Implementatie Van Softwareservices in de publieke sector

262 views
198 views

Published on

0 Comments
0 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total views
262
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
9
Actions
Shares
0
Downloads
5
Comments
0
Likes
0
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

Implementatie Van Softwareservices in de publieke sector

  1. 1. SOFTWAREALBERT KUIPER EN MARIO HALFHIDEOp zoek naar een kant-en-klare universele oplossing [2]Implementatie van software-services bij de overheidBij het uitstippelen van de weg naar een nieuwe software- was natuurlijk al geregeld op het verbin- dingsniveau (ook gestandaardiseerd met ser-omgeving staat de IT-directeur voor de keuze: doorgaan met vices) en daar kwamen beschrijvingen bijmaatwerk of overstappen op een standaardoplossing. Als de hoe de operators van elkaar diensten kondentweede optie haalbaar is – zoals we hebben uitgelegd in ons gaan afnemen, zoals nummerportabiliteit. Leveranciers kregen de uitnodiging om hier-eerste artikel ‘Het nieuwe gezicht van maatwerk’ – rijst de voor pakketten op te zetten – de open inter- IT SERVICE MAGAZINE 6 ◊ OKTOBER 2008vraag hoe we deze strategie ten uitvoer kunnen brengen. faces. De IT achter deze architectuur heeft veel ontwikkelingen in de IT-markt gestimu- leerd. De generieke pakketten bijvoorbeeld, die later transformeerden in ‘Best of Breed’. trategen weten dat het opstellen aan op de behoeften van grote ondernemin- Zelfs de ontwikkeling van brokers onder-S van een strategie niet zo moeilijk is. Het probleem begint pas als hetop uitvoeren aankomt. Wij bespreken nu gen en met name overheidsinstanties. Met pakketten kunnen we zelfs de meest veel- eisende logica achter de gebruikte over- vond hierdoor een stimulans. Ondertussen bleven de toepassingen voor de publieke sector vooral ‘handwerk’, exact ge-enkele alternatieven voor implementatie van heidsprocessen configureren. maakt op de regels en voorschriften uit de pu-een build-from-scratch scenario op basis Pakketten maken aanpassing aan tal van be- blieke dienstverlening. Elke dienstverleningvan standaardsoftware die u vervolgens hoeften mogelijk, omdat ze oorspronkelijk van de overheid ligt vast in dikke stapels wet-kunt afstemmen op de eigen behoeften. We werden ontworpen als services voor gebruik geving. Alle rechten en plichten staan zwart opgaan in op verschillende asset-based strate- in een onderneming. Ze voldoen aan alge- wit. Tientallen jaren lang ontwikkelde elke in-gieën: aanschaf van Best-of-Breed-oplossin- meen zakelijke behoeften en de selectie ge- stantie haar eigen IT-oplossingen op basis vangen (BoB), kiezen voor een pakket voor beurt van bovenaf. Dit maakt aanpassingen software op maat. Met als resultaat maatwerk-Enterprise Resource Planning (ERP-platform) noodzakelijk in de manier van werken. Op systemen, gebaseerd op steeds terugkerendeof voor Software-as-a-Service (SaaS), waarbij maat ontwikkelde code daarentegen, wordt analyses van vaak soortgelijke patronen vaneen externe partner de dienstverlening levert. van onderaf ontworpen en past het bedrijf beleidsaspecten. Er ontstonden allemaal aparteAls alternatief voor een pakket softwareservi- dus perfect. De mogelijkheid tot veranderin- eilanden. Elke instantie dacht op haar eigences hebben al deze mogelijkheden hun voor- gen blijft dan ook beperkt. Alleen stapsge- manier en voerde de dienstverlening dienover-en nadelen. Het is ook belangrijk dat we niet wijze veranderingen zijn haalbaar. En de in eenkomstig uit. Nu nieuwe regelgeving wordtalleen naar de functies kijken, maar ook naar de software ingebouwde knowhow houdt ingevoerd, waarbij men taken en expertisede IT-services. Welke sourcingstrategie past opnieuw ontwikkelen van nul af aan tegen. moet delen, zijn die instanties vaak niet inhet best bij de oplossing? Als voorbeeld ne- Voor grote ondernemingen of instanties is staat samen te werken met andere instanties.men we een overheidsinstantie en kijken volledig opnieuw ontwerpen van begin afnaar de specifieke uitdagingen van deze orga- aan onmogelijk. Daarom moet een CIO het Andere Overheidnisatie. Bij de overheid is de behoefte aan in- gebruik van standaardsoftware als alternatief In Nederland besloot de centrale overheid eennovatie extra sterk aanwezig, omdat over- overwegen. Zelfs als dit betekent dat hij einde te maken aan de vele, elkaar overlap-heidsinstanties voor de uitdaging staan goed daarmee met bepaalde regels breekt en pende uitvoeringsgebieden. Als voorbeeld vansamen te werken en nieuwe zakelijke netwer- nieuwe principes vastlegt. centraal beleid noemen we de sinds 2003 inken te vormen. De telecommunicatie begon als eerste sec- Nederland gehanteerde Andere Overheid, een tor standaard met services te werken. Meer nieuw actieprogramma gericht op het verlenenWaarom services? dan twintig jaar geleden voerde de hele te- van diensten met behulp van elkaars capacitei-Pakketten op maat betekenen een alternatief lecomsector een architectuur in op basis ten. Dit betekent dat de software geschiktvoor zelf (laten) programmeren op maat, zo- van bedrijfsservices. Dit principe bleek de moet zijn voor samenwerking en toegang uitals we in ons eerste artikel hebben aange- sleutel voor de snelle groei van deze sector. andere domeinen. Organisaties dienen in staattoond. Dit alternatief sluit bovendien goed De samenwerking tussen telefoonbedrijven te zijn een net van diensten te creëren, waarbij 33
  2. 2. SOFTWAREverschillende partners kanalen en diensten Marketing- Toekenning Uitbetaling Incassoinbrengen. De kostprijs van de herstructure- campagne van recht regelingring is geraamd op enkele miljarden euro.Met software op maat kun je hier niet aan Bedrijfsfunctie 1 Bedrijfsfunctie 2 Bedrijfsfunctie 3 Bedrijfsfunctie 4beginnen. Voor een kosteneffectieve aanpak SaaS BoB ERP BoBmoeten we standaardiseren op services ennieuwe services implementeren op basis van Configuratie Configuratie Configuratie, SLA, SLA, QoS vanstandaardpakketten. U zegt dan: “Maar de le- en instellingen en instellingen contract serviceverancier en zijn pakketten weten toch nietsaf van mijn wetgeving?” Een logische vraag. Interne integratie van servicesEn dit klopt ook, maar het doet niet ter zake,want die leveranciers met hun standaard-engines weten bijvoorbeeld ook niets van de Data Beveiligingmarketingstrategie van een telecom-operator. Rechten toewijzen Actieve toepassing van regels Service-Maar de leveranciers met hun pakketten Interne mapping Toegangsrechten gebruikers repositoryhanteren wél generieke en aanpasbare prijs- Externe mapping Beheer van regelstabellen die aansluiten op alle marketingfor-mules van willekeurig welke operator. Datdoen ze door de bedrijfsregels van de engine Voorbeeld bedrijfsfuncties en distributie van bedrijfsservices bij de overheidte configureren. We kunnen dus stellen: watpakketten wél leveren zijn standaard be-schrijvingsomgevingen die de parameters Alles door elkaar Zo’n concept maakt het mogelijk een organi- IT SERVICE MAGAZINE 6 ◊ OKTOBER 2008van een dienstlevering vastleggen. Ook voor Van IT-services is het gedrag – de manier van satie zo te herpositioneren dat zij zich op dede overheid. De kern van een engine is de leveren van de dienst – omschreven in de in- kerntaken kan richten. In het schema is hetsnelle differentiatie met tabellen en regels terfaces. De serviceparameters kunnen we versturen van herinneringen geen kerntaak,tussen de ene en de andere uitvoeringsom- configureren. De parameters bepalen de ma- dit gebeurt door een partner. Die bepaalt destandigheid of klant. nier waarop de service wordt aangeboden. processtappen van de universele service voorVoor de overheid is een standaardservice een Het moet binnen de bestaande standaarden de eindgebruiker. Je kan als gebruiker wel jetoetsmodule, die snel het recht bepaalt op passen. Hierdoor kunnen we nieuwe services vervaldagen opgeven, de standaard brievenbijvoorbeeld een uitkering. Deze standaard- naadloos toevoegen aan de bestaande soft- opstellen. De kernprocessen zijn in het voor-service is gemakkelijk extern te veranderen warecomponenten. Gebruikers mogen on- beeld ingevuld op basis van een raamwerk.– zonder programmeren. Net zo gemakke- dertussen het bestaan van externe aanbiederslijk als een telecom-operator de rating-engi- niet opmerken. Stel, de eigen toekenning van Service en beheernes snel wijzigt door de nieuwe regels van rechten en de uitbetaling ondergaan uitbrei- De samenwerking en interoperabiliteit han-een prijsplan op te geven. Om te kunnen ding met een externe dienstverlener voor gen af van de mate waarin de organisaties on-deelnemen aan de nieuwe genetwerkte ar- herinneringen en incasso. Dit mag geen en- derling informatie kunnen uitwisselen. Ditchitectuur van de overheid moeten de in- kel probleem vormen en moet uitgaan van werkt alleen efficiënt met systemen die metstanties en instellingen hun IT-systemen snel standaardinterfaces. We geven in het schema elkaar samenwerken. En waarbij de servicear-aanpassen. Een adviesbureau en de systeem- een voorbeeld van de bedrijfsfuncties en ma- chitectuur garant staat voor een flexibele,integrator maken het verschil bij het creëren nieren om die in te vullen. maar gestandaardiseerde informatie-uitwisse-van een duurzaam businessmodel. De ele- De instelling voert soms een campagne om ling op basis van formele beschrijvingen inmentaire IT-bouwstenen zijn wel overal ver- bepaalde aspecten van de dienst bij een (gedeelde) repository’s. Het platform moetkrijgbaar, maar het is nog een hele kunst de- groep cliënten onder de aandacht te bren- dus op voorhand voorzien zijn van service-ze bouwstenen goed te gebruiken. Men gen. Het afdelingshoofd gebruikt hiervoor componenten en een ontwerpomgeving dientmoet een IT-architectuur ontwikkelen op een ‘op het Web geleverde’ SaaS-oplossing. de service gestalte te geven. Maar het houdtbasis van services om goed in te spelen op Voor het toekennen van een regeling toetst niet op bij de services. Het beheer is een gro-nieuwe mogelijkheden op het gebied van men de toekenning met een best of breed te verborgen taak. Alle bedrijfsservices be-software out-of-the-box en sourcing. Het be- (BoB)-oplossing, ingevuld met een pakket staan uit componenten met een front-endtekent ook dat de architect bij het opstellen voor het bepalen van de regels. Uitbetalen voor configuratie van de serviceparameters.van een architectuur naar buiten moet kij- is een standaard ERP- toepassing, en die Alle toegangsrechten voor deze gegevensken, de aanbevelingen van de NORA moet verzorgt deze functie geheel. Af en toe moet men beheren. Daarbij moet explicietvolgen en met de bedrijven in de keten moet wordt er een uitkering verkeerd verleend, aandacht worden besteed aan de rechtensamenwerken. Niet op eigen houtje slimme er volgt dus incasso. Daar is een externe le- voor het beheer van informatie (aanmaken,zaken bedenken. Daar zijn de leveranciers verancier bij betrokken die de regeling lezen en openbaar maken). Om dit goed teveel beter toe in staat, want zij hebben een weer uitvoert op hun systemen. Alles werkt doen, moeten we ook de beveiliging rond hetleveringsplicht aan een bredere markt, en samen omdat de bedrijfsfuncties (bedrijfs- beheer van een service bekijken. Welke regelsmoeten wel met universelere oplossingen services) op elkaar aansluiten. De onderlin- zijn van toepassing en hoe worden die gehan-komen. De leverancier van IT-services dient ge verbanden – de interfaces – liggen in de teerd binnen een transactie? En wie mag dezemee te bewegen. Service Repository vast in standaarden. aanpassen? Hoe is de modulaire opzet van de 35
  3. 3. SOFTWARE oplossing en het generieke hergebruik van len) in een omgeving plaatsen voor het ma- de manier als Siebel in de telecom wordt een zakelijke service geregeld? De IT-ma- ken van services (programmeren niet no- gebruikt voor de invoer van een abonne- nager dient bij de keuze voor een oplossing dig). Daarbij leggen we alle parameters vast ment in het factureringssysteem en in de niet alleen te kijken naar functionaliteit, in een algemene, gebruiksvriendelijke omge- netwerkonderdelen van het mobiele net- maar ook naar de manier waarop de soft- ving. Vaak kunnen eindgebruikers zelf een werk. Merk daarbij op dat de engine niet ware ter beschikking wordt gesteld: hosting deel van de configuratie doen, dus buiten de hoeft te draaien binnen de overheid of on- of websourcing. De keuze van de oplossing IT-afdeling om (een nieuwe prijs toevoegen derneming. Hosting is ook mogelijk. De is dan ook direct een keuze hoe de software bijvoorbeeld). De engine zelf vertegenwoor- hoster is misschien gespecialiseerd in on- te betrekken: een asset-based beslissing. digt geen inherente waarde. Wat binnen het derhoud en laten draaien van het systeem. U denkt natuurlijk: dat wordt een soort kader van regels wordt gecreëerd, geeft de Het onderhoud steunt op een betrouwbaar hutspot, al die services door elkaar gebrui- engine waarde en zin voor het bedrijf. De kader om de configuratie efficiënt bij te ken. Ja, eigenlijk wel. Dit was ook het beeld structuur van deze engines maakt het moge- werken. Wanneer op een goedgeïnformeer- dat de titel inspireerde van het boek ‘The lijk de toepassing te zien als ‘beste’. de manier de keuze valt op de juiste engine Mashup Corporation’. En u ziet het al voor u: een zeer ingewikkelde implementatie. SaaS is goedkoop door overbodige Implementatie Best-of-Breed-software (BoB) werkt met stappen weg te laten engines. Het gaat om generieke service- handlers, zoals voor het bepalen van de prijs van een telefoongesprek of het uitvoe- Als voorbeeld nemen we de provisioning- met alle generieke mogelijkheden, en daar- ren van een verzendtransactie. Deze engines engine van het vroegere Siebel. Daarmee voor de beste vorm van onderhoud ter be- IT SERVICE MAGAZINE 6 ◊ OKTOBER 2008 zijn ‘open’. De openheid ontstaat door al kon je elke order in elke omgeving van schikking staat, betekent dit natuurlijk een het gedrag extern te houden in gemakkelijk back-officetoepassingen laten uitvoeren. groot verschil voor de flexibiliteit op lange te configureren tabellen of bedrijfsregels. De Dit gold als een van de vele voordelen van termijn. En dus voor duurzaam succes en service-interface wordt gepubliceerd en is Siebel. De toegevoegde waarde van een levensvatbaarheid op de markt. De IT-orga- beschikbaar. Dit maakt deze engines univer- klassieke CRM-engine als Siebel bij de nisatie kan zich richten op het ontwerp en seel, in zakelijke zin, omdat ze geschikt zijn overheid schuilt in de mogelijkheid om bij- het onderhoud van het kader van bedrijfs- voor vele markten en businessmodellen. voorbeeld flow-through-provisioning- regels voor de engine. En zorgt ervoor dat Extern houden, wil eigenlijk zeggen dat we scripts te maken. Zoals de invoer van een de engine deel uitmaakt van het ontwerp de beschrijving van de service (in ons voor- nieuwe registratie voor de sociale zekerheid van de IT- en bedrijfsservices. beeld het bepalen van de prijs of het bestel- in de diverse afdelingsdatabases. Op dezelf- Implementatie van ERP? ERP is lange tijd vooral toegepast voor fi- IN VOGELVLUCHT nanciële transacties en de logistiek, met in- tegratie in de productieomgeving en proces- We moeten een evenwicht vinden in de vele opties bij het maken van een framework voor ser- industrie. De afgelopen vijf jaar zijn de vices, ook voor asset-based services, zoals hosting of SaaS. Een toekomstvisie van een moder- grote ERP-bedrijven van strategie veran- ne IT manager bevat in ieder geval: derd. Nu hebben ze voor overheden een zo- N Standaardservices ter ondersteuning van de overgang van transactie naar interactie. Basis geheten BPP-oplossing (Business Process kan zijn een ERP-platform, waaraan men snel gespecialiseerde functies toevoegt als zichtba- Platform). Bij deze nieuwe platforms hoort re value-drivers. een schat aan tools. Bovendien kan men de N De services zijn als bouwstenen te groeperen en voor gebruik te assembleren. Processen pas- platforms van begin af aan integreren in het sen we steeds naar wens aan, dankzij ingebouwde ontwerptools. financiële systeem. Voorbeelden zijn SAP en N Een universele service kunnen we koppelen ‘om het even met welke gegevensbron’, wat op- Oracle. Beide werken met een heel ecosys- timaal gebruik van gegevens mogelijk maakt. De onderliggende structuur van een ERP-plat- teem aan partners die instaan voor erg nut- form vormt een onzichtbare informatiestructuur. tige aanvullingen op de primaire processen. N De Web-based services worden in deze context vaak gehypet als instrument om de gebruikers Hierbij gaat men uit van gestandaardiseerde een persoonlijke ervaring te bieden. En ze tegelijk in contact te brengen met de buitenwereld serviceomschrijvingen. Als er mogelijkhe- voor actie, interactie, samenwerking, creatie en het opdoen en uitwisselen van kennis. Afde- den bestaan voor integratie in een sector- lingen kan men in de gelegenheid stellen om Web 2.0-technologie te gebruiken. Maar het is specifiek domein, biedt ERP voordelen. Een meer dan een hype: snel, effectief, en goedkoop. voorbeeld is de import- en exportfuncties N Standaardisering – niet open source – vormt de sleutel voor het gebruik van services. met een EDI-interface voor de douane, waarvan de douane zelf gebruik kan maken. De rol van de IT-afdeling verandert: de integriteit van de ‘transacties’ moet worden gewaarborgd. Op hetzelfde moment is het noodzakelijk steun te geven aan ‘wispelturige’ gebruikers, die con- Outsourcing met SaaS stant op zoek zijn naar slimme services en die alternatieve oplossingen willen voor waardevolle Met Software-as-a-Service hoeft een instan- ‘interactie’. Dit betekent dat het IT-servicebedrijf in dezelfde richting moet veranderen. tie geen pakket te kopen, te implementeren en te onderhouden. De volledige implemen-36
  4. 4. SOFTWAREtatie en het gebruik lopen via internet. De nen van studiefinanciering of sociale zorg. van dergelijke diensten insourcen en ge-toepassing wordt geconfigureerd voor een Dit verandert misschien zodra men een for- structureerd aanbieden. Het betekent dat declient en gewoon aan die client aangeboden. mule vindt om van dergelijke voorzienin- IT-directeur dit alternatief voor ‘quick wins’Met SaaS gebruikt een organisatie een com- gen een standaardproduct te maken. Tot het in zijn portfolio moet opnemen.pacte oplossing, een standaard-afdelings- zover is, maakt SaaS doeltreffende oplossin-functie, en betaalt hiervoor op basis van het gen mogelijk voor bijvoorbeeld snelle ‘mar-werkelijke gebruik: het aantal orders of bij ketingcampagnes’. Zoals in deze context het Verwijzingeneen woningbouwcorporatie bijvoorbeeld het maken van een brochure over een nieuw - Het nieuwe gezicht van maatwerk. Op zoek naar eenaantal huurders. SaaS is goedkoop door zorgpakket en het voeren van een direct kant-en-klare universele oplossing, IT Service Magazine,overbodige stappen uit het proces weg laten. marketing-campagne. Meestal is de IT-afde- M. Halfhide en A. Kuiper, nummer 3, mei 2008.De gebruikers hoeven alleen het meest ling op korte termijn niet in staat de cam- - Mashup Corporations, Andy Mulholland (Globalnoodzakelijke te doen en kunnen zelf een- pagne en de follow-up ervan te ondersteu- CTO Capgemini), Chris S. Thomas (Chief Strategistvoudige configuraties uitvoeren. nen. Maar de afdelingshoofden zullen wel Intel Corp.) and Paul Kurchina (KurMeta), EvolvedMaar er verandert wel iets. SAP, Microsoft een beroep doen op deze externe oplossin- Technologist Press, september 2006.en Oracle bieden Business ByDesign aan, gen. Waarbij zij zelf deze kleine ‘systemen’een eenvoudige ERP-oplossing in de vorm beheren en deze laten configureren door de Deel 1 van dit artikel verscheen in IT Servicevan SaaS. De prijs van 100 euro per gebrui- eindgebruikers zelf. Een interessante ont- Magazine nr. 3 (mei 2008).ker per maand lijkt niet veel voor een nieu- wikkeling. De vraag is hoe men dit aspectwe taak op een afdeling, maar is waar- optimaal kan benutten. De keuze voor SaaSschijnlijk niet erg aantrekkelijk voor een moet niet uitgaan van een behoefte aan al- ALBERT KUIPERinstelling met duizend medewerkers. ternatieve tarifering- en inkoopmodellen is managing consultant en businessAlgemene marketing/sales, facturering, her- voor ERP, ook al past deze prijsstelling erg architect IT SERVICE MAGAZINE 6 ◊ OKTOBER 2008inneringen, personeelszaken en inkoop goed bij de financiële armslag van een afde- MARIO HALFHIDEworden aangeboden op basis van dit ‘lean’ ling: geen investering, geen verplichting, ge- is vp business development and consultingSaaS-concept. SaaS biedt geen primaire makkelijk weer stoppen. De leverancier van bij Capgemini Nederland.functies voor de overheid, zoals het verle- IT-services kan het beste zelf een portfolio 37

×