Your SlideShare is downloading. ×
çAmkese böceği  bilgi notu.
çAmkese böceği  bilgi notu.
çAmkese böceği  bilgi notu.
çAmkese böceği  bilgi notu.
çAmkese böceği  bilgi notu.
çAmkese böceği  bilgi notu.
çAmkese böceği  bilgi notu.
çAmkese böceği  bilgi notu.
çAmkese böceği  bilgi notu.
çAmkese böceği  bilgi notu.
çAmkese böceği  bilgi notu.
çAmkese böceği  bilgi notu.
çAmkese böceği  bilgi notu.
çAmkese böceği  bilgi notu.
çAmkese böceği  bilgi notu.
çAmkese böceği  bilgi notu.
çAmkese böceği  bilgi notu.
çAmkese böceği  bilgi notu.
çAmkese böceği  bilgi notu.
çAmkese böceği  bilgi notu.
çAmkese böceği  bilgi notu.
çAmkese böceği  bilgi notu.
çAmkese böceği  bilgi notu.
çAmkese böceği  bilgi notu.
çAmkese böceği  bilgi notu.
çAmkese böceği  bilgi notu.
Upcoming SlideShare
Loading in...5
×

Thanks for flagging this SlideShare!

Oops! An error has occurred.

×
Saving this for later? Get the SlideShare app to save on your phone or tablet. Read anywhere, anytime – even offline.
Text the download link to your phone
Standard text messaging rates apply

çAmkese böceği bilgi notu.

584

Published on

0 Comments
0 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total Views
584
On Slideshare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
2
Actions
Shares
0
Downloads
14
Comments
0
Likes
0
Embeds 0
No embeds

Report content
Flagged as inappropriate Flag as inappropriate
Flag as inappropriate

Select your reason for flagging this presentation as inappropriate.

Cancel
No notes for slide

Transcript

  • 1. İÇİNDEKİLERThaumetopoea pityocampa 1(Çam Keseböceği)Lymantria dispar 6(Sünger Örücüsü) Tortrix viridana 7(Yeşil Meşe Bükücüsü) Diprion pini 9(Çam Çalı Antenli Yaprak Arısı)Neodiprion sertifer 10(Kırmızımtrak Sarı Çalı Antenli Yaprak Arısı)Orthotomicus erosus 11(Akdeniz Çam Kabuk Böceği)Ips sexdentatus 12(Oniki Dişli Çam Kabuk Böceği)Blasthophagus piniperda 13(Büyük Orman Bahçıvanı)Kabuk böcekleri ile mücadelede genel prensipler 14Feromon Tuzakları İle Mücadelede Göz Önünde …Bulundurulacak Hususlar 14Pissodes notatus 15(Çam Kültür Hortumlu Böceği)Cryphonectria (Endotia) parasitica 16(Kestane Kanseri)Gal Sineği Tasallutu ve sekonderMantar Enfeksiyonu 20Karaçamlarda Mantar EnfeksiyonunaBağlı Sürgün Ölümleri(Ascocalix abietina) 22Mantar Enfeksiyonundan (Cenangium ferruginosum)Kaynaklanan Sürgün Ölümleri(Sürgün Seyrekleşmesi Hastalığı) 23
  • 2. ÖNSÖZ İçinde bulunduğumuz yeni bin yılda bir taraftan artan nüfus, diğer taraftantoplumsal gelişmelere paralel olarak değişen ve çeşitlenen ihtiyaçlarımızınkarşılanmasında doğal kaynakların ekonomik olarak değerlendirilmesi büyük önem arzetmektedir. Ormanlarımız,doğal dengeyi sağlaması,hava kirliliğini önlemesi, toplumunorman ürünlerine olan ihtiyacını karşılaması ve sayılamayacak kollektif yararları olmasınedeni ile ülkemizin en önemli doğal kaynaklarındandır.Yaşlanan küremizde ekolojikdenge bozulmuştur. Ülkemiz ormanlarında yapılan usülsüz kesimler, tarla açmaları ve ormanyangınları bu değerli doğal kaynağımızın günden güne servet olarak azalmasına nedenolmaktadır. Ancak,tüm bunların yanında ormanlar üzerinde en önemli tahribatı böcekleryapmaktadır. Endüstrinin hızla gelişmiş olduğu İstanbul ormanlarında ( özellikle plantasyonsahalarında ), yöremizin yetişme ortamı şartlarına uygun olmayan ağaç türlerinin, çeşitlinedenlerle, zayıf düşmesi gelişimini tam sağlayamaması, sararma ve kurumayabaşlaması, SEKONDER karakterli zararlıların populasyonunun artması bariz bir şekildegörülmektedir. Zararlı böceklerin faaliyetleri ve tahribatları birden bire ortaya çıkmadığı içinkamuoyunda orman yangınları kadar göze çarpmamakta ve önemsenmemekte,zararlıların yaptıkları tahribat ancak salgın halini aldıktan sonra anlaşılmaktadır.Ormanlarımızın devamlılığını tehdit eden bu zararlı böceklerin orman yangınlarının 5 katıkadar zarar yaptığı bilinmektedir. Bu nedenle de DUMANSIZ YANGIN olarak ifadeedilmektedir. Zararlı ile mücadelede öncelikle zararlının tespiti ve teşhisi gereklidir. Teşhisiyapılan zararlı ile yapılacak mücadele yöntemi sıhhatli olarak belirlenebilir. Bu amaçla Orman Zaralıları ile Mücadele Şube Müdürlüğümüzce hazırlanmışolan bu kitapçıkta Bölge Müdürlüğümüz ormanlarında tespit ve teşhis edilen zararlıböcekler hakkında kısa tanımlar ve mücadele yöntemlerinin ne olacağı gibi bilgileraktarılmaya çalışılmıştır. Zararlılar ile mücadelede yardımcı olmasını temenni ederim. İstanbul -2010 İsmail ÜZMEZ İstanbul Orman Bölge Müdürü
  • 3. Thaumetopoea pityocampa(Schiff.) Çam Keseböceği Çam Keseböceği kelebeği Çam Keseböceği nin yumurta koçanıBiyolojisi : Yılda bir generasyonu vardır. Generasyon süresi içinde dörtbiyolojik dönem bulunur. 1- Ergin Dönemi 2- Yumurta Dönemi 3- Tırtıl (Larva ) Dönemi 4- Krizalit (Pupa ) Dönemi Zararlı bu biyolojik dönemlerden ilk üçünü toprak üstünde, krizalit dönemini ise toprakaltında geçirir. Yaz sonunda topraktan çıkan ergin kelebekler çiftleştikten sonra dişi kelebekiki ibreyi birleştirerek bunların üzerine mısır koçanına benzer biçimde 70-300 adet yumurtabırakır. Tırtıllar yumurtadan eylül ayı başında çıkarlar. Bunlar iğne yaprakları kemirir ve inceağlardan oluşan yuva örerler. Tırtıllar kış boyunca beş kez gömlek değiştirirler. Olgunlaşantırtıllar keselerden çıkarak katar halinde krizalit döneme geçmek üzere (Nisan-Mayısaylarında) toprağa inerler. Çam Keseböceği tırtıllarına temas edilirse kaşıntı yapar. Butırtıllarda zehirli kılların bulunmasının bir sonucudur. Tırtıllar pupa olduktan sonra toprakaltında kaldıkları süre 1-4 yıl arasında değişir. Çam Keseböceğinin uçma zamanı MarmaraBölgesinde Temmuz ayıdır. 1
  • 4. Çam Keseböceğinin yoğun tahribatıZararları: Asıl zararı Çam Kese böceğinin tırtılları yapar. Tırtıllar yaşamları boyunca iğne yaprakları yerler. Bu nedenle fizyolojik ve primer zararlı bir böcektir. Başta kızılçam olmak üzere değişik çam türlerinin iğne yapraklarını yiyerek, ağaçta büyüme ve artımın yavaşlamasına, ağaçların zayıf düşmesine neden olur.Kese üzerindeki tırtıllar Çam Keseböceği pupası 2
  • 5. Mücadelesi: • A- Mekanik Mücadele • B- Kimyasal Mücadele • C- Biyolojik Mücadele • D- Biyoteknik Mücadele • E- Biyolojik İnsektisitlerle Mücadele • F- Entegre Mücadele A- Mekanik Mücadele:Kese Toplama : Şubat, Mart aylarına kadar keseler dal makaslarıyla kesilerek uygulanır.Hiçbir suretle tepe sürgünleri kesilmemelidir. Keseler sıyrılıp alınmalı, toplanan keseleryakılmamalı, ormandan en az 50m uzaklığa veya adacıklara bırakılmalıdır. B- Kimyasal MücadeleZararlı popülasyonunun yoğun olması; kitle üremesi yapması halinde tırtılların 1. ve 2.gömlek evresinde takriben eylül-ekim-kasım aylarında ilaçlama ile mücadele yapılır. Mideve temas zehirleri kullanılır. Ancak bu çevreye zararlı metodu en düşük seviyedekullanmak tercih edilmelidir. Tırtılın 3. gömlek döneminden sonra takriben aralık ayıortasından sonra tırtıl paraziti (Phryx caudata) görüleceğinden ,parazitlerin ölmemesi içinilaçlı mücadeleden kaçınılmalıdır. Aynı şekilde Çam Keseböceğinin yırtıcısının(Calosomasycophanta) erginleri şubat, mart, nisan aylarında toprak üstüne çıkacağından bu aylardakesinlikle ilaçlama yapılmamalıdır. İlaçlamanın mutlaka yapılması gerekiyorsa arılara,balıklara ve kuşlara zararlı olmayanlar tercih edilmelidir. C-Biyolojik Mücadele Çam Keseböceğini doğal düşmanları vasıtasıyla yok etme şeklidir.Yırtıcı böcek veparazitleri korumak, çoğaltarak ormana bırakmak ,kuş yuvaları asmak,karıncatranplantasyonu yapmak suretiyle tatbik edilir. Böcekçil kuşlardan özellikle Baştankaraların Çam Keseböceği tırtıllarının bulunduğukeseleri didiklediği, tırtılları topladığı bilinmektedir. 3
  • 6. Çam Keseböceğinin yumurta, tırtıl ve krizalitleri ile beslenen parazit ve yırtıcıları çoksayıdadır. Bu asalak ve yırtıcı böcek türleri korunup üretilerek sayısı arttırılırsa ÇamKeseböceğinin afet haline dönüşmesi engellenir. Calosoma sycophanta: Çam keseböceğinin önemli yırtıcılarından biridir. Mart ayıiçerisinde topraktan çıkan Calosoma sycophanta erginleri aynı ay içerisinde yumurtabırakırlar.Yumurtadan çıkan tırtıllar ve aynı zamanda erginleri ağaçlara tırmanarak ÇamKeseböceği tırtılları ile kese içerisinde veya dışında parçalamak suretiyle beslenirler. BirCalosoma 3-4 yıllık ömrü boyunca 840-1120 civarında Çam Keseböceği tırtılı ilebeslenmektedir.Calosoma erginleri yedikleri miktar kadar da tırtılı parçalayıpbırakmaktadır.Olgunlaşan Calosoma tırtılları nisan,mayıs aylarında toprak altında krizalithaline geçerler. Calosoma sycophanta Orman genel Müdürlüğü bünyesinde kurulan laboratuvarlardaüretilerek araziye salınmaktadır. Calosoma sycophanta ergini Phryx caudata: Çam Keseböceğinin tırtıl parazitidir. Bu parazitlerin orman içerisindeözel adacıklar oluşturmak suretiyle çoğalmaları sağlanmaktadır. 4 Phryx caudata üretim adacığı Phryx caudata sineği
  • 7. D-Biyoteknik mücadele Temmuz ayında krizalitten ergin hale geçen Çam Keseböceği kelebekleri için uçmazamanından önce feromon tuzakları asılır. E-Biyolojik İnsektisit ile Mücadele Biyolojik insektisitler diğer canlı ve bitkilere zararlı olmadığı için tercih edilmesi gerekenmetotdur. Çevreye zararsız olan bu mücadelede Bacillus thuringiensis bakterisininsporunu ihtiva eden preparatlar kullanılmaktadır. Bacillus thuringiensis ile ilaçlanmış ibreleriyiyen tırtılların iç organlarında tahribat oluştuğundan gelişimi durmakta ve ölmektedir. F-Entegre Mücadele Çeşitli mücadele yöntemlerinin Çam Keseböceğinin biyolojisine uygun olarak birkombinasyon dahilinde uygulanmasıdır. Entegre mücadelede dikkate alınması gereken enönemli nokta kimyasal mücadele yönteminin mümkün olduğu kadar az kullanmaktır. Entegre mücadele ile çevreyi zarara uğratmadan en ekonomik ve etkili mücadeleyöntemlerini kombine etmek suretiyle Çam Keseböceği populasyonu azaltılabilir. 5
  • 8. Lymantria dispar (L.) Sünger Örücüsü Biyolojisi: Generasyonu bir yıllıktır. Kışı yumurtadöneminde geçirir. Yumurta kümelerinin üzeri sarırenkli tüylerle örtülüdür. Nisan ayının ilk haftasındanitibaren yumurtadan çıkan larvalar fazla aktif değildir.Önce yaprakları ana ve yan damarlara dokunmadan,daha sonra yaprakların tümünü yerler. Erkekler fertler 5,dişi fertler 6 larva dönemigeçirdikten sonra haziran başlarında prepupa, iki-üçgün sonra pupa olurlar. Pupa dönemi 15-20 gün sürer.Haziran sonuna doğru erginler çıkar.Çiftleşmeden 1,5- Lymantria dispar ergini2 saat sonra da dişiler yumurta bırakırlar. Zararları: Larvaları ağaçların yapraklarını ve iğneyapraklarını yemek suretiyle fizyolojik zararyapmaktadır.Tırtıllar büyüdükçe yaptıkları zararlar daartmaktadır.Lymantria dispar artım kaybına sebepolmakta, yıllarca üst üste zarar halinde ise kurumalarmeydana gelmektedir. Polyfag zararlıdır. Mücadele: 1.Başlıca yırtıcısı olan Calosoma sycophanta L. İlemuhtelif parazitlerin çoğalması sağlanmalı, 2.Ağaçlandırma alanları devamlı takip edilereksahada kalan alt flora üzerinde artış göstermesinefırsat verilmeden temizlenmeli, 3.Kış mevsiminin sıcak ve kurak geçtiği yıllardadikkatli olunmalı, Yumurtadan yeni çıkmış Lymantria dispar 4.Şiddetli epidemi sözkonusu ise proinsektisit ile larvalarıilaçlama yapılmalı, 5.Tırtıllara karşı Bacillus thuringiensis Berl. İle etkilisavaş yapılabilir. 6. Sonbaharda ağaç gövdeleri üzerindeki Lymantria dispar tırtılıyumurta paketleri tel fırça yardımı ile dağıtılmalıdır. Lymantria dispar pupası Lymantria dispar tırtılı 6
  • 9. Tortrix viridana(L.) Yeşil Meşe BükücüsüBiyolojisi: Generasyonu bir seneliktir.Uçmazamanı haziran ayına rastlar.Yumurtalarınıkural olarak ikişer ikişersürgünlere,yapraklara,dal koltuklarına ve dalçatlaklarına koyar ve bunları macuna benzerbir madde ile yapıştır.Bir dişi ortalama 60 adetyumurta bırakır. Kışı yumurta dönemindegeçirir.Nisan ortalarında yumurtadan çıkmaya Tortrix viridana ergin kelebeğibaşlayan tırtıllar önceleri tomurcuklara gider.Pupa, mayıs ve haziranda birbirine örülmüşyaprakların içinde ve bazen de kabukçatlaklarının arasında meydana gelir. Larvalaryumurtadan çıktıktan sonra ortalama 25-28günde olgunlaşarak pupa olurlar.Tomurcuklarıntırtıllar tarafından yenmesi yaklaşık 1 haftasürer.Bu süre içerisinde tomurcuk zararlısıolan larvalar bundan sonra yeni oluşan gençyaprakların iç kısımlarına girerekbeslenmelerine devam ederler. Böylelikleyaprak zararlısı durumuna geçerler.Bu aradalarvalar salgıladıkları ağ biçimindeki iplikleryardımıyla yaprakları alt ya da üst yüzeylerine Tortrix viridana larvasıdoğru uçlarından katlamak , bazen de rulohalinde sarmak suretiyle bükmekte ve bunlarıniçinde barınmaktadır.Yaprakların bükülenkısımlarının iç yüzeyleri ipeğimsi iplikçiklerleçok yoğun bir biçimde kaplanmaktadır.Yaprakların yenmesi larvaların gelişmeleri ileorantılı artmaktadır. Larvalar olgun halegeldiklerinde rahatsız edilmeye karşı olağanüstü duyarlılık göstermektedirler.Ormanda elveya ince bir dal parçası ile dokunulduğundaya da bulundukları dallar hafifçe sallandığındaolgun larvaların derhal kendilerini boşluğabıraktıkları ve salgıladıkları ipeğimsi biriplikçiğin ucunda asılı kaldıkları, Tortrix viridana tırtıllarının yaptığı zarar 7
  • 10. tehlike geçtikten sonra iplikçik yardımı iletekrar yukarı çıktıkları gözlemlenmiştir. Zararı: Tortrix viridana larvalarınınyapraklardaki yenik biçimleri çok Tortrix viridana larvalarının yaprakları kıvırarakçeşitlidir.Bunlar bazı yaprakların yalnız yaptıkları barınaklarkenarlarını yemekte, bazılarını dakenarlarına dokunmayarak yaprak ayasındadelikler açmaktadırlar.Bununla beraber kimiyaprakların hem kenarları hem de ayalarızarar görmektedir.Larvalar genellikleyaprakların orta damarları ile yandamarlarından kalın olanlarınadokunmamaktadırlar. Fakat normal zararsızmiktarların üzerinde ürediklerindeyaprakların çok az bir bölümü ve çoğu kezsadece orta damarı geriye kalacak biçimdeşiddetli olarak yerler.Mücadele: Doğal düşmanları korunmalıdır.Bunlar özellikle kuşlar ve yararlıböceklerden Calosoma sycophanta ile arılarve tırtıl sinekleridir. Şiddetli epidemi sözkonusu ise proinsektisit ile ilaçlamayapılabilir. 8
  • 11. Diprion pini ( Çam Çalı Antenli Yaprak Arısı) Biyolojisi:Yılda iki generasyonu vardır, birinci generasyonun uçma zamanı nisanayıdır.Dişiler iğne yaprakların kenarlarına açtıkları kertiklere 80-100 adet yumurta koyarlarve salgıladıkları köpük ile üzerini örterler.Yumurtadan çıkan tırtıllar iğne yaprakları yerler.5-6 defa deri değiştiren tırtıllar temmuz ayında iğne yapraklar veya kabuk çatlakları arsınaördükleri kozalar içinde pupa olurlar. Temmuz ayında çıkan erginler çiftleşir ve mayıssürgünlerine yumurta koyarlar.Ağustosun 3. haftası larvalar çıkar.2. generasyonun tırtıllarıtoprak örtüsü altına ördükleri kozalarda kışı kurt halinde geçirirler.İlkbaharda krizalitleşirler. Zararları: Ağaçların iğneyapraklarını yemek suretiyle zararyaparlar.İğne yapraklardangeriye, iplik gibi kıvrılmışgörünen kısım kalır. Kitleüremesi halinde artım kaybına vekabuk böceklerinin üremesine elverişliortam hazırlar. Mücadelesi:1- Tırtıllar az sayıdaise toplanarak ezilir. 2-Geniş alanda zararyapıyorsa proinsektisit kullanılabilir. 3-Kuş yuvası asmak vekırmızı orman karıncası getirmek Diprion pini erginisuretiyle biyolojik mücadele yapılabilir. Diprion pini tırtılı Diprion pini krizaliti 9
  • 12. Neodiprion sertifer (Kırmızımtrak sarı çalı antenli yaprak arısı) Biyolojisi: Uçma zamanı Eylül sonu ile Ekimin ilk yarısına rastlar.Dişiler yumurtalarını yumurtakoyma borusu ile iğne yaprakların kenarlarına batırmak suretiyle açtıkları yarıkların içinekoyar.Yumurtalar konduktan 10-12 gün sonra etrafı sarardığından yumurta konan yapraklar ayırtedilebilir.Kış yumurta döneminde geçer.Ertesi yılın Mart sonu ve Nisanın ilk günlerinde genç tırtıllaryumurtadan çıkar.5-6 defa deri değiştirdikten sonra olgunlaşırlar.İğne yaprakları yemeleri ortalama6 hafta süren yalancı tırtıllar Mayısın son yarısında genellikle toprakta, nadiren de iğne yapraklarınarasında koza örerler.Koza içinde pupa olan tırtıllar 17-19 gün sonra erginleşip kozayı ucundan elipsşeklinde keserek dışarı çıkarlar. Bir senelik basit generasyonu vardır Zararları : Primer zararlıdır.Özellikle kötü topraklar üzerinde bulunan 10-15 yaşlarındaki genççamları tercih ederler.Genç tırtıllar iğne yaprakları yüzeyden yerler. Aynı sürgünde toplu haldeyaşayan yalancı tırtıllar birinci deriyi değiştirdikten sonra iğne yaprakları orta damara kadariskeletleştirir.Üçüncü deriyi değiştirince iğne yaprakların kını hariç diğer kısımlarını tamamen yerler. Mücadele : Genç ağaçlar üzerindeki yalancı tırtıllar az sayıda ise toplanarak ezilir.Fakat yalancıtırtıllar geniş bir alanda zarar yapıyorsa proinsektisitler ile ilaçlama yapılabilir. Neodiprion sertifer Neodiprion sertifer erginleri tırtıllları 10
  • 13. Orthotomicus erosus (Akdeniz çam kabuk böceği) Biyoloji : Kışı genellikle genç ergindöneminde gelişim yerinde geçirir. Bazen genç erginlerin yanında olgunlarvalarla pupalara rastlanır. Genç erginlerinbir kısmı sonbaharda yerini terk ederek başkaçamların gövdelerine girer. Burada olgunlukyiyimi yapar ve kışlarlar. Birinci uçma zamanı Nisan, ikincisi Haziran-Temmuz, üçüncüsü sonbahara rastlar. Ana yolağacın lifleri doğrultusunda 3-4 kollu yıldızımsıyoldur. Larva yolları ağacın liflerine çapraz birhaldedir. Pupa kabuk ile odun arasındaki ovalbeşiklerde meydana gelir. Genç erginlergelişim yerinde olgunluk yiyimi yapar. Zaraları : Akdeniz sahil iklimmıntıkasındaki çam meşcerelerinin en önemliböceklerindendir. Sekonder zararlıdır Mücadelesi: Feromon tuzakları ileBiyoteknik Mücadele yapılmalıdır. Böceğin uçma zamanından 2-3 haftaönce tuzak ağaçları hazırlanmalı ve bunların Orthotomicus erosusun zarar şeklikabuklarını bezler üzerine soyularakyakılmalıdır. Orthotomicus erosus Orthotomicuc erosusun kabuktaki larva yolları 11 ergini
  • 14. Ips sexdentatus (Onikidişli çam kabuk böceği) Biyoloji : Yılda iki generasyonu vardır. Birinciuçma zamanı Nisan, ikincisi ise Haziran veTemmuz aylarına rastlar. Kural olarak kalın kabukluağaçları tercih eder, ince kabuklu materyalleregittiği de olur. Ana yolu 3-5mm çapında iki dikey yada 3-4 kollu yıldızımsı yoldur. Ağacın odun lifleridoğrultusun uzanan ana yollar oldukça uzundur.Ana yola dikey olarak çıkan larva yolları kısadır.Böceğin üreme yiyimi kambiyum tabakasınıntamamen harap olmasına neden olduğundanböceğin zarar yaptığı ağaç tamamen ölür. Ips sexdentatus üreme yiyiminden başkabeslenme, olgunluk, regenarasyon ve kışlamayiyimleri de yapar. Genç erginlerin bir kısmı gelişimyerinde kışlar ve burada olgunluk ve beslenmeyiyimi yaparlar. Kışlama yeri topraktan 2-4m’yekadar olan kısımlardır. Zararları : Esas itibari ile sekonder zararlıdır.Üremek için hastalıklı ve zayıf ağaçları tercih eder.Çoğalarak primer zararlı durumuna geçerler. Ips sexdentatusun ağaçlardaki zararıMeşcerelerde guruplar halinde kurumalara nedenolması çok belirgin bir özelliktir. Mücadelesi: Feromon tuzakları ileBiyoteknik Mücadele yapılmalıdır. Böceğin uçma zamanından 2-3 hafta öncetuzak ağaçları hazırlanmalı ve bunların kabuklarınıbezler üzerine soyularak yakılmalıdır. Ips sexdentatusun yiyim yolları Ips sexdentatus ergini 12
  • 15. Blastophagus piniperda (Büyük orman bahçıvanı) Biyoloji : Yılda basit bir genarasyonuvardır. Uçma zamanı Şubat sonu ve Martaylarına rastlar. Böceğin ağaç giriş deliğindensızan reçinenin deliğin etrafında huni şeklindetoplanması, bu böceğin tanınmasına yarar. Anayolu aşağıdan yukarıya doğru ilerleyen bir kolludikey yoldur. Larva yolları gayet sık olup anayola dikey olarak gittikten sonra aşağı ve yukarıdoğru uzanır. Ana ve larva yolları ağacınkambiyum tabakasından olup diri oduna pek azdokunurlar. Pupa kabuk içinde hazırlanan ovalpupa beşiğinden meydana gelir. Ana böcek üreme yiyiminden başkaregenarasyon yiyimi yapar. Bunun için Blastophagus piniperda ‘nın genç sürgünlerdeki tahribatıyumurtalarını bıraktıktan sonra üreme yolunuterkedip ağaçların tepesine gider ve burada birsene önceki sürgünlerin kaidesinin üstündendelip içeri girer öz borusunu tahrip eder. Gençerginler aynı senenin mayıs sürgünlerindeolgunluk yiyimi yapar Bu yiyimlerle öz borularıboşalan sürgünler sonbaharda hatta yazınrüzgar etkisi ile kırılıp yere düşer.Bu suretlezarar görmüş ağaçlar bir bahçıvan tarafındanmakaslanmak suretiyle sivri bir form verilmiş gibigörünürler. Blastophagus piniperda ergini Mücadelesi: Feromon tuzakları ileBiyoteknik Mücadele yapılmalıdır. Böceğin uçma zamanından 2-3 hafta öncetuzak ağaçları hazırlanmalı ve bunlarınkabuklarını bezler üzerine soyularakyakılmalıdır. Blastophagus piniperdanın yiyim şekli 13
  • 16. Kabuk Böcekleri İle Mücadelede Genel Prensipler1- Ormanda temiz bir işletme uygulanmalı, özellikle sağlık durumları bozulmuş ağaçlar kesilerek derhal ormandan çıkartılmalıdır. Kesim işlerinin mümkün olduğu kadar kış ayları içinde ( Kasım-Mart ) içinde yapılmasına çalışılmalıdır.2- Böceğin uçma zamanından 2-3 hafta önce tuzak ağaçları hazırlanmalı ve bunların kabuklarını bezler üzerine soyularak yakılmalıdır.3- Kabuğu soyulmayan emval ormandan en az 10 km uzakta depolanmalıdır.4- Kabuklu emval en geç 5-6 hafta içersinde ormandan ve ağaçlandırma sahalarından çıkarılmalı, mart ayından itibaren ormanda kabuklu emval bırakılmamalıdır.5- Feromon tuzakları ile biyoteknik mücadele yapılmalıdır. Böceklerin uçma zamanından 1-2 hafta önce tuzaklar asılmalı; tuzaklarda toplanan böcekler imha edilmelidir. Tuzaklara gelen yararlı böcekler imha edilmemeli, doğaya intikali sağlanmalıdır. Feromon Tuzakları İle Mücadelede Göz Önünde ……………Bulundurulacak Hususlar1- Feromon tuzaklarının asıldığı meşcerelerde organik veya kimyasal kökenli ilaç kullanılmamalıdır. Feromon kokusu ilaç kokusu ile karışınca böceklerin tuzaklara düşmesi engellenir.Feromon tabletlerine mümkün olduğunca çıplak elle dokunulmamalıdır.2- Feromon tuzakları böcek zararının fazla olduğu meşcerelerde 100 m de bir asılmalıdır.Diğer meşcerelerde meşçere içi açıklıklara,meşçere kenarlarına asılmalıdır.Sağlıklı ağaçlara en az 5 m uzakta olmalıdır.3- Feromon tabletleri böceğin uçma zamanından önce asılmalıdır. Ips sexdentatus ve Orthotomicus erosus feromonların birinci asılma zamanı nisan ayıdır. İkinci asılma zamanı haziran ayıdır. Soğuk ve yağışlı hava ve denizden yüksek rakımlarda uçma zamanı gecikmektedir.4- Tuzaklar ibreli ağaçlara değil özel hazırlanmış iki sırık arasına asılmalıdır. Ya da yapraklı ağaçlara asılmalıdır5- Feromon tuzaklarının yüksekliği 130-150cm olmalıdır. Feromon paketleri delinmeden asılmalıdır. Feromonlar hava şartlarına göre koku salar.16-30 C sıcaklıkta 6-8 hafta koku devam eder. İkinci paketler birinci paketlerin yanına asılmalı asılı paket çıkarılmamalıdır.6- Tuzaklara yerleştirilmeyen feromonlar orijinal paketinde hava almayacak şekilde –15 ˚C ile +5 ˚C de muhafaza edilmelidir.7- Feromon tuzakları 7-15 gün içinde kontrol edilecek, yararlı böcekler ormana bırakılacak, tuzaklara giren zararlılar tuzak numaralarına göre miktarları kayıt defterine not alınarak kavanozlara toplanacaktır. Tuzaklara giren ortalama böcek adedi her ay Orman Zararlıları İle Mücadele Şube Müdürlüğüne istatistiki bilgi olarak bildirilecektir. 14
  • 17. Pissodes notatus (Çam kültür hortumlu böceği) Biyolojisi:Uçma zamanı Mayısve Haziran aylarına rastlar. Dişileryumurtalarını yaz aylarında hortumlarıylakabuklarda açtıkları deliklere bırakır.Larvayolları kabuk altındadır. Yaz sonunda veya gelecek ilkbahardaerginleşirler. Kışı ergin veya larvadöneminde geçirirler.Erginler bir yıl öncekiçam sürgünlerinin kabuklarında küçükdelikler açmak suretiyle zarar yaparlar. Olgun larvaları diri odunda banyoteknesi şeklinde bir pupa beşiğihazırlayarak üstünü odun talaşlarıylaörttükten sonra pupa olurlar.Ergin böcekkabukta kabukta dairemsi bir uçma deliği Pissodes notatusun pupa beşikleriaçarak çıkar. Erginler uzun ömürlüdür; 2-3 defakışlarlar.Basit bir generasyonu vardır. Zararları: 3-15 yaşları arasındakiçamları tercihen alt dallarının gövde ilebirleştiği kısımlarda zarar yapar. Larvayolları yukarıdan aşağıya doğru kökboğazına ve köke kadar uzanır. Böceklifidanlar,genç sürgünlerin solmasından,iğneyaprakların renklerinin değişmesinden vepupa beşiği üstündeki kabuklarda dairemsiaçma deliklerinden ayırt edilir. Mücadele:1.Meşcereleri kurarken ağaç türünün Pissodes notatus erginiyetişme ortamı istekleri göz önündetutmalıdır. 2.Sağlık durumları bozulan ağaçlarıbekletmeden ormandan çıkarmalı ve temizbir işletme uygulanmalıdır. 3. Böcekli fidanlar sökülerek yakılmalı,büyümüş olan fidanların ise kabuklarıbezler üzerinde soyulup yakılmalıdır. 4.Böcek pupa olmuş ise kabuklarısoyulduktan sonra gövdeler tel fırçalarlafırçalanarak pupa yok edilmelidir. P.notatusa her mevsimde, çeşitli hayatdönemlerinde rastlanıldığından tüm birsene boyunca savaşılmalıdır. Pissodes notatus larvası 15
  • 18. Cryphonectria (Endotia) parasitica (Kestane Kanseri) Biyolojisi: Hastalık etmeninin ağaca girmesinden sonra iklim koşullarına bağlıolarak en erken 28 günlük (26.2 ˚C ) bir kuluçka döneminden sonra semptomlarıgörülmeye başlar. İlk semptomlar genç ve ince dalların kabukları üzerinde sarıkırmızımtrak koyu esmer lekelerin meydana gelmesidir.Bunlar daha sonra miselin kabukaltında gelişmeye davam etmesiyle az çok şişer ya da hafifçe çökerler ve sonra dauzunluğuna yarıklar halinde çatlarlar .daha sonra buralarda kabuk üzerinde hafif kırmızınoktalar halinde piknid oluşumları başlar.Piknidler boşaldıktan sonra genellikle aynıstromanın dibinde peritesium taslakları görülür. Daha yaşlı dal ve gövdelerde hastalanmakendini oldukça geç gösterir. Hastalık tablosu ,ölmüş kabuk kısımlarını ortaya çıkması vebunun altında yelpaze şeklinde genişlemiş, krem renkli bir miselin bulunması ilekarakterize olunur.Daha sonra hastalık bulaşma yerinin üst tarafında kalan dalın, enderolarak tüm ağacın ölmesi ile son bulur.Sonuçta bir çok yıllar sağlıklı kalabilen kuvvetlikütük sürgünleri oluşur. Eğer herhangi bir dal vejetasyon döneminde ölürse, bu durumdatepe içerisinde solgunluk semptomları oluşur ve sararan yapraklar gevşek bir şekildeaşağı sarkarlar. Böyle dallar yazın ağaçlarda hastalığın varlığını gösterirler. Busemptomların, özellikle don zaralrarı ile karıştırılmaması gerekir. Zararı: Ağaca bulaşma yara yerlerinden olur.Fungus buradan yara dokusuna girerve civarındaki hücreleri salgıladığı toksinler (Skyrin ve Diaporthin ) ile öldürür. Kambiyumhücrelerinin ölümleri esnasında kanseri andırır yara kapatma ve aşırı bir yara odunuoluşumları meydana gelir. Eğer kambiyum ve kabuk çabuk ölürse,kabuk ta üstü düz olançökük kısımlar belirir.Şayet kambiyum süratle ölmezse,hastalıklı kısmın alt tarafından yenikabuk partileri oluşur ve dış kısmı çatlaklı şişkin bir görünüş arz eder. Belirtileri:Kestane kanseri , genellikle gövdede , dallarda ve kambiyum ile kabuğuöldüren yaralar şeklinde ortaya çıkar.Yapraklar ve sürgünler solar ve lezyonla çevrilen özkısmına su iletimi yapılamadığı zaman canlılıklarını kaybeder.Uzaktan belirtiler,dallarüzerinde solan yapraklardır.En sonunda ise ölü ve yapraksız dallar kalır.Genç ve düzgünkabuklu dallardaki yaralar sarımsı kahverengi veya turuncu kahverengindedir. Yelpazeşeklinde krem rengindeki miselyum , odun ve kabuk arasında görülebilir..İnce dal vesürgünlerde başlayan hastalık daha sonra daha büyük dallara ve gövdeye yayılır.Böylecebir çok yara dalların gövdeye birleştiği yerlerde merkezileşmiş olarak bulunur .Kabuk vekambiyumun hastalık nedeniyle ani ölümü sonucu düzgün yüzeyli bir çöküntüoluşur.Eğer kambiyum ölümü ani olmazsa hastalıklı alanın altında yeni kabuktabakalarının oluşması,şişkinliği ve üst yüzeyde kabuk çatlamalarına sebepolur.Hastalanan ağaçta tipik olarak çok sayıda dip sürgünü görülür. Savaşı: Bu fungusla bir savaş bilinmemektedir.Yalnız hastalığın tehlikeoluşturduğu ülkelerde, kütük sürgünlerinin çeşitli kimyasal maddeler kullanılarak yokedilmesi, bunların yaşlandıklarında sürekli hastalık kaynağı oluşturmamaları için tavsiyeolunmuştur. Hastalığın önlenmesinde bazı fungusitlerin kullanılması önerilir .Ancak buuygulama zordur ve ekonomik değildir. Ayrıca hastalığa dayanıklı kestane türlerinin ya daAsya türü kestanelerle (Örneğin, Castanea crenata) bunların çaprazlanmasından eldeedilecek melezlerin kullanılması da araştırılmalıdır. 16
  • 19. Kestane Kanseri Hastalığının Yayılmasını ve Artmasını Önleyecek Önlemler1-Hastalık etmeni fungus ,kestane ağacında çeşitli nedenlerle (böcek,kuş zararı, budama, sırıkla meyve toplama ) açılan yaralardan girer ve hastalığı başlatır.Bu nedenle ağaçlarda yara açılmamasına mümkün olduğunca dikkat edilmelidir.Meyve toplarken sırık kullanılmamalıdır.Çünkü sırıkla vurulan dallarda yaralar açılmakta ve fungus için uygun bir ortam yaratılmaktadır.2-Hastalığın bulunduğu ülkelerden hastalıklı fidan ve diğer bitki materyalleri getirilmemeli ,sağlık sertifikası istenmelidir (Dış karantina ). Yurdumuzda da hastalıkla bulaşık materyal hastalığın görülmediği yerlere götürülmemeli ve kesinlikle önlenmelidir (İç karantina ).3-Hastalığın yeni başladığı yerlerden kanserli kısımların vakit geçirmeden kesilerek alınması ve oradan uzak bir yerde yakılması gerekir.Böylece yeni kök ve sürgünlerin oluşumu sağlanmalıdır.Ağacın kesilen kısmındaki yara yerlerine aşı macunu sürülerek kapatılmalıdır.4-Kanserin epidemik olduğu meşcerelerin kesilerek en kısa zamanda temizlenip bu hastalığa dayanıklı ağaç türleriyle ağaçlandırılmaları gerekir.5-Killi ,su geçirmeyen topraklarda kestane bahçesi kurulmamalıdır.6-Yeni kestane plantasyonları, hastalığın görülmediği yerlerde ve sağlıklı ağaçlardan alınacak üretim materyalleri ile kurulmalıdır.7-Kestane kanseri dışarıdan yaralanma olmadığı takdirde 10-12 yaşına kadar etkili değildir.Ormanlarımızdaki kestane ağaçlarının büyük miktarı çok yaşlıdır.Hastalığın 10-12 yıl etkili olmaması göz önünde bulundurularak ,kestaneliklerin gençleştirilmesi tavsiye edilir.8-Kestane kanserine karşı dayanıklı olduğu bilinen Asya kökenli kestane çeşitlerinden yararlanarak ıslah çalışmaları yapılmalıdır. Bu amaçla Avrupa kestanesi anacından seleksiyon yoluyla üretilen ve hastalığa dayanıklı batı Asya (Çin kestanesi Castanea mollissima, Japon kestanesi C. crehata ) kestanesi ile çaprazlanmasından dayanıklı kestanelerin yetiştirilmesi çalışmalarına hız verilmelidir. Halen bu konuda diğer ülkelerden önemli araştırmalar yapılmaktadır.9-Doğada patojenin virulent ve hipovirulent ırklarının saptanması,vejetatif uyumlu grupların oluşturulması ,izolatlar arasında uyum sağlanıp sağlanmadığının belirlenmesi gerekmektedir.Bu amaçla kestane plantasyonlarının sörveyle çok iyi taranması,çevresinde kanserli ağaçlar olduğu halde kanser belirtisi göstermeyen ya da hafif hastalık belirtisi bulunmasına karşın sağlıklı görülen ağaçlar belirlenmelidir.Bu ağaçlardan bitki doku materyalleri alınarak yeni fidanlar yetiştirmek üzere hastalığa hastalığa duyarlılık ve dayanıklılık çalışmalarıyla başarılı hatlar elde edilmeli,dayanıklı hatların seri şekilde üretilmesinde doku kültürü tekniklerinden yararlanılmalıdır.10-Hastalık ,broşür ve konferans gibi uygulamalarla ilgili kişilere tanıtılmalıdır.11-Hastalık etmeni fungusun hipuvirulant ırkı (hastalandırma yeteneği olmayan) ise biyolojik mücadelede tedavi edici özellikte rol oynamaktadır. 17
  • 20. 18
  • 21. 19
  • 22. Gal Sineği Tasallutu ve Sekonder Mantar EnfeksiyonuGenç sürgünlerde gal-sineği tasallutu zararları (Resim a-c) ve ikincil (sekonder) mantar hastalığı (Resim b,d)Hastalık Belirtileri: Contarinia baeri adlı çam gal sineğinin ibreleri bükmesiyle ağacın en uç sürgünlerinde düzensiz ibre dökülmesi görülür: İbre kınında sarı larvalar mevcuttur (Resim b). Resim-a Resim-c Çam ibre kını zararlısı gal sineğinin etkisiyle (Thecodiplosis brachyntera ) ibrelerşişkinleşir, formu bozulur ve renk değişikliğine uğrar (Resim c). Larvaları turuncu–kırmızırenktedir. Uygun zaman ve ortamı bulan Sclerophoma pithyophila mantarı böcekten zarargörmüş ibrelerde sekonder mantar enfeksiyonuna yol açarlar (Resim b). Ölen sürgün veibreler çok kısadır, genç sürgünler siyahlaşır ( Resim d, ok ile işaretli). 20
  • 23. • Diğer Hastalık Etmenleri ile Benzerlikler: Çam sürgün ölümleri ve tepe sürgünlerindeki diğer böcek zararları ile benzerlikler gösterir.• Değerlendirme: Özellikle sıcak ve kurak yaz mevsiminden sonra, normal olarak üç yaşlı ibrelerin yaşlanmaya bağlı dökülmesi ile ilgili ibrelerde renk değişikliği görülür. Resim-b Resim -d 21
  • 24. Karaçamlarda Mantar Enfeksiyonuna ( Ascocalyx abietina ) Bağlı Sürgün Ölümleri:• Hastalık Belirtileri: İlkbaharda ve yaz mevsiminde uçtaki tomurcuk ve ibrelerin ölümünden dolayı sürgün uçları kahverengine dönüşür (Resim a); enfeksiyonun ilerlemesi ile sürgünler ve dallar kururlar ve ölürler (Resim b). Kuruyan tepe tomurcuklarından oluşan tepe sürgünlerinin altındaki yan tomurcuk sürgün vererek tepe tomurcuklarının yerine geçer (Resim b), bundan dolayı ağaç çalılaşır; şiddetli epidemilerde başlıca gençlikler olmak üzere ölümler artar, ölen sürgünler sonbaharda siyahlaşır, mantarlar toplu iğne başı büyüklüğündedir, özellikle başlangıçta dökülen ibrelerin boyu kısadır. Resim-a Resim-b• Diğer Hastalık Etmenleri ile Benzerlikler: Akut gaz zararlarında özellikle sürgün uçlarındaki ibrelerden başlayan ölümler söz konusudur. Ayrıca diğer mantar hastalıklarında da sürgün ölümleri görülür.• Değerlendirme: Özellikle sık gençliklerde nemli ve serin hava koşullarında bu mantar hastalığı görülür. Söz konusu enfeksiyon nadiren diğer çamlarda, dağ çamlarında ya da Ladinlerde de görülebilir. 22
  • 25. Mantar Enfeksiyonundan (Cenangium ferruginosum) Kaynaklanan Sürgün Ölümleri (Sürgün Seyrekleşmesi Hastalığı):• Hastalık Belirtileri: Sürgünler soluk kahverengidir ve ibresizdir (Resim). Ölmüş kabuklar üzerindeki 1–2 mm büyüklüğündeki mantarlar kuraklık etkisi ile kapanmışlardır, nemliliğin artması ile çanak şeklinde açılırlar (Resim b). Resim-a Resim-b• Diğer Hastalık Etmenleri ile Benzerlikler: Sürgün ölümleri ve böcek tasallutu.• Değerlendirme: Fidanları zayıf düşürür, en çok da sık dikilmiş gençliklerde etkili olur.• Mantar enfeksiyonlarını önlemek için orman ve ağaçlandırma sahalarında temiz bir işletmecilik uygulanmalıdır. 23

×