Your SlideShare is downloading. ×
006. bn    ligji ekonomik ndërkombëtarë
Upcoming SlideShare
Loading in...5
×

Thanks for flagging this SlideShare!

Oops! An error has occurred.

×

Saving this for later?

Get the SlideShare app to save on your phone or tablet. Read anywhere, anytime - even offline.

Text the download link to your phone

Standard text messaging rates apply

006. bn ligji ekonomik ndërkombëtarë

342
views

Published on


0 Comments
0 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total Views
342
On Slideshare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
0
Actions
Shares
0
Downloads
8
Comments
0
Likes
0
Embeds 0
No embeds

Report content
Flagged as inappropriate Flag as inappropriate
Flag as inappropriate

Select your reason for flagging this presentation as inappropriate.

Cancel
No notes for slide

Transcript

  • 1. International Business Law within international organizations (materials) Prof.Dr.EzioBendetti/Mr.Sc.Vjollca V.Hasani, PhD Candidate..LOWENFELD A., International Economic Law, Oxford, 2003KUNIG P., LAU N., MENG W., (eds.), International Economic Law (basic documents), 2nd ed., deGruyter, Berlin,Biznesi Nderkombetar/dhjetor 20111ORGANIZATAT NDERKOMBETARE DHE E DREJTA E BIZNESITNDERKOMBETAR• Ligji Ekonomik Ndërkombëtar dhe organizatat ndërkombëtare në lidhje me çështjetekonomike janë të lidhura fort.• Evolucioni i një ligji të vërtetë ekonomik ndërkombëtar ka qenë e mundur vetëm pasLuftës së Dytë Botërore, kur disa çështje ekonomike u bënë themelore në zhvillimin emarrëdhënieve ndërkombëtare. E drejta ndërkombëtare ekonomike është një fushë eshumëformëshe dhe komplekse e ligjit,që i përkasin sistemit private ose public të ligjevetë shteteve të veçanta, dhe të tjerët që kanë origjinën nga legjislacioni ndërkombëtar.Normat më të mëdha të të drejtës ndërkombëtare ekonomike janë krijuar nga traktatet,shumica e të cilave kanë përfunduar nga shtetet sovrane si subjektet kryesore të së drejtësndërkombëtare dhe aktorët kryesorë në marrëdhëniet ndërkombëtare.Shtetet kanë krijuar një numër organizatash ndërkombëtare me kompetenca në fushën emarrëdhënieve ndërkombëtare ekonomike. Këto organizata, në një masë të caktuar, dukee bërë autonome frymëzojnë traktate dhe kontribuojnë në zhvillimin e së drejtësndërkombëtare zakonore(common law).Një numër i organizatave ndërkombëtare janë të autorizuara nga karta përkatëse e tyrethemelues të vendosin drejtimet normative të vendeve anëtare të cilat mund të jenë tërëndësishme për sjelljen e shteteve në fushën e marrëdhënieve ndërkombëtareekonomike. Rekomandimet dhe vendimet e organizatave ndërkombëtare të cilat nuk janëtë lehta për atribut për një nga burimet tradicionale të së drejtës ndërkombëtare siçpërcaktohet në art. 38 të Statutit të GJND-së, kanë luajtur një rol të shquar në zhvillimin esë drejtës ndërkombëtare ekonomike që nga Lufta e Dytë Botërore. Edhe në qoftë se gatitë gjitha këto veprime nuk kanë një karakter detyrues, ato ndikojnë politikat kombëtareekonomike dhe në këtë mënyrë indirekt janë të rëndësishme me pjesëmarrës private nëligjet ndërkombëtare ekonomike dhe të marrëdhënieve të biznesit. Aktet normative tëorganizatave ndërkombëtare janë një nxitje për legjislacionin kombëtar, dhe në shkallë tëndryshme mund të bëhen relevante për vendimet e gjykatave kombëtare dheadministratat.E drejta ndërkombëtare e biznesit në tërësi përbëhet nga një rrjet kompleks të (disa)
  • 2. International Business Law within international organizations (materials) Prof.Dr.EzioBendetti/Mr.Sc.Vjollca V.Hasani, PhD Candidate..LOWENFELD A., International Economic Law, Oxford, 2003KUNIG P., LAU N., MENG W., (eds.), International Economic Law (basic documents), 2nd ed., deGruyter, Berlin,Biznesi Nderkombetar/dhjetor 20112parimeve themelore të pashkruara, të traktateve bilaterale dhe multilaterale, si dhe ivendimeve të organizatave ndërkombëtare dhe ligjeve kombëtare.• Në gjysmën e dytë të shekullit të 20 ndërvarësia ekonomike e botës është rriturshumë pas tendencave të ashtuquajturit proces i "globalizimit" - një zhvillim i cili kasfiduar në strukturën tradicionale të së drejtës ndërkombëtare ekonomike në mënyrëspecifike, si dhe struktura e të drejtës ndërkombëtare në përgjithësi. Edhe në qoftëse është një sistem i përcaktuar i të së drejtës ndërkombëtare ekonomike ende mungon,themelet e një urdhëri universale të marrëdhënieve ekonomike.HistorikuStatus Quo-ja ligjore në fushën e marrëdhënieve ndërkombëtare ekonomike është bazuarnë zhvillimet që kanë ndodhur gjatë viteve të fundit të Luftës së DytëBotërore. Pas Konferencës së Bretton Woods (1944), u krijuan FMN dhe IBRD (BankaBotërore per hulumtim dhe zhvillim). Përtej fushës se bashkëpunimit monetar, konceptii një organizate ndërkombëtare ka lindur në kontekstine sistemit në zhvillim të Kombevetë Bashkuara. Këto aspirata rezultuan nga "HavanaKarta" të vitit 1948,statutii themelimit të një organizate Tregtisë Ndërkombëtare. Ajo kurrë nuk ka hyrë nëfuqi.GATT u bë kuadër qendrore e marrëveshjeve të tregtisë ndërkombëtare, deri nëzhvillimine OBT-në 90. Ajo ishte pjesë e të ashtuquajturit sistemi i Bretton Woods, i cili që nga 60-ta duhet të shihet në kontekstin e OECD si një kornizë përmarrëdhënije ekonomike messhteteve kryesore perëndimore dhe sistemeve rajonale të KEE dhe të EFTA. Një numër iagjencive të veçanta të Kombeve të Bashkuara gjithashtu merret me çështjet ekonomike(IDA, FAO, ILO, IFC, IMO).• II PËRKUFIZIMI I LIGJIT te Biznesit Ndërkombëtare dhe organizatatndërkombëtare-ekonomikePërfundimisht këto mësime miratojnë një interpretim të gjerë të ligjit te biznesitndërkombëtare që përfshin të dy sjelljet e shteteve sovrane në marrëdhëniet ekonomikendërkombëtare, dhe sjelljen e palëve private të përfshira në transaksionet ndër-kufitare tëbiznesit. Ky interpretim do të zhvillohet si marrëdhëniet ekonomike midis vendeve tëvazhdojnë të rriten karshi sfidave të reja që shfaqen në horizont.E drejta e biznesit ndërkombëtare nuk e ka prejardhjen nga një burim i vetëm apoedhe disa burime të së drejtës, por ka gjenezën e vet nga shumë faktore. Kombëtare,rajonale, dhe ndërkombëtare (publike dhe private), politikat dhe praktikatzakonore janë të gjitha komponentët e së drejtës se biznesit ndërkombëtare.
  • 3. International Business Law within international organizations (materials) Prof.Dr.EzioBendetti/Mr.Sc.Vjollca V.Hasani, PhD Candidate..LOWENFELD A., International Economic Law, Oxford, 2003KUNIG P., LAU N., MENG W., (eds.), International Economic Law (basic documents), 2nd ed., deGruyter, Berlin,Biznesi Nderkombetar/dhjetor 20113• E drejta e biznesit ndërkombëtar përfshin një spektër të gjerë të temave duke përfshirëtregtinë në mallra dhe shërbime, ligjet financiare, integrimin ekonomik, zhvillimine ligjit,rregullimin e biznesit dhe pronësisë intelektuale. Ky qëllim paraqet një sfidë për tëidentifikuar informacionin përkatës.Vendore dhe ndërkombëtare, rajonale,, dhe jo-qeveritare subjektet e theksuara nëkëtë mësim prodhojnë një gamë të gjerë të dokumenteve, duke përfshirëkonventat ndërkombëtare, traktatet, marrëveshjet dypalëshe,ligjet model,udhëzimet, statistika, dhe materialet e interpretuese të cilat tentojnëtë rregullojnë aspekte të ndryshme ndërkombëtare të tregtisë, financave dhe ekonomisë.• E drejta nderkombetare tregtare dhe e drejta private nderkombetareBiznesi në transaksione ndërkombëtare vazhdonë të rritet në numër dhe madhësi nëmijëvjeçarin e tretë. E drejta ndërkombëtare tregtare fokusohet në atë se si vendet kryejntregtinë në mallra dhe shërbime përtej kufijve kombëtarë.Organizatat ndërkombëtare,rajonale dhe kombëtare të detajuara në këtë seksion adresojn çështjet e eksportit dheimportit që lindin në tregtinë ndërkombëtare të mallrave dheshërbimeve. Institucionet gjithashtu ofrojnë ndihmë dhe mbështetje me anë tëraportevete tregut të vendit, analizave ekonomike dhe nxitjen e tregtisë ndërkombëtare.(Për fokus të veçantë mbi konkurrencën, tregtinë elektronike, mjedisi, dhe tatimet, shih VI Rregullorja InternationalBusiness.)E drejta ndërkombëtare private përcakton rregullat dhe procedurat për rregullimin emarrëdhënieve të biznesit ndërkombëtar në mes të subjekteve private, rregullat e tij janëkryesisht konvencionale, edhe pse është e mundur për të gjetur një nivel shumë tezakonshëm në biznesin ndërkombëtar. E drejta ndërkombëtare private ështëtrupii konventave, ligjeve model, udhëzon në rrugë ligjore, dhe dokumente të tjeradheinstrumentet që rregullojnë marrëdhëniet private përtej kufijve kombëtarë.Keto ligje kanenjë karakter dualist, balancimin konsensus ndërkombëtar me njohjen e brendshme dhe tëzbatimit, si dhe balancimin e veprimeve sovrane me ato të sektorit privat. Gjithashtushume shpesh referohen si konfliktet e ligjeve. Kur marrëdhëniet ose transaksionetmidis subjekteve private të zhvillohen në arenën ndërkombëtare, të drejtënndërkombëtare private është trupi i konventave, ligjeve model, dhe instrumenteveligjore qe ndihmojnë për të rregulluar këto ndërveprime. E Drejta ndërkombëtareprivate shpesh dikton nëse ligjet private të vendit në shtëpi, ose vend të huaj janë tëzbatueshme për transaksionet ndërkufitare. Iniciativat private të të drejtësndërkombëtare si UNCITRAL, të Konferencës së Hagës dhe Unidroit, gjithashtu janëduke punuar për të harmonizuar ligjet në lidhje me transaksionet ekonomike ndërkufitare.
  • 4. International Business Law within international organizations (materials) Prof.Dr.EzioBendetti/Mr.Sc.Vjollca V.Hasani, PhD Candidate..LOWENFELD A., International Economic Law, Oxford, 2003KUNIG P., LAU N., MENG W., (eds.), International Economic Law (basic documents), 2nd ed., deGruyter, Berlin,Biznesi Nderkombetar/dhjetor 20114• G7/G8 TAKIMETG7/G8 takime merren me çështjet makroekonomike, tregtisë ndërkombëtare, dhemarrëdhëniet me vendet në zhvillim. Anëtarët e G8 janë Franca, Shtetet eBashkuara, Britania, Gjermania, Japonia, Italia, Kanadaja, Bashkimi Evropian, dheRusia. Që nga viti 1975, krerët e shteteve apo të qeverive të demokracive të mëdhaindustriale janë takuar çdo vit për tu marrë me çështjet kryesore ekonomike dhe politikeqe përballen shoqëritë e tyre të brendshme dhe bashkësia ndërkombëtare si një etërë.Gjashtë vende në samitin e parë, të mbajtur në Rambuje të Francës, në nëntor1975, ishin Franca, Shtetet e Bashkuara, Britania, Gjermania, Japonia dheItalia (nganjëherë referuar si G6). Ata ishin të shoqëruar nga Kanadaja nëSamitin e1976 San Juan në Porto Riko, dhe nga Komuniteti Europian në Samitine Londrës të 1977se.Prej atëherë e tutje, anëtarësimi nëGrupin e Shtatë, apo G7, ishte caktuar,megjithëse udhëheqësit e 15 vendeve nëzhvillim "u takuan me udhëheqësit e G7 në prag të Samitit të Parisit 1989, dhe BRSS dhepastaj Rusia morën pjesë në një dialog post-samit me G7 që nga viti 1991. Duke filluarme Samitin e 1994 Napoli,G7 u takua me Rusinë në çdo samit (të referuarasi P8 apo politik tetë). Samiti Denver i Tetë ka qenë një moment historik, qëshënon pjesëmarrjen e plotë te Rusisë në të gjitha diskutimet financiare dhe ekonomike tëcaktuara, dhe 1998 Birmingham Samitin pa pjesëmarrjen e plotë ruse, dukelindur në Grupin e Tetëshes, G8 apo (edhe pse G7 vazhdoi të funksionojë së bashku anëte samiteve formale). Në Samitin e Kananaskis në Kanada në vitin 2002, u njoftuase Rusia do të presë Samitin e G8 në vitin 2006, duke përfunduar procesin e saj për tubërë një anëtare e plotë.• G7 / 8 Samiti ka trajtuar vazhdimisht menaxhimin makroekonomik, tregtinëndërkombëtare, dhe marrëdhëniet me vendet në zhvillim. Pyetjet e marrëdhënieveekonomike Lindje-Perëndim, energjise dhe terrorizmit kanë qenë shqetësime tëpërsëritura. Nga ky fondacion fillestar axhendae samitit është zgjeruar në mënyrë tëkonsiderueshme për të përfshirë çështjet mikroekonomike të tilla si punësimi dheautostrada e informacionit, çështje transnacionale si mjedisit, krimi dhe droga, dhenjë mori të çështjeve politike të sigurisë duke filluar nga të drejtat e njeriutnëpërmjet sigurisë rajonale të kontrollit të armëve.Përgjegjësia rrotullohet gjatë gjithë ciklit të samitit në fund të vitit kalendarik, si mëposhtë: Franca, Shtetet e Bashkuara, Mbretëria e Bashkuar, Rusia (që nga 2006),Gjermania, Japonia, Italia dhe Kanadaja. Gjatë gjithë vitit, përfaqësuesit e udhëheqësit
  • 5. International Business Law within international organizations (materials) Prof.Dr.EzioBendetti/Mr.Sc.Vjollca V.Hasani, PhD Candidate..LOWENFELD A., International Economic Law, Oxford, 2003KUNIG P., LAU N., MENG W., (eds.), International Economic Law (basic documents), 2nd ed., deGruyter, Berlin,Biznesi Nderkombetar/dhjetor 20115personale - i njohur si sherpas - takohen rregullisht për të diskutuar axhendën dhe për tëmonitoruar progresin.• Përveç kësaj, G7 / 8 ka zhvilluar një rrjet të mbështetjes së takimeve ministrore, të cilat elejojnë ministrat të takohen rregullisht gjatë gjithë vitit, në mënyrë që të vazhdojë punën epërcaktuara në çdo samit, këto përfshijnë takimet e ministrave të financave, ministrat ejashtëm dhe të mjedisit ministra, ndër të tjera. Ministrat e G7 / 8 dhe zyrtarë të takohennë baza ad hoc për tu marrë me çështje të ngutshme, të tilla si terrorizmi, energjiadhe zhvillimi, nga koha në kohë udhëheqësit të krijojnë grupe pune apo grupe punetë fokusohen intensivisht në disa çështje shqetësuese,të tilla si pastrim të paravelidhur me drogën, sigurinë bërthamore, dhe krimin e organizuar ndërkombëtar.Samiti gjithashtu i jep drejtimin për komunitetin ndërkombëtar duke vendosur prioritetet,përcaktuar çështje të reja dhe sigurimin e udhëzimeve të organizatave të përcaktuarandërkombëtare.Vendimet e Samitit shpesh krijojnë regjime ndërkombëtare për tu marrë me sfidat ereja ndërkombëtare,rigjallërimin dhe reformimin e institucioneve ekzistuesendërkombëtare.Në njohjen e centralizimit të tij në procesin e qeverisjes globale, Samiti ka tërhequrgjithmonë vëmendjen e mijëra gazetarëve në takimin e liderëve dhe një numri të vendeveqë kërkojnë pranimin në këtë klub ekskluziv dhe të fuqishem.• Grupi i 20 (G20) është një forum i ministrave të financave dhe guvernatorëve te bankaveqendrore te krijuar zyrtarisht në 25 shtator, 1999 takimi i Ministrave te financavetë G7. G20 synon të përfshijë "ekonomitë sistematikisht të rëndësishëm dhe për të nxiturbashkëpunimin për të arritur rritje të qëndrueshme në dobi të gjithë botës." G20 përfshintakime dhe dokumentet përkatëse, si dhe një bibliografi.b) Oda Ndërkombëtare e Tregtisë (ICC)ICC/ONT ka në nivel të lartë status konsultativ me Kombet e Bashkuara dhe përfaqësonpikëpamjet e biznesit dhe të kompanive për promovimin e tregtisë dhe investimevendërkombëtare. ICC bën rregullat, edhe pse vullnetare, te cilat me tutje duhet tërespektohen në transaksionet e panumërta ndërkombëtare, duke rregulluar zhvillimin ebiznesit ndërkufitar në fusha të tilla si shërbimet bankare, arbitrazhi, krimi komerciale, e-commerce, energji, shërbime financiare, tatimore, dhe të tregtisë dhe investimeve .Kodet,rregullat dhe kontratat model përfshijnë tekstin e Udhëzimeve Ndërkombëtare ICCdoganore, kodet e tjera, dispozita model, dhe rregullat e rregulluar në mënyrë kronologjikete miratimit.
  • 6. International Business Law within international organizations (materials) Prof.Dr.EzioBendetti/Mr.Sc.Vjollca V.Hasani, PhD Candidate..LOWENFELD A., International Economic Law, Oxford, 2003KUNIG P., LAU N., MENG W., (eds.), International Economic Law (basic documents), 2nd ed., deGruyter, Berlin,Biznesi Nderkombetar/dhjetor 20116ICC (Oda Ekonomike Ndërkombëtare) është zëri i biznesit ne botë, sepse ekonomitë kombëtaretani janë kaq afër, vendimet qeveritare kanë “reper-cussions” (ndikim)shumë më të fortëndërkombëtare, se në të kaluarën. Aktivitetet ICC mbulojnë një spektër të gjerë, ngaarbitrazhi dhe mosmarrëveshjeve për të bërë rastin për tregti të hapur dhe të sistemit teekonomisë së tregut, vetë-rregullimit të biznesit, luftën kundër korrupsionit apo të luftëskundër krimit komercial.ICC ka qasje të drejtpërdrejtë në qeveritë kombëtare në të gjithë botën me anë tëkomiteteve të tij kombëtare. Me bazë në Paris organizatës ndërkombëtare sekretariatitushqen pikëpamjet e biznesit në organizatat ndërqeveritare mbi çështjet që ndikojnëdrejtpërsëdrejti operacionet e biznesit.Vendosja e rregullave dhe standardeve-• Arbitrazhi sipas rregullave të Gjykatës Ndërkombëtare ICC e Arbitrazhit është në rritje. Që ngaviti 1999, Gjykata ka pranuar raste të reja në një normë prej më shumë se 500 në vit.• Dogana Uniform ICC-së dhe praktika për Kreditë Dokumentare (UCP 500) janë rregullat qëbankat aplikojnë për të financuar miliarda dollarë vlerë të tregtisë botërore çdo vit.• Incoterms ICC janë përkufizime standarde të tregtisë ndërkombëtare të përdorura për çdo ditënë mijëra të kontrata. Modeli i kontratave e ICC bëjnë jetën më të lehtë për kompanitë e vogla qënuk mund të përballojë departamenteve të mëdha ligjore.• ICC është një pionier në biznes të vetë-rregullimit të e-commercet. Kodet ICC mbi reklamatdhe marketingun janë reflektuar shpesh në legjislacionin kombëtar dhe kodet e shoqataveprofesionale.• Nxitjen e rritjes dhe prosperitetit• ICC mbështet përpjekjet e qeverisë për të bërë një sukses të raundit të tregtisëDoha. ICC jep rekomandime biznesit botëror në Organizatën Botërore të Tregtisë.• ICC flet për botën e biznesit, kur qeveritë marrin çështje të tilla si të drejtat e pronësisëintelektuale, politikën e transportit, ligji tregti ose të mjedisit.• Artikuj te nënshkruar nga udhëheqësit e ICC në gazetat më të mëdha dhe radio dheintervista TV përforcojnë qëndrimin e ICC mbi tregtinë, investimet dhe tema të tjera tëbiznesit.• Çdo vit, Kryesia ICC takohet me udhëheqësin e vendit pritës G8 për të siguruar tëdhëna të biznesit për samitin.• ICC është partneri kryesor I biznesit të Kombeve të Bashkuara dhe agjencitë e saj.Përhapja ekspertizës se biznesit• Së bashku me Konferencën e Kombeve të Bashkuara për Tregtinë dhe Zhvillimin(UNCTAD), ICC ndihmon disa nga vendet më të varfra të botës për të tërhequr investimetë huaja direkte.
  • 7. International Business Law within international organizations (materials) Prof.Dr.EzioBendetti/Mr.Sc.Vjollca V.Hasani, PhD Candidate..LOWENFELD A., International Economic Law, Oxford, 2003KUNIG P., LAU N., MENG W., (eds.), International Economic Law (basic documents), 2nd ed., deGruyter, Berlin,Biznesi Nderkombetar/dhjetor 20117• Në partneritet me UNCTAD, ICC ka ngritur një Këshill Konsultativ për Investimet mëpak të zhvilluara.• ICC mobilizon mbështetje të biznesit për partneritet të ri për Zhvillimin e Afrikës.NëICC Botërore Kongrese mbahen çdo dy vjet, drejtuesit e biznesit,trajtojn çështjet mëurgjente ekonomike ndërkombëtare.• Oda Botërore Con-gress, gjithashtu dyvjeçare, ofron një forum global për dhomat etregtisë.•Konferencat e rregullta rajonale te ICC përqendrohen në problemet e biznesit në Afrikë,Azi, Botën Arabe dhe Amerika Latine.Avokati për biznesin ndërkombëtarICC flet për botën e biznesit sa herë që qeveritë të marrin vendime që thelbësishtndikojnë në strategjitë e korporatave. Avokimet e ICC-së nuk ka qenë kurrë më tërëndësishme për interesat e mijëra anëtareve dhe shoqatave të biznesit në çdo pjesë tëbotës. Po kaq jetike është roli i ICC-së në krijimin e rregullave të pranuarandërkombëtarisht dhe të standardeve që kompanitë të përvetësojnë vullnetarisht dhemund të përfshihen në kontratat e detyrueshme.ICC ofron të dhëna të biznesit në Kombet e Bashkuara, Organizata Botërore e Tregtisë,dhe shumë organe të tjera ndërqeveritare, si ndërkombëtare dhe rajonale.Historia e Odes Ndërkombëtare të Tregtisë.• Origjina e ICC-sëOda Ndërkombëtare e Tregtisë është themeluar në vitin 1919 me një qëllim thelbësor qëmbetet i pandryshuar: të shërbejë biznesit botëror duke promovuar tregtinë dheinvestimet, tregjet e hapura për mallra dhe shërbime, si dhe lëvizjen e lirë tëkapitalit. Pjesa më e madhe fillestare ICC erdhi nga presidenti i saj i parë, EtienneClémentel, një ish-ministër francez i tregtisë. Nën ndikimin e tij, sekretariatindërkombëtar I organizatës u krijua në Paris, dhe ai ishte instrumental në krijiminNdërkombëtare ICC Gjykata e Arbitrazhit në vitin 1923. ICC ka evoluar përtej njohjes qëata të pas luftës kur liderët e të biznesit nga kombet aleate u takuan për herë të parë nëAtlantic City. Bërthamë origjinale, që përfaqësojnë sektorin privat jane Belgjika,Britania, Franca, Italia dhe Shtetet e Bashkuara, duke u zgjeruar për tu bërë një biznes të
  • 8. International Business Law within international organizations (materials) Prof.Dr.EzioBendetti/Mr.Sc.Vjollca V.Hasani, PhD Candidate..LOWENFELD A., International Economic Law, Oxford, 2003KUNIG P., LAU N., MENG W., (eds.), International Economic Law (basic documents), 2nd ed., deGruyter, Berlin,Biznesi Nderkombetar/dhjetor 20118Organizatës Botërore të me mijëra kompanive anëtare dhe shoqatave në rreth 130vende. Anëtarët përfshijnë shumë nga kompanitë më me ndikim në botë duke i prezantuartë gjitha industrit me të mëdha dhe sektorin e shërbimeve.Zëri i biznesit ndërkombëtarTradicionalisht, ICC ka vepruar në emër të biznesit në marrjen e përfaqësimeve tëqeverive dhe organizatave ndërqeveritare. Tre anëtarë të shquar ICC shërbyen nëKomisionin Dawes që falsifikoi traktatin ndërkombëtar për dëmet e luftës në vitin 1924, Ipare si një zbulim i madh në marrëdhëniet ndërkombëtare në atë kohë.Një vit pas krijimittë Kombeve të Bashkuara në San Francisko në vitin 1945, ICC ju dha status ne nivel mëtelartë konsultativ me OKB-së dhe agjencive të saj të specializuara. Që atëherë, ai kasiguruar qe pikëpamja ndërkombëtare e biznesit të marrë peshën e duhur brenda sistemittë OKB-së dhe para organeve ndërqeveritare dhe takime të tilla si G8, ku jane berevendimet që ndikojnë në zhvillimin e biznesit.Mbrojtësi i sistemit tregtar shumëpalëshArrijtet e ICC-së dhe kompleksiteti i punës së tij - kanë mbajtur ritëm me globalizimin ebiznesit dhe të teknologjisë. Në vitet 1920 ICC eshte fokusuar në dëmshpërblimet dheborxhet e luftës. Një dekadë më vonë, ajo ka luftuar kot me vite e depresionit për tëmbajtur mbrapa valën e proteksionizmit dhe nacionalizmit ekonomik. Pas lufte erdhi nëvitin 1939, ICC siguroi vazhdimësinë me transferimin e operacioneve të saj neutrale përSuedi. Në vitet e pasluftës, ICC mbeti një mbrojtës i zellshëm i sistemit tregtarshumëpalësh .Pasi qe anëtarësim u rrit për të përfshirë shumë vende të botës në zhvillim,organizata ka rritur kërkesat për hapjen e tregjeve botërore të produkteve të vendeve nëzhvillim. ICC vazhdon të argumentojnë se tregtia është më mirë se ndihma. Në vitet 1980dhe fillim të viteve 1990, ICC rezistoi rilindjen e proteksionizmit në udhezimet e reja tëtilla si marrëveshjet tregtare reciproke, kufizime vullnetare të eksportit te shfaqura nëneufemizëmim e "tregtisë së menaxhuar".• Sfidat e shekullit 21Pas shpërbërjes së komunizmit në Evropën Lindore dhe ish Bashkimin Sovjetik, ICCballafaqua me sfida të reja si sistemi i tregut të lirë me pranim me të gjerë se kurrë mëparë, dhe në vendet që kishte deri tani mbështetur në ndërhyrjen e shtetit kaloi nëprivatizimin dhe liberalizimin ekonomik. Si në botë hyn në shekullin e 21, ICC ështëduke ndërtuar një prani të fortë në Azi, Afrikë, Amerikën Latine, në Lindjen e Mesme,dhe ekonomitë në zhvillim të Evropës Lindore dhe Qendrore Evropë.Sot, 16 komisione ICC të ekspertëve nga sektori privat mbulojnë çdo fushë tëspecializuar të shqetësimit për biznesin ndërkombëtar. Subjektet shkojnë nga teknikat
  • 9. International Business Law within international organizations (materials) Prof.Dr.EzioBendetti/Mr.Sc.Vjollca V.Hasani, PhD Candidate..LOWENFELD A., International Economic Law, Oxford, 2003KUNIG P., LAU N., MENG W., (eds.), International Economic Law (basic documents), 2nd ed., deGruyter, Berlin,Biznesi Nderkombetar/dhjetor 20119bankare në shërbimet financiare dhe të taksave, nga ligji konkurs për të drejtat epronësisë intelektuale, telekomunikacionit dhe teknologjisë informative, nga ajri dhedetar për të regjimeve ndërkombëtare të investimeve dhe politikave tregtare. Vetë-rregullimi është një fije e përbashkët që kalon nëpër punën e komisioneve. Bindjen sebiznesi operon në mënyrë më efektive me një minimum të ndërhyrjes së qeverisëfrymëzuar nga kodet vullnetare ICC-së. Nisur në 1991, Karta e ICC-së për Zhvillim tëQëndrueshëm të Biznesit ofron 16 parime për sjellje të mirë të mjedisit që kanëqenë miratuar nga më shumë se 2300 kompani dhe shoqatat e biznesit.Shërbime praktike ndaj biznesitICC mban kontakt me anëtarët në gjithë botën nëpërmjet konferencave të tij dhe kongreseçdo dy vjet - në vitin 2004 kongresin e botës u mbajt në Marrakesh. Si një organizatë meanëtare të shtyrë, me komitetet kombëtare në 84 shtete, ajo ka përshtatur strukturave tësaj për të përmbushur nevojat në ndryshim të biznesit.Shumë prej tyre janë shërbimepraktike, si Gjykata Ndërkombëtare e Arbitrazhit ICC, e cila është institucioni më gjatë Ithemeluar I OEN/ICC. Gjykata është organi kryesor botëror për zgjidhjen emosmarrëveshjeve ndërkombëtare tregtare me arbitrazh. Në 2004,561 Kërkesa përarbitrazh janë paraqitur në Gjykatën e ICC, në lidhje me 1 682 parti nga 116 vende tëndryshme dhe territore të pavarura.Doganat e Uniformuara dhe praktikat për Kreditë Dokumentare dolen në vitin 1933 dheversionin e fundit, UCP 500, hyri në fuqi në janar 1994. Këto rregulla janë përdorur ngabankat në të gjithë botën. Një shtesë për UCP 500, të quajtur eUCP, u shtua në vitin 2002për tu marrë me prezantimin e të gjitha dokumenteve elektronike ose një pjesëelektronike. Në vitin 1936, u botuan nëntë Incoterms, duke dhënë përkufizime të termavestandarde universale të punësuar si ish kalatë, CIF dhe FOB, dhe kur është e nevojshmeqë ata janë rishikuar. Incoterms 2000 hyri në fuqi më 1 janar 2000.• Në 1951 Byro Ndërkombëtare e Odes së Tregtisë (IBCC) u krijua. Shume shpejt kjo byrou bë një pikë kontakti për bashkëpunim në mes Odave të Tregtisë në vendet në zhvillimdhe vendet industriale, dhe mori një rëndësi të shtuar si odat e tregtisë të ekonomive nëtranzicion tu përgjigjen stimujve të ekonomisë së tregut. Në vitin 2001, me rastin eKongresit Botëror te 2 Odave në Kore, IBCC u riemërua Federata Botërore e Odave(WCF), duke u qartësuar si departamenti I biznesit të Organizatës Botërore për oden eçështjeve tregtisë. Një tjetër shërbim i ICC, Instituti për Ligjin biznesit nderkomebtarështë krijuar në vitin 1979 për të studiuar çështjet ligjore që lidhen me biznesinndërkombëtar. Në festivalin e filmit të Kanës çdo vit, Instituti mban një konferencë mbiligjin audiovizual.
  • 10. International Business Law within international organizations (materials) Prof.Dr.EzioBendetti/Mr.Sc.Vjollca V.Hasani, PhD Candidate..LOWENFELD A., International Economic Law, Oxford, 2003KUNIG P., LAU N., MENG W., (eds.), International Economic Law (basic documents), 2nd ed., deGruyter, Berlin,Biznesi Nderkombetar/dhjetor 201110Lufta kundër krimit tregtareNë fillim të viteve 1980, ICC vendosi tre shërbime ne Londër me bazë për të luftuarkrimin tregtar: Byroja Ndërkombëtare Detare, që ka të bëjnë me të gjitha llojet e krimitdetare; Byroja Inteligjencës e Falsifikimit dhe Byroja për hetime financiare. Një njësi ekrimit kibernetik është shtuar në vitin 1998. Një organizatë ombrellë, Sherbime ICCTregtare Krimit, koordinon aktivitetet e anti-krimit shërbime të specializuara. Të gjithakëto aktivitete të përmbushë premtimin e bërë në një artikull të rëndësishme tëkushtetutës ICC-së: "për të siguruar veprime efektive dhe të qëndrueshme në fushatekonomike dhe ligjore në mënyrë që të kontribuojë në rritjen harmonike dhe liria etregtisë ndërkombëtare."StrukturaKëshilliKëshilli Boteror I OEN/ ICC është ekuivalente e asamblesë së përgjithshme të një organizatendërqeveritare të madhe. Dallimi i madh është se delegatët janë drejtuesit e biznesit dhe jozyrtarët e qeverisë. Nuk është një strukturë federale, në bazë të Këshillit si organ supremICC-së qeverisës. Delegatet e komiteteve kombëtare zakonisht mblidhet dy herë nëvit. Dhjetë anëtarë të drejtpërdrejtë - nga vendet ku nuk ka komitet kombëtar - mund tëftohen të marrin pjesë në punën e Këshillit.Komitetet kombëtare dhe grupetAta përfaqësojnë ICC në vendet e tyre respektive. Komitetet kombëtare dhe grupet sigurohenqë ICC merr parasysh shqetësimet e biznesit të tyre kombëtare në rekomandimet e tij politikepër të qeverive dhe organizatave ndërkombëtare.Kryesia dhe Bordi EkzekutivKëshilli zgjedh Kryetarin dhe Zv-Kryetarin për dy-vite. Këshilli gjithashtu zgjedh BordinEkzekutiv, përgjegjëse për zbatimin e politikës ICC, me rekomandimin e kryetarit. BordiEkzekutiv ka mes 15 dhe 30 anëtarë, të cilët shërbejnë për tre vjet, me një të tretën nëpension në fund të çdo viti.Sekretar i përgjithshëmSekretari i Përgjithshëm kryeson Sekretariatin Ndërkombëtar dhe punon ngushtë mekomitetet kombëtare për të kryer programin e ICC-së punës. Sekretari i Përgjithshëmemërohet nga Këshilli me nismën e Kryesisë dhe me rekomandimin e Bordit Ekzekutiv.
  • 11. International Business Law within international organizations (materials) Prof.Dr.EzioBendetti/Mr.Sc.Vjollca V.Hasani, PhD Candidate..LOWENFELD A., International Economic Law, Oxford, 2003KUNIG P., LAU N., MENG W., (eds.), International Economic Law (basic documents), 2nd ed., deGruyter, Berlin,Biznesi Nderkombetar/dhjetor 201111• KomisionetKompanitë anëtare dhe shoqatat e biznesit formësojn qëndrimin e ICC në ndonjëçështje të caktuar të biznesit duke marrë pjesë në punën e komisioneveICC.Komisionet janë themelet e ICC-së, te përbërë nga një total prej më shumë se500 ekspertë të biznesit që japin lirisht të kohës së tyre për të formuluar politikën eICC dhe përpunuar rregullat e saj. Komisionet shqyrtojnë iniciativat e propozuaratë qeverisë kombëtare dhe ndërkombëtare që ndikojnë në fushat e tyre subjekt dhetë përgatiten pozicionet e biznesit për paraqitjen në organizatat ndërkombëtare dheqeveritë.Bashkëpunimi me OKB-së• Që nga viti 1946, ICC është angazhuar në një gamë të gjerë të aktiviteteve meKombet e Bashkuara dhe agjencitë e saj të specializuara. Përveç kësaj, ICC kamarrë pjesë aktive në konferenca botërore të OKB të tilla si Konferenca mbiFinancimin për Zhvillimin, Samiti Botëror për Zhvillim të Qëndrueshëm dheSamitin Botëror mbi Shoqërinë e Informacionit. Gjatë gjithë viteve ICC ka qenë ipërfshirë në mënyrë aktive në punën e Këshillit Ekonomik dhe Social, Komisionitpër Zhvillimin e Qëndrueshëm, Komisioni për Zhvillimin Social, InformacioneOKB-së dhe Task Forca e Komunikimit, Komisioni Ekonomik për Evropën të OKB,Komisioni Ndërkombëtar i Kombeve të Bashkuara për Ligji tregtisë, Konferenca eOKB-së për Tregtinë dhe Zhvillimin (UNCTAD), Programi i Zhvillimit të OKB(UNDP), Programi i OKB-së për Mjedisin (UNEP) dhe Botërore të OKB-AidsFushata ndër të tjera.Incoterms 2000Dhoma Ndërkombëtare e Tregtisë (ICC) në Paris përgatit dhe publikon Incoterms 2000(http://www.uncitral.org/pdf/english/texts_endorsed/INCOTERMS2000_e.pdf)• Incoterms-rregullat zyrtare ICC për interpretimin e termave të tregtisë, janë përkufizimestandarde të tregtisë që janë më të përdorura zakonisht në kontratat ndërkombëtare.UCP 500 (http://www.uncitral.org/pdf/english/texts_endorsed/UCP500_e.pdf) janërregullat që qeverisin ICC letrën më të ndërkombëtare e transaksioneve tëkredisë.UCP 500 është rregull në fuqi që rregullojnë një letër ndërkombëtare tëkredisë, kur 500 UCP është specifikuar në të kredisë. UCP 500 është riprodhuar si
  • 12. International Business Law within international organizations (materials) Prof.Dr.EzioBendetti/Mr.Sc.Vjollca V.Hasani, PhD Candidate..LOWENFELD A., International Economic Law, Oxford, 2003KUNIG P., LAU N., MENG W., (eds.), International Economic Law (basic documents), 2nd ed., deGruyter, Berlin,Biznesi Nderkombetar/dhjetor 201112Aneksin II në dogana dhe Praktikat Uniforme për Kreditë Dokumentare: Raporti iSekretarit të Përgjithshëm (A/CN.9/935), UNCITRAL Yearbook, 1994, vol. XXV, f. 263.c) KOMISIONET E KOMBEVE TË BASHKUARA MBI LIGJIN E TREGTISENDERKOMBETARE (UNCITRAL)UNCITRAL- është organi kryesor juridik brenda sistemit të Kombeve të Bashkuara dukeu përqëndruar në të drejtën ndërkombëtare të tregtisë. Misioni i UNCITRAL-së ështëharmonizimi progresiv dhe unifikimin e ligjit të tregtisë ndërkombëtare. UNCITRAL kaprodhuar disa tekste (http://www.uncitral.org/uncitral/en/uncitral_texts.html) në fushën earbitrazhit ndërkombëtar komercial, shitjen ndërkombëtare të mallrave, paaftësisëpaguese ndër-kufitare, pagesat ndërkombëtare, transportin ndërkombëtar tëmallrave, tregtinë elektronike, të prokurimit dhe të zhvillimit të infrastrukturës, si dhegjobave dhe dëmeve të likuiduara. Çdo zonë përfshin tekstin e ligjit, rekomandimin oserregull, lidhje me grupe pune, një bibliografi, dhe informacione të tjera.• Origjina Mandati dhe përbërja e UNCITRALKomisioni i Kombeve të Bashkuara mbi të Drejtën Ndërkombëtare tëTregtisë(UNCITRAL) është themeluar nga Asambleja e Përgjithshme në vitin1966 (Rezoluta2205/XXI të datës 17 dhjetor 1966). Në themelimin eKomisionit, Asambleja e Përgjithshme e njohur se pabarazitë në ligjet kombëtare qërregullojnë tregtinë ndërkombëtare krijojn pengesanë rrjedhën e tregtisë, dheajo konsiderohet si mjet me të cilin Kombet e Bashkuara mund të luajnë një rol më aktivnë reduktimin ose heqjen e këtyre pengesave .Asambleja e Përgjithshme i dha Komisionit mandatin e përgjithshme për tëpërkrahur harmonizimin progresiv dhe unifikimin e ligjit të tregtisëndërkombëtare.Komisioni eshte organi kryesor juridik i sistemit të Kombeve tëBashkuara në fushën e së drejtës tregtisë ndërkombëtare.Komisioni përbëhet nga gjashtëdhjetë shteteve anëtare të zgjedhur nga Asambleja ePërgjithshme. Anëtarësimi është i strukturuar në mënyrë që të jetë përfaqësues I botësnga rajone të ndryshme gjeografike dhe sistemet kryesore të saj ekonomike dheligjore. Anëtarët e Komisionit zgjidhen për gjashtë vjet, kushtet e gjysmës së anëtarëvembarojn çdo tre vjet.Që nga 25 qershor 2007, anëtarët e UNCITRAL, dhe vitet kur të anëtarësisë së tyreskadojnë, janë:
  • 13. International Business Law within international organizations (materials) Prof.Dr.EzioBendetti/Mr.Sc.Vjollca V.Hasani, PhD Candidate..LOWENFELD A., International Economic Law, Oxford, 2003KUNIG P., LAU N., MENG W., (eds.), International Economic Law (basic documents), 2nd ed., deGruyter, Berlin,Biznesi Nderkombetar/dhjetor 201113Algeria (2010) Gabon (2010) Nigeria (2010)Armenia (2013) Germany (2013) Norway (2013)Australia (2010) Greece (2013) Pakistan (2010)Austria (2010) Guatemala (2010) Paraguay (2010)Bahrain (2013) Honduras (2013) Poland (2010)Belarus (2010) India (2010) Republic of Korea (2013)Benin (2013)Iran (Islamic Republic of)(2010)Russian Federation (2013)Bolivia (2013) Israel (2010) Senegal (2013)Bulgaria (2013) Italy (2010) Serbia (2010)Cameroon (2013) Japan (2013) Singapore (2013)Canada (2013) Kenya (2010) South Africa (2013)Chile (2013) Latvia (2013) Spain (2010)China (2013) Lebanon (2010) Sri Lanka (2013)Colombia (2010) Madagascar (2010) Switzerland (2010)Czech Republic (2010) Malaysia (2013) Thailand (2010)Ecuador (2010) Malta (2013) Uganda (2010)Egypt (2013) Mexico (2013)United Kingdom of GreatBritain and Northern Ireland(2013)
  • 14. International Business Law within international organizations (materials) Prof.Dr.EzioBendetti/Mr.Sc.Vjollca V.Hasani, PhD Candidate..LOWENFELD A., International Economic Law, Oxford, 2003KUNIG P., LAU N., MENG W., (eds.), International Economic Law (basic documents), 2nd ed., deGruyter, Berlin,Biznesi Nderkombetar/dhjetor 201114El Salvador (2013) Mongolia (2010)United States of America(2010)Fiji (2010) Morocco (2013)Venezuela (BolivarianRepublic of) (2010)France (2013) Namibia (2013) Zimbabwe (2010)Metodat e punësKomisioniKomisioni kryen punën e tij në seanca vjetore, të cilat janë mbajtur në vitet alternative në Selinëe Kombeve të Bashkuara në Nju Jork dhe në Qendrën Ndërkombëtare të Vjenës në Vjenë. Seciligrup punues të Komisionit zakonisht mban një ose dy seanca në vit, në varësi të lëndës që do tëmbulohen, këto sesione jane alternative midis Nju Jorkut dhe Vjenës.Përveç shteteve anëtare, të gjitha shtetet që nuk janë anëtarë të Komisionit, si dhe organizatat einteresuara ndërkombëtare, janë të ftuar të marrë pjesë në seancat e Komisionit dhe të grupeve tëpunës si vëzhgues. Vëzhguesit lejohen të marrin pjesë në diskutimet në seancat e Komisionit dhegrupet e tij të punës në të njëjtën masë si anëtarë.Grupet PunueseKomisioni ka vendosur gjashtë grupe pune për të kryer punën përgatitore për tema substancialenë kuadër të programit të Komisionit të punës. Secili prej grupeve të punës është i përbërë nga tëgjitha shtetet anëtare të Komisionit.Gjashtë grupet e punës dhe temat e tyre aktuale janë si vijon:• Grupi Punues I - Prokurimit• Grupi punues II - arbitrazhit ndërkombëtar dhe pajtimit• Grupi Punues III - Transporti ligjit• Grupi Punues IV - Tregtia elektronike• Grupi Punues V - Ligji Falimentimit• Grupi Punues VI - interesat e SigurimitArbitrazhi Ndërkombëtar Komercial & Pajtimit2002 - Ligji UNCITRAL Model i Pajtimit Ndërkombëtare Tregtare 2002 - Ligji UNCITRALModel iPajtimit Ndërkombëtare Tregtare me Udhëzues për Nxjerrja dhe PërdorimiMiratuar nga UNCITRAL më 24 qershor 2002, Ligji Model përcakton rregullat uniforme nëlidhje me procesin e pajtimit për të inkurajuar përdorimin e pajtimit dhe për të siguruarparashikueshmëri më të madhe dhe siguri në përdorimin e tij. Për të shmangur pasigurinë qërezultojnë nga një mungesë të dispozitave ligjore, Ligji Model trajton aspekte procedurale tëpajtimit, duke përfshirë caktimin e conciliators fillimit, dhe përfundimin e pajtimit, zhvillimit të
  • 15. International Business Law within international organizations (materials) Prof.Dr.EzioBendetti/Mr.Sc.Vjollca V.Hasani, PhD Candidate..LOWENFELD A., International Economic Law, Oxford, 2003KUNIG P., LAU N., MENG W., (eds.), International Economic Law (basic documents), 2nd ed., deGruyter, Berlin,Biznesi Nderkombetar/dhjetor 201115pajtimit, komunikimi mes pajtues dhe palëve të tjera, konfidencialitetin dhe pranueshmërinë eprovave në procedura të tjera, si dhe post-pajtimi çështje, të tilla si pajtues vepron si arbitër dhezbatimi i marrëveshjeve të zgjidhjes.Shitjen Ndërkombëtare të Mallrave (CISG) dhe transaksionet e ngjashme• 1992 – UNCITRAL-udhezues ligjore për transaksionet tregtare Ndërkombëtare• 1983 - Rregullat uniforme në pikat e kontratës për një Shume te Miratuara si shkak Pasdështimit të Performancës• 1980 - Konventa e Kombeve të Bashkuara mbi Kontratat për Shitjen Ndërkombëtare tëMallrave (CISG)• 1974 - Konventa për periudhën e parashkrimit në Shitjen Ndërkombëtare të Mallrave• 1996 - Shënime UNCITRAL për organizimin e procedurës së arbitrazhit• 1985 - Ligji për Arbitrazhin UNCITRAL Model Ndërkombëtare Tregtare (i ndryshuar në 2006)• 1982 - Rekomandime për të ndihmuar institucionet e arbitrazhit dhe të organeve të tjera tëinteresuara në lidhje me arbitrations nën rregullat e arbitrazhit UNCITRAL• 1980 - Rregullat e UNCITRAL pajtimit• 1976 - Rregullat e UNCITRAL Arbitrazhit• 1958 - Konventa për Njohjen dhe Zbatimin e vendimeve të huaja të arbitrazhit - "New York"Konventës• Asistenca teknike dhe KoordinimitNë një botë gjithnjë e më të ndërvarura ekonomikisht, rëndësinë e një kuadri tëpërmirësuar ligjore për lehtësimin e tregtisë dhe investimeve ndërkombëtare ështëpranuar gjerësisht.UNCITRAL luan një rol të rëndësishëm në zhvillimin e kësaj kornize për shkak tëmandatit të tij për të përgatitur dhe për të promovuar përdorimin dhe përshtatjen einstrumenteve ligjore dhe jo-legjislative në një numër fushash të rëndësishme.Këto instrumente janë negociuar përmes një procesi ndërkombëtar që përfshin njëshumëllojshmëri të pjesëmarrësve.• Anëtarësimi ne UNCITRAL është i strukturuar në mënyrë që të jetë përfaqësues itraditave të ndryshme ligjore dhe niveleve te zhvillimit ekonomik. Si rezultat i këtijprocesi, tekstet UNCITRAL janë pranuar gjerësisht duke ofruar zgjidhje të përshtatshmepër shumë vende të ndryshme në faza të ndryshme të zhvillimit ekonomik.Asistencë Teknike për Reformës LigjoreUNCITRAL ndërmerr një sërë aktivitetesh si asistencë teknike për të promovuar punën etij dhe përdorimin dhe përshtatjen e teksteve legjislative dhe jo-legjislative, ai kazhvilluar që më tej harmonizimin progresiv dhe unifikimin e së drejtës private.Koordinimi i punës mbi të Drejtën Ndërkombëtare Tregtare
  • 16. International Business Law within international organizations (materials) Prof.Dr.EzioBendetti/Mr.Sc.Vjollca V.Hasani, PhD Candidate..LOWENFELD A., International Economic Law, Oxford, 2003KUNIG P., LAU N., MENG W., (eds.), International Economic Law (basic documents), 2nd ed., deGruyter, Berlin,Biznesi Nderkombetar/dhjetor 201116Një pjesë e rëndësishme e mandatit të UNCITRAL-it është të koordinojë punën eorganizatave aktive në fushën e së drejtës ndërkombëtare të tregtisë, si brenda dhe jashtësistemit të Kombeve të Bashkuara ", për të inkurajuar bashkëpunimin ndërmjet tyre, përtë shmangur dyfishimin e përpjekjeve dhe për të promovuar, qëndrueshmëri efikasitetindhe koherencë në modernizimin dhe harmonizimin e ligjit të tregtisë ndërkombëtare. Nëvitet e fundit, ka pasur një numër në rritje e sundimit-marrëse zhvillimin e teksteve nëfushat e të drejtës që ndikojnë në tregtinë ndërkombëtare, duke e bërë funksionin ekoordinimit të UNCITRAL gjithnjë e më e rëndësishme.d) Standardet Ndërkombëtare (ISO)ISO zhvillon marrëveshjet ndërkombëtare që përmbajnë specifikimet teknike sirregulla ose udhëzime për të siguruar se materialet dhe produktet janë tëpërshtatshme për qëllimet e tyre në një treg global. Këto marrëveshje janë publikuar sistandarde ndërkombëtare për të thyer barrierat për tregtinë dhe të lehtësojnë shkëmbiminndërkombëtar të mallrave dhe shërbimeve. ISO është një rrjet i standardevekombëtare të instituteve 157 vendeve, mbi bazën e një anëtar për çdo vend, me njëSekretariati qendror në Gjenevë, Zvicër, që koordinon sistemin.ISO është një organizatë jo-qeveritare: anëtarët e tij nuk janë, siç është rasti në sistemin eKombeve të Bashkuara, delegacionet e qeverive kombëtare. Megjithatë, ISO zë një pozitëtë veçantë në mes të sektorit publik dhe privat. Kjo është për shkak se, nga njëra anë,shumë nga institutet e tij anëtare janë pjesë e strukturës shtetërore të vendeve të tyre, osejanë të mandatuar nga qeveria e tyre. Nga ana tjetër, anëtarët e tjerë kanë rrënjët e tyreunike në sektorin privat, që është ngritur nga partneritetet kombëtar të shoqatave tëindustrisë.• Prandaj, ISO është në gjendje të veprojë si një organizatë tejkalimin në të cilën njëkonsensus mund të arrihet në zgjidhje që i plotësojnë të dy kërkesat e biznesit dhenevojave të gjerë të shoqërisë, siç janë nevojat e palëve të interesuara, si konsumatorëvedhe të përdoruesve.Standardet japin një kontribut të madh dhe pozitiv në aspektet më të medha tëjetës sonë.Standardet sigurojnë karakteristikat e dëshirueshme te produkteve dhe shërbimevetë tilla si, me cilësi të mirëdashëse mjedisore, sigurinë, besueshmërinë efikasitetin,dhe këmbyeshmërinë - dhe me një kosto ekonomike. Kur produktet dhe shërbimettë përmbushin pritjet tona, ne priremi të marrim këto të dhënë dhe të jemi në dijenitë rolit të standardeve. Kur produktet, sistemet, makineritë dhe pajisjet punojnë
  • 17. International Business Law within international organizations (materials) Prof.Dr.EzioBendetti/Mr.Sc.Vjollca V.Hasani, PhD Candidate..LOWENFELD A., International Economic Law, Oxford, 2003KUNIG P., LAU N., MENG W., (eds.), International Economic Law (basic documents), 2nd ed., deGruyter, Berlin,Biznesi Nderkombetar/dhjetor 201117mirë dhe të sigurtë, kjo është shpesh për shkak se ata përmbushin standardet. Dheorganizata përgjegjëse për mijëra standarde që përfitojnë në botë është ISO.• ISO standardet:• të bëjnë zhvillimin, prodhimin dhe furnizimin e produkteve dhe shërbimeve më efikase,më të sigurta.• të lehtësojn tregtinë midis vendeve dhe të bëjë të drejtë• të sigurojë qeverit me një bazë teknike për sigurinë, shëndetin dhe mjedisinlegjislacionin, dhe vlerësimin e konformitetit• përparimet teknologjike dhe të ndajnë praktikat e mira të menaxhimit të• shpërndarja e risive• mbrojtjen e konsumatorëve, dhe përdoruesit në përgjithësi, të produkteve dheshërbimeve• bëjë jetën më të thjeshtë, duke ofruar zgjidhje për problemet e përbashkëtaQeverisja dhe operacionetOrientimi ISO është udhëhequr nga një Plan Strategjik i miratuar për një periudhëpesë-vjeçare nga anëtarët ISO. Anëtarët e ISO, përfaqësuesit e fundit të ISO përvendet e tyre, janë të ndarë në tri kategori: organet anëtare (anëtarë të plotë),anëtarët korrespondenti dhe anëtarët e parapagues. Vetëm organet anëtare kanë tëdrejtën për të votuar.Asambleja e Përgjithshme, e cila mblidhet çdo vit, përbëhet nga një takim i zyrtarëvekryesorë të ISO dhe delegatëve të emëruar nga organet anëtare. Anëtarët korrespondentdhe anëtarët parapagues mund të marrin pjesë si vëzhgues.Zyrtarëve kryesorë përfshijnëPresidentin i cili është një figurë e shquar në standardizim ose në biznes, Vice President(të politikës), Vice President (menaxhimin teknik), Arkëtar, dhe Sekretari iPërgjithshëm. Agjendën e Asamblesë së Përgjithshme përfshin, ndër të tjera, veprime tëlidhura me raportin vjetor të ISO, Plani Strategjik me implikime financiare dhe raportinvjetor financiar Arkëtari për statusin në Sekretariatin Qendror ISO.
  • 18. International Business Law within international organizations (materials) Prof.Dr.EzioBendetti/Mr.Sc.Vjollca V.Hasani, PhD Candidate..LOWENFELD A., International Economic Law, Oxford, 2003KUNIG P., LAU N., MENG W., (eds.), International Economic Law (basic documents), 2nd ed., deGruyter, Berlin,Biznesi Nderkombetar/dhjetor 201118Statutet ISO parashikojnë që, Asambleja e Përgjithshme është autoriteti përfundimtar tëOrganizatës, shumicën e funksioneve qeverisjen e ISO janë kryer nga Këshilli në pajtimme politikën e përcaktuar nga organet anëtare. Këshilli mblidhet dy herë në vit dheanëtarësimi i saj është ndërruar për të siguruar që ai është përfaqësues i anëtarësimit ISO-s. Të gjitha organet anëtare të drejtë për emërimin / zgjedhje të Këshillit. Sipas Këshillit,ka një numër të komiteteve zhvillimin e politikave për të siguruar udhëzime strategjikepër punën e standardeve të zhvillimit ndër-sektorial për aspektet. Ato janë: KASKO(vlerësimit të konformitetit), COPOLCO (politika e konsumatorit), dhe DEVCO(zhvillimin e çështjeve të vendit).Komitetet zhvillimin e politikave janë të hapura për tëgjitha organet anëtare dhe anëtarët e korrespondent.Bordi teknik I Manaxhimit (TMB) i raporton Këshillit, dhe është vetë përgjegjës përmenaxhimin e përgjithshëm të punës teknike, përfshirë edhe për një numër të grupevestrategjike dhe teknike këshilluese. Organe anëtare kanë të drejtë për tu emëruar /zgjedhur në TMB në përputhje me një sërë kriteresh të përcaktuara nga Këshilli.
  • 19. International Business Law within international organizations (materials) Prof.Dr.EzioBendetti/Mr.Sc.Vjollca V.Hasani, PhD Candidate..LOWENFELD A., International Economic Law, Oxford, 2003KUNIG P., LAU N., MENG W., (eds.), International Economic Law (basic documents), 2nd ed., deGruyter, Berlin,Biznesi Nderkombetar/dhjetor 201119Operacionet janë të menaxhuara nga Sekretari i Përgjithshëm (shefi ekzekutiv), i cili iraporton Këshillit. Sekretari i Përgjithshëm është i bazuar në Sekretariatin Qendror ISOnë Gjenevë (Zvicër) me një staf kompakt i cili ofron përkrahje administrative dhe teknikepër anëtarët e ISO, koordinon programin e standardeve të decentralizuar "të zhvillimit,dhe publikon prodhimit. Qendrore ISO Sekretariati gjithashtu vepron si sekretariat tëorganeve qeverisëse, komitetet zhvillimin e politikave dhe trupat e tyre ndihmëse.• Instituti Ndërkombëtar për Unifikimin e Ligjit Privat (UNIDROIT)Eshte institute I pavarur ndërqeveritare me seli në Villa Aldobrandini në Romë. Qëllimi itij është për të studiuar nevojat dhe metodat për modernizimin, harmonizimin dhebashkërendimin e private dhe në veçanti ligjin, tregtare, si ndërmjet shteteve dhegrupeve të shteteve. Ngritur në 1926 si një organ ndihmëse të Lidhjes së Kombeve,Instituti ishte, pas vdekjes së Lidhjes, ri-themeluar në 1940 në bazë të një marrëveshjeshumëpalëshe ende në fuqi.Anëtarësimi i UNIDROIT është i kufizuar në shtetet aderues të StatutitUNIDROIT.61Shtetet jane anetare ne UNIDROIT janë tërhequr nga pesë kontinentetdhe të përfaqësojnë një shumëllojshmëri të sistemeve të ndryshme juridike, ekonomikedhe politike si dhe prejardhje të ndryshme kulturore. Instituti është i financuar ngakontributet vjetore nga shtetet e tij anëtare, të cilat janë përcaktuar nga Asambleja ePërgjithshme si dhe një kontribut bazë vjetore nga Qeveria italiane. Kontributet Ekstra-buxhetore për qëllime të identifikuara mund te vendosen nga ana e donatorëve (fondet ebesimit).• STRUKTURAUNIDROIT ka një strukturë në thelb tre nivele, i përbërë nga një Sekretariat, KëshilliDrejtues dhe Asambleja e Përgjithshme.Sekretariati është organi ekzekutiv i UNIDROIT përgjegjës për realizimin e perditshemte Programit të saj të punës. Ajo është e drejtuar nga Sekretari i Përgjithshëm, i ciliemërohet nga Këshilli Drejtues me propozim të Presidentit të Institutit. Sekretari iPërgjithshëm ndihmohet nga një staf i nëpunësit civil ndërkombëtar dhe të stafit tëndryshem ndihmës.Sekretariati mirëpret stafin i kualifikuar nga vendet anëtare të delegimit, si dhepraktikantë të cilët janë të detyruar ose për të kryer një stazh me një organizatëndërkombëtare apo si pjesë e studimeve universitare apo dëshirojnë të fitojnë përvojë nënjë organizatë të tillë si UNIDROIT.Raportet vjetore mbi veprimtarinë e Unidroit
  • 20. International Business Law within international organizations (materials) Prof.Dr.EzioBendetti/Mr.Sc.Vjollca V.Hasani, PhD Candidate..LOWENFELD A., International Economic Law, Oxford, 2003KUNIG P., LAU N., MENG W., (eds.), International Economic Law (basic documents), 2nd ed., deGruyter, Berlin,Biznesi Nderkombetar/dhjetor 201120-Këshilli Drejtues i mbikëqyr të gjitha aspektet e politikës me të cilat objektivat statutorete Institutit duhet të arrihen dhe në veçanti Sekrtariati për zbatimin e Programit të Punës,hartimin e se cilit është përgjegjësia e tij. Ajo është e përbërë nga një anëtar ex officio,President i Institutit, dhe 25 anëtarët e zgjedhur, gjyqtarët zakonisht shquar, mjekët,akademikë dhe nëpunësit civilë.o Asambleja e Përgjithshme është organi i fundit vendimmarrës i UNIDROIT: e votimittë buxhetit të Institutit çdo vit, miraton Programin e Punës çdo tre vjet, e zgjedh KëshillinDrejtues çdo pesë vjet. Ajo është e përbërë nga një përfaqësues nga secili anëtar iqeverisë.Gjuhët zyrtare të UNIDROIT janë anglisht, frëngjisht, gjermanisht, italisht dhe spanjisht,gjuhë të punës janë anglisht dhe frëngjisht.• POLITIKA LEGJISLATIVEo Natyra e instrumenteve të hartuar nga UNIDROIT• Qëllimi kryesor statutor i UNIDROIT është të përgatisë rregulla moderne dhe ku është enevojshme rregulla të harmonizuara uniforme të ligjit privat, kuptohet në një sens tëgjerë. Megjithatë, përvoja ka treguar nevojën e lejuar te sulmeve të rastit në ligj publik,veçanërisht në fushat e ligjit, ku linjat e vështira dhe të shpejta te demarkacionit janë tëvështira për të nxjerrë ose ku ligjet transaksionare janë të ndërthurura. Rregullat uniformepërgatitur nga UNIDROIT janë të plotesuara me rregullat e drejtës materiale, ato vetëmdo të përfshijnë konfliktin uniform të rregullave të ligjit rastësisht.Rregullat uniforme të hartuara nga UNIDROIT kanë, në përputhje me strukturën e sajndërqeveritare, tradicionalisht te prirur për të marrë formën e konventave ndërkombëtare,të dizajnuara për të zbatuar automatikisht në preferencë të ligjit komunal të shtetit paspërfundimit të të gjitha kërkesave formale të ligjit të brendshëm të Shtetit për hyrjes sëtyre në fuqi. Megjithatë, prioritet i ulët e cila ka tendencë të jetë akorduara nga qeveritëpër zbatimin e Konventave të tillë dhe për këtë arsye koha ka tendencë për të marrë përata që të hyjë në fuqi kanë çuar në rritjen e popullaritetit të formave alternative tëbashkimit në rajonet ku një instrument detyrues është mos ndjerë të jenëthelbësore. Alternativa të tilla përfshijnë ligjet model te cilat shtetet mund ti marrin nëkonsideratë gjatë hartimit të legjislacionit të brendshëm në subjekt parimet epërgjithshme të mbuluara apo të drejtuar direkt me gjyqtarët, arbitrat dhe PalëveKontraktuese që kanë mbetur megjithatë të vendosin nëse do të përdorin ato apo jo.
  • 21. International Business Law within international organizations (materials) Prof.Dr.EzioBendetti/Mr.Sc.Vjollca V.Hasani, PhD Candidate..LOWENFELD A., International Economic Law, Oxford, 2003KUNIG P., LAU N., MENG W., (eds.), International Economic Law (basic documents), 2nd ed., deGruyter, Berlin,Biznesi Nderkombetar/dhjetor 201121• Organizata Botërore e Doganave (WCO)WCO(OBD) është organ i pavarur ndërqeveritar me anëtarësimin në mbarë botën(aktualisht 171 anëtarë) dhe është kompetente në çështjet doganore. Organizata Botëroree Doganave (WCO) është e vetmja organizatë ndërqeveritare e fokusuar ekskluzivisht nëçështjet doganore. Me anëtarësimin e saj në mbarë botën, OBD është e njohur tani si zërii komunitetit Doganave globale. Kjo është vërejtur veçanërisht për punën e saj në fushaqë mbulon zhvillimin e standardeve globale, thjeshtimin dhe harmonizimin e proceduravedoganore, të furnizimit të tregtisë zinxhir të sigurisë, lehtësimin e tregtisë ndërkombëtare,rritja e zbatimit të Doganave dhe aktiviteteve të pajtueshmërisë, anti-falsifikimit dhepiraterisë , partneritetit publik-privat, promovimin e integritetit, dhe programe tëqëndrueshme globale, kapaciteteve te ndërtimit te doganave .HistoriHistoria e WCO filloi në vitin 1947, kur qeveritë e trembëdhjeta Evropiane përfaqësohennë Komitetin për Ekonomik të Bashkëpunimit të Evropës ranë dakord për të ngritur njëgrup studimi. Ky grup shqyrtoi mundësinë e krijimit të një ose më shumë Bashkimevedoganore ndër-evropiane në bazë të parimeve të Marrëveshjes së Përgjithshme mbiTarifat dhe Tregtinë (GATT).Në vitin 1948, Grupi i Studimit themeloj dy komisione - Komitetin Ekonomik dheKomitetin e Doganave. Komiteti Ekonomik ishte paraardhësi i Organizatës përBashkëpunim Ekonomik dhe Zhvillim (OECD), Komiteti i Doganave u bë KooperimitDoganor Këshillit (KKK).Në vitin 1952, Konventa zyrtarizoi themelimin e KKK . Këshilli është organi qeverisës iKKK dhe sesionin përurues të Këshillit është mbajtur në Bruksel më 26 janar 1953.Përfaqësuesit e shtatëmbëdhjetë vendeve evropiane ndoqën sesionin e parë të Këshillit tëKKK.Pas viteve të rritjes së anëtarësimit, në vitin 1994 Këshilli miratoi punën e OrganizatësBotërore të Doganave për të pasqyruar më qartë tranzicionin e saj• OBD tani njihet si një institucion i vërtetë global ndërqeveritare. Ajo është tani zërii 171 administratave doganore që veprojnë në të gjitha kontinentet dhe qëpërfaqësojnë të gjitha fazat e zhvillimit ekonomik. Sot, Anëtarët WCO/OBD janëpërgjegjëse për përpunimin e më shumë se 98% e të gjithë tregtisë ndërkombëtare.
  • 22. International Business Law within international organizations (materials) Prof.Dr.EzioBendetti/Mr.Sc.Vjollca V.Hasani, PhD Candidate..LOWENFELD A., International Economic Law, Oxford, 2003KUNIG P., LAU N., MENG W., (eds.), International Economic Law (basic documents), 2nd ed., deGruyter, Berlin,Biznesi Nderkombetar/dhjetor 201122QENDRA E KOMBEVE TË BASHKUARA PËR LEHTESIMIN E TREGTISE DHEBIZNESIT(KOMERCIALIZIMIT) ELEKTRONIK (UN / CEFACT)Organizata ofron:• Rekomandime per Lehtësimin e Tregtisë• Standardet e Biznesit elektronik• Specifikimet Teknikepër tre shtylla - procese, informacionit dhe teknologjisë - të cilat janë jetike në zhvillimin etregtisë botërore.UN / CEFACT, një organ i Kombeve të Bashkuara, ka një ndjenjë më globale. Ajo inkurajonbashkëpunim të ngushtë mes qeverive dhe biznesit privat për të siguruar ndërveprimin përshkëmbimin e informacionit ndërmjet sektorit publik dhe privat.Ajo ka zhvilluar:• Key Layout OKB-së për Dokumentet e Tregtisë, e cila është themeli për Dokument UnikDoganor të BE-së (SAD)• OKB-së / EDIFACT, standard ndërkombëtar për shkëmbimin elektronik të të dhënave• Rekomandimet shumta lehtësimin e tregtisëAjo është tani ne hartimin e standardeve dhe mjeteve per gjeneratën e ardhshme të lehtësimit tëtregtisë dhe e-biznes.Kombet e Bashkuara, nëpërmjet Qendrës saj për Lehtësimin e Tregtisë dhe Biznesit Elektronike(UN / CEFACT), mbështet aktivitetet e përkushtuara për të përmirësuar aftësinë e tregtisë, tëbiznesit dhe organizatat administrative, nga të zhvilluar, ne zhvillim dhe ekonomitë nëtranzicion, për produktet e këmbimit dhe shërbimet e duhura në mënyrë efektive. Fokusi i sajkryesor është në lehtësimin e transaksioneve kombëtare dhe ndërkombëtare, përmes thjeshtimitdhe harmonizimin e proceseve, procedurave dhe qarkullimin e informacionit, dhe kështu tëkontribuojnë në rritjen e tregtisë globale. Kjo arrihet- duke analizuar dhe kuptuar elementetkyçe të proceseve ndërkombëtare, procedurat dhe transaksionet që punojnë për eliminimine pengesave;- Zhvillimi i metodave për të lehtësuar proceset, procedurat dhe transaksioneve,duke përfshirëpërdorimin përkatës të teknologjive të informacionit;- Promovimi i dy përdorimin e këtyre metodave, si dhe praktikat më të mira të lidhura, nëpërmjetkanaleve të tilla si, industria e qeverisë dhe të shërbimit tëshoqatave;- Koordinimin e punës se saj me organizatat e tjera ndërkombëtare siç është:Organizata Botëroretë Tregtisë (OBT), Organizata Botërore e Doganave (WCO),Organizata për BashkëpunimEkonomik dhe Zhvillim (OECD), Komisioni iKombeve të Bashkuara mbi tëDrejtën Ndërkombëtare të Tregtisë (UNCITRAL) dhe Konferenca e Kombeve të Bashkuara
  • 23. International Business Law within international organizations (materials) Prof.Dr.EzioBendetti/Mr.Sc.Vjollca V.Hasani, PhD Candidate..LOWENFELD A., International Economic Law, Oxford, 2003KUNIG P., LAU N., MENG W., (eds.), International Economic Law (basic documents), 2nd ed., deGruyter, Berlin,Biznesi Nderkombetar/dhjetor 201123për Tregtinë dhe Zhvillimin (UNCTAD), sidomos në kontekstin e një MemorandumMirëkuptimi për një PartneritetLehtësimit Global për Transport dhe Tregtisë;Organizata Botërore e Tregtisë (OBT/WTO)Ka disa mënyra për të shikuar në OBT. Kjo është një organizatë për liberalizimin e tregtisë. Kjoështë një forum për qeveritë për të negociuar marrëveshjet tregtare.Është një vend për ata për tëzgjidhur mosmarrëveshjet tregtare. Ajo operon me një sistem të rregullave të tregtisë. (Por nukështë Superman, vetëm në rast se dikush mendon se mund të zgjidhë - ose të shkaktojë - të gjithaproblemet e botës).QËLLIMENë thelb, OBT është një vend ku qeveritë anëtare të shkuar, në përpjekje për të zgjidhurproblemet tregtare që ata përballen me njëri-tjetrin. Hapi i parë është të flasim. OBT ka lindurnga negociatat, dhe çdo gjë OBT nuk është rezultat i negociatave. Pjesa më e madhe e punësaktuale të OBT-së vjen nga 1986-94 negociatat quajtur Raundit të Uruguait dhe negociatat mëparë në bazë të Marrëveshjes së Përgjithshme mbi Tarifat dhe Tregtinë (GATT). OBT ështëaktualisht të presë për negociata të reja, nën "Axhendës Doha Zhvillimi" filloi në 2001.Ku vendet janë përballur me barrierat tregtare dhe donte ta ulur, negociatat kanë ndihmuar përliberalizimin e tregtisë. Por OBT nuk është vetëm për liberalizimin e tregtisë, dhe në disarrethana rregullat e tij mbështetjen ruajtjen barrierave tregtare - për shembull për të mbrojturkonsumatorët ose për të parandaluar përhapjen e sëmundjes.Në zemrën e saj janë marrëveshjet e OBT-së, të negociuar dhe nënshkruar nga pjesa më e madhee vendeve të botës tregtare. Këto dokumente japin ligjore tokë rregullat për tregtindërkombëtare. Ato janë në thelb kontrata, qeveritë e detyrueshme për të mbajtur politikat e tyretregtare brenda kufijve të rënë dakord.Edhe pse negociuar dhe nënshkruar nga qeveritë, qëllimiështë të ndihmojë prodhuesit e mallrave dhe shërbimeve, eksportuesve, importuesve dhezhvillimin e biznesit të tyre, duke lejuar qeveritë për të përmbushur objektivat sociale dhemjedisore.Qëllimi kryesor i sistemit është që të ndihmojë qarkullimin e lire tregtar - për aq kohë sa nuk kaefekte anësore të padëshirueshme - sepse kjo është e rëndësishme për zhvillimin ekonomik dhemirëqenien. Kjo pjesërisht do të thotë heqjen e pengesave. Ajo gjithashtu do të thotë të sigurohenqë individët, kompanitë dhe qeveritë e dine se çfarë rregullash tregtare janë ne të gjithë botën,dhe duke u dhënë atyre besimin se nuk do të ketë ndryshime të papritura të politikave. Me fjalëtë tjera, rregullat duhet të jetë "transparente" dhe të parashikueshme.Kjo është një anë e tretë e rëndësishme e punës së OBT-së.Marrëdhëniet e tregtisë shpesh përfshijnë interesat kontradiktore. Marrëveshjet, duke përfshirëedhe ato të negociuar në sistemin e OBT-së, shpesh duhet interpretuar.Mënyra më e harmonizuarpër të zgjidhur këto dallime është përmes disa procedurave neutrale bazuar në një themel nëdakorde ligjore.
  • 24. International Business Law within international organizations (materials) Prof.Dr.EzioBendetti/Mr.Sc.Vjollca V.Hasani, PhD Candidate..LOWENFELD A., International Economic Law, Oxford, 2003KUNIG P., LAU N., MENG W., (eds.), International Economic Law (basic documents), 2nd ed., deGruyter, Berlin,Biznesi Nderkombetar/dhjetor 201124EVOLUCIONIT DHE HISTORIA (VJET GATT)OBT filloi më 1 janar 1995, por sistemi i tij tregtare është një gjysmë shekulli i vjetër. Që ngaviti 1948, Marrëveshja e Përgjithshme mbi Tarifat dhe Tregtinë (GATT) kishte dhënë rregullatpër sistemin. (OBT e dytë takimit ministror, të mbajtur në Gjenevë në maj 1998, përfshirë njëfestimin e 50 vjetorit të sistemit.) Krijimi i OBT-së më 1 janar 1995 shënoi reformën më tëmadhe të tregtisë ndërkombëtare që pas Luftës së Dytë Botërore.Nuk u nevojit edhe aq kohë për të krijuar nje Marrëveshje te Përgjithshme, organizimi de factondërkombëtare, i njohur gjithashtu jozyrtarisht si GATT. Gjatë viteve GATT ka evoluarnëpërmjet disa raundeve të negociatave.E fundit dhe raundi më i madh i GATT-it, ishte Raundi i Uruguait që zgjati 1986-1994 dhe çoinë krijimin e OBT-së. Ndërsa GATT kishin marrë kryesisht me tregtinë e mallrave, OBT dhemarrëveshjet e saj tani mbulojnë tregtinë në shërbime, dhe në shpikje tregtohen, krijimet dheharton (pronësisë intelektuale).Pjesa më e madhe e historisë së këtyre 47 viteve ishte shkruar në Gjenevë. Por ajo gjithashtu lagjurmë një udhëtim që u shtri në kontinentet, nga ajo në vitin 1948 në Havanë (Kubë), me anë tëAnnecy (Francë), Torquay (Mbretëria e Bashkuar), Tokio (Japoni), Punta del Este (Uruguaj),Montreal (Kanada) , Bruksel (Belgjikë) dhe në fund të Marrakeshit (Marok), në vitin 1994. Gjatëkësaj periudhe, sistemi tregtar ishte nën GATT-it, ne përpjekja e dështuar për të krijuarITO. GATT u ndihmua në themelimin e një sistemi të fortë dhe të begatë shumëpalëshe tregtareqë u bë gjithnjë e më liberale me anë të raundit të negociatave të tregtisë. Por, nga vitet 1980sistemi kishte nevojë për një rinovim të plotë. Kjo çoi në Raundin e Uruguait dhe përfundimishtnë OBT.
  • 25. International Business Law within international organizations (materials) Prof.Dr.EzioBendetti/Mr.Sc.Vjollca V.Hasani, PhD Candidate..LOWENFELD A., International Economic Law, Oxford, 2003KUNIG P., LAU N., MENG W., (eds.), International Economic Law (basic documents), 2nd ed., deGruyter, Berlin,Biznesi Nderkombetar/dhjetor 201125GATT trade roundsYear Place/name Subjects covered Countries1947 Geneva Tariffs 231949 Annecy Tariffs 131951 Torquay Tariffs 381956 Geneva Tariffs 261960-1961 GenevaDillon RoundTariffs 261964-1967 GenevaKennedy RoundTariffs and anti-dumping measures 621973-1979 GenevaTokyo RoundTariffs, non-tariff measures,“framework”agreements1021986-1994 GenevaUruguay RoundTariffs, non-tariff measures, rules,services, intellectual property, disputesettlement, textiles, agriculture,creation of WTO, etc123
  • 26. International Business Law within international organizations (materials) Prof.Dr.EzioBendetti/Mr.Sc.Vjollca V.Hasani, PhD Candidate..LOWENFELD A., International Economic Law, Oxford, 2003KUNIG P., LAU N., MENG W., (eds.), International Economic Law (basic documents), 2nd ed., deGruyter, Berlin,Biznesi Nderkombetar/dhjetor 201126Qëllimi fillestar ishte për të krijuar një institucion të tretë për të trajtuar anën tregtaretë bashkëpunimit ekonomik ndërkombëtar, duke u bashkuar të dy "Bretton Woods" Institucionet,Banka Botërore dhe Fondi Monetar Ndërkombëtar. Mbi 50 vende morën pjesë në negociatat përtë krijuar një Organizatë Ndërkombëtare të Tregtisë(ITO) si një agjenci e specializuar eKombeve të Bashkuara. Ajo shtrihet përtej disiplinave te tregtisë botërore ,përfshijnë rregullatper përpunësim, marrëveshjet per mall, praktikat kufizuese të biznesit, investimetndërkombëtare, dhe të shërbimeve.Qëllimi ishte për të krijuar ITO në një konferencë tëOKB mbi Tregtinë dhe punësimin në Havanë, Kubë në vitin 1947.Ndërkohë, 15 shtete k filluan bisedimet në dhjetor 1945 për të zvogëluar dhe të lidhin tarifatdoganore. .Ky raund i parë i negociatave rezultoi në një paketë të rregullave të tregtisë dhe45 0000koncesioneve tarifore që ndikojnë 10bilion$ te tregtisë, rreth një e pesta e totalit tëbotës. Grupi ishte zgjeruar për 23 deri në kohën marrëveshjes te nënshkruar më 30tetor 1947.Koncesionet tarifore kane hyrë në fuqi me 30 qershor 1948 përmes një "Protokoll iaplikimit të përkohshëm". Dhe kështu marrëveshjen e re e Përgjithshme mbi Tarifat dheTregtinë ka lindur, me 23 anëtarët themelues(zyrtarisht "Palët Kontraktuese").• Te 23tet, ishin gjithashtu pjesë e grupit më të madh negociator të Kartës ITO. Një ngadispozitat e GATT-it thotë se ata duhet të pranojnë disa nga rregullat e tregtisë të draftit.Karta ITO u ra dakord më në fund në Havana mars 1948, por ratifikimi në disalegjislatura kombëtare ishte e pamundur. Opozita më serioze ishte në Kongresinamerikan, edhe pse qeveria e SHBA ka qenë një nga forcat lëvizëse. Në vitin 1950,qeveria e Shteteve të Bashkuara njoftoi se nuk do të kërkonte ratifikimin e Kongresit tëKartës Havana, dhe ITO ishte efektive e permbyllur. Pra, GATT mbeti e vetmja neqeverisjen e tregtisë ndërkombëtare nga 1948 deri kur OBT është themeluar në vitin1995.Në vitet e para, raundet e tregtisë së GATT-it u përqendrua në reduktimin e mëtejshëm tëtarifave. Pastaj, Round Kennedy në mesin e viteve gjashtëdhjetë solli një marrëveshjeanti-dumping GATT dhe një pjesë për zhvillim. Round Tokio gjatë shtatëdhjetë ishtepërpjekja e parë e madhe për të trajtuar barrierat tregtare që nuk marrin formën e tarifave,dhe për të përmirësuar sistemin. Raundit I tete i Uruguaitm e 1986-94, ishte i fundit dhemë ti gjerë nga të gjitha. Kjo çoi në OBT dhe një seri të re të marrëveshjeve.
  • 27. International Business Law within international organizations (materials) Prof.Dr.EzioBendetti/Mr.Sc.Vjollca V.Hasani, PhD Candidate..LOWENFELD A., International Economic Law, Oxford, 2003KUNIG P., LAU N., MENG W., (eds.), International Economic Law (basic documents), 2nd ed., deGruyter, Berlin,Biznesi Nderkombetar/dhjetor 201127• Round Tokio: njihet si një përpjekje e parë për reformimin e sistemitdhe zgjati 1973-1979, me 102 vendet pjesëmarrëse. Ajo vazhdoi përpjekjet e GATT-itpër të reduktuar tarifat progresive. Rezultatet përfshirë një mesatare të shkurtuar një tëtretën në detyrimet doganore në tregjet e nëntë të mëdha të botës industriale, duke e çuartarifa mesatare për produktet industriale deri në 4.7%. Reduktime tarifore, faza në njëperiudhë prej tetë vjetësh, përfshirë një element të "harmonizimin" - më të larta tarifore,të mëdha prerë, në mënyrë proporcionale.Në çështje të tjera, Round Tokio kishin rezultate të përziera. Ajo nuk arriti të vijnë për tëmbërthen me problemet themelore që ndikojnë në tregtinë bujqësore si dhe u ndal për tësiguruar një marrëveshje të modifikuar për "garancitë" (masa e importitemergjente). Megjithatë, një sërë marrëveshjesh të barrierave jo-tarifore nuk dalin nganegociatat, në disa raste interpretimin e rregullave ekzistuese GATT-it, në të tjerat thyerkrejtësisht terren të ri. Në shumicën e rasteve, vetëm një numër relativisht të vogël (tëindustrializuara kryesisht) anëtarët e GATT regjistruar në këto marrëveshje dhemarrëveshjet. Sepse ata nuk u pranuan nga anëtarësimi i plotë GATT, ata ishin shpesh tëquajtur jozyrtarisht "kodet".Ata nuk ishin shumëpalëshe, por ata ishin një fillim. Disa kode janë ndryshuarpërfundimisht në Raundit të Uruguait dhe u shndërrua në angazhimet shumëpalëshe tëpranuara nga të gjithë anëtarët e OBT-së. Vetëm katër kane mbetur "plurilateral" - atyretë prokurimit në qeveri, mishit te gjedhit, avionëve civilë dhe produktet e qumështit. Nëvitin 1997 anëtarë të OBT-së ranë dakord për ndërprerjen e mishit të gjedhit dhe tëmarrëveshjeve të qumështit, duke lënë vetëm dy.• Kodet Round Tokio• Subvencionet dhe masat kundërvepruese - Artikuj interpretimin e 6, 16 dhe 23 të GATT• barrierave teknike në tregti - nganjëherë quhet Kodi i Standardeve• procedurat e licencimit Import• prokurimit të Qeverisë• vlerësimin doganor - interpretimin e Nenit 7• Anti-dumping - interpretimin e nenit 6, duke zëvendësuar kodin Round Kennedy• Marrëveshja mishi i gjedhit• Marrëveshja Ndërkombëtare Bulmet• Tregtia në aviacionin civilGATT dhe suksesi?GATT ishte e përkohshme me një fushë të kufizuar të veprimit, por suksesi i saj mbi 47vjet në promovimin dhe sigurimin liberalizimin e shumë e tregtisë botërore është i
  • 28. International Business Law within international organizations (materials) Prof.Dr.EzioBendetti/Mr.Sc.Vjollca V.Hasani, PhD Candidate..LOWENFELD A., International Economic Law, Oxford, 2003KUNIG P., LAU N., MENG W., (eds.), International Economic Law (basic documents), 2nd ed., deGruyter, Berlin,Biznesi Nderkombetar/dhjetor 201128pakontestueshëm. Reduktimet e vazhdueshme e tarifave vetëm ka ndihmuar të nxisënorma shumë të larta të rritjes së tregtisë botërore gjatë viteve 1950 dhe 1960 - rreth 8%në vit mbi mesatare. Dhe vrullin e liberalizimit të tregtisë ndihmoi të siguruar që rritja etregtisë vazhdimisht nga-paced rritjen e prodhimit të gjithë epokës GATT-it, një masë eaftësisë vendeve në rritje të tregtisë me njëri-tjetrin dhe të korrin përfitimet etregtisë. Nxitojnë të anëtarëve të rinj gjatë raundit të Uruguait demonstruar se sistemishumëpalësh tregtare është njohur si një spirancë për zhvillim dhe një instrument ireformës ekonomike dhe tregtare.Por të gjithë nuk ishte mirë. Me kalimin e kohës probleme të reja u ngrit. Round Tokyonë 1970 ishte një përpjekje për të trajtuar disa nga këto, por arritjet e tij ishin tëkufizuara. Kjo ishte një shenjë e kohëve të vështira që do të vijnë.Suksesin e GATT në reduktimin e tarifave në një nivel të tillë të ulët, e kombinuar me njëseri të recesioneve ekonomike në vitet 1970 dhe fillim të viteve 1980, çuan qeveritë e tëlë me testament forma të tjera të mbrojtjes për sektorë të përballet me rritjen ekonkurrencës së jashtme. Shkalla e lartë e papunësisë dhe mbylljet e fabrikës tëvazhdueshme drejtuar qeverive në Evropën Perëndimore dhe Amerikën e Veriut për tëkërkuar bilaterale të tregut për ndarjen e marrëveshjeve me konkurrentët dhe të nisë njëgarë subvencionet për të mbajtur mban e tyre në tregtinë bujqësore. Të dyja këtondryshime minuar besueshmërinë dhe efektivitetin GATT.Problemi nuk ishte vetëm një përkeqësuar politikave tregtare mjedisit. Nga fillimi i viteve1980 të Marrëveshjes së Përgjithshme ishte e qartë nuk është më aq të rëndësishme përrealitetet e tregtisë botërore siç ka qenë në vitet 1940. Për një fillim, tregtisë botëroreishte bërë shumë më komplekse dhe e rëndësishme se 40 vjet më parë: globalizimi iekonomisë botërore është duke u zhvilluar, tregtia në shërbime - që nuk mbulohen ngarregullat e GATT-it - është me interes të madh për shumë vende, dhe investimetndërkombëtare kishte zgjeruar. Zgjerimi i shërbimeve tregtare ishte gjithashtu i lidhurngushtë me rritje të mëtejshme në mallra të tregtisë botërore. Në aspekte të tjera, GATTishte gjetur dashur. Për shembull, në bujqësi, Vakumi në sistemin multilateral janëshfrytëzuar shumë, dhe përpjekjet për liberalizimin e tregtisë bujqësore u takua me paksukses. Në sektorin e tekstileve dhe të veshjeve, një përjashtim të disiplinave normaleGATT ishte negociuar në vitet 1960 dhe fillim të viteve 1970, duke çuar në marrëveshjenMultifibre. Edhe strukturën institucionale GATT dhe zgjidhjen e mosmarrëveshjeve të sajsistemit ishin shkaktuar shqetësim.Këto dhe faktorë të tjerë anëtarë të bindur GATT se një përpjekje të re për të forcuar dhezgjeruar sistemin multilateral duhen provuar. Kjo përpjekje ka rezultuar në Raundit tëUruguait, Deklarata Marrakesh, dhe krijimin e OBT-së.
  • 29. International Business Law within international organizations (materials) Prof.Dr.EzioBendetti/Mr.Sc.Vjollca V.Hasani, PhD Candidate..LOWENFELD A., International Economic Law, Oxford, 2003KUNIG P., LAU N., MENG W., (eds.), International Economic Law (basic documents), 2nd ed., deGruyter, Berlin,Biznesi Nderkombetar/dhjetor 201129Raundit të Uruguait• Disa herë ajo dukej e destinuar të dështojë. Por në fund, Raundit të Uruguait sollireformën më të madhe të sistemit në botë tregtare që GATT-it u krijua në fund të Luftëssë Dytë Botërore. E megjithatë, pavarësisht progresin e saj të trazuar, Raundit të Uruguaitkishte parë disa rezultate të hershme. Brenda vetëm dy vjet, pjesëmarrësit kishin rënëdakord mbi një paketë të shkurtimeve në detyrimet e importit mbi produktet tropikale - tëcilat eksportohen kryesisht nga vendet në zhvillim. Ata kishin rishikuar gjithashturregullat për zgjidhjen e mosmarrëveshjeve, me disa masave të zbatuara në vend. Dhe atabënë thirrje për raporte të rregullta mbi politikat e anëtarëve të GATT-it "të tregtisë, njëlëvizje që konsiderohen të rëndësishme për të bërë regjimet e tregtisë transparente nëmbarë botën.Fara e Raundit të Uruguait ishin mbjellë në nëntor 1982 në një takim ministror tëanëtarëve të GATT-it në Gjenevë. Edhe pse ministrat për qëllim për të nisur njënegociator të ri të madh, në konferencë ngecur në bujqësi dhe ishte konsideruar gjerësishtsi një dështim. Në fakt, programin e punës që ministrat ranë dakord formuan bazën përatë që ishte për tu bërë Raundit të Uruguait negociatave rendin e ditës.Megjithatë, ajo mori për katër vjet më të eksploruar, qartësimin e çështjeve dhe tëpërpiktë ndërtimin e konsensusit, para se ministrat ranë dakord të nisin raundin e ri. Ata ebënë këtë në shtator 1986, në Punta del Este, Uruguaj. Ata përfundimisht pranoi njëagjendë të bisedimeve që të mbuluara praktikisht çdo çështje të pazgjidhura të politikëstregtare. Bisedimet ishin duke shkuar për të zgjeruar sistemin e tregtimit në disa fusha tëreja, sidomos tregtinë e shërbimeve dhe pronësisë intelektuale, dhe për të reformuartregtisë në sektorët e ndjeshëm të bujqësisë dhe tekstileve. Të gjithë artikujt origjinaleGATT u rritën për shqyrtim. Ajo ishte mandatin e madhe e negociatave për tregti rënëdakord ndonjëherë, dhe ministrat e dha veten e tyre katër vjet për të përfunduar atë.Dy vjet më vonë, në dhjetor 1988, ministrat u takuan përsëri në Montreal, Kanada, për atëqë është dashur të jetë një vlerësim të progresit në gjysmë-rrugë pika raundin së. Qëllimiishte për të sqaruar rendin e ditës për dy vitet e mbetura, por bisedimet përfunduan në njëbllokim që nuk është zgjidhur deri sa zyrtarët u takuan më të qetë në Gjenevë prill nëvijim.Pavarësisht nga vështirësitë, gjatë takimit Montreal, ministrat ranë dakord një paketë tërezultateve të hershme. Këto përfshinin disa lëshime mbi aksesin në treg për produktetropikale - që synojnë të ndihmojnë vendet në zhvillim - si dhe një të strukturuar sistemine zgjidhjes së mosmarrëveshjeve, dhe Politikën Tregtare Rishikimi i Mekanizmit, e cila
  • 30. International Business Law within international organizations (materials) Prof.Dr.EzioBendetti/Mr.Sc.Vjollca V.Hasani, PhD Candidate..LOWENFELD A., International Economic Law, Oxford, 2003KUNIG P., LAU N., MENG W., (eds.), International Economic Law (basic documents), 2nd ed., deGruyter, Berlin,Biznesi Nderkombetar/dhjetor 201130ka dhënë për herë të parë, komente të plotë sistematik dhe i rregullt i politikave tregtaredhe praktikave kombëtare e anëtarëve të GATT. Raundi i është dashur të përfundojë kurministrat u takuan edhe një herë në Bruksel, në dhjetor 1990. Por ata nuk ishin dakord sesi të reformave të tregtisë bujqësore dhe vendosi për zgjatjen e bisedimeve. Raundit tëUruguait hyri në periudhën e saj bleakest.Megjithe perspektiven e varfër politike, një sasi të konsiderueshme të punës teknike tëvazhdueshme, duke çuar në draftin e parë të një marrëveshje përfundimtare ligjore. Kydraft "Akti Final" është hartuar nga GATT pastaj drejtori i përgjithshëm, Artur Dunkel, icili kryesoi bisedimet në nivelin e zyrtarëve. Ajo ishte vënë në tavolinë në Gjenevë nëdhjetor 1991. Teksti i plotësuar në çdo pjesë të mandatit të Punta del Este, me njëpërjashtim - ajo nuk përmban lista e vendeve pjesëmarrëse të angazhimeve për prerjen edetyrimeve të importit dhe të hapjes së tregjeve të shërbimeve të tyre. Drafti u bë bazëpër marrëveshje përfundimtare.Gjatë dy viteve në vijim, negociatat lurched mes dështimit të afërt, për parashikimet esuksesit të afërt. Disa afate erdhi dhe shkoi. Pika të reja të konfliktit të mëdha u shfaqënpër tu bashkuar me bujqësi: e shërbimeve, aksesin në treg, anti-dumping rregullat, dhekrijimin e propozuar per një institucion të ri. Dallimet në mes të Shteteve të Bashkuaradhe Bashkimi Evropian u bë në për një konkluzion përfundimtar, të suksesshem.Në nëntor 1992, SHBA dhe BE vendosën dallimet e tyre për bujqësinë në njëmarrëveshje të njohur zyrtarisht si "marrëveshje Blair House". Nga korrik 1993 "Quad"(SHBA, BE, Japonia dhe Kanadaja) njoftoi përparim të rëndësishëm në negociatat përtarifat dhe subjekteve të lidhura ("qasje në treg"). Ajo mori deri më 15 dhjetor 1993 përçdo çështje të jetë zgjidhur përfundimisht dhe për negociatat mbi qasjen në treg përmallrat dhe shërbimet që do të lidhet (edhe pse disa prek përfundimtare janë kryer nëbisedimet për hyrjen në treg disa javë më vonë). Më 15 prill 1994, marrëveshja unënshkrua nga ministrat nga shumica e qeverive të 123 pjesëmarrës në një takim nëMarrakesh, Marok.• Vonesa kishte disa merita. Ai lejoi disa negociata për përparimin e më tej se do të kishteqenë e mundur në vitin 1990: për shembull disa aspekte të shërbimeve dhe pronësisëintelektuale, dhe krijimin e OBT-së vetë. Vështirësia për të arritur një marrëveshje mbinjë paketë të plotë që përmban pothuajse të gjithë gamën e çështjeve të tregtisë aktualeçuar disa në përfundimin se një negociator në këtë shkallë do të jetë e mundur kurrëmë. Megjithatë, marrëveshjet e Raundit të Uruguait përmbajnë oraret për negociata të rejapër një numër të temave. Dhe nga 1996, disa vende janë hapur duke bërë thirrje për njëraund të ri në fillim të shekullit të ardhshëm. Përgjigja ishte e përzier, por marrëveshja
  • 31. International Business Law within international organizations (materials) Prof.Dr.EzioBendetti/Mr.Sc.Vjollca V.Hasani, PhD Candidate..LOWENFELD A., International Economic Law, Oxford, 2003KUNIG P., LAU N., MENG W., (eds.), International Economic Law (basic documents), 2nd ed., deGruyter, Berlin,Biznesi Nderkombetar/dhjetor 201131Marrakesh tashmë përfshinë angazhime qe të rihapë negociatat për bujqësinë dheshërbimet. Kjo filloi në fillim të vitit 2000 dhe u përfshirë në Axhendën e ZhvillimitDoha në fund të vitit 2001.OBT zëvendësoi GATT-it si një organizatë ndërkombëtare, por Marrëveshja ePërgjithshme ende ekziston si traktat i OBT-së,si ombrellë për tregtinë e mallrave, sirezultat i negociatave Raundit te Uruguajit. Avokatët e Tregtisë dallimin midis GATT1994, pjesët e përditësuar të GATT-it, dhe të GATT 1947, marrëveshja origjinale e cilaështë ende në zemër të GATT 1994. Konfuze? Për shumicën prej nesh, është emjaftueshme për tiu referuar thjesht të "GATT".Parimet e sistemit TradingMarrëveshjet e OBT janë të gjata dhe te ndërlikuara për shkak se ato janë të tekste ligjore qëmbulojnë një gamë të gjerë aktivitetesh. Ato merren me: bujqësi, tekstile dhe veshje, bankar,telekomunikacionit, blerjet e qeverisë, standardet industriale dhe sigurinë e produktit, rregullatsanitare të ushqimit, pronën intelektuale, dhe shumë më tepër. Por një numër i, parimeve tethjeshta themelore i drejtohen të gjitha këtyre dokumenteve. Këto parime janë themeli i sistemittregtar shumëpalësh.Një vështrim nga afër këto parime:Kombi me I favorizuar /more favorite nation/(MFN): trajtimin e njerëzve të tjerë në mënyrë tëbarabartëSipas marrëveshjeve të OBT-së, vendet normalisht nuk mund të diskriminojë në mes tëpartnerëve të tyre tregtare. Grant dikush një favor të veçantë (të tilla si një normë më të ulëtdoganore detyrë për një nga produktet e tyre) dhe ju duhet të bëni të njëjtën gjë për të gjithëanëtarët e tjerë të OBT-së.Ky parim është i njohur si më të favorizuar trajtimin e kombit (MFN). Kjo tingëllon si njëkontradiktë. Ajo sugjeron trajtim të veçantë, por në OBT të vërtetë do të thotë mosdiskriminim -trajtimin e pothuajse të gjithë në mënyrë të barabartë.Kjo është ajo që ndodh. Çdo anëtar i trajton të gjithë anëtarët e tjerë në mënyrë të barabartë si"më të favorizuar" partnerëve tregtarë. Nëse një vend përmirëson përfitimet që ajo i jep në njëpartner tregtar, ai ka për të dhënë të njëjtën "të mirë" trajtimin e të gjithë anëtarëve të tjerë tëOBT-së në mënyrë që ata të gjithë mbeten "më të favorizuar".Më të favorizuar (MFN) kombi statusin jo gjithmonë do të thotë trajtim të barabartë.Traktatet epara dypalëshe MFN të ngritur në mesin e klubeve ekskluzive të një vendi "më të favorizuar"
  • 32. International Business Law within international organizations (materials) Prof.Dr.EzioBendetti/Mr.Sc.Vjollca V.Hasani, PhD Candidate..LOWENFELD A., International Economic Law, Oxford, 2003KUNIG P., LAU N., MENG W., (eds.), International Economic Law (basic documents), 2nd ed., deGruyter, Berlin,Biznesi Nderkombetar/dhjetor 201132partnerëve tregtarë. Nën GATT dhe tani OBT-së, klubi MFN nuk është më ekskluziv. ParimiMFN siguron që çdo vend i trajton mbi-140-anëtarët e tjerë të saj në mënyrë të barabartë.Ajo është aq e rëndësishme se ajo është artikullin e parë të Marrëveshjes së Përgjithshme mbiTarifat dhe Tregtinë (GATT), e cila rregullon tregtinë e mallrave.MFN është gjithashtu njëprioritet në Marrëveshjes së Përgjithshme mbi Tregtinë në Shërbime (GATS) (neni 2) dheMarrëveshja mbi Aspektet Tregtare-Related e të Drejtave të Pronësisë Intelektuale (TRIPS) (neni4), edhe pse në çdo marrëveshje parimi është trajtuar pak ndryshe . Së bashku, këto tremarrëveshje të mbuluar të gjitha tri fusha kryesore të tregtisë të trajtuara nga OBT.•• TREGTI lirë: gradualisht, përmes negociataveUljen e barrierave tregtare është një nga mjetet më të dukshme për të inkurajuar tëtregtisë.Pengesa në fjalë përfshijnë detyrimet doganore (apo tarifa) dhe masa tëtilla si ndalon import apo kuotave që kufizojnë sasi selektive. Nga koha në kohëçështjetë tjera të tilla si shirit të kuq dhe të politikave të kursit të këmbimit kanë qenë gjithashtutë diskutuar.Që nga krijimi i GATT në 1947-48 ka pasur tetë raunde të negociatave të tregtisë.Njëraund i nëntë, në bazë të Axhendës së Zhvillimit Doha, tani është duke u zhvilluar. Nëfillim këto fokusuar në uljen e tarifave (taksave doganore) për mallrat e importuara. Sirezultat i negociatave, nga normat mes të viteve 1990 vendet industriale "tarifore përmallra industriale ka rënë në mënyrë të qëndrueshme në më pak se 4%.Por me 1980, negociatat kishin zgjeruar për të mbuluar barrierave jo-tarifore përmallra, dhe për fusha të reja të tilla si shërbimet dhe pronës intelektuale.Hapja e tregjeve mund të jetë e dobishme, por gjithashtu kërkonrregullim.Marrëveshjet eOBT lejojë vendet për të prezantuar ndryshimet egradualisht, përmes "liberalizimprogresiv". Vendet në zhvillim janë dhënë zakonishtmë të gjatë për tëpërmbushur detyrimet e tyre.Ndonjëherë, duke premtuar për të mos ngritur një barrierë tregtare mund të jetë aq erëndësishme sa uljen e një, sepse premtimi i jep bizneseve një pamje të qartë tëmundësive të tyre në të ardhmen. Me stabilitet dhe parashikueshmëri, tëinvestimeve është i inkurajuar, vende pune janë krijuar dhe konsumatorët mundplotësisht të gëzojnë përfitimet e konkurrencës - zgjedhje dhe çmime më tëulta.Sistemi shumëpalësh tregtar është një përpjekje nga qeveritë për ta bërë mjedisin ebiznesit të qëndrueshme dhe të parashikueshme.
  • 33. International Business Law within international organizations (materials) Prof.Dr.EzioBendetti/Mr.Sc.Vjollca V.Hasani, PhD Candidate..LOWENFELD A., International Economic Law, Oxford, 2003KUNIG P., LAU N., MENG W., (eds.), International Economic Law (basic documents), 2nd ed., deGruyter, Berlin,Biznesi Nderkombetar/dhjetor 201133•• Raundit të Uruguait rritur lidhjetPërqindjet e tarifave të lidhura para dhe pas bisedimeve 1986-94para PasVendet e zhvilluara 78 99Vendet në zhvillim 21 73Ekonomitë në tranzicion 73 98(Këto janë linja tarifore, kështu që përqindjet nuk janë ponderuar sipas vëllimit tëtregtisë ose vlerën)The Uruguay Round increased bindingsPercentages of tariffs bound before and after the 1986-94 talksBefore AfterDeveloped countries 78 99Developing countries 21 73Transition economies 73 98(These are tariff lines, so percentages are not weighted according to tradevolume or value)• Në OBT, kur vendet janë dakord për të hapur tregjet e tyre për mallrat ose shërbimet, që"lidhin" angazhimet e tyre. Ndonjëherë vendet e importeve të tatimit në normat që janëmë të ulëta se normat e detyruar. Shpesh ky është rasti në vendet në zhvillim. Në vendet ezhvilluara normat e akuzuar të vërtetë dhe normat e detyruar priren të jenë të njëjta.Një vend mund të ndryshojë lidhjet e tij, por vetëm pasi të negociojn me partnerët e tijtregtar, qe mund të thotë kompensimin e tyre për humbjen të tregtisë. Një nga arritjet eRaundit të Uruguait të bisedimeve të tregtisë shumëpalëshe është për të rritur sasinë etregtisë në bazë të angazhimeve të detyrueshme (shih tabelën). Në bujqësi, 100% eprodukteve tani kanë tarifat lidhur. Rezultati i gjithë kësaj: një shkallë më të larta tësigurisë të tregut për tregtarët dhe investitorët.Sistemi përpiqet për të përmirësuar parashikueshmërinë dhe stabilitetin në mënyra tëtjera. Një mënyrë është që të dekurajojë përdorimin e kuotave dhe masave të tjera të
  • 34. International Business Law within international organizations (materials) Prof.Dr.EzioBendetti/Mr.Sc.Vjollca V.Hasani, PhD Candidate..LOWENFELD A., International Economic Law, Oxford, 2003KUNIG P., LAU N., MENG W., (eds.), International Economic Law (basic documents), 2nd ed., deGruyter, Berlin,Biznesi Nderkombetar/dhjetor 201134përdorura për të vendosur kufizime mbi sasinë e importeve - kuotave administrimin mundtë çojë në më shumë të kuqe kasetë dhe akuza të luajnë padrejtë. Një tjetër është të bëjë tërregullave të vendeve të tregtisë, si të qarta dhe publike ("transparent") të jetë emundur. Shumë marrëveshje OBT kërkon nga qeveritë të zbulojë politikat dhe praktikat etyre publikisht brenda vendit, ose duke njoftuar OBT. Mbikqyrjes i rregullt i politikavetregtare kombëtare nëpërmjet Mekanizmit Rishikimi i Politikës Tregtare siguron një mjetpër inkurajimin e mëtejshëm të transparencës si brenda vendit dhe në nivel shumëpalësh.PROMOVIMI konkurrencë të ndershmeOBT është përshkruar ndonjëherë si një institucion i"tregtisë së lirë", por që nuk ështëplotësisht e saktë. Sistemi lejon tarifat dhe, në rrethana të kufizuara, forma të tjera tëmbrojtjes. Më saktë, ai është një sistem i rregullave të përkushtuar për të hapur,konkurrencë të drejtë dhe lojale.Rregullat e mosdiskriminimit - MFN dhe trajtimit kombëtar - janë të dizajnuara për tësiguruar kushte të drejta të tregtisë. Kështu edhe janë ato të hedhjes (eksport në nën kostopër të fituar pjesën e tregut) dhe subvencionet. Çështjet janë komplekse, dhe përpiqen tëvendosin se çfarë është e drejtë apo e padrejtë, dhe se si qeveritë mund të përgjigjen, nëveçanti duke akuzuar detyra shtesë të importit llogaritura për të kompensuar dëmet eshkaktuara nga tregtia e pandershme.Shumë nga marrëveshjet e tjera OBT synojnë të mbështesin konkurrencë të drejtë: nëbujqësi, të pronës intelektuale, shërbimet, për shembull. Marrëveshja për prokurimet eqeverisë (një "plurilateral", marrëveshje për shkak se ajo është nënshkruar vetëm nga disaanëtarë të OBT) shtrihet rregullave të konkurrencës për blerjet nga mijëra e subjekteveqeveritare në shumë vende. Dhe kështu me radhë.Inkurajimin e zhvillimit dhe reformave ekonomikeSistemi i OBT-së kontribuon për zhvillimin. Nga ana tjetër, vendet në zhvillim u duhetfleksibilitet në kohën që ata te marrin për të zbatuar marrëveshjet e sistemit. Dhemarrëveshjet e tyre të trashëgojnë dispozitat e mëparshme të GATT-it që lejojnë përndihmë të veçantë dhe koncesionet tregtare për vendet në zhvillim.Mbi tre të katërtat e anëtarëve të OBT-së janë vende në zhvillim dhe vendet në tranziciondrejt ekonomive të tregut. Gjatë shtatë vjet e gjysmë të Raundit të Uruguait, mbi 60 tëkëtyre vendeve zbatuar programe liberalizimin e tregtisë autonome. Në të njëjtën kohë,vendet në zhvillim dhe ekonomitë në tranzicion kanë qenë shumë më aktive dhe mendikim në negociatat e Raundit të Uruguait se në çdo raundin e mëparshëm, dhe ata janëedhe më shumë në Axhendën e Dohas për Zhvillim aktuale.Në fund të Raundit të Uruguait, vendet në zhvillim ishin të përgatitur për të marrë nëshumicën e detyrimeve që kërkohen nga vendet e zhvilluara. Por marrëveshjet u dhënë
  • 35. International Business Law within international organizations (materials) Prof.Dr.EzioBendetti/Mr.Sc.Vjollca V.Hasani, PhD Candidate..LOWENFELD A., International Economic Law, Oxford, 2003KUNIG P., LAU N., MENG W., (eds.), International Economic Law (basic documents), 2nd ed., deGruyter, Berlin,Biznesi Nderkombetar/dhjetor 201135atyre periudhat e tranzicionit për të rregulluar në më të panjohura dhe, ndoshta, dispozitate vështirë OBT - sidomos për më të varfërit, "pak të zhvilluara" shtete. Një vendimministror të miratuar në fund të raundit të thotë se më mirë-off vendet duhet tëpërshpejtojë zbatimin e angazhimeve qasjen në treg për mallrat e eksportuara nga pak tëzhvilluara, dhe kjo kërkon ndihmë teknike për ta rritur. Kohët e fundit, vendet ezhvilluara kanë filluar për të lejuar importet pa taksa doganore dhe pa kuota për pothuajsetë gjitha produktet nga pak të zhvilluara. Me gjithë këtë, OBT-së dhe anëtarëve të saj janëende duke kaluar nëpër një proces i të mësuarit.Programi i Zhvillimit Doha aktualepërfshin shqetësimet e vendeve në zhvillim "në lidhje me vështirësitë që ata hasin nëzbatimin e marrëveshjeve të Raundit të Uruguait• Fondi Monetar Ndërkombëtar (FMN)FMN-ja është një organizatë ndërkombëtare e 185 vendeve anëtare. Ajo u krijua për tënxitur bashkëpunimin monetar ndërkombëtar, stabilitetin e këmbimit, dhemarrëveshjete rregullt e këmbimit; për të nxitur rritjen ekonomike dhe nivele të larta të punësimit,dhe për të ofruar asistencë të përkohshme financiare për vendet për të ndihmuarnë lehtësimin bilancit të pagesave rregulluese. (Shih Qëllimet e FMN-së nënenet e marrëveshjes.). Fondi Monetar Ndërkombëtar-gjithashtu i njohur si "FMN"apo "Fondi", ishte konceptuar në një konferencë të Kombeve të Bashkuara u mblodhnë Bretton Woods, New Hampshire, SHBA-së në korrik 1944.45 qeveritëepërfaqësuara në atë konferencë të kërkuar për të ndërtuar një kuadër përbashkëpuniminekonomik që do të shmangë një përsëritje e politikaveshkatërrimtare ekonomikeqë kishte kontribuar në Depresioni i Madh i viteve 1930.Që kur FMN-ja është themeluar në vitin 1945, qëllimet e saj kanë mbetur tëpandryshuara, por operacionet e saj, të cilat përfshijnë mbikqyrje, ndihmë financiare,dheasistencë teknike-kanë zhvilluar për të plotësuar nevojat në ndryshim të vendeve anëtaretë saj në një ekonomi botërore në zhvillim.
  • 36. International Business Law within international organizations (materials) Prof.Dr.EzioBendetti/Mr.Sc.Vjollca V.Hasani, PhD Candidate..LOWENFELD A., International Economic Law, Oxford, 2003KUNIG P., LAU N., MENG W., (eds.), International Economic Law (basic documents), 2nd ed., deGruyter, Berlin,Biznesi Nderkombetar/dhjetor 201136Growth in IMF Membership, 1945 - 2005(number of countries)QëllimetPuna e FMN-së ka tre lloje kryesore. Mbikqyrja përfshin monitorimin e zhvillimeve ekonomikedhe financiare, si dhe ofrimin e këshillave të politikës, që synojnë veçanërisht në parandalimin ekrizave. FMN gjithashtu jep hua për vendet me bilancin e pagesave vështirësi, për të siguruarfinancimin e përkohshëm dhe për të mbështetur politika që synojnë korrigjimin e problemevethemelore, kredi për vendet me të ardhura të ulëta kanë për qëllim gjithashtu sidomos në uljen evarfërisë. Së treti, FMN-ja siguron vendet me asistencë teknike dhe trajnim në fushat e saj tëekspertizës. Mbështetja e të tre të këtyre aktiviteteve është puna e FMN-së në kërkimeekonomike dhe statistikat.Në përgjithësi, FMN-ja është përgjegjëse për të siguruar stabilitetin e sistemit-ndërkombëtarmonetar dhe financiar të sistemit të pagesave ndërkombëtare dhe kurset e këmbimit mes valutavekombëtare që mundëson tregtinë e të bëhet në mes të vendeve. Fondi synon të promovojëstabilitetin ekonomik dhe të parandalon krizat, për të ndihmuar në zgjidhjen e krizave kur ato dotë ndodhë, dhe për të nxitur rritjen dhe zbutur varfërinë. Ajo punëson tre funksione kryesorembikqyrjes, asistencë teknike, si dhe kreditimit, për të përmbushur këto objektiva.• FMN punon për të nxitur rritjen ekonomike globale dhe stabilitetit dhe duke parandaluar krizënekonomike-nga inkurajuar vendet të miratojnë politika të shëndosha ekonomike.Mbikqyrjes është e rregullt dialogut dhe politikën këshilla se FMN-ja ofron për secilin prejanëtarëve të tij. Në një bazë të rregullt-zakonisht një herë çdo vit, Fondi i kryen në thellësivlerësime të situatës ekonomike të secilit vend anëtar. Ajo diskuton me autoritetet e vendit nësepolitikat e saj janë të favorshme për stabilitetin e jashtme dhe të brendshme, duke përfshirërritjen e rregullt, dhe këshillon për rregullimet politike që mund të jetë e dëshirueshme. Anëtarëtkanë mundësinë për të publikuar vlerësimin e Fondit, dhe shumica dërmuese e vendeve tëzgjedhin për transparencë, duke e bërë informacion të gjerë e mbikqyrjes dypalëshe në
  • 37. International Business Law within international organizations (materials) Prof.Dr.EzioBendetti/Mr.Sc.Vjollca V.Hasani, PhD Candidate..LOWENFELD A., International Economic Law, Oxford, 2003KUNIG P., LAU N., MENG W., (eds.), International Economic Law (basic documents), 2nd ed., deGruyter, Berlin,Biznesi Nderkombetar/dhjetor 201137dispozicion të publikut. FMN gjithashtu kombinon informacion nga konsultime të veçanta për tëformuar vlerësime të zhvillimeve globale dhe rajonale dhe perspektivat. Këto pikëpamje përmbikëqyrjen shumëpalëshe të FMN-së janë botuar dy herë çdo vit në Outlook Ekonomik Botërordhe Raportin e Stabilitetit Financiar Global.Asistenca teknike dhe traijnimi janë ofruar-kryesisht falas-për të ndihmuar vendet anëtare tëforcojnë kapacitetin e tyre për të hartuar dhe zbatuar politika efektive.Asistenca teknike ështëofruar në disa fusha, përfshirë politikën fiskale, monetare dhe të kursit të këmbimit, bankare dhembikëqyrjen e sistemit financiar dhe të rregullimit, si dhe statistika.Ndihma financiare është në dispozicion për të dhënë vendeve anëtare në dhomë frymë ata kanënevojë për të korrigjuar problemet e bilancit të pagesave. Një program i mbështetur nga FMN-japolitikë financimi është projektuar nga autoritetet kombëtare në bashkëpunim të ngushtë meFMN, dhe mbështetjen e vazhdueshme financiare është e kushtëzuar për zbatimin efektiv të këtijprogrami.• FMN gjithashtu në mënyrë aktive punon për të reduktuar varfërinë në vendet rreth e rrotullglobit, të pavarur dhe në bashkëpunim me Bankën Botërore dhe organizata të tjera.FMN-ja siguron mbështetje financiare përmes huadhënies objektit të saj koncensionare-Reduktimit të Varfërisë dhe Rritjes (PRGF) dhe ekzogjene goditje Facility (ESF)-dhe melehtësimin e borxheve në vendet shumë borxhe Varfër (HIPC) Iniciativa dhe shumëpalësheRelief borxhit Iniciativa ( MDRI-ja).Në vitet e fundit, si pjesë e përpjekjeve të saj për të forcuar sistemin financiar ndërkombëtar, dhepër të rritur efektivitetin e saj në parandalimin dhe zgjidhjen e krizave, FMN-ja ka aplikuarmbikëqyrjen e saj si dhe punën e asistencës teknike për zhvillimin e standardeve dhe kodeve tëpraktikës së mirë në saj të fushat e përgjegjësisë, dhe në forcimin e sektorëve financiarë.FMN-ja luan gjithashtu një rol të rëndësishëm në luftën kundër pastrimit të parave dheterrorizmit ndërkombëtarFondi Monetar Ndërkombëtar (FMN) erdhi në ekzistencë zyrtare më 27 dhjetor 1945, kur 29vende kanë nënshkruar Nenet e saj të Marrëveshjes së në një konferencë të mbajtur në BrettonWoods, New Hampshire, SHBA, nga 01-22 korrik, 1944. FMN-ja ka filluar operacionetfinanciare më 1 mars, 1947.Qëllimi statutoreFMN-ja është krijuar për të nxitur bashkëpunimin internaticional monetar, për të lehtësuarzgjerimin dhe rritjen e ekuilibruar të tregtisë internatioal, për të promovuar stabilitetin ekëmbimit, për të ndihmuar në krijimin e një sistemi shumëpalësh të pagesave, për të bërë burimete saj të përgjithshme përkohësisht në dispozicion të anëtarëve të saj përjetuar bilancit e pagesavetë vështirësive në mbrojtje adekuate, dhe për të shkurtuar kohëzgjatjen dhe pakësuar shkallën edisequilibrium në bilancet ndërkombëtare e pagesave të anëtarëve.-Neni i Marrëveshjes përcakton përgjegjësitë kryesore të FMN-së:• promovimin e bashkëpunimit monetar ndërkombëtar;• lehtësuar zgjerimin dhe rritjen e ekuilibruar të tregtisë ndërkombëtare;
  • 38. International Business Law within international organizations (materials) Prof.Dr.EzioBendetti/Mr.Sc.Vjollca V.Hasani, PhD Candidate..LOWENFELD A., International Economic Law, Oxford, 2003KUNIG P., LAU N., MENG W., (eds.), International Economic Law (basic documents), 2nd ed., deGruyter, Berlin,Biznesi Nderkombetar/dhjetor 201138• nxitjen e stabilitetit të këmbimit;• ndihmon në krijimin e një sistemi shumëpalësh të pagesave, dhe duke e bërë burimet e saj nëdispozicion (nën mbrojtje adekuate) për anëtarët e përjetuar vështirësi të bilancit të pagesave.HistoriFondi Monetar Ndërkombëtar (FMN ose Fondin) dhe Banka Ndërkombëtare për Rindërtim dheZhvillim (IBRD apo Banka Botërore) ishin të dy themeluar në Monetar Kombeve të Bashkuaradhe Konferenca Financiare, mbajtur në Bretton Woods, New Hampshire, më 01-22 korrik,1944 . Të dy janë krijuar për të mbikëqyrur stabilitetit në çështjet ndërkombëtare monetare dhepër të lehtësuar zgjerimin e tregtisë botërore. Anëtarësimi në Bankën Botërore kërkon anëtarësimnë FMN, dhe ata janë të dy agjencitë e specializuara të Kombeve të Bashkuara.Autoriteti ligjor i Fondit është bazuar në një traktat ndërkombëtar i quajtur nenet e Marrëveshjes(nenet apo Marrëveshja), e cila hyri në fuqi në dhjetor 1945. Neni i parë në Marrëveshjen epërshkruan qëllimet e Fondit dhe, edhe pse janë ndryshuar nenet tri herë gjatë 47 viteve të funditpara 1998, neni i parë nuk ka qenë kurrë ndryshuar.FMN-ja ka filluar operacionet financiare më 1 mars, 1947. Vizatime mbi rezervat Fondit janëbërë nga 11 vende mes 1947 dhe 1948, edhe pse nuk kishte vizatimeve në vitin 1950 dhe shumëpak në vitet e ardhshme. Gjatë kësaj kohe ka punuar në Fondin politikat e vizatime të saj. Njërezultat ishte stand-by marrëveshje, e themeluar në vitin 1952, ndryshuar në vitin 1956, dhe tërishikohet periodikisht që nga atëherë. Stand-nga marrëveshjet sigurojnë një procedurë përvizatim në burimet e Fondit me kushte bazuar në një program të përshtatjes strukturore përvendin huamarrës. Stand-nga marrëveshjet u bë model për procedurat e kreditimit të tjera tëdizajnuara nga Fondi për të përmbushur nevojat e anëtarëve të saj.• Nga mesi i viteve 1970, Fondi e gjeti veten duke u bërë më shumë një institucionkreditimit se parashikuar fillimisht. Aftësia e Fondit për të plotësuar nevojat e anëtarëvetë saj ishte testuar kur Organizata e Vendeve Eksportuese të Naftës (OPEC) katërfishuarçmimi i naftës së papërpunuar në 1973-1974. Çmimet u rritën përsëri në vitin 1979 dhenë vitin 1980. Kjo ndryshuar rrjedhën ndërkombëtare të fondeve si rezerva të vendeve tëOPEC-ut "monetare akumuluar me shpejtësi. Në të njëjtën kohë, vendet industrialepresione të forta inflacioniste përvojë. Këto presione janë adresuar nga një rritje nënormat e interesit dhe një reduktim të importeve. Kjo rezultoi në deficitet e bilancit tëpagesave për shumë nga vendet në zhvillim, të cilat ishin paguar më shumë për naftë,duke paguar norma të larta interesi për kreditë nga vendet industriale, dhe gjetja etregjeve të reduktuara për eksportet e tyre. Në përgjigje të kësaj situate, FMN-ja krijoi njëFacility naftës në vitin 1974, dhe zgjeruar atë në vitin 1975, për të ndihmuar anëtarët nëbilancin e pagesave vështirësi.Përveç kësaj, një Facility naftës Subvencion Llogaria ukrijua për vendet më të varfëra për të lehtësuar koston e huamarrjes në Facility Oil. Gjatëviteve 1970, edhe pse çmimi i naftës vendoset goditjet më shumë vende në bilancin epagesave vështirësive dhe i detyruan shumë nga vendet në zhvillim për të marrë hua jo
  • 39. International Business Law within international organizations (materials) Prof.Dr.EzioBendetti/Mr.Sc.Vjollca V.Hasani, PhD Candidate..LOWENFELD A., International Economic Law, Oxford, 2003KUNIG P., LAU N., MENG W., (eds.), International Economic Law (basic documents), 2nd ed., deGruyter, Berlin,Biznesi Nderkombetar/dhjetor 201139vetëm kundër Fondit, por edhe ndaj bankave private që ishin marrë një tepricë e OPEC-utpetrodollarët, ishte perceptuar në përgjithësi në kohën që cads borxhit do të jetëjetëshkurtër. Kjo nuk ishte deri në Meksikë kërcënuar të parazgjedhur për kreditë e saj nëvitin 1982 se komuniteti botëror monetare realizuar shtrirjen dhe thellësinë e krizës. Gjatëgjithë 1980 Fondi ka luajtur një rol gjithnjë e më të madh, jo vetëm si "huadhënës-i-fundit-turistik", por edhe si ndërmjetës me vende të debitorit në lidhje me kombetkreditorit dhe bankat private.Në mes të viteve 1980 operacionet e Fondit kreditimit rritur në mënyrë dramatike.Stand-nga marrëveshjet janë zakonisht për një deri në tre vjet, por urgjencë të krizës borxhitshkaktuar Fondit për të hartuar programe për rregullim më shumë se periudha më tëgjata. Këto janë të njohur si marrëveshje të zgjeruar dhe, me programet afatmesme tëtjera, mund të organizohet nëpërmjet Facility rregullimit strukturor ose Enhanced Facilitypërshtatjes strukturore. Kushtet e një programi të përshtatjes strukturore, apo të programittë stabilizimit, janë të njohur si kushtëzim.Programet përfshijnë objektivat sasiore osetavaneve për kredi bankare, deficiti buxhetor, huamarrja e jashtme, borxh të jashtëm, dherezervat ndërkombëtare. Ato përfshijnë edhe deklaratat e politikave që anëtari kandërmend të ndjekë.Kushtëzimi iu nënshtrua një kontrolli të hollësishëm gjatë viteve1980, si shumë vende në zhvillim miratuar programet e përshtatjes strukturore dhe mëpas nuk ishin në gjendje për të përmbushur kushtet e marrëveshjes. Filozofia e fondit ukritikua si shumë të orientuar në ekonomitë industriale dhe nuk është e përshtatur përekonomitë në zhvillim. Gjatë fund-viteve 1980 disa plane e nxorën jashtë, duke përfshirëjo vetëm Fondi, por kombet kreditorit dhe bankat tregtare, si dhe, për të reduktuarborxhin dhe të pagesave të shërbimit të borxhit të kombeve debitorit. Në vitin 1989 Fondihartuar udhëzime të reja reduktimin e borxhit, duke siguruar mbështetjen e Fondit përborxhin bankave tregtare dhe të shërbimit-reduktim të borxhit operacionet nga vendetanëtare. Strategjia e borxhit është ende duke u vlerësuar dhe suksesin e tij apo dështiminuk është përcaktuar.•• Trajnimi dhe ndihma teknikeNdihmë është shtrirë për anëtarët në formën e trajnimit dhe asistencës teknike.Dukefilluar në vitin 1950, Fondi ofroi kurse trainimi në bilancin e pagesave dhe në ekonomindërkombëtare. Në vitin 1964 Instituti i FMN-së është themeluar pasuroj këto aktivitetetrajnuese. Instituti i FMN-së ofron kurse trajnimi për zyrtarët nga vendet anëtare në tematë tilla si analiza financiare dhe të politikës, metodologjisë së bilancit të pagesave,
  • 40. International Business Law within international organizations (materials) Prof.Dr.EzioBendetti/Mr.Sc.Vjollca V.Hasani, PhD Candidate..LOWENFELD A., International Economic Law, Oxford, 2003KUNIG P., LAU N., MENG W., (eds.), International Economic Law (basic documents), 2nd ed., deGruyter, Berlin,Biznesi Nderkombetar/dhjetor 201140financat publike, dhe statistikat e financave të qeverisë.Programi i asistencës teknike është operuar përmes Monetare dhe Departamenti iÇështjeve Exchange, Departamenti i Çështjeve Fiskale, dhe Byroja eStatistikave.Departamenti Ligjor, Zyra e Shërbimeve Computing, dhe departamentet ezonës mund të marrin pjesë. Ndihmë është dhënë kryesisht nëpërmjet misioneve të stafit,detyra fushë nga anëtarët e stafit apo ekspertë të jashtëm, dhe studimet dhe rekomandimete përgatitura në selinë. Në ofrimin e asistencës teknike, FMN-ja thekson zyrtarët eqeverisë trajnime në menaxhimin makroekonomik, reformimi i sistemit të taksave dheadministratës tatimore zhvillimin e bankingut qendror dhe sistemet e financimit, dhepërmirësimin e të dhënave statistikore. Këshilla është dhënë edhe në të holla dhe tregjet ekapitalit, legjislacionin qendror dhe të përgjithshme bankare, struktura e normave tëinteresit, bashkëpunimi rajonal ndërmjet bankave qendrore, dhe përdorimin einstrumenteve të ndryshme në menaxhimin e monetare. Asistenca teknike është më sidëshmi në transformimin e ekonomive të centralizuara të Evropës Lindore dhe shtetet eish Bashkimit Sovjetik në tregun e ekonomive të orientuara. FMN-ja është dukendihmuar anëtarët e rinj në zgjedhjen e monedhës, zhvillimin e sektorëve të importit dheeksportit, duke rënë dakord mbi rregullat bazë për vendosjen e normave të interesit,kërkesat e rezervës, dhe udhëzimet e kreditit, dhe në bërjen e reformave strukturore.FMN Aktivitetet statistikoreNë bazë të nenit VIII të Marrëveshjes së anëtarëve kërkohet të japin informacionin eFondit të tilla si ajo e konsideron të nevojshme për aktivitetet e saj, duke përfshirë tëdhënat kombëtare për gjendjen e tyre ekonomike dhe financiare. Neni VIII edhe datat seFondi do të veprojë si një qendër për mbledhjen dhe shkëmbimin e informacionit mbiproblemet monetare dhe financiare, duke lehtësuar kështu përgatitjen e studimeve tëdizajnuara për të ndihmuar anëtarët në zhvillimin e politikave i cili më tej qëllimet eFondit. Fondi përdor këto statistika, në konsultim me anëtarin, si pjesë e përmbushjes sëfunksionit rregullator të Fondit, për të vlerësuar kuota e anëtarit, dhe si pjesë e rolit tëFondit në vlerësimin e opinionin ekonomike botërore. Përveç kësaj, Fondi ka zhvilluarstandarde për klasifikimin dhe paraqitjen e bilancit të pagesave dhe statistikat e financavetë qeverisë. Ajo ka të bëjë me ruajtjen e saktësisë dhe konsistencës në raportimin e tëdhënave. FMN-ja përgatit dhe publikon këto statistika në një shumëllojshmëri tëpublikimeve.Organizimi dhe struktura e FMN-sëFMN-ja i jep llogari qeverive të vendeve anëtare të saj. Në kulmin e strukturës së sajorganizative është Bordit të Guvernatorëve, i cili përbëhet nga një Guvernatorit nga secilaprej 185 vendeve anëtare të FMN-së. Të gjitha Guvernatorëve takohet një herë në vit në
  • 41. International Business Law within international organizations (materials) Prof.Dr.EzioBendetti/Mr.Sc.Vjollca V.Hasani, PhD Candidate..LOWENFELD A., International Economic Law, Oxford, 2003KUNIG P., LAU N., MENG W., (eds.), International Economic Law (basic documents), 2nd ed., deGruyter, Berlin,Biznesi Nderkombetar/dhjetor 201141FMN-World Takimet vjetore të Bankës, 24 të Guvernatorëve të ulet mbi MonetarNdërkombëtar dhe Financa (IMFC) dhe do të takohet dy herë çdo vit.Dita-në ditë punën eFMN-së është kryer në Uashington DC, nga selinë e saj 24-anëtar i Bordit Ekzekutiv tësaj, kjo punë është udhëhiqet nga IMFC dhe i mbështetur nga stafi profesional të FMN-së. Drejtori Menaxhues është Shef i stafit të FMN-së dhe Kryetar i Bordit Ekzekutiv, dheasistohet nga Zëvendës Drejtorët Menaxhues tre.Burimet e FMN-së janë dhënë nga vendet anëtare të saj, kryesisht përmes pagimit tëkuotave, të cilat pasqyrojnë gjerësisht madhësinë ekonomike të secilit vend.Shuma totalee kuotave është faktori më i rëndësishëm përcaktimin e kapaciteteve të FMN-sëkreditimit. Shpenzimet vjetore për drejtimin e Fondit janë plotësuar kryesisht ngadallimin në mes të ardhurat interesit (të tepricës së kredisë) dhe pagesat e interesit (në"depozita" kuotën).Bordi i GuvernatorëveBordi i Guvernatorëve, vendimmarrës më të lartë të FMN-së, përbëhet nga një guvernatordhe një guvernator alternative për çdo vend anëtar. Guvernatori emërohet nga vendianëtar dhe zakonisht është ministri i financave ose guvernatori i bankës qendrore. Tëgjitha kompetencat e FMN-së janë dhënë në Bordin e Guvernatorëve. Bordi iguvernatorëve mund të delegojë Bordi Ekzekutiv të gjitha përveç disa kompetenca tërezervuara. Bordi i Guvernatorëve zakonisht takohet një herë në vit.Bordi EkzekutivBordi Ekzekutiv (Bordi) është përgjegjës për kryerjen e biznesit të ditë-për-ditën e FMN-së. Ajo përbëhet nga 24 drejtorëve, të cilët janë emëruar ose të zgjedhur nga vendetanëtare ose nga grupe të vendeve, si dhe Drejtori Menaxhues, i cili shërben si Kryetar tësaj. Bordi zakonisht mblidhet disa herë çdo javë. Ajo kryen punën e tij kryesisht në bazëtë letrave të përgatitur nga menaxhmenti dhe stafi i FMN-së.•• BurimeBurimet më të madh për kredi FMN-së janë siguruar nga vendet anëtare, kryesishtpërmes pagesës së tyre e kuotave. Kreditimit koncesionale dhe lehtësimin e borxheve përvendet me të ardhura të ulëta janë financuar përmes kontributit të bazuar në fondet nëmirëbesim të veçanta. Historikisht, shpenzimet vjetore të FMN-së që veprojnë janëkryesisht mbulohen nga dif konference midis faturat e saj të interesit dhe pagesat einteresit, por FMN-ja është duke shqyrtuar modelin e saj të të ardhurave, si pjesë e
  • 42. International Business Law within international organizations (materials) Prof.Dr.EzioBendetti/Mr.Sc.Vjollca V.Hasani, PhD Candidate..LOWENFELD A., International Economic Law, Oxford, 2003KUNIG P., LAU N., MENG W., (eds.), International Economic Law (basic documents), 2nd ed., deGruyter, Berlin,Biznesi Nderkombetar/dhjetor 201142Strategjisë Afatmesme. Në janar 2007, një Komitet të personave të shquar për tëparaqitur një raport i FMN rekomandon një seri të re të burimeve të të ardhurave linjëmirë me shumëllojshmëri e funksioneve të FMN-së kryen të tilla si të mbikqyrjes dheasistencës teknike.Sistemi i kuotaveÇdo anëtar i FMN-së është caktuar një kuotë të, bazuar gjerësisht në madhësinë e sajrelative në ekonominë botërore, e cila përcakton kontributin e saj në burimet financiare tëFMN-së. Pas anëtarësimit në FMN, një vend zakonisht paguan deri në një të katërtën ekuotave të saj në formën e monedhave të pranuara gjerësisht të huaja (të tilla si dollaritamerikan, euros, jen, ose sprovuar funt) ose Drejtat Speciale të Tërheqjes (SDRs) . Tre tëkatërtat e mbetur paguhet në monedhën e vendit.Kuotat janë të shqyrtohen së paku çdo pesë vjet. 1998 shqyrtim kuotave çuar në një rritje45 për qind në kuotat e FMN-së. Rishikimi i përfundoi në janar 2003 rezultoi në asnjëndryshim në kuotat. Fillestare ad hoc rritet kuota në vitin 2006 si hap i parë në njëprogram dy-vjeçar të reformave të rritur kuotat 1.8 për qind nga një tjetër. Kuota gjithsejjanë SDR 217.000.000.000 (rreth 338.000.000.000 $ në fund të shtatorit 2007).Gold pronatVlerësuar me çmimet e tregut aktual, pronat e artë e FMN-së janë me vlerë rreth $77000000000 në fund të shtatorit 2007, duke e bërë një Fondi i mbajtësit zyrtare më emadhe e arit në botë. Megjithatë, nenet e FMN-së të Marrëveshjes rreptësisht kufizuarpërdorimin e saj. Nën disa rrethana, FMN-ja mund të shesë ari ose mund të pranojë ari sipagesë nga vendet anëtare, por FMN-ja është e ndaluar nga blerja e arit ose tëangazhohen në transaksione të tjera ari.Kapaciteti i FMN-së kreditimitFMN-ja mund të përdorin vetëm pronat e kuotave të financuar nga vet të monedhave tëekonomive financiarisht të fortë për të financuar kreditimit. Bordi Ekzekutiv i FMN-sëzgjedh këto monedha çdo tre muaj. Shumica janë lëshuar nga vendet industriale, por listagjithashtu ka përfshirë valutat e vendeve në zhvillim të tilla si Botsvana, Kina, dheIndia. Pronat e FMN-së i këtyre monedhave, së bashku me pronat e saj SDR vet, përbëjnëburimet e saj të përdorshme.Shuma FMN-ja ka në dispozicion për të kreditimit të reja (jo-koncensionare) ështëtreguar nga një vit kapacitetin e saj angazhim përpara. Kjo është përcaktuar nga burimet esaj të përdorshme, plus shlyerja e kredisë projektuar gjatë dymbëdhjetë muajve tëmëvonshëm, më pak burime që tashmë janë kryer në bazë të marrëveshjeve ekzistuese,më pak një ekuilibër parandaluese. Në fund të-shtatorit 2007, kapaciteti një vit përpara
  • 43. International Business Law within international organizations (materials) Prof.Dr.EzioBendetti/Mr.Sc.Vjollca V.Hasani, PhD Candidate..LOWENFELD A., International Economic Law, Oxford, 2003KUNIG P., LAU N., MENG W., (eds.), International Economic Law (basic documents), 2nd ed., deGruyter, Berlin,Biznesi Nderkombetar/dhjetor 201143Fondit angazhimin ishte $ 198.000.000.000.Shpenzimet vjetore të FMN-së janë të financuara kryesisht nga kreditimi për vendetanëtare dhe nga të kthimit për llogari të saj të investimeve, e cila ishte financuar me SDR6 miliardë në fitimet e pashpërndara në qershor 2006. Për vitin fiskal 2007, ka pasur njëmungesë të përgjithshme të ardhurave neto prej 111 milionë$.Fast facts on IMF Resources(as of September 28, 2007)Total quotas: $338 billionTotal usable resources: $256 billionIMF one-year forward commitment capacity: $198 billionNon-concessional credit outstanding: $11 billionConcessional credit outstanding: $6 billionGold holdings: 103.4 million fine ounces• Korporata Financiare Ndërkombëtare (IFC)Bota është një vend tjetër 50 vjet më parë. Askush nuk foli për tregjet në zhvillim.Nukkishte asnjë tendencë në të gjithë botën drejt privatizimit, jo revolucioni i komunikimit,nuk ka ekonomi të globalizuar. Popullsia botërore ishte më pak se gjysma e asaj që ështësot. Ishte në këtë ambient që Korporata Financiare Ndërkombëtare ka lindur në vitin1956. IFC është burimi më i madh multilateral I kredisë dhe të financimit të kapitalit përprojektet e sektorit privat në vendet në zhvillim.QëllimetIFC është pjesë e Grupit të Bankës Botërore më të gjerë (IDA dhe IBRD). Kjo është një
  • 44. International Business Law within international organizations (materials) Prof.Dr.EzioBendetti/Mr.Sc.Vjollca V.Hasani, PhD Candidate..LOWENFELD A., International Economic Law, Oxford, 2003KUNIG P., LAU N., MENG W., (eds.), International Economic Law (basic documents), 2nd ed., deGruyter, Berlin,Biznesi Nderkombetar/dhjetor 201144agjenci e cila ofron asistencë teknike dhe financiare për investimet private në tregjet nëzhvillim.IFC-ja nxit rritjen e qëndrueshme ekonomike në vendet në zhvillim nga financimin einvestimeve në sektorin privat, mobilizuar kapitale në tregjet financiare ndërkombëtare, sidhe ofrimin e shërbimeve këshilluese për bizneset dhe qeveritë.IFC-ja ndihmonkompanive dhe institucioneve financiare në tregjet e reja të krijuar vende pune, tëgjenerojë të ardhurat nga taksat, përmirësimin e qeverisjes korporative dhe performancënmjedisore, dhe të kontribuojë në komunitetet e tyre lokale. Qëllimi është për tëpërmirësuar jetën, sidomos për njerëzit që më kanë nevojë për përfitimet e rritjes.IFC-ja investon në ndërmarrjet me shumicë në pronësi të sektorit privat në të gjithëvendet në zhvillim në botë. Rajonet në zhvillim përfshijnë:• Sub-Sahariane• Azia Lindore dhe Paqësorit• Azia e Jugut• Evropa dhe Azia Qendrore• Amerika Latine dhe Karaibet• Lindja e Mesme dhe Afrikën e VeriutIFC-ja thekson pesë prioritetet strategjike për të maksimizuar ndikimin e saj të zhvillimittë qëndrueshëm:• Forcimi fokusin e saj në tregjet kufitare, sidomos në sektorin e NVM-ve;• Ndërtimi i partneriteteve afatgjate me lojtarët e reja globale në vendet në zhvillim;• Diferencimi IFC nga konkurrentët e saj me anë të qëndrueshmërisë;• Adresimi i kufizimeve për investimet e sektorit privat në infrastrukturë, shëndetësi,arsim dhe, dhe• Zhvillimi i tregjet e brendshme financiare nëpërmjet ndërtimit të institucioneve dhepërdorimin e produkteve të reja financiare.Për të gjitha investimeve të reja, IFC artikulon ndikimi i pritshëm në zhvillimin eqëndrueshëm, dhe, si projektet e pjekur, IFC vlerëson cilësinë e përfitimeve të zhvillimittë realizuar.IFC-ja thekson pesë prioritetet strategjike për të maksimizuar ndikimin e saj të zhvillimittë qëndrueshëm:• Forcimi fokusin e saj në tregjet kufitare, sidomos në sektorin e NVM-ve;• Ndërtimi i partneriteteve afatgjate me lojtarët e reja globale në vendet në zhvillim;• Diferencimi IFC nga konkurrentët e saj me anë të qëndrueshmërisë;• Adresimi i kufizimeve për investimet e sektorit privat në infrastrukturë, shëndetësi,arsim dhe, dhe
  • 45. International Business Law within international organizations (materials) Prof.Dr.EzioBendetti/Mr.Sc.Vjollca V.Hasani, PhD Candidate..LOWENFELD A., International Economic Law, Oxford, 2003KUNIG P., LAU N., MENG W., (eds.), International Economic Law (basic documents), 2nd ed., deGruyter, Berlin,Biznesi Nderkombetar/dhjetor 201145• Zhvillimi i tregjet e brendshme financiare nëpërmjet ndërtimit të institucioneve dhepërdorimin e produkteve të reja financiare.IFC-ja ofron një koleksion të produkteve financiare dhe shërbimet për klientët e saj dhevazhdon për të zhvilluar mjete të reja financiare, të cilat mundësojnë kompanive për tëmenaxhuar rrezikun dhe për të zgjeruar qasjen e tyre në tregjet e huaja dhe të brendshmekapitale.• OrganizatëIFC-ja koordinon aktivitetet e saj me institucionet e tjera të Grupit të Bankës Botërore,por është ligjërisht dhe financiarisht të pavarur.179 vendet anëtare të IFC-së të sigurojë kapitalin e saj të autorizuar të ndarë prej $ 2.4miliard dollarë, së bashku përcaktojnë politikat e saj, dhe të miratojë investimet.Fuqitë e korporatave IFC-së janë dhënë në një Bordit të Guvernatorëve, për të cilatvendet anëtare të emërojë përfaqësues, në përgjithësi ministri i financave apo njëekuivalent. Bordi i Guvernatorëve shumë delegatë e kompetencave të veta të Bordit tëDrejtorëve, e cila përfaqëson vendet anëtare të IFC-së. Ata gjithashtu të shqyrtojë tëgjitha investimet e propozuara.Ekzekutiv Vice President dhe CEO (Lars Thunnell) të çon drejtime të përgjithshmestrategjike të IFC-së.Presidenti i Grupit të Bankës Botërore është gjithashtu shërben si Grupi president.TheIFC-së Menaxhimit ndihmon Ekzekutiv Vice President dhe CEO në vendimmarrje dheplanifikim strategjik. Projekteve dhe programeve të IFC-së janë vlerësuar nga Grupi iVlerësimit të Pavarur. Përgjegjshmëria është siguruar nga Zyra e pavarur e Këshilltarit tëPajtueshmërisë / Avokatit të Popullit.Operacionet e IFC-së kryhen nga departamentet e tij, shumica e të cilave janëtëorganizuara sipas rajoneve botërore apo globale industrisë / sektorit. IFC-ja ka mbi3,100 stafit, prej të cilëve punojnë 51% në zyra në terren dhe 49% në selinë nëUashington, DCDrejta e pronësisë V. INTELEKTUALEa) INTELEKTUALE Botërore të Pronësisë ORGANIZIMIBotërore të Pronësisë Intelektuale Organizata (WIPO) është një agjenci e specializuar eKombeve të Bashkuara. Ai është i përkushtuar për zhvillimin e një pronë të balancuardhe të qasshme ndërkombëtare intelektuale (IP) e sistemit, i cili shpërblen krijimtarinë,stimulon inovacionin dhe kontribuon në zhvillimin ekonomik, ndërsa mbrojtjen e
  • 46. International Business Law within international organizations (materials) Prof.Dr.EzioBendetti/Mr.Sc.Vjollca V.Hasani, PhD Candidate..LOWENFELD A., International Economic Law, Oxford, 2003KUNIG P., LAU N., MENG W., (eds.), International Economic Law (basic documents), 2nd ed., deGruyter, Berlin,Biznesi Nderkombetar/dhjetor 201146interesit publik.WIPO është themeluar nga Konventa WIPO në vitin 1967 me një mandat të shteteveanëtare të saj për të promovuar mbrojtjen e IP në të gjithë botën nëpërmjet bashkëpunimitmes shteteve dhe në bashkëpunim me organizata të tjera ndërkombëtare. Selinë e saj janënë Gjenevë, Zvicër.Drejtimin strategjik dhe AktivitetetVizioni WIPO është se IP është një mjet i rëndësishëm për zhvillimin ekonomik, socialdhe kulturor të të gjitha vendeve. Kjo forma misionin e saj për të nxitur përdoriminefektiv dhe mbrojtjen e të gjithë botën IP. Qëllimet strategjike janë përcaktuar në njëmandat katër Plan Afat Mesme dhe të rafinuar çdo vit në Programin dyvjeçar dhe tëdokumentit të buxhetit.Pesë qëllimeve strategjike të përcaktuara në 2006 - 2007 Programi dhe Buxhetit janë:• Të promovojë një kulturë IP;• Për të integruar në politikat e zhvillimit IP kombëtare dhe programeve;• Të zhvillojë ligjet ndërkombëtare IP dhe standardet;• Për të ofruar shërbime cilësore në sistemet globale të mbrojtjes IP dhe• Për rritjen e efikasitetit të menaxhimit të WIPO-së dhe proceset e mbështetje.WIPO detyrat thelbësore dhe aktiviteteve programore kanë për qëllim të gjitha në arritjene këtyre qëllimeve.Pronësisë intelektuale i referohet krijimet e mendjes: shpikjet, veprat letrare dhe artistike,si dhe simbolet, emrat, imazhet, dhe harton e përdorur në tregti.Pronës intelektuale është e ndarë në dy kategori: të pronësisë industriale, e cila përfshinshpikje (patentat), markat tregtare, dizenjot industriale, treguesit gjeografike dhe tëburimeve, dhe të Drejtat e Autorit, e cila përfshin veprat letrare dhe artistike, si romane,poezi dhe drama, filma, vepra muzikore , punime artistike të tilla si vizatime, piktura,fotografi dhe skulptura, dhe harton arkitektonike. Drejtat e lidhura me të drejtën e autoritpërfshijnë ato të kryerjes së artistëve në performancat e tyre, të prodhuesve tëfonogrameve, në regjistrimet e tyre, dhe ato të transmetuesve në radio e tyre dheprogramet televizive.Kushtet që qeverisin mandatin e WIPO-së, funksionet, financat dhe procedurat epërcaktuara në Konventën WIPO.Anëtar WIPO e Shteteve të përcaktuar drejtimin strategjik dhe aktivitetet eOrganizatës. Ata takohen në Asambletë, komiteteve dhe grupeve punuese .. Aktualishtjanë 184 shtetet anëtare, pra mbi 90 për qind e vendeve të botës.SekretariatSekretariati WIPO, ose Byroja Ndërkombëtare, është i bazuar në Gjenevë. WIPO stafit, të
  • 47. International Business Law within international organizations (materials) Prof.Dr.EzioBendetti/Mr.Sc.Vjollca V.Hasani, PhD Candidate..LOWENFELD A., International Economic Law, Oxford, 2003KUNIG P., LAU N., MENG W., (eds.), International Economic Law (basic documents), 2nd ed., deGruyter, Berlin,Biznesi Nderkombetar/dhjetor 201147tërhequr nga më shumë se 90 vende, të përfshijë ekspertë në fusha të ndryshme të sëdrejtës dhe praktikës IP, si dhe specialistë në politikat publike, ekonomi, administrimindhe IT.Ndarjet përkatëse të Sekretariatit janë përgjegjës për koordinimin e mbledhjeve tëShteteve Anëtare dhe zbatimin e vendimeve të tyre, për administrimin e sistemevendërkombëtare të regjistrimit të IP, për zhvillimin dhe ekzekutimin e programeve tëdizajnuar për të arritur qëllimet e WIPO-së, dhe për të siguruar një depo të ekspertizës IPpër të ndihmuar anëtarëve të tij.WIPO punon me një spektër të gjerë të palëve të interesuara, duke përfshirë edheorganizatat e tjera ndërqeveritare, organizatat joqeveritare, përfaqësues të shoqërisë civiledhe të grupeve të industrisë. Rreth 250 OJF-të dhe IGOs aktualisht kanë statusin evëzhguesit zyrtar në takimet e WIPO.Programi dhe BuxhetitÇdo dy vjet Drejtori i Përgjithshëm WIPO-së paraqet një program dhe dokumentit tëbuxhetit për shtetet anëtare për miratim. Kjo detaje objektivat, masat e performancës dheplanifikimit të buxhetit për të gjitha aktivitetet e programit të propozuar.WIPO është e pazakontë në mesin e familjes së organizatave të OKB-së në atë që ështënë masë të madhe vetë-financimit. Rreth 90 për qind e shpenzimeve të buxhetuaraOrganizatës së 531.000.000 franga zvicerane për 2006-2007 biennium do të vijnë nga tëardhurat nga shërbimet që ofron WIPO për përdoruesit e sistemeve të regjistrimitndërkombëtar (PCT, Madrid sistemit, Sistemi i Hagës, etj).Pjesa e mbetur prej 10 përqind përbëhet kryesisht nga të ardhurat nga WIPO arbitrazhit dhe të shërbimeve tëndërmjetësimit dhe shitjen e publikimeve, plus kontributet e shteteve anëtare. Këtokontribute janë relativisht të vogla. Pesë vende më të mëdha duke kontribuar secilidhurojnë rreth një gjysmë për qind të buxhetit të organizatës.Shtetet AnëtareDrejtimi strategjik i WIPO-së, buxhetit dhe aktivitetet janë të përcaktuara nga shtetetanëtare të saj, të cilët takohen në Asambletë, komitetet dhe vendim të tjera marrëseThe 184 current Member States and a note on admission criteria are below.• Kriteret e pranimitPër tu bërë një anëtar, një shtet duhet të depozitojë një instrument të ratifikimit oseaderimit pranë Drejtorit të Përgjithshëm të WIPO.Konventa WIPO parashikon që anëtarësimi te jete I hapur për çdo shtet që:(i) është një anëtar të Unionit të Parisit për Mbrojtjen e Pronësisë Industriale, apo të
  • 48. International Business Law within international organizations (materials) Prof.Dr.EzioBendetti/Mr.Sc.Vjollca V.Hasani, PhD Candidate..LOWENFELD A., International Economic Law, Oxford, 2003KUNIG P., LAU N., MENG W., (eds.), International Economic Law (basic documents), 2nd ed., deGruyter, Berlin,Biznesi Nderkombetar/dhjetor 201148Bashkimit Bernës për Mbrojtjen e Veprave Letrare dhe Artistike;(ii) ose është anëtar i Kombeve të Bashkuara, ose të ndonjë prej agjencive të Kombeve tëBashkuara të specializuara, ose të Agjencisë Ndërkombëtare tëEnergjisë Atomike, oseqë është palë në Statutin e Gjykatës Ndërkombëtare tëDrejtësisë;(iii) ose është ftuar nga Asambleja e Përgjithshme WIPO për tu bërë një shtet anëtar tëOrganizatës.VI. Integrimin ekonomik rajonal