Tpcn ung thu

THỰC PHẨM CHỨC NĂNG VÀ BỆNH UNG THƯ
PGS. TS. Trần Đáng
HCM, 19/05/2010

I. ĐẶT VẤN ĐỀ
Chức năng tế bào:
1. Thông tin: tiếp nhận, xử lý, truyền tin
2. Vận chuyển vật chất qua màng TB
Chức năng tế bào
3. Tiêu hóa chất: Nhập bào – Tiêu hóa – Xuất bào
4. Tổng hợp Protein và xuất bào
5. Sinh năng lượng
www.vads.org.vn

CẤU TRÚC TẾ BÀO
1. Màng Tế bào:
+ Cấu trúc bởi Protein, Lipid và Glucid, chủ yếu là Protein và Lipid.
+ Mỗi TB được bao bọc bởi một màng ngăn cách các thành phần của TB với dịch ngoại bào.
+ Đặc điểm cấu trúc: màng TB gồm có:
Lớp Lipid kép: mỏng, mềm mại, uốn khúc, dễ biến dạng để tạo ra các túi vận chuyển, túi tiêu hóa, túi thực bào…
Các Protein của màng:
Protein xuyên: có các kênh xuyên: làm nhiệm vụ vận chuyển vật chất.
Protein ngoại vi (protein rìa) bám vào đầu trong của protein xuyên có nhiệm vụ là Enzym.

CẤU TRÚC TẾ BÀO (tiếp)
Các carbonhydrat của màng: (2-10% khối lượng màng).
Dạng kết hợp với protein thành Glycoprotein.
Dạng kết hợp với lipid thành Glycolipid.
Mặt ngoài màng có 01 vỏ Glucid lỏng lẻo gọi là Glycocalyx.
CHỨC NĂNG CỦA CARBONHYDRADE:
Tích điện âm nên đẩy các điện tích âm
Lớp Glycocalyx của TB này gắn với Glycocalyx TB khác.
Một số Carbonhydrat ở bề mặt TB làm nhiệm vụ Receptor với các chất đặc hiệu như Hormone.
Một số Carbonhydrat làm nhiệm vụ phản ứng miễn dịch.

CẤU TRÚC TẾ BÀO (tiếp)
2. Bào tương:
Lysosom:nang nhỏ, gọi là thể tiêu (Lyse = tiêu; some = thể) chứa các Enzym, thủy phân mạnh, phân hủy triệt để Protid và Glucid.
Mitochondrie: (Ty lạp thể): Hình nến, chuỗi hạt. Nơi xảy ra phản ứng chuyển hóa các chất để tạo ATP.
Microsom (Vi thể): Hạt rất nhỏ, nơi tổng hợp Protein (Enzym, kháng thể, Allumin, Insulin…) để xuất bào.
Bộ/lưới Golgy: Là các bao dẹt, có nhiệm vụ thu thập các chất tiết, chất thải để bài xuất ra ngoài.
Lưới nội tương (Endoplasmic Reticulum): gồm:
Lưới nhẵn: không có Ribosom bám vào: tổng hợp Glucid và Lipid.
Lưới xù xì: có gắn Ribosom: tổng hợp Protein.
(6)Khung tế bào (Cytoskeleton): cấu trúc dạng lưới gồm các vi ống, các sợi actin, có chức năng vận chuyển ion, các phân tử nhỏ.
(7) Không bào (Vacuole): là các nang lớn, chứ chất thải, chất tích lũy và xảy ra phản ứng tiêu (không bào tiêu hóa).

3. Nhân tế bào:
- Chứa AND, mang thông tin di truyền.
- Gồm hai chuỗi AND tồn tại ở dạng xoắn kép, tạo nên các nhiễm sắc thể.

TỔN THƯƠNG TẾ BÀO
Teo cellular atrophy
Thiếu 02
Thích nghi
Phì đại Hypertrophy
Tác nhân vật lý
TẾ BÀO
Quá sản Hyperplasia
Hóa chất + thuốc
Dị sản Metaplasia
P.ứng miễn dịch
VSV-KST
CHẾT
Sai sót gen di truyền
Mất cân bằng
Dinh dưỡng
Tuổi
Chết theo chương trình (5 bước)
Hoại tử
Hoại tử đông
Hoại tử lỏng
Hoại tử hoại thư
Hoại tử bã đậu
Hoại tử mỡ
1. Kt-> Tăng hoạt tính Protease
+ tăng nồng độ Ca++.
2. Hoạt hóa men Protease gây tự tiêu.
3. Hoạt hóa men Endonuclease
gây phân hủy nhân
4. Thoái hóa bộ khung.
5. Tạo các mảng bong,
vỡ cho quá trình thực bào

Bệnh đặc trưng cho tuổi già: Ung thư, tim mạch, tiểu đường, loãng xương
- Cứ mỗi thập niên tuổi, tỷ lệ chết do tim mạch tăng gấp 2 – 3 lần.
- Với ung thư, nhiễm khuẩn cũng tương tự.
Bệnh tim mạch và ung thư làm giảm tuổi thọ 10 – 12 năm.
Ở Việt Nam: người trên 65 tuổi, ngoài các bệnh đặc trưng tuổi già, đem trong người 1-3 bệnh mạn tính khác.

Ung thư là bệnh của TB với 3 đặc trưng:
Sinh sản tế bào vô hạn độ (cơ thể mất kiểm soát)
Xâm lấn phá hoại các tổ chức xung quanh.
Di căn đến nơi khác.

HẬU QUẢ
Làm tê liệt một tổ chức, cơ quan, không hồi phục được.
Gây suy mòn, suy nhược và suy sụp cơ thể.
Gây nghẽn đường hô hấp, chèn ép các tổ chức, cơ quan khác.
Làm tắc mạch máu (não…).
Rối loạn đông máu: chảy máu bên trong ào ạt.
Suy giảm miễn dịch, không còn sức đề kháng với các tác nhân: VK, virus, KST…
Di căn, xâm lấn vào cơ quan quan trọng: não, tim, phổi, tuyến nội tiết.

Bắt nguồn từ TB có vị trí
Ban đầu hay vị trí gốc
NGUYÊN PHÁT
UNG THƯ
THỨ PHÁT
Là ung thư do di căn của TB
ung thư đến vị trí khác vị trí
ban đầu

QUÁ TRÌNH PHÁT TRIỂN CỦA UNG THƯ
1. Giai đoạn bắt đầu: TB bị đột biến
2. Giai đoạn khởi động: Tăng sinh lành tính.
3. Giai đoạn tiến triển: Tổn thương ác tính.
Thời kỳ I: Phát triển tại chỗ. Một khối u đạt 10g để lâm sàng có thể thấy được cần 30 lần nhân đôi TB, tức: 150-300d.
Thời kỳ II: di căn lan tràn khối u thông qua đường mạch và bạch mạch. Khối u xâm lấn xung quanh hình Con cua (từ Hy lạp :Cancer).

NGUYÊN NHÂN GÂY UNG THƯ
1. Sinh học: nhiễm VK, virus, KST.
2. Vật lý: Phóng xạ, tia cực tím, sóng radio, sóng tần số thấp…
3. Hóa học:
Hóa chất CN.
Hóa chất BVTV, thuốc thú y.
Hóa chất môi trường.
Dược phẩm, nội tiết tố.
4. Ăn uống:
Rượu, thuốc lá
Độc tố nấm mốc
TP ướp muối
TP chiên, hun khói, nướng…
Thịt đỏ
Nhiều mỡ bão hòa
5. Lỗi gen di truyền
6. Suy giảm miễn dịch.

7 DẤU HIỆU CẢNH BÁO UNG THƯ
Ho dai dẳng hoặc khản tiếng.
Ăn không tiêu hoặc nuốt khó
Chảy máu hoặc tiết dịch bất thường.
Loét không lành, nhiễm trùng dai dẳng.
Có chỗ dày lên hoặc nổi u cục đâu đó, các dấu hiệu có thể nhìn thấy hoặc sờ thấy.
Có sự thay đổi của ruột hay bàng quang
Có sự thay đổi tính chất của một nốt ruồi.

5 DẤU HIỆU GỢI Ý UNG THƯ
Sút cân nhiều (khoảng 4-5kg), nhanh gầy.
Sốt nhưng không cao, dai dẳng.
Mệt mỏi cơ thể.
Đau
Đau cố định 01 chỗ, đau ngày càng tăng
Dùng thuốc không đỡ
Giai đoạn cuối đau rõ rệt.
5. Viêm tĩnh mạch: thường là tĩnh mạch chi dưới do dấu hiệu K ở ổ bụng gây chèn ép.

TÌNH HÌNH
K là nguyên nhân gây tử vong chính trên thế giới:
Mỗi năm: 10.000.000 ca mắc mới
6.000.000 ca tử vong
Ở các nước phát triển: tỷ lệ tử vong do K chỉ đứng sau tim mạch.
Ở các nước đang phát triển: Tỷ lệ mắc mới K: phổi, đại tràng, trực tràng, vú và tiền liệt tuyến tăng song song với pt kinh tế và ngược lại: K dạ dày giảm cùng với sự phát triển.

TẦN SỐ BỊ UNG THƯ
Mỹ, Pháp, Thụy sĩ: 3 – 6 ca/1.000 dân.
Nhật, Nga, Cuba, Đông Âu, Hongkong: 1,5 – 3 ca/1.000 dân.
Singapore, Bombay: 1,5 ca/1.000 dân.

CÁC LOẠI K HAY GẶP
K dạ dày
K phổi
K vú
K ruột
K cổ tử cung
K miệng, hầu
K thực quản
K Gan

VIỆT NAM
Phía Bắc: Tỷ lệ so với tổng số K (Nguồn: Viện K):

PHÍA NAM: TỶ LỆ SO VỚI TỔNG SỐ K (Nguồn: Viện K TP. Hồ Chí Minh)

Ô nhiễm thực phẩm và chế độ ăn uống là nguyên nhân gây ung thư chủ yếu ở các nước đang phát triển.
+ Do chưa quy hoạch được việc nuôi trồng thực phẩm, tình trạng sản xuất nhỏ, lẻ, phân tán, mang tính thủ công, hộ gia đình nên chưa kiểm soát được việc sử dụng phân bón, hóa chất bảo vệ thực vật, thuốc thú y, chất bảo quản, tăng trưởng…dẫn tới ô nhiễm thực phẩm do HCBVTP, thuốc thú y còn rất phổ biến.
+ Chế độ ăn uống có bằng chứng thuyết phục về việc làm tăng nguy cơ ung thư là thừa cân và béo phì, tiêu thụ nhiều đồ uống có rượu, độc tố nấm mốc (Aflatoxin), các thịt ướp muối, ăn thực phẩm quá nóng, thực phẩm xử lý ở nhiệt độ cao.

THỰC PHẨM VÀ NGUY CƠ UNG THƯ
Thực phẩm chiên, nướng, rán, hun khói, ướp muối:
+ TP nướng, chiên (thịt, cá, khoai tây chiên…): dễ tạo ra các amin dị vòng làm tổn thương cấu trúc gen TB (dễ gây đột biến gen, gây K đại tràng, gan, phổi, vú).
Amin dị vòng còn có trong không khí do khói xe, động cơ, khói bếp.
Càng chiên, rán già lửa càng tạo ra nhiều amin dị vòng. Nhất là khi đang rán đổ thêm dầu mỡ vào, làm tăng nhiệt độ đột ngột.
Nước thịt rán cũng có amin dị vòng.
+ Thịt hun khói ở nhiệt độ cao dễ sinh ra Nitrosamin.
+ Cá sấy khô cũng dễ tạo ra Nitrosamin do acid amin cá tác dụng với N0.
+ Cá khô muối, thịt hộp bảo quản bằng Nitrit cũng dễ tạo ra Nitrosamin (Nitrit làm thịt có màu hồng và mùi vịhấp dẫn).

MỠ ĐỘNG VẬT
Mỡ là “chất đốt” với khối u đang phát triển.
Mỡ gây tăng axit mật ở ruột già, các axit mật làm thay đổi TB một cách không điển hình.
Dư thừa mỡ động vật, mỡ thực vật là dầu ngô nhiều ω-6: làm giảm hệ miễn dịch cơ thể. Chỉ có acid béo ω-3 của cá có tác dụng ngăn cản K!
Mỡ là tiền thân tạo ra hormone steroid như Estrogen, bất lợi cho người có khuynh hướng di truyền trong K vú, tử cung, đại tràng.
Dầu mỡ đun nóng có nguy cơ gây K phổi (do có chất Carcinogen bốc hơi lên).
Dễ bị oxy hóa tạo thành Hyperoxyd lipid: chất này hoạt hóa Procarcinogen thành Carcinogen, đồng thời làm tổn thương ADN.

THỰC PHẨM NHIỄM NẤM MỐC
Ngô, lạc, quả hạnh, hạt có dầu, quả khô, gạo, đậu, gia vị bị mốc có thể gây nhiễm độc tố Aflatoxin (gây K gan).
Ngũ cốc, nho thối, rượu vang, cà phê, quả khô, một vài loại thịt động vật bị nhiễm độc tố Ochratoxin (gây K thận, gan).
Ngô, gạo mốc có thể nhiễm độc tố: Fumonisin của nấm mốc có thể ây K gan, thực quản.

THỰC PHẨM Ô NHIỄM HÓA CHẤT
Rau quả còn tồn dư HCBVTV (nhóm clo hữu cơ)
Thịt gia cầm, gia súc, thủy sản còn tồn dư thuốc tăng trọng.
Thực phẩm bị ô nhiễm do thôi nhiễm hóa chất độc từ bao bì, dụng cụ chế biến, bao gói.
TP ô nhiễm hóa chất từ môi trường: đất, nước, không khí.

THỊT ĐỎ
Thịt đỏ và thịt trắng khác nhau ở hàm lượng ion sắt. Thịt đỏ: có hàm lượng ion Fe cao.
Ion sắt:
Tăng xúc tác men tổng hợp N0 từ Arginin.
Tăng xúc tác biến Nitrat thành Nitrit.
Nitrit kết hợp axit amin thạo thành Nitrosamin

NƯỚC UỐNG KHỬ TRÙNG BẰNG CHLOR
Nước có nhiều chất hữu cơ, khi cho chlor vào, có thể tạo thành:
Chloroacetonitrit: dễ tích tụ ở đường tiêu hóa và tuyến Giáp trạng,có thể gây K.
Trihalomethan: cũng là một chất gây K.

CHẤT PCB (Polychlorobiphenyl):
Là chất cách điện, cách nhiệt, rất bền, không ăn mòn, không bắt lửa, được dùng để sản xuất biến thế điện, sản xuất dầu nhờn, cồn dán, xi đánh giày, mực dấu, thuốc trừ sâu…
PCB thải ra, trộn với Chloruabenzen, dưới tác dụng của nhiệt độ, sẽ tạo ra nhiều Dioxin.
Dioxin ô nhiễm vào TP gây độc, K cho người.

CHÚ Ý:
Vú cao su: qua quá trình lưu hóa cũng tạo ra Nitrosamin.
Gioăng cao su: (nồi nấu ăn, lọ đường TP…) khi lão hóa cũng có thể tạo ra Nitrosamin.
Dây chun: buộc quanh thịt quay, dăm bông, chả cuốn…cũng có khả năng tạo ra Nitrosamin.

Ô nhiễm không khí
Ô nhiễm Thực phẩm
Thâm nhiễm độc tố vi lượng
Mẹ
Con
Chịu ảnh hưởng ngay khi
Còn ở trong bụng mẹ

Thuốc lá gây K
1. Nitrosamin: Nicotin->Nitro hóa -> Nitrosamin
2. Các PAHs (Hydrocarbon đa vòng thơm)
3. Các Amin dị vòng (Hetero cyclic Amines)
4. Các Amin thơm (Aromantic Amines)
Biến dị gen
Ung thư

RƯỢU GÂY UNG THƯ
Rượu: C2H50H
Alcol dehydrogenase (ADH)
Acetaldehyd
Acetaldehyd + ADN
Biến dị TB

MUỐI VÀ DƯA VỚI NGUY CƠ K
Ăn mặn: có nguy cơ K dạ dày gấp hai lần so với người khác.
Dưa muối còn cay và dưa khú: hàm lượng Nitrit còn cao, vào dạ dày dễ tạo ra Nitrosamin, gây K.

Ung thư khoang miệng và hầu họng, thực quản: Yếu tố nguy cơ chính là rượu và thuốc lá (chiếm 75% ung thư loại này). Các nguyên nhân khác là tiêu thụ đồ uống và thực phẩm ở nhiệt độ cao, thiếu vi chất dinh dưỡng, thực phẩm ướp muối.
Ung thư dạ dày: Hơn 20 năm trước, ung thư dạ dày là ung thư phổ biến nhất thế giới, nhưng hiện nay, tỷ lệ tử vong do ung thư dạ dày đã giảm xuống ở tất cả các nước công nghiệp. Hiện nay ung thư dạ dày phổ biến nhiều hơn ở các nước Châu Á. Nhiễm vk Helicobacter Pylori là yếu tố nguy cơ đã xác định. Chế độ ăn nhiều thực phẩm ướp muối truyên thống (thịt muối, dưa muối), các loại ô nhiễm hóa chất (HCBVTV, thuốc thú y, hóa chất thôi nhiễm, độc tố nấm mốc, nitrat..) là những nguy cơ đang tăng lên. Nguy cơ này giảm đi nhờ khẩu phần ăn bổ sung TPCN, nhiều rau và trái cây (xem hình)

TPCNHỖ TRỢ PHÒNG CHỐNG UNG THƯ
Xö lý nhiÖt ®é cao  t¹o PAHs (r¸n, níng, hun khãi…)
¦íp muèi  Nitrit
D lîng HCTS, thó y
Hãa chÊt th«i nhiÔm
§éc tè nÊm mèc (Aflatoxin)
ChÊt bÐo, rîu
Nitrat
Polyphenol (l¸ chÌ)
Vitamin C
Tocophenol
Hîp chÊt Alkyl (hµnh, tái)
Flavonoid (cã trong nhiÒu lo¹i TV)
Flavon (chanh)
Quercetin (t¸o)
Nitrat
Vi khuÈn
Nitrit
Amin (-)
Nitrosamin
Ung th
Teo d¹ dµy
Muèi

Ung thư đại trực tràng: Các yếu tố nguy cơ chủ yếu liên quan đến ăn uống: chế độ ăn nhiều thịt, nhiều chất béo, ít rau quả, trong đó chủ yếu là thịt bảo quản, thịt đỏ, chất béo bão hòa, uống nhiều rượu, tăng cân, dư lượng hóa chất.
Ung thư gan: Gần 75% ung thư gan xảy ra ở các nước đang phát triển. Yếu tố nguy cơ chính là nhiễm trùng mạn tính virus viêm gan B, viêm gan Campuchia, thực phẩm nhiễm độc tố vi nấm Aflatoxin. Uống rượu là yếu tố nguy cơ quan trọng thông qua xơ gan và viêm gan do rượu.

Ung thư tụy: Là ung thư phổ biến ở các nước công nghiệp hơn ở các nước đang phát triển. Yếu tó nguy cơ chính là thừa cân, béo phì, chế độ ăn nhiều thịt, ít rau quả.
Ung thư phổi: Là ung thư phổ biến nhất trên thế giới. Yếu tố nguy cơ chủ yếu là hút thuốc. Yếu tố liên quan khác là khẩu phần ăn thiếu hụt β-Caroten, ít rau và trái cây.
Ung thư vú: Là ung thư phổ biến thứ hai trên thế giới và là ung thư phổ biến nhất ở phụ nữ. Các yếu tố nguy cơ gây ung thư vú bao gồm: Những người không sinh đẻ, có thai lần đầu muộn, mãn kinh muộn, phơi nhiễm với bức xạ ion khi dưới 40 tuổi, di truyền. Đối với nguy cơ do ăn uống bao gồm: chế độ ăn nhiều thịt đỏ, ăn nhiều chất béo bão hòa, uống nhiều rượu, tăng cân béo phì, dư lượng hóa chất, trong đó béo phì và rượu là hai yếu tố quan trọng nhất. Béo phì làm nguy cơ ung thư vú sau mãn kinh tăng khoảng 50%, có thể do làm tăng Estradiol tự do trong huyết thanh. Đối với rượu, nếu uống mỗi ngày một lần làm tăng nguy cơ ung thư vú lên 10%, cơ chế có thể do làm tăng Estrogen.

ĐEO ÁO NỊT NGỰC VÀ K VÚ
Đeo áo nịt ngực >12 tiếng/ngày mắc ung thư vú cao gấp 21 lần những người khác.
Đeo suốt ngày đêm: cao gấp hàng trăm lần.
Áo nịt ngực: gây siết chặt lồng ngực và bầu vú, chèn ép các mạch bạch huyết dưới da, ngăn cản lưu thông bạch mạch, cản trở thải các chất độc, gây tích tụ ở các tế bào mỡ của vú, dễ K hóa.

DẤU HIỆU CẢNH BÁO K VÚ
Sờ thấy một cục hay thấy dày len ở vùng vú hoặc nách.
Thay đổi kích thước, màu sắc, hình dáng.
Núm vú rỉ dịch, đau, bị co kéo, sưng, đỏ…
Thay đổi da vú: màu da cam, có quầng…
So sánh hai vú thấy sự khác biệt

Ung thư nội mạc tử cung: Ở người béo phì, ung thư nội mạc tử cung cao hơn ba lần so với phụ nữ bình thường, cơ chế do béo phì tác động trên các mức hormone. Chế độ ăn nhiều chất béo no cũng làm tăng nguy cơ hơn là chế độ ăn nhiều rau quả.
Ung thư tiền liệt tuyến: Chế độ ăn nhiều thịt đỏ, các sản phẩm từ sữa và chất béo động vật thường liên quan tới sự phát triển ung thư tiền liệt tuyến.
Ung thư thận: Thừa cân và béo phì là các yếu tố nguy cơ gây ung thư thận.

Ung thư máu (bệnh bạch cầu)
+ Nguyên nhân còn chưa xác định rõ.
+ Yếu tố dịch tễ:
Tiếp xúc phóng xạ
Sóng điện từ thấp.
Hóa chất
Di truyền
Virus
Ung thư bàng quang:
Hóa chất
Hút thuốc lá
Di truyền
Ung thư xương
Ung thư xương nguyên phát : Sarcoma
Ung thư xương thứ phát: do di căn đến
Ung thư da
Ánh nắng mặt trời
Tia cực tím
Hóa chất (tiếp xúc, ăn uống)
Ung thư miệng
Hút thuốc
Uống rượu
Hóa chất

CÁC YẾU TỐ LÀM TĂNG NGUY CƠ UNG THƯ

CÁC YẾU TỐ LÀM TĂNG NGUY CƠ UNG THƯ (tiếp)

II. THỰC PHẨM CHỨC NĂNG PHÒNG NGỪA UNG THƯ
1. Cơ chế tác dụng
(1)TPCN bổ sung các vitamin, khoáng chất, hoạt chất sinh học làm tăng sức đề kháng không đặc hiệu và tăng sức đề kháng đặc hiệu, từ đó làm hạn chế xuất hiện ung thư hoặc làm chậm quá trình phát triển của ung thư.
(2) TPCN chống các chất oxy hóa, bảo vệ gen, AND, do đó chống K
(3) TPCN cung cấp một số chất có hoạt tính chống ung thư:
+ Các hợp chất Alkyl (có trong hành, tỏi): Có tác dụng ức chế sinh các khối u và giảm mắc ung thư dạ dày.
+ Các hợp chất hữu cơ Isothiocyanat (có nhiều trong các loại rau họ bắp cải): Có tác dụng ức chế gây ung thư.

+ Các Flavonoid bao gồm Flavon, Flavonol và Isoflavon: Là nhóm chất chống oxy hóa nguồn gốc thực vật có tác dụng chống ung thư. Flavon (có ở quả chanh) có tác dụng ức chế sự phát triển tế bào ác tính. Quercetin là loại Flavon (có ở táo) có tác dụng ức chế sự phát triển tế bào ác tính được nghiên cứu nhiều nhất.
+Các Polyphenol bao gồm Catechin và Flavonoid, Quinol (có trong lá chè) có tác dụng ức chế tạo thành Nitrosamin. Nhiều nghiên cứu cho thấy sử dụng chè có tác dụng làm giảm tỷ lệ mắc ung thư.
+Các Isoflavon (có nhiều trong đậu tương) có tác dụng ức chế phát triển các khối u ở vú.
+ TPCN cung cấp chất xơ: làm giảm K trực tràng, K vú (chất xơ hấp thu chất độc, dịch mật, làm giảm Estrogen…)
+ TPCN cung cấp các hoạt chất ức chế Cytokin gây viêm, men C0X2

Carotenoid
+ Chống oxy hóa, bảo vệ AND khỏi bị hư hại
+ β-Caroten:
Chống độc TB và độc gen
Ức chế sự biến hình TB trước tác nhân vật lý, hóa học.
Ức chế sự sinh sản TB mới hình thành K
TPCN bổ sung Vitamin A: phòng chống K
Ức chế phân chia TB biểu mô
Chống oxy hóa, loại bỏ gốc tự do – nguyên nhân hàng đầu gây biến dị gen.
Tăng cường miễn dịch cơ thể chống tác nhân virus, vk và độc chất.
Cản trở sự kết hợp tác nhân gây K với AND
Ức chế hình thành chất Prostaglandin E2 do đó ức chế tế bào U tiền liệt tuyến.

Vitamin D: Ức chế sự sinh sản của TB K.
Vitamin E:
Chống oxy hóa lipid ->giảm hư hại gen
Làm giảm sự biến dị nhiễm sắc thể TB.
TPCN bổ sung Selen, phòng chống K
Selen kích thích phản ứng miễn dịch -> phòng chống K.
Selen có khả năng bắt giữ các gốc tự do, các sản phẩm này là nhân tố gây K
Selen bảo vệ kết cấu AND, phân tử protein tránh sự phá hoại của gốc tự do.
Selen bảo vệ tế bào mô không bị tấn công của gốc tự do.

TPCN bổ sung các chất khoáng phòng chống K:
- Mg ++: Thiếu Mg++ NST dễ biến đổi dẫn đến K
- Zn: có khả năng ức chế K nhưng cũng có nghiên cứu cho thấy Zn có khả năng gây K ?
Vì vậy sử dụng Zn phải thận trọng! Không dùng Zn dạng vô cơ.
- Calci: Calci có khả năng kết hợp với acid béo và acid mật thành chất không hòa tan bài tiết ra ngoài, từ đó có tác dụng kháng chất béo và acid mật.
- Mangan: Có tác dụng khử các gốc tự do.
- Molipden: + Nếu thiếu dễ K thực quản.
+ Xúc tác phân hủy Nitrosamin.
- Fe: + Thiếu Fe: Các VK tăng chuyển Nitrat thành Nitrosamin
+ Thừa Fe: làm tăng gốc tự do

2. TPCN và một số bệnh ung thư cụ thể:
Các yếu tố làm tăng và giảm nguy cơ ung thư dạ dày.

CÁC YẾU TỐ LÀM TĂNG VÀ GIẢM NGUY CƠ UNG THƯ ĐẠI TRỰC TRÀNG

Đối với chất xơ, kể cả xơ tan và xơ không hòa tan giúp kích thích lên men do vi khuẩn ruột (xơ tan) và làm tăng khối lượng phân (xơ không hòa tan), từ đó có tác dụng: chống táo bón, chống viêm đại tràng, trực tràng, chống trĩ, giảm nguy cơ ung thư trực tràng, giảm sỏi mật, giảm suy mạch vành.

VAI TRÒ TPCN – CHẤT XƠ VỚI CHU TRÌNH
GAN – RUỘT
Hemoglobin
Bilirubin tự do
Acetyl -CoA
Bilirrubin liên hợp
Cholesterol
Nước tiểu (vàng cam)
Acid mật
Muối mật
Giảm
Tác dụng của mật
Tác dụng của chất xơ
Dịch mật kiềm, có tác dụng trung hòa dịch vị
Nhũ hóa Lipid  Hấp thụ
 hấp thụ vitamin tan trong dầu: A, D, E, K
 nhu động ruột
Bài xuất chất độc
Chống táo bón
Chống viêm ĐT, trực tràng
Chống trĩ
 K trực tràng
 sỏi mật
 suy mạch vành
Ngắt chu trình
Gan – Ruột
Hấp thụ acid mật ở ruột
Kích thích lên men do VK ruột
Xơ hòa tan
(bắp cải)
Bilirubin tự do
RUỘT NON
TPCN:
Chất xơ
Tái hấp thu mật phần lớn
Xơ hòa tan
(Cám)
Tăng khối phân
Urobilinogen
Stercobilinogen
RUỘT GIÀ
TRỰC TRÀNG
Urobilin
Stercobilin
Phân đào thải nhanh  cải thiện chuyển hóa L, P
Enzym VK yếm khí
TC: 132 g/d
Tương đương 17,9g chất xơ / d
Phân
(vàng da cam)

UNG THƯ VÚ
CÁC YẾU TỐ LÀM TĂNG VÀ GIẢM NGUY CƠ UNG THƯ VÚ

TPCN HỖ TRỢ PHÒNG CHỐNG UNG THƯ VÚ
Rau quả
Chất xơ
Carotenoid
Isoflavon (đậu tương)
Vitamin C
Cá
Chế độ ăn nhiều thịt đỏ
Chất béo bão hòa
Uống rượu
Tăng cân
Dư lượng hóa chất
Không sinh đẻ
Có thai lần đầu muộn
Mạn kinh muộn
Phơi nhiễm với bức xạ ion khi >40 tuổi
Di truyền
(+)
Ung thư vú
(+)
(-)
(+)
Prolactin
Oestrogen
(-)
(+)
Axit béo không no
Axit béo no
Chế độ ăn thực vật
Chế độ ăn nhiều béo
(+)
Axit béo không no

UNG THƯ PHỔI
CÁC YẾU TỐ LÀM TĂNG VÀ GIẢM NGUY CƠ UNG THƯ PHỔI

UNG THƯ GAN
CÁC YẾU TỐ LÀM TĂNG VÀ GIẢM NGUY CƠ UNG THƯ GAN

CÁC NGUY CƠ UNG THƯ KHÁC
Ung thư
TP
Ghi chú:Ăn nhiều gây tăng nguy cơ (+)Thuyết phục: +++Gần như chắc chắn: ++Có khả năng: +
Ăn nhiều giảm nguy cơ (-)- - -- --

TỔNG HỢP CÁC YẾU TỐ NGUY CƠ UNG THƯ

LỜI KHUYÊN PHÒNG NGỪA UNG THƯ
Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) và Quỹ Quốc tế nghiên cứu ung thư (World Cancer Research Fund) đã dưa ra lời khuyên phòng ngừa ung thư như sau (1997):
1. Chọn chế độ ăn ưu thế là thức ăn nguồn gốc thực vật, phong phú về rau quả, đậu, khoai, củ, các loại hạt, ít các loại thực phẩm từ chất bột tinh chế đã qua chế biến.
Chế độ ăn dựa vào thức ăn nguồn gốc thực vật chứa các vitamin, chất khoáng thiết yếu, chất xơ và thành phần khác giúp cơ chế chống đỡ với các yếu tố gây ung thư. Thức ăn này thường ít chất béo, ít năng lượng nên còn giúp kiểm soát được cân nặng cơ thể.
Hạn chế dùng các thực phẩm chế biến vì các thức ăn này thường có nhiều chất béo, muối, thịt và đường tinh chế, đồng thời quá trình chế biến có thể phá hủy nhiều chất dinh dưỡng và các thành phần khác có vai trò bảo vệ cơ thể chống ung thư.

2. Ăn nhiều rau tươi và quả chín- Nên dùng hàng ngày từ 400-800g. Các bằng chứng khoa học cho thấy chế đọ ăn đủ rau quả có thể giảm tới 20%nguy cơ bị ung thư.- Tác dụng bảo vệ của rau quả với ung thư là do sự tương tác phức tạp giữa vitamin, khoáng chất, chất xơ và các thành phần hóa học khác có trong rau quả.- Các loại rau lá xanh, cải bắp, cà rốt, cà chua, chanh rất có giá trị. Từ đây cũng có thể sản xuất ra các sản phẩm TPCN thuận tiện cho người tiêu dùng.

3. Giới hạn lượng thịt màu đỏ không quá 80g/ngày, nên dùng cá, thủy sản, thịt gia cầm, chim thay thế. Bằng chứng đã cho thấy, sử dụng nhiều thịt đỏ có liên quan nguy cơ ung thư vú, đại trực tràng.
4. Duy trì cân nặng nên có và vận động thể thao đều đặn.
Thiếu hoặc thừa cân đều tăng nguy cơ ung thư. Duy trì chỉ số BMI ở khoảng 18,5-23,0. Ở tuổi trưởng thành cân nặng dao động không quá 5,0kg, không nên để càng lớn tuổi càng tăng cân, nhất là sau mãn kinh.
Cần duy trì chế độ vận động thân thể (tập thể dục, thể thao, đi xe đạp, đi bộ, làm vườn, khiêu vũ…)

5. Không uống rượu quá nhiều
Nếu có uống rượu, chỉ nên uống ít. Theo khuyến cáo của WHO, nam giới không uống quá 3 đơn vị rượu/ngày và nữ giới không uống quá 2 đơn vị rượu/ngày (một đơn vị rượu tương đương 330ml bia 4% hoặc 125ml rượu vang 11%, hoặc 75ml rượu 20% hoặc 40ml rượu nặng 40%).
Nguy cơ ung thư tăng lên khi vừa uống rượu, vừa hút thuốc.
6. Sử dụng thực phẩm ít béo và ít muối.
Nên sử dụng các thực phẩm ít chất béo bão hòa, đặc biệt là từ nguồn gốc động vật (dùng sữa gầy, không dùng quá nhiều và thường xuyên các thức ăn xào, rán, các bánh ngọt nhiều chất béo…).
Phần lớn các thực phẩm chế biến đều chứa nhiều muối và chất béo. Ăn nhiều thực phẩm béo không những tăng nguy cơ ung thư mà còn tăng nguy cơ thừa cân, béo phì, đó lại là nguy cơ làm tăng ung thư.

7. Chế biến và bảo quản thực phẩm an toàn, hợp vệ sinh:
Một số nấm mốc phát triển ở thực phẩm có thể gây ra ung thư. Nên bảo quản lạnh các thực phẩm tươi sống và sử dụng trong thời gian cho phép. Không dùng thực phẩm bị mốc, đặc biệt các loại hạt. Hạn chế ăn thường xuyên thịt, cá, thức ăn rán, nướng ở nhiệt độ quá cao.
Các thực phẩm qua chế biến (lạp xường, xúc xích…) thường có nitrat và nitrit, khi vào cơ thể kết hợp với các amin để tạo thành Nitrosamin, là chất đã xác định có thể gây ung thư. Quá trình hun khói cũng có thể tạo ra các chất gây ung thư. Bởi vậy, không nên ăn các thực phẩm này thường xuyên, liên tục.
8. Không hút thuốc lá: Hút thuốc lá vừa gây độc hại, nguy cơ ung thư cho người hút và người xung quanh.

NONI VÀ UNG THƯ
QUẢ NHÀU
TNJ
Proxeronie
Proxeronine
Proxeroninase
Proxeroninase
Proxeroninase
Hệ
tiêu
hóa
Proxeronine
Xeronine
Giảm đột biến AND
Phục hồi cấu trúc tế bào
Giảm phân chia TB

NONI VÀ UNG THƯ (tiếp)
Ức chế C0X2
(Cyclo Oxygenase)
TNJ
Chống viêm
Ức chế sx TNF – α
(Tumor Necrosis Factor – α)
Chất gây K nội sinh
Ngăn chặn phát triển K

NONI VÀ UNG THƯ (tiếp)
TNJ
Kích thích pt tuyến Ức
Kích thích sản xuất TBT
Chống oxy hóa
(mạnh gấp 2,8 lần
so với Vitamin C)
Phòng chống K
Nâng cao hệ thống
miễn dịch
Chống đột biến gen
Tránh hư hỏng ADN

KẾT QUẢ THÍ NGHIỆM CỦA
MIAN – YING WANG (2000 – 2001):
Tiêm cho chuột chất: DMBA (một hóa chất gây K)
Cho uống nước Noni 10% trong một tuần với lô chuột nghiên cứu và cho uống nước thường với lô đối chứng.
Kết quả: lô chuột uống Noni:
Đột biến ADN ở thận: giảm 90%.
Đột biến AND ở gan: giảm 70%.
Đột biến AND ở tim: giảm 60%.
Đột biến AND ở phổi: giảm 50%.

Trân trọng cảm ơn !
www.vads.org.vn

Tpcn ung thu

by Ho Ngoc Thao

Accessibility

Upload Details

Usage Rights

Statistics

Tpcn ung thu Presentation Transcript