Konpetentziak

KONPETENTZIETAN OINARRITUTAKO CURRICULUMAREN DISEINUA ETA GARAPENA BIDERATZEKO LORRATZAK “ EUSKALDUNA-BILBO” 2007ko uztailaren 3an XABIER GARAGORRI

ATALA

NOLA ERAGITEN/ERAGIN DEZAKEEN KONPETENTZIEN IKUSPEGIAK CURRICULUMAREN DISEINUAN

(EAErako proposamena)

1.- Oinarrizko Hezkuntza osoa besarkatzen duen curriculuma

2.- Oinarrizko Hezkuntzaren xedeekin bat etorriko den curriculuma

3.- Oinarrizko konpetentziak (orokorrak eta espezifikoak) garatuko dituen curriculuma:

3.1.- Konpetentzietan oinarritutako curriculumak gauzatzeko ereduak

3.2.- Eusko Jaurlaritzako Hezkuntza Sailaren proposamena

4.- Ikas arloetan eta bizitzako esperientzietan oinarrizko konpetentziak uztartuz garatuko den curriculuma

5.- Konpetentzien ikuspegia Ikastetxearen Hezkuntza Proiektuan eta Currriculum Proiektuan uztartuz garatuko den curriculuma

1.- OINARRIZKO HEZKUNTZA OSOA BESARKATZEN DUEN CURRICULUMA

Dekretu honen garrantzizko berrikuntza bat, Oinarrizko Hezkuntza osotasunean hartzea da.

- Gaurko egoera:

. Derrigorrezko hezkuntza 6-16 urte bitartekoa da, nahiz eta praktikan 2/3 urtetik aurrera ia haur guztiak eskolatzen diren.

. Hiru etapa bereizten dira: HH, LH, DBH.

Aurrera begira:

. Lehen bezala hiru etapa bereizten jarraitzen da, baina horien arteko lotura azpimarratzen da:

“ La función de las distintas etapas que conforman la Educación Básica consiste en crear las bases sólidas para que los alumnos-as se preparen para poder responder de forma competente y constantemente actualizada a los problemas de la vida adulta” (Dekretuaren Sarrera)

. Oinarrizko Hezkuntza ikusteko era aldatzen dela jabetzeko Dekretu osoan zehar daude ebidentziak, baina bereziki esanguratsuak dira: Printzipio orokorrak (3. Art.), Antolaketa printzipioak (4. Art.), Oinarrizko Hezkuntzaren xedeak (5. Art.), Hezkuntzaren konpetentzia orokorrak (6. Art.), Oinarrizko konpetentziak (7. Art.) eta Oinarrizko hezkuntzaren helburuak (8. Art.)

- Zein da/izan daiteke aldaketa honen eragina curriculuma diseinatzerakoan eta antolatzerakoan?

2.- OINARRIZKO HEZKUNTZAREN XEDEEKIN BAT ETORRIKO DEN CURRICULUMA

Oinarrizko Hezkuntzaren xedeak erakusten dute irakaskuntza-ikaskuntza prozesuaren iparra eta ematen diote zentzua

Zein dira bizitza osorako hezkuntzaren xedeak? *

Zein dira Oinarrizko Hezkuntzaren xedeak? (5. Art.)

a) Ikasleak prestatzea,

pertsona helduen bizimodua eramateko gai izan daitezen,

pertsona moduan garapen osoa (gizabanako, gizartekide eta izadikide gisa) lor dezaten.

b) Euskal kulturaren eta kultura unibertsalaren oinarriak eskuratzea eta ikasketak jarraitzeko eta lanean hasteko prestatzea.

c) Bizitza osoan zehar ikasten jarraitzeko gaitasuna eta gogoa izatea.

Berrikuntzaren arrazoiak

Zein da/izan daiteke ikuspegi honen eragina curriculuma diseinatzerakoan eta antolatzerakoan?

HEZKUNTZAREN XEDEAK

Gizabanako, gizartekide eta izadikide izaerak uztartu dira

BERRIKUNTZAREN ARRAZOIAK

OINARRIZKO HEZKUNTZAREN IKUSPEGIA:

Eskolak ezin ditu gaur egun, garai batean bezala, ezagutza guztiak irakatsi (Entziklopekiak), eta gainera, informazio iturriak gero eta gehiago esparru ez formal eta informaletan aurkitzen dira.

Hezkuntza formala,oro har, eta bereziki Oinarrizko hezkuntza oso akademikoa eta teorikoegia da eta goi-mailako ikasketak egitera bideratuegia egon da.

Ez ditu behar bezala prestatzen gazteak eguneroko bizitzarako, lan mundurako eta bizitza osoan zehar ikasten jarrai dezaten.

b) IRAKASKUNTZA-IKASKUNTZAREN PRAKTIKA:

“ Jakitearen” logikatik “egiten eta erabiltzen jakitearen” logikara, baina jakitearen balioa galdu gabe

Benetako egoeretan beharrezkoa den ezagutzaren erabilpena azpimarratzen da: ezagutzak + trebetasunak + jarrerak

3.- OINARRIZKO KONPETENTZIAK GARATUKO DITUEN CURRICULUMA

3.1.- Zein dira konpetentzietan oinarritutako curriculumak gauzatzeko ereduak?

3.2.- Zein da Eusko Jaurlaritzako Hezkuntza Sailak egiten duen proposamena?

3.1- KONPETENTZIETAN OINARRITUTAKO CURRICULUMAK GAUZATZEKO EREDUAK

Hezkuntza konpetentzia orokorretan/metadiziplinarretan oinarritzen diren ereduak: prozesuan zentratutako ereduak:

. Hezkuntza konpetentzia orokorra = testuinguru guztietan (ikas arloak ikasteko, bizitzarako...) baliagarriak direnak.

. Adibideak: DeSeCo (ELGE/OCDE) *, Tuning *, Euskal Curriculuma *, Euskal Herrirako Curriculuma *, etab.

Oinarrizko konpetentzietan/konpetentzia giltzarrietan oinarritzen diren ereduak: azken emaitzetan zentratutako ereduak:

. Oinarrizko konpetentziak = bizitzarako garrantzizkoak direnak.

. Adibideak: Europako Batzordea *, Espainia (LOE) *, Frantzia (Socle commun) *, etab.

DeSeCo (ELGE/OCDE)

1.- Tresnak modu interaktiboan erabiltzea:

Hizkuntza, sinboloak eta testuak

Ezagutza eta informazioa

Informazioaren eta Komunikazioaren Teknologiak

. 2.- Talde interaktiboetan interakzioan aritzea:

Besteekiko harremanak

Lankidetza

Oreka pertsonala eta gatazken konponbidea

3.- Modu autonomoan jardutea:

Norberaren eskubide, interesak, ardurak, mugak

Etorkizuna planifikatu eta egitasmo pertsonalak bideratu

Testuinguruko baldintzak kontuan hartuz jarduteko gaitasuna

TUNING

1.- Konpetentzia instrumentalak

2.- Pertsonarteko konpetentziak

3.- Konpetentzia sistemikoak

1.- EUSKAL CURRICULUMA: Hezkuntza Konpetentzia Orokorrak

EUSKAL HERRIRAKO CURRICULUMA

1.- Esparru kognitiboa

2.- Komunikazioaren esparrua

3.- Gizarteratze esparrua

4.- Esparru afektiboa

5.- Garapen fisikoaren, ekologiaren eta osasunaren esparrua

6.- Ekintzailetzaren esparrua

3.1- KONPETENTZIETAN OINARRITUTAKO CURRICULUMAK GAUZATZEKO EREDUAK

Hezkuntza konpetentzia orokorretan/metadiziplinarretan oinarritzen diren ereduak: prozesuan zentratutako ereduak:

. Hezkuntza konpetentzia orokorra = testuinguru guztietan (ikas arloak ikasteko, bizitzarako...) baliagarriak direnak.

. Adibideak: DeSeCo (ELGE/OCDE) *, Tuning *, Euskal Curriculuma *, Euskal Herrirako Curriculuma *, etab.

Oinarrizko konpetentzietan/konpetentzia giltzarrietan oinarritzen diren ereduak: azken emaitzetan zentratutako ereduak:

. Oinarrizko konpetentziak = bizitzarako garrantzizkoak direnak.

. Adibideak: Europako Batzordea *, Espainia (LOE) *, Frantzia (Socle commun) *, etab.

EUROPAKO BATZORDEA OINARRIZKO KONPETENTZIAK

1.- Ama-hizkuntzan komunikatzea

2.- Atzerriko hizkuntzetan komunikatzea

3.- Matematikarako konpetentzia eta zientzietarako eta teknologiarako oinarrizko konpetentzia

4.- Konpetentzia digitala

5.- Ikasten ikastea

6.- Pertsonarteko konpetentziak eta herritar-konpetentzia

7.- Izaera ekintzailea

8.- Kontzientzia eta adierazpen kulturala

ESPAINIAKO LOE OINARRIZKO KONPETENTZIAK

1.- Hizkuntza-komunikaziorako konpetentzia

2.- Matematikarako konpetentzia

3.- Mundu fisikoa ezagutzeko eta harekin interakzioan aritzeko konpetentzia

4.- Informazioa lantzea eta konpetentzia digitala

5.- Gizarte- eta herritar konpetentzia

6.- Kulturarako eta arterako konpetentzia

7.- Ikasten ikasteko konpetentzia

8.- Autonomia eta iniziatiba soziala

FRANTZIA SOCLE COMMUN

1.- Frantsesa menderatzea

2.- Atzerriko hizkuntza bat praktikatzea

3.- Oinarrizko konpetentziak matematikan eta kultura zientifikoan eta teknologikoan

4.- Informazioaren eta komunikazioaren ohiko teknikak menderatzea

5.- Kultura humanistikoa

6.- Gizarte eta herritar-konpetentzia

7.- Autonomia eta iniziatiba

3.2.- EUSKO JAURLARITZAKO HEZKUNTZA SAILAREN PROPOSAMENA

Konpetentzien tipologia *

Hezkuntza konpetentzia orokorren eta Oinarrizko konpetentzien arteko uztarketa:

Hezkuntza konpetentzia orokorrak (6. Art.) *

Oinarrizko konpetentziak (7. art.; III. Eranskina) *

Uztarketa *

Oinarrizko Hezkuntzaren helburuak (8. art.)

Proposamenaren balorazioa:

Prozesuan eta azken emaitzetan oinarritutako curriculum ereduen uztarketa egitearen mesedeak.

Ikuskizun geratzen diren galderak: Nola uztartuko dira Hezkuntza konpetentzia orokorrak eta Oinarrizko konpetentziak ikas arloetan eta jardueretan? LOEn hautatu diren Oinarrizko konpetentziak benetan garrantzizkoak al dira bizitzarako? * Ba al daude LOEk egiten duen proposamenean jasotzen ez diren oinarrizko konpetentziak? Oinarrizko konpetentziak leku guztietan berdinak al dira, ala egokitu behar testuinguru bakoitzera?...

Zein da/izan daiteke proposamen honen eragina curriculuma diseinatzerakoan eta antolatzerakoan?

4.- KONPETENTZIEN TIPOLOGIA Konpetentziak Oinarrizkoak Giltzak Ez oinarrizkoak H.K. Espezifikoak H.K. Orokorrak Metadiziplinarrak Diziplinartekoak Diziplina baitakoak

KONPETENTZIEN KONTZEPTUA

Konpetentzia: testuinguru jakin batean ondo jarduteko gaitasuna

Hezkuntza Konpetentzia Orokorrak: ikas eremu eta jakintza arlo guztietarako balio dutenak. Adibidez, pentsatzen eta ikasten ikasi, komunikatzen ikasi, elkarrekin bizitzen ikasi, izaten ikasi, egiten eta ekiten ikasi

Oinarrizko Konpetentziak: Bizitzarako garrantzizkoak direnak “Pertsona guztiek beren asebetetze eta garapen pertsonalerako behar dituztenak eta, halaber, herritar aktiboak izateko, gizarteratua egoteko eta enplegurako behar direnak” (Europako Batzordea)

Konpetentzien tipologia

Hezkuntza konpetentzia orokorrak (6. Art.)

Oinarrizko konpetentziak (7. art.; III. Eranskina)

Uztarketa

Oinarrizko Hezkuntzaren helburuak (8. Art.)

E.A.E.rako CURRICULUMA

1.- Arduraz bizitzen ikasi

2.- Ikasten eta pentsatzen ikasi

3.- Komunikatzen ikasi

4.- Elkarrekin bizitzen ikasi

5.- Norbera izaten ikasi

6.- Egiten eta ekiten ikasi

Oinarrizko konpetentziak (7. Art.; III. Eranskina)

1.- Kultura zientifikoa, teknologikoa eta osasuna garatzeko konpetentziak

2.- Ikasten ikasteko konpetentziak

3.- Konpetentzia matematikoak

4.- Hizkuntzaren bidezko komunikazioa garatzeko konpetentziak

5.- Informazioa eskuratzeko konpetentziak eta konpetentzia digitala

6.- Gizarteratzea eta hiritartasuna garatzeko konpetentziak

7.- Kultura humanistikoa eta artistikoa garatzeko konpetentziak

8.- Autonomia eta ekimen pertsonala garatzeko konpetentziak

HEZKUNTZA KONPETENTZIA OROKORREN ETA OINARRIZKO KONPETENTZIEN ARTEKO UZTARKETA PRODUKTUAREN ARDATZA PROZESUAREN ARDATZA Hezkuntzaren xedeak Etapako helburuak Oinarrizko konpetentziak Ikas-arloak eta bizitzarako esperientziak 1 2 3 4 … Oinarrizko konpetentzien lorpen maila Hezkuntzaren Konpetentzia Orokorrak Ikasten ikasi Komunikatzen ikasi Elkarrekin bizitzen iksi Norbera izaten ikasi Egiten eta ekiten ikasi

Oinarrizko Hezkuntzaren helburuak (8. Art.)

- Arduraz bizitzen ikasi:

1.- Kultura zientifikoa, teknologikoa eta osasuna garatzeko konpetentziak

- Ikasten eta pentsatzen ikasi:

2.- Ikasten ikasteko kompetentziak

3.- Konpetentzia matematikoak

- Komunikatzen ikasi:

4.- Hizkuntzaren bidezko komunikazioa garatzeko konpetentziak

5.- Informazioa eskuratzeko konpetentziak eta konpetentzia digitala

- Elkarrekin bizitzen ikasi:

6.- Gizarteratzea eta hiritartasuna garatzeko konpetentziak

7.- Kultura humanistikoa eta artistikoa garatzeko konpetentziak

- Egiten eta ekiten ikasi:

8.- Autonomia eta ekimen pertsonala garatzeko konpetentziak

Uztarketa

Zein dira bizitzarako beharrezkoak diren konpetentziak?

Uztarketa

4.- IKAS ARLOETAN ETA BIZITZARAKO ESPERIENTZIETAN OINARRIZKO KONPETENTZIAK UZTARTUZ GARATUKO DEN CURRICULUMA

Nola lortu Oinarrizko Hezkuntzaren xedeak eta Oinarrizko konpetentziak ikas arloetan eta eguneroko bizitzan uztartzea? *

Deribazio prozesuaren koherentzia

Nori dagokio oinarrizko konpetentziak (orokorrak eta espezifikoak) lantzea? Eta ebaluatzea?

Eskarmentu gutxi dugu konpetentzietan oinarritutako curriculumak diseinatzeko orduan

CURRICULUMAREN DISEINUA

5.- KONPETENTZIEN IKUSPEGIA IKASTETXEAREN HEZKUNTZA PROIEKTUAN, HIZKUNTZA PROIEKTUAN ETA CURRICULUM PROIEKTUAN UZTARTUZ GARATUKO DEN CURRICULUMA

Zein da/izan daiteke konpetentzietan oinarritutako curriculumaren eragina Ikastetxearen Hezkuntza Proiektua, Hizkuntza Proiektua eta Curriculum proiektua diseinatzerakoan eta antolatzerakoan?

Hezkuntza proiektua (17. Art.):

“ Propuesta integral que recoge la opción educativa y las grandes paruas orientadoras, que sirven de referencia para dirigir coherentemente el proceso de intervención de la comunidad educativa”

Hizkuntza proiektua (18. Art.):

“ Planificación de todos aquellos aspectos relacionados con la enseñanza y uso de las lenguas que centro educativo elabora para llevarlo a cabo en su propio ámbito”

Curriculum proiektua (19. Art.):

“ Planificación de los componentes del currículo que cada centro educativo elabora para desarrollarlo y completarlo en su contexto propio”

LABURPENA

Konpetentzietan oinarritutako curriculumaren berrikuntza, pentsamenduaren , hau da, hezkuntza, oro har, eta bereziki Oinarrizko hezkuntza ikusteko eraren aldaketaren ondorioa da:

Oinarrizko hezkuntza bizitza osorako hezkuntzaren lehen etapa da.

Oinarrizko hezkuntzaren funtzioa gazteak bizitza osorako prestatzea da.

Zein dira oinarrizko konpetentziak gazte horiek bizitzarako prestatzeko? (galdera honek hausnarketa eskatzen du)

Garrantzizkoak al dira bizitzarako aipatutako oinarrizko konpetentziak, ala badaude bizitzarako oinarrizkoak irizten diren eta jaso gabe geratzen diren konpetentziak?

...etab.

Pentsamenduaren aldaketak curriculumaren diseinuaren eta irakasteko eraren aldaketa dakar (ez alderantziz)

KONPETENTZIETAN OINARRITUTAKO CURRICULUMAREN BIDETIK DITUGUN AUKERAK ETA ARRISKUAK

1.- OINARRIZKO HEZKUNTZAREN ETA IRAKASLEAREN LANAREN ZENTZUAZ SAKONTZEKO AUKERA

Oinarrizko Hezkuntza (Haur Hezkuntza barne), bizitza osorako hezkuntzaren barnean kokatzen da.

Bizitza osorako hezkuntzaren, Oinarrizko hezkuntzaren eta Lehen hezkuntzaren zeregina bera da: gizabanako, gizartekide eta izadikide gisa pertsonaren garapen osoa eta orekatua lortzen laguntzea .

Oinarrizko Hezkuntza bizitza osorako hezkuntzaren lehen etapa da, eta bizitzarako prestatzea da haren eginkizun nagusia, ez bakarrik (baina baita ere) goi-mailako ikasketak egitea.

2.- CURRICULUMA ETA EBALUAZIOA IKUSTEKO ETA ULERTZEKO ERAZ SAKONTZEKO AUKERA

Oinarrizko Hezkuntzaren curriculumaren ardatzak ez dira ikas-arloak, bizitza guztirako hezkuntzaren xedeak, hezkuntza-konpetentzia orokorrak eta eduki metadiziplinarrak baizik

Curriculumaren ardatzak hezkuntzaren xedeak eta konpetentzia orokorrak baldin badira, eta horiek lantzeko ardura bereziki ikasleena, irakasleen eta gurasoena bada, ebaluaziorako erreferentziak hezkuntza-xede eta konpetentzia orokor horiek izan beharko dute eta horiek ebaluatzeko ardurak ikasleena, irakasleena eta gurasoena.

3.- IRAKASLEAREN ROLAZ ETA IRAKASTEKO METODOLOGIAZ SAKONTZEKO AUKERA

Irakasle guztiak hezitzaileak dira, eta horien funtzioa ez da bakarrik ikas-arloa irakastea, ikas-arloen bidez ikaslea bizitzaren eremu guztietan modu egokian jarduteko prestatzea baizik.

Irakaskuntza-ikaskuntza prozesuko protagonistak ikasleak dira. Irakaslearen eginkizuna ikasleari laguntzea da, bitartekari izatea.

Hezkuntzaren ikuspegi horrek irakasleek egoera errealak eta metodologia aktiboa erabiltzera bideratzen du. Hauxe da jarduera aberatsaren ezaugarriak zein dira jakiteko irizpidea: zenbateraino laguntzen du jarduera horrek oinarrizko konpetentziak lortzeko?

4.- IKASTETXEAREN BARNEKO ANTOLAKETAZ ETA KUDEAKETAZ SAKONTZEKO AUKERA

Hezkuntzaren, curriculumaren eta ebaluazioaren ikuspegi horrek Oinarrizko Hezkuntza osoa (0-16 urte) osotasunez begiratzea eskatzen du: gobernu-organoak, zuzendaritza taldea, etapa barruko eta etapen arteko irakasleen eta gurasoen koordinazioa...

5.- KONPETENTZIETAN OINARRITUTAKO CURRICULUMAREN BIDETIK DITUGUN ARRISKUAK

Curriculumaren ikuspegi utilitarista eta konpetentzia espezifiko eta behagarrietara mugatzea, orokorrak alde batera utziz.

Ebaluatzeko errazagoak diren oinarrizko konpetentziak hautatzea (hizkuntzak, matematika, zientziak) eta besteak (sozialak, afektiboak…) alboratzea

Hezkuntza konpetentzia orokorren eta ikas arloen artean uztarketa ez egitea.

Curriculuma konpetentzietara mugatzea eta hezkuntzaren funtzioa den kulturaren transmisioa alboratzea.

Oinarrizko konpetentziak kultura guztietan uniformatzea eta lekuan lekuko baldintzetara ez egokitzea.

Konpetentzietan oinarritutako ikuspegia formalismo hutsa bihurtzea

Presaka ibiltzea, berrikuntzak egiteko oinarrizko baldintzak ez kontuan hartzea: irakasle berrien eta lanean ari direnen motibazioa, prestakuntza, gurasoen prestakuntza, ikas materialak...

BERRIKUNTZAREN ARRAZOIAK

OINARRIZKO HEZKUNTZAREN IKUSPEGIA:

Eskolak ezin ditu gaur egun, garai batean bezala, ezagutza guztiak irakatsi (Entziklopekiak), eta gainera, informazio iturriak gero eta gehiago esparru ez formal eta informaletan aurkitzen dira.

Hezkuntza formala,oro har, eta bereziki Oinarrizko hezkuntza oso akademikoa eta teorikoegia da eta goi-mailako ikasketak egitera bideratuegia egon da.