng khÝ cña d©n téc, cña cha «ng ta trongnh÷ng ngµy ®Çu dùng n−íc. Thanh LiÖt, vïng ®Êt tæ cña hä Ph¹m ViÖt Nam thËt tù hµo, xøng ®¸ng víitÇm vãc ®−îc thiªn nhiªn −u ®·i bªn dßng s«ng T«, víi nh÷ng con ng−êi bÊt diÖt,trong ®ã cã danh nh©n Ph¹m Tu, vÞ vâ t−íng ®· cã nhiÒu cèng hiÕn to lín vµo 32
  33. 33. Danh t−íng Ph¹m Tu (476-545) www.hoPham.comviÖc h×nh thµnh Nhµ n−íc V¹n Xu©n, mét tÊm g−¬ng anh dòng hy sinh cã t¸cdông gãp phÇn thóc ®Èy quª h−¬ng vµ ®Êt n−íc tiÕn lªn; xøng ®¸ng gãp cho ®Êtn−íc cña "mïa xu©n mu«n ®êi". Trong ph¹m vi vïng quª Thanh Tr×, Hµ Néi cã thÓ coi Ph¹m Tu lµ nh©nvËt lÞch sö "Sinh vi t−íng, tö vi thÇn" x−a nhÊt. Nh©n Thñ ®« Hµ Néi ®ang chuÈn bÞ tiÕn tíi kû niÖm mét ngh×n n¨mTh¨ng Long, mçi ng−êi d©n Hµ Néi ®ang sèng h«m nay chí nªn quªn r»ng tr−íc®ã gÇn 15 thÕ kû, tæ tiªn chóng ta ®· tõng chän m¶nh ®Êt nµy lµm n¬i lËp quèc;vµ nÕu nh− thÕ Thñ ®« cña chóng ta cã tuæi ®êi cßn ®−îc ®Èy lïi xa h¬n 500 n¨mn÷a tõ thêi dùng n−íc V¹n Xu©n víi Kinh ®« lµ Long Biªn. ThËt ®¸ng tù hµo biÕt bao vÒ Thñ ®« anh hïng cña ®Êt n−íc chóng ta;trong ®ã con ch¸u hä Ph¹m kh«ng ph¶i hæ thÑn, mµ rÊt tù hµo cã cô Th−îng thñytæ Ph¹m Tu ®· lÊy c¶ tÊm th©n 70 mïa xu©n bÊt diÖt, trÊn gi÷ b¶o vÖ thµnh LongBiªn, kinh ®« n−íc V¹n Xu©n (tøc Hµ Néi, Thñ ®« n−íc Céng hßa XHCN ViÖtNam ta ngµy nay). Mong sao Thñ ®« ta h«m nay cã mét ®−êng phè mang tªn Danh t−íngPh¹m Tu ®Ó tá lßng t«n kÝnh Ng−êi. M·i m·i d©n téc ta, ®Êt n−íc ta kh«ng baogiê quªn tªn tuæi vµ sù nghiÖp cña Danh t−íng Ph¹m Tu. 33
  34. 34. Danh t−íng Ph¹m Tu (476-545) www.hoPham.com Thay l i k t Các b n v a xem xong ph n tóm t t (~45 trang) c a cu n sách “Danh tư ng Pham Tu (476 - 454)” do Ti u Ban Tư Li u c a BLL H Ph m Vi t Nam biên so n dày 152 trang. Các ph n còn l i g m có : - Th n ph Ph m Tu. (có kèm l i d ch) - Các s c phong Ph m Tu qua các tri u ñ i. (có kèm l i d ch) - Các ñ i h u du danh tư ng Ph m Tu: ñây là ph n trao ñ i nghiên c u mang tính ch m phá ban ñ u xuyên su t 15 th k qua 50 ñ i h u du ñ n nay. Chúng tôi hy v ng l n tái b n sau, cùng v i các nhà nghiên c u, s gia, … cùng anh em ñ ng t c cung c p tư li u tham gia kh o c u, thì chuyên m c này có th tr thành m t chuyên m c chính th c c a cu n sách. Vì nhi u ñi u ki n khách quan chúng tôi không th ñưa toàn b cu n sách vào ñây. V y xin m i bà con ñ ng t c, ñ c gi g n xa n u có nhu c u mua sách xin liên v i chúng tôi theo ñ a ch dư i ñây: PGS.TS. Ph m ð o S nhà : 44, ngõ 84, ph Ng c Khánh, Ba ðình, Hà N i ðT : 04.0353903 - 0913.200158 Email : kehe@vnn.vn ho c info@hopham.com Trân tr ng. 34
  35. 35. Danh t−íng Ph¹m Tu (476-545) www.hoPham.com DANH TÖÔÙNG PHAÏM TU H i L.H. Văn h c-ngh thu t Hà N i Tác gi : Thư ng tá KS. PH M H NG VŨ Sưu t m và biên so n Ch u trách nhi m xu t b n: nhà thơ B NG VI T Ch u trách nhi m b n th o: PGS.TS. PH M ð O Biên t p: BÙI VI T M Gi y phép xu t b n s : 95/2003/XBNT-VHTT c p ngày 31/07/2003 35

×