KENDİ DİLİNDEN
DOĞU VE GÜNEYDOĞU ANADOLU




Yoksulluk ve Sosyal Durum Raporu
Bu araştırma   için


               tarafından yapılmıştır.
“Kendi Dilinden Doğu ve Güneydoğu Anadolu
                                             Yoksulluk ve Sosyal Durum Raporu”

...
“Kendi Dilinden Doğu ve Güneydoğu Anadolu
         Yoksulluk ve Sosyal Durum Raporu”




                                 ...
“Kendi Dilinden Doğu ve Güneydoğu Anadolu
                                             Yoksulluk ve Sosyal Durum Raporu”

...
“Kendi Dilinden Doğu ve Güneydoğu Anadolu
                                                                           Yoksu...
“Kendi Dilinden Doğu ve Güneydoğu Anadolu
                                                                Yoksulluk ve Sos...
“Kendi Dilinden Doğu ve Güneydoğu Anadolu
                                                                     Yoksulluk v...
“Kendi Dilinden Doğu ve Güneydoğu Anadolu
                                                                          Yoksul...
“Kendi Dilinden Doğu ve Güneydoğu Anadolu
                                              Yoksulluk ve Sosyal Durum Raporu”
...
“Kendi Dilinden Doğu ve Güneydoğu Anadolu
                                                                     Yoksulluk v...
“Kendi Dilinden Doğu ve Güneydoğu Anadolu
                                             Yoksulluk ve Sosyal Durum Raporu”

...
“Kendi Dilinden Doğu ve Güneydoğu Anadolu
                                                                                ...
“Kendi Dilinden Doğu ve Güneydoğu Anadolu
                                                             Yoksulluk ve Sosyal...
“Kendi Dilinden Doğu ve Güneydoğu Anadolu
                                  Yoksulluk ve Sosyal Durum Raporu”




2.1. GÖR...
“Kendi Dilinden Doğu ve Güneydoğu Anadolu
                                             Yoksulluk ve Sosyal Durum Raporu”

...
“Kendi Dilinden Doğu ve Güneydoğu Anadolu
                                               Yoksulluk ve Sosyal Durum Raporu”...
“Kendi Dilinden Doğu ve Güneydoğu Anadolu
                                             Yoksulluk ve Sosyal Durum Raporu”

...
“Kendi Dilinden Doğu ve Güneydoğu Anadolu
                                             Yoksulluk ve Sosyal Durum Raporu”

...
“Kendi Dilinden Doğu ve Güneydoğu Anadolu
                                     Yoksulluk ve Sosyal Durum Raporu”




Evli ...
“Kendi Dilinden Doğu ve Güneydoğu Anadolu
                                                Yoksulluk ve Sosyal Durum Raporu...
“Kendi Dilinden Doğu ve Güneydoğu Anadolu
                                                 Yoksulluk ve Sosyal Durum Rapor...
“Kendi Dilinden Doğu ve Güneydoğu Anadolu
                                        Yoksulluk ve Sosyal Durum Raporu”



Gör...
“Kendi Dilinden Doğu ve Güneydoğu Anadolu Yoksulluk ve Sosyal Durum Raporu”




Bölgede iş imkanı sağlayacak kurs açılması...
“Kendi Dilinden Doğu ve Güneydoğu Anadolu Yoksulluk ve Sosyal Durum Raporu”



  Bölgede iş imkanı sağlayacak kurs açılmas...
“Kendi Dilinden Doğu ve Güneydoğu Anadolu
                                     Yoksulluk ve Sosyal Durum Raporu”



   Gör...
“Kendi Dilinden Doğu ve Güneydoğu Anadolu
                                                Yoksulluk ve Sosyal Durum Raporu...
“Kendi Dilinden Doğu ve Güneydoğu Anadolu
                                                  Yoksulluk ve Sosyal Durum Rapo...
“Kendi Dilinden Doğu ve Güneydoğu Anadolu
                                             Yoksulluk ve Sosyal Durum Raporu”

...
“Kendi Dilinden Doğu ve Güneydoğu Anadolu
                                                Yoksulluk ve Sosyal Durum Raporu...
“Kendi Dilinden Doğu ve Güneydoğu Anadolu
                                           Yoksulluk ve Sosyal Durum Raporu”



...
“Kendi Dilinden Doğu ve Güneydoğu Anadolu
                                                             Yoksulluk ve Sosyal...
“Kendi Dilinden Doğu ve Güneydoğu Anadolu
                                             Yoksulluk ve Sosyal Durum Raporu”

...
“Kendi Dilinden Doğu ve Güneydoğu Anadolu
                                                 Yoksulluk ve Sosyal Durum Rapor...
Doğum sırası veya sonrasında çocuk ve anne
                  ölümü sebepleri hakkındaki düşünceler




*Birden çok cevap a...
“Kendi Dilinden Doğu ve Güneydoğu Anadolu
         Yoksulluk ve Sosyal Durum Raporu”




                                 ...
“Kendi Dilinden Doğu ve Güneydoğu Anadolu
                                                   Yoksulluk ve Sosyal Durum Rap...
“Kendi Dilinden Doğu ve Güneydoğu Anadolu
                                                  Yoksulluk ve Sosyal Durum Rapo...
“Kendi Dilinden Doğu ve Güneydoğu Anadolu
                                               Yoksulluk ve Sosyal Durum Raporu”...
“Kendi Dilinden Doğu ve Güneydoğu Anadolu
                                                 Yoksulluk ve Sosyal Durum Rapor...
“Kendi Dilinden Doğu ve Güneydoğu Anadolu
                                                Yoksulluk ve Sosyal Durum Raporu...
“Kendi Dilinden Doğu ve Güneydoğu Anadolu
                                        Yoksulluk ve Sosyal Durum Raporu”




Ai...
“Kendi Dilinden Doğu ve Güneydoğu Anadolu
                                    Yoksulluk ve Sosyal Durum Raporu”




İkamet...
“Kendi Dilinden Doğu ve Güneydoğu Anadolu
                                                                  Yoksulluk ve S...
“Kendi Dilinden Doğu ve Güneydoğu Anadolu
                                Yoksulluk ve Sosyal Durum Raporu”




Hanedeki c...
“Kendi Dilinden Doğu ve Güneydoğu Anadolu
                               Yoksulluk ve Sosyal Durum Raporu”




Hanedeki te...
“Kendi Dilinden Doğu ve Güneydoğu Anadolu
                                                 Yoksulluk ve Sosyal Durum Rapor...
“Kendi Dilinden Doğu ve Güneydoğu Anadolu
                                                    Yoksulluk ve Sosyal Durum Ra...
“Kendi Dilinden Doğu ve Güneydoğu Anadolu
                                                          Yoksulluk ve Sosyal Du...
“Kendi Dilinden Doğu ve Güneydoğu Anadolu
                                                  Yoksulluk ve Sosyal Durum Rapo...
“Kendi Dilinden Doğu ve Güneydoğu Anadolu
                                              Yoksulluk ve Sosyal Durum Raporu”
...
“Kendi Dilinden Doğu ve Güneydoğu Anadolu
                                             Yoksulluk ve Sosyal Durum Raporu”

...
“Kendi Dilinden Doğu ve Güneydoğu Anadolu
         Yoksulluk ve Sosyal Durum Raporu”




                                 ...
“Kendi Dilinden Doğu ve Güneydoğu Anadolu
                                                     Yoksulluk ve Sosyal Durum R...
“Kendi Dilinden Doğu ve Güneydoğu Anadolu
                                           Yoksulluk ve Sosyal Durum Raporu”



...
“Kendi Dilinden Doğu ve Güneydoğu Anadolu
                                        Yoksulluk ve Sosyal Durum Raporu”




Gö...
“Kendi Dilinden Doğu ve Güneydoğu Anadolu
                                                              Yoksulluk ve Sosya...
“Kendi Dilinden Doğu ve Güneydoğu Anadolu
                                                        Yoksulluk ve Sosyal Duru...
“Kendi Dilinden Doğu ve Güneydoğu Anadolu
                                Yoksulluk ve Sosyal Durum Raporu”




Göç sonras...
“Kendi Dilinden Doğu ve Güneydoğu Anadolu
                                          Yoksulluk ve Sosyal Durum Raporu”


Gü...
“Kendi Dilinden Doğu ve Güneydoğu Anadolu
                                  Yoksulluk ve Sosyal Durum Raporu”




Yaşanan ...
“Kendi Dilinden Doğu ve Güneydoğu Anadolu
                                  Yoksulluk ve Sosyal Durum Raporu”




Yaşanan ...
“Kendi Dilinden Doğu ve Güneydoğu Anadolu
                                                       Yoksulluk ve Sosyal Durum...
“Kendi Dilinden Doğu ve Güneydoğu Anadolu
                                                      Yoksulluk ve Sosyal Durum ...
“Kendi Dilinden Doğu ve Güneydoğu Anadolu
                                                                   Yoksulluk ve ...
“Kendi Dilinden Doğu ve Güneydoğu Anadolu
         Yoksulluk ve Sosyal Durum Raporu”




                                 ...
“Kendi Dilinden Doğu ve Güneydoğu Anadolu
                            Yoksulluk ve Sosyal Durum Raporu”

Annenin etnik kök...
“Kendi Dilinden Doğu ve Güneydoğu Anadolu
                            Yoksulluk ve Sosyal Durum Raporu”




Babanın etnik ...
“Kendi Dilinden Doğu ve Güneydoğu Anadolu
                                                          Yoksulluk ve Sosyal Du...
“Kendi Dilinden Doğu ve Güneydoğu Anadolu
                                                      Yoksulluk ve Sosyal Durum ...
“Kendi Dilinden Doğu ve Güneydoğu Anadolu
                                                            Yoksulluk ve Sosyal ...
“Kendi Dilinden Doğu ve Güneydoğu Anadolu
                                                 Yoksulluk ve Sosyal Durum Rapor...
“Kendi Dilinden Doğu ve Güneydoğu Anadolu
                                                                     Yoksulluk v...
“Kendi Dilinden Doğu ve Güneydoğu Anadolu
                                                                            Yoks...
“Kendi Dilinden Doğu ve Güneydoğu Anadolu
                                                                 Yoksulluk ve So...
“Kendi Dilinden Doğu ve Güneydoğu Anadolu
         Yoksulluk ve Sosyal Durum Raporu”




                                 ...
“Kendi Dilinden Doğu ve Güneydoğu Anadolu
                                   Yoksulluk ve Sosyal Durum Raporu”


Töre cina...
“Kendi Dilinden Doğu ve Güneydoğu Anadolu
                                               Yoksulluk ve Sosyal Durum Raporu”...
“Kendi Dilinden Doğu ve Güneydoğu Anadolu
                                               Yoksulluk ve Sosyal Durum Raporu”...
“Kendi Dilinden Doğu ve Güneydoğu Anadolu
                                        Yoksulluk ve Sosyal Durum Raporu”




Bi...
“Kendi Dilinden Doğu ve Güneydoğu Anadolu
                                                             Yoksulluk ve Sosyal...
“Kendi Dilinden Doğu ve Güneydoğu Anadolu
                                                              Yoksulluk ve Sosya...
“Kendi Dilinden Doğu ve Güneydoğu Anadolu
                           Yoksulluk ve Sosyal Durum Raporu”


Aşirete aidiyet

...
“Kendi Dilinden Doğu ve Güneydoğu Anadolu
                                    Yoksulluk ve Sosyal Durum Raporu”



Aşiret ...
“Kendi Dilinden Doğu ve Güneydoğu Anadolu
                               Yoksulluk ve Sosyal Durum Raporu”




Çocuk sayıs...
“Kendi Dilinden Doğu ve Güneydoğu Anadolu
         Yoksulluk ve Sosyal Durum Raporu”




                                 ...
“Kendi Dilinden Doğu ve Güneydoğu Anadolu
                                               Yoksulluk ve Sosyal Durum Raporu”...
“Kendi Dilinden Doğu ve Güneydoğu Anadolu
                                     Yoksulluk ve Sosyal Durum Raporu”


Özgürce...
“Kendi Dilinden Doğu ve Güneydoğu Anadolu
                                 Yoksulluk ve Sosyal Durum Raporu”



Siyasal te...
“Kendi Dilinden Doğu ve Güneydoğu Anadolu
                                                  Yoksulluk ve Sosyal Durum Rapo...
“Kendi Dilinden Doğu ve Güneydoğu Anadolu
                                     Yoksulluk ve Sosyal Durum Raporu”




Bazı ...
“Kendi Dilinden Doğu ve Güneydoğu Anadolu
         Yoksulluk ve Sosyal Durum Raporu”




                                 ...
“Kendi Dilinden Doğu ve Güneydoğu Anadolu
                             Yoksulluk ve Sosyal Durum Raporu”




Mutluluk sevi...
“Kendi Dilinden Doğu ve Güneydoğu Anadolu
                                                    Yoksulluk ve Sosyal Durum Ra...
“Kendi Dilinden Doğu ve Güneydoğu Anadolu
                                               Yoksulluk ve Sosyal Durum Raporu”...
“Kendi Dilinden Doğu ve Güneydoğu Anadolu
                                                        Yoksulluk ve Sosyal Duru...
“Kendi Dilinden Doğu ve Güneydoğu Anadolu
                                                Yoksulluk ve Sosyal Durum Raporu...
2008




KENDİ DİLİNDEN DOĞU VE GÜNEYDOĞU ANADOLU
YOKSULLUK VE SOSYAL DURUM RAPORU




                                   ...
Kendi Dilinden Doğu Ve Güneydoğu Anadolu
                                                           Yoksulluk Ve Sosyal Du...
Kendi Dilinden Doğu Ve Güneydoğu Anadolu
                                                              Yoksulluk Ve Sosyal...
Kendi Dilinden Doğu Ve Güneydoğu Anadolu
                                                        Yoksulluk Ve Sosyal Durum...
Kendi Dilinden Doğu Ve Güneydoğu Anadolu
                                                            Yoksulluk Ve Sosyal D...
Kendi Dilinden Doğu Ve Güneydoğu Anadolu
                                                               Yoksulluk Ve Sosya...
Kendi Dilinden Doğu Ve Güneydoğu Anadolu
                                                             Yoksulluk Ve Sosyal ...
Kendi Dilinden Doğu ve Güneydoğu Anadolu Yoksulluk ve Sosyal Durum Raporu
Upcoming SlideShare
Loading in …5
×

Kendi Dilinden Doğu ve Güneydoğu Anadolu Yoksulluk ve Sosyal Durum Raporu

8,748 views
8,481 views

Published on

1.
ARAŞTIRMANIN KİMLİĞİ

2.
DEMOGRAFİK ÖZELLİKLER

3.
EKONOMİK ÖZELLİKLER

4.
DOĞU’DA VE DİĞER İLLERDE YAŞAM


5.
KÜLTÜREL/ETNİK KONULAR

6.
GELENEKLER – TÖRE DİNİ ALGI 7.SİYASİ KONULAR


8. GELECEK


KENDİDİLİNDEN DOĞU VE GÜNEYDOĞU ANADOLU YOKSULLUK VE SOSYAL DURUM RAPORU

Bu araştırmanın temel amacı, Doğu ve Güneydoğu meselesi çözümüne o bölgede bizzat yaşayan ve o bölgeden göçmüş kişilerin tespit ve önerilerinden yola çıkarak katkı sağlamak ve bu verilerden hareketle bölgeye dair yoksulluğu giderici projeler üretmektir.


Bugüne kadar hazırlanmış Doğu ve Güneydoğu Raporları derlenmiş, analiz edilerek rapor haline getirilmiştir.

Yüzyüze anket tekniği ile 2 ayrı alan araştırması yapılmıştır.
2.1. Doğu Ve Güneydoğu İllerinde Yaşayanlar : 2512 Denek Uygulanan İller : Toplam 17 il


2. 2. Batıİllerine GöçmüşDoğu Ve Güneydoğulular Araştırması: 1270 Denekli Uygulanan İller : Toplam 7 il



Odak grup toplantısı tekniği ile Diyarbakır, Erzurum ve İstanbul’da 3 toplantı, 11 farklı grupla yarı yapılandırılmış derinlemesine görüşme tekniği ile 341 görüşme gerçekleştirilmiştir.

1.4.3.1. Odak Grup Toplantıları :
Diyarbakır, Erzurum ve İstanbul’da Sivil Toplum Kuruluşları Temsilcileri, Akademisyenler, Kültür -Sanat çevresi, Yerel medya temsilcileri gibi kişilerin katılımıyla 3 toplantı yapılmıştır.
1.4.3.2. Yarı Yapılandırılmış Derinlemesine Görüşmeler :
341 birebir derinlemesine görüşmeler yapılmıştır.


“Kendi Dilinden Doğu ve Güneydoğu Anadolu Yoksulluk ve Sosyal Durum Raporu”


2.1. GÖRÜŞÜLEN KİŞİNİN DEMOGRAFİK ÖZELLİKLERİ

Görüşülen kişinin çalışma durumu:




“Kendi Dilinden Doğu ve Güneydoğu Anadolu Yoksulluk ve Sosyal Durum Raporu”
Evli bireylerin evlenme türleri

Evli bireylerin yaptıkları nikah türleri



“Kendi Dilinden Doğu ve Güneydoğu Anadolu Yoksulluk ve Sosyal Durum Raporu”
Bölgede okuma – yazma kursu açılması durumunda görüşülen bireyin veya aile bireylerinin kursa gitme isteği

“Kendi Dilinden Doğu ve Güneydoğu Anadolu Yoksulluk ve Sosyal Durum Raporu”
Bölgede Kürtçe okuma – yazma kursu açılması durumunda
görüşülen bireyin veya aile bireylerinin kursa gitme isteği


“Kendi Dilinden Doğu ve Güneydoğu Anadolu Yoksulluk ve Sosyal Durum Raporu”
Görüşülen bireylerin bölgede meslek edindirme
kursu isteme durumları


Bölgede iş imkanı sağlayacak kurs açılmasını isteyenlerin,
istedikleri branşlar


*Birden çok cevap alınmıştır.


“Kendi Dilinden Doğu ve Güneydoğu Anadolu Yoksulluk ve Sosyal Durum Raporu”
Görüşülen bireylerin herhangi bir

“Kendi Dilinden Doğu ve Güneydoğu Anadolu Yoksulluk ve Sosyal Durum Raporu”
2.2. HANEHALKININ DEMOGRAFİK ÖZELLİKLERİ



“Kendi Dilinden Doğu ve Güneydoğu Anadolu Yoksulluk ve Sosyal Durum Raporu”
Hanede 6 -22 yaş arası bireylerin okula devam etme durumu



“Kendi Dilinden Doğu ve Güneydoğu Anadolu Yoksulluk ve Sosyal Durum Raporu”
Hanedeki 6 yaşından büyük bireylerin çalışma durumu


Hanede 15 yaşından küçük bireylerin
yetim ya da öksüz olma durumu



“Kendi Dilinden Doğu ve Güneydoğu Anadolu Yoksulluk ve Sosyal Durum Raporu”
Hanede doğum esnasında veya doğumu takip eden günlerde
ve/veya haftalarda anne veya çocuk ölümü olma durumu






“Kendi Dilinden Doğu ve Güneydoğu Anadolu Yoksulluk ve Sosyal Durum Raporu”
Türkiye standartlarına göre kendi gelir durumları için yaptıkları
tanımlamalar(%)*


“Kendi Dilinden Doğu ve Güneydoğu Anadolu Yoksulluk ve Sosyal Durum Raporu”
Aile gelirinin aile geçimi için yeterli olma durumu*(%)


“Kendi Dilinden Doğu ve Güneydoğu Anadolu Yoksulluk ve Sosyal Durum Raporu”
Evinizin bir

Published in: News & Politics
0 Comments
0 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total views
8,748
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
128
Actions
Shares
0
Downloads
171
Comments
0
Likes
0
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

Kendi Dilinden Doğu ve Güneydoğu Anadolu Yoksulluk ve Sosyal Durum Raporu

  1. 1. KENDİ DİLİNDEN DOĞU VE GÜNEYDOĞU ANADOLU Yoksulluk ve Sosyal Durum Raporu
  2. 2. Bu araştırma için tarafından yapılmıştır.
  3. 3. “Kendi Dilinden Doğu ve Güneydoğu Anadolu Yoksulluk ve Sosyal Durum Raporu” 1. ARAŞTIRMANIN KİMLİĞİ 2. DEMOGRAFİK ÖZELLİKLER 3. EKONOMİK ÖZELLİKLER 4. DOĞU’DA VE DİĞER İLLERDE YAŞAM 5. KÜLTÜREL/ETNİK KONULAR 6. GELENEKLER – TÖRE DİNİ ALGI 7. SİYASİ KONULAR 8. GELECEK 3
  4. 4. “Kendi Dilinden Doğu ve Güneydoğu Anadolu Yoksulluk ve Sosyal Durum Raporu” 4
  5. 5. “Kendi Dilinden Doğu ve Güneydoğu Anadolu Yoksulluk ve Sosyal Durum Raporu” KENDİ DİLİNDEN DOĞU VE GÜNEYDOĞU ANADOLU YOKSULLUK VE SOSYAL DURUM RAPORU 5
  6. 6. “Kendi Dilinden Doğu ve Güneydoğu Anadolu Yoksulluk ve Sosyal Durum Raporu” Bu araştırmanın temel amacı, Doğu ve Güneydoğu meselesi çözümüne o bölgede bizzat yaşayan ve o bölgeden göçmüş kişilerin tespit ve önerilerinden yola çıkarak katkı sağlamak ve bu verilerden hareketle bölgeye dair yoksulluğu giderici projeler üretmektir. 6
  7. 7. “Kendi Dilinden Doğu ve Güneydoğu Anadolu Yoksulluk ve Sosyal Durum Raporu” Bu çalışma, Haziran – Eylül 2008 tarihleri arasında yapılmıştır. 7
  8. 8. “Kendi Dilinden Doğu ve Güneydoğu Anadolu Yoksulluk ve Sosyal Durum Raporu” Bugüne kadar hazırlanmış Doğu ve Güneydoğu Raporları derlenmiş, analiz edilerek rapor haline getirilmiştir. 8
  9. 9. “Kendi Dilinden Doğu ve Güneydoğu Anadolu Yoksulluk ve Sosyal Durum Raporu” Yüzyüze anket tekniği ile 2 ayrı alan araştırması yapılmıştır. 2.1. Doğu Ve Güneydoğu İllerinde Yaşayanlar : 2512 Denek Uygulanan İller : Toplam 17 il 9
  10. 10. “Kendi Dilinden Doğu ve Güneydoğu Anadolu Yoksulluk ve Sosyal Durum Raporu” Uygulanan İlçeler : Toplam 51 ilçe 10
  11. 11. “Kendi Dilinden Doğu ve Güneydoğu Anadolu Yoksulluk ve Sosyal Durum Raporu” 2. 2. Batı İllerine Göçmüş Doğu Ve Güneydoğulular Araştırması : 1270 Denekli Uygulanan İller : Toplam 7 il 11
  12. 12. “Kendi Dilinden Doğu ve Güneydoğu Anadolu Yoksulluk ve Sosyal Durum Raporu” Uygulanan İlçeler: Toplam 45 ilçe 12
  13. 13. “Kendi Dilinden Doğu ve Güneydoğu Anadolu Yoksulluk ve Sosyal Durum Raporu” Odak grup toplantısı tekniği ile Diyarbakır, Erzurum ve İstanbul’da 3 toplantı, 11 farklı grupla yarı yapılandırılmış derinlemesine görüşme tekniği ile 341 görüşme gerçekleştirilmiştir. 1.4.3.1. Odak Grup Toplantıları : Diyarbakır, Erzurum ve İstanbul’da Sivil Toplum Kuruluşları Temsilcileri, Akademisyenler, Kültür - Sanat çevresi, Yerel medya temsilcileri gibi kişilerin katılımıyla 3 toplantı yapılmıştır. 13
  14. 14. “Kendi Dilinden Doğu ve Güneydoğu Anadolu Yoksulluk ve Sosyal Durum Raporu” 1.4.3.2. Yarı Yapılandırılmış Derinlemesine Görüşmeler : 341 birebir derinlemesine görüşmeler yapılmıştır. 14
  15. 15. “Kendi Dilinden Doğu ve Güneydoğu Anadolu Yoksulluk ve Sosyal Durum Raporu” 2.1. GÖRÜŞÜLEN KİŞİNİN DEMOGRAFİK ÖZELLİKLERİ 2.2. HANEHALKININ DEMOGRAFİK ÖZELLİKLERİ 15
  16. 16. “Kendi Dilinden Doğu ve Güneydoğu Anadolu Yoksulluk ve Sosyal Durum Raporu” 2.1. GÖRÜŞÜLEN KİŞİNİN DEMOGRAFİK ÖZELLİKLERİ Görüşülen kişinin çalışma durumu: 16
  17. 17. “Kendi Dilinden Doğu ve Güneydoğu Anadolu Yoksulluk ve Sosyal Durum Raporu” Sosyal güvence sahipliği(%) DOĞU & GÜNEYDOĞU İLLERİNDE YAŞAYANLAR 17
  18. 18. “Kendi Dilinden Doğu ve Güneydoğu Anadolu Yoksulluk ve Sosyal Durum Raporu” Bireylerin sahip oldukları sosyal güvenlik kuruluşları %64.1 %56.7 18
  19. 19. “Kendi Dilinden Doğu ve Güneydoğu Anadolu Yoksulluk ve Sosyal Durum Raporu” Evli bireylerin evlenme türleri Evli bireylerin yaptıkları nikah türleri 19
  20. 20. “Kendi Dilinden Doğu ve Güneydoğu Anadolu Yoksulluk ve Sosyal Durum Raporu” Evli bireylerin evlendikleri yaşlar 20
  21. 21. “Kendi Dilinden Doğu ve Güneydoğu Anadolu Yoksulluk ve Sosyal Durum Raporu” Bölgede okuma – yazma kursu açılması durumunda görüşülen bireyin veya aile bireylerinin kursa gitme isteği 21
  22. 22. “Kendi Dilinden Doğu ve Güneydoğu Anadolu Yoksulluk ve Sosyal Durum Raporu” Bölgede Kürtçe okuma – yazma kursu açılması durumunda görüşülen bireyin veya aile bireylerinin kursa gitme isteği 22
  23. 23. “Kendi Dilinden Doğu ve Güneydoğu Anadolu Yoksulluk ve Sosyal Durum Raporu” Görüşülen bireylerin bölgede meslek edindirme kursu isteme durumları 23
  24. 24. “Kendi Dilinden Doğu ve Güneydoğu Anadolu Yoksulluk ve Sosyal Durum Raporu” Bölgede iş imkanı sağlayacak kurs açılmasını isteyenlerin, istedikleri branşlar *Birden çok cevap alınmıştır. 24
  25. 25. “Kendi Dilinden Doğu ve Güneydoğu Anadolu Yoksulluk ve Sosyal Durum Raporu” Bölgede iş imkanı sağlayacak kurs açılmasını isteyenlerin, istedikleri branşlar 25 *Birden çok cevap alınmıştır.
  26. 26. “Kendi Dilinden Doğu ve Güneydoğu Anadolu Yoksulluk ve Sosyal Durum Raporu” Görüşülen bireylerin herhangi bir vakfa veya derneğe üyelik durumları(%) 26
  27. 27. “Kendi Dilinden Doğu ve Güneydoğu Anadolu Yoksulluk ve Sosyal Durum Raporu” 2.2. HANEHALKININ DEMOGRAFİK ÖZELLİKLERİ Hanede 15 yaşından küçük bireylerin hastane veya sağlık ocağında doğma durumu 27
  28. 28. “Kendi Dilinden Doğu ve Güneydoğu Anadolu Yoksulluk ve Sosyal Durum Raporu” Hanede 15 yaşından küçük bireylerin aşılarını yaptırma durumu Aşılarını yaptırdım/yaptırıyorum 28
  29. 29. “Kendi Dilinden Doğu ve Güneydoğu Anadolu Yoksulluk ve Sosyal Durum Raporu” Hanede 6 - 22 yaş arası bireylerin okula devam etme durumu 29
  30. 30. “Kendi Dilinden Doğu ve Güneydoğu Anadolu Yoksulluk ve Sosyal Durum Raporu” Hanede 6 -22 yaşa arası okula devam etmeyenlerin okula devam etmeme nedeni: Ekonomik yetersizlik * Birden çok cevap alınmıştır. 30
  31. 31. “Kendi Dilinden Doğu ve Güneydoğu Anadolu Yoksulluk ve Sosyal Durum Raporu” Hanedeki 6 yaşından büyük bireylerin çalışma durumu Hanede 15 yaşından küçük bireylerin yetim ya da öksüz olma durumu 31
  32. 32. “Kendi Dilinden Doğu ve Güneydoğu Anadolu Yoksulluk ve Sosyal Durum Raporu” Hanesel özür dağılımı Ortopedik özürlü Zihinsel özürlü Görme özürlü Dile ve konuşma özürlü İşitme özürlü * Birden çok cevap alınmıştır. 32
  33. 33. “Kendi Dilinden Doğu ve Güneydoğu Anadolu Yoksulluk ve Sosyal Durum Raporu” Hanede doğum esnasında veya doğumu takip eden günlerde ve/veya haftalarda anne veya çocuk ölümü olma durumu 33
  34. 34. “Kendi Dilinden Doğu ve Güneydoğu Anadolu Yoksulluk ve Sosyal Durum Raporu” Çocuk ölümü sayısı Anne ölümü sayısı *Bu soruya 1 kişi cevap vermemiştir. 34
  35. 35. Doğum sırası veya sonrasında çocuk ve anne ölümü sebepleri hakkındaki düşünceler *Birden çok cevap alınmıştır. 35
  36. 36. “Kendi Dilinden Doğu ve Güneydoğu Anadolu Yoksulluk ve Sosyal Durum Raporu” 36
  37. 37. “Kendi Dilinden Doğu ve Güneydoğu Anadolu Yoksulluk ve Sosyal Durum Raporu” Ailenin aylık toplam geliri DOĞU & GÜNEYDOĞU İLLERİNDE YAŞAYANLAR DİĞER İLLERDE YAŞAYANLAR 37
  38. 38. “Kendi Dilinden Doğu ve Güneydoğu Anadolu Yoksulluk ve Sosyal Durum Raporu” Türkiye standartlarına göre kendi gelir durumları için yaptıkları tanımlamalar(%)* 38
  39. 39. “Kendi Dilinden Doğu ve Güneydoğu Anadolu Yoksulluk ve Sosyal Durum Raporu” Aile gelirinin aile geçimi için yeterli olma durumu*(%) 39
  40. 40. “Kendi Dilinden Doğu ve Güneydoğu Anadolu Yoksulluk ve Sosyal Durum Raporu” Ekonomik durumun geçen seneye göre değişimi(%) DOĞU & GÜNEYDOĞU İLLERİNDE YAŞAYANLAR DİĞER İLLERDE YAŞAYANLAR 40
  41. 41. “Kendi Dilinden Doğu ve Güneydoğu Anadolu Yoksulluk ve Sosyal Durum Raporu” Evinizin bir ay geçinmesi için gerekli olan miktar (YTL )(%) 41
  42. 42. “Kendi Dilinden Doğu ve Güneydoğu Anadolu Yoksulluk ve Sosyal Durum Raporu” Ailede okula gidenleri eğitim masraflarının rahatça karşılanabilme durumu 42
  43. 43. “Kendi Dilinden Doğu ve Güneydoğu Anadolu Yoksulluk ve Sosyal Durum Raporu” İkamet edilen konutun mülkiyet durumu 43
  44. 44. “Kendi Dilinden Doğu ve Güneydoğu Anadolu Yoksulluk ve Sosyal Durum Raporu” Evdeki eşyalar ile ilgili sahiplik oranları(%) (Bu grafik, evinde o eşyadan var olduğunu belirtenlerin yüzdesini göstermektedir.) DOĞU & GÜNEYDOĞU İLLERİNDE YAŞAYANLAR DİĞER İLLERDE YAŞAYANLAR 44
  45. 45. “Kendi Dilinden Doğu ve Güneydoğu Anadolu Yoksulluk ve Sosyal Durum Raporu” Hanedeki cep telefonu sayısı 45
  46. 46. “Kendi Dilinden Doğu ve Güneydoğu Anadolu Yoksulluk ve Sosyal Durum Raporu” Hanedeki televizyon sayısı 46
  47. 47. “Kendi Dilinden Doğu ve Güneydoğu Anadolu Yoksulluk ve Sosyal Durum Raporu” Son altı aydır hanede en çok pişirilen 3 yemek * Birden çok cevap alınmıştır. 47
  48. 48. “Kendi Dilinden Doğu ve Güneydoğu Anadolu Yoksulluk ve Sosyal Durum Raporu” Batıdaki hanelerin geçim kaynakları *Birden çok cevap alınmıştır. 48
  49. 49. “Kendi Dilinden Doğu ve Güneydoğu Anadolu Yoksulluk ve Sosyal Durum Raporu” Batıya göç etmeden önce geçim kaynakları (Cevapların yüzdesi – Deneklerin yüzdesi) *Birden çok cevap alınmıştır. 49
  50. 50. “Kendi Dilinden Doğu ve Güneydoğu Anadolu Yoksulluk ve Sosyal Durum Raporu” Görüşülen kişin veya hane bireylerinin mevsimlik işçi olma durumu DOĞU VE GÜNYEDOĞU İLLERİNDE YAŞAYANLAR 50
  51. 51. “Kendi Dilinden Doğu ve Güneydoğu Anadolu Yoksulluk ve Sosyal Durum Raporu” Bir iş kurmak amacıyla 5000 YTL'lik bir yardım verilse, iş kurma isteği 51
  52. 52. “Kendi Dilinden Doğu ve Güneydoğu Anadolu Yoksulluk ve Sosyal Durum Raporu” 5000 YTL yardım verilmesi durumunda kurulabilecek işler 52
  53. 53. “Kendi Dilinden Doğu ve Güneydoğu Anadolu Yoksulluk ve Sosyal Durum Raporu” 53
  54. 54. “Kendi Dilinden Doğu ve Güneydoğu Anadolu Yoksulluk ve Sosyal Durum Raporu” Devlet eliyle ya da zorunlu olarak göçe maruz kalmış olma durumu ( DOĞU & GÜNYEDOĞU İLLERİNDE YAŞAYANLAR) 54
  55. 55. “Kendi Dilinden Doğu ve Güneydoğu Anadolu Yoksulluk ve Sosyal Durum Raporu” Göçe maruz kalanların kaç yıl önce göç ettikleri 55
  56. 56. “Kendi Dilinden Doğu ve Güneydoğu Anadolu Yoksulluk ve Sosyal Durum Raporu” Göçe maruz kalanların nereden göç ettikleri 56
  57. 57. “Kendi Dilinden Doğu ve Güneydoğu Anadolu Yoksulluk ve Sosyal Durum Raporu” Göç etme nedenleri *Birden çok cevap alınmıştır. 57
  58. 58. “Kendi Dilinden Doğu ve Güneydoğu Anadolu Yoksulluk ve Sosyal Durum Raporu” İkamet edilen ilde yaşamaktan mutlu olma ve asıl memlekete geri dönme isteği 57,5 *Bu soruya 3 kişi cevap vermemiştir. 58
  59. 59. “Kendi Dilinden Doğu ve Güneydoğu Anadolu Yoksulluk ve Sosyal Durum Raporu” Göç sonrası uyum sorunu yaşama 59
  60. 60. “Kendi Dilinden Doğu ve Güneydoğu Anadolu Yoksulluk ve Sosyal Durum Raporu” Günlük hayatta bir sorun ile karşılaşıldığında başvurulan kişi 60
  61. 61. “Kendi Dilinden Doğu ve Güneydoğu Anadolu Yoksulluk ve Sosyal Durum Raporu” Yaşanan bölgenin temel sorunları 61
  62. 62. “Kendi Dilinden Doğu ve Güneydoğu Anadolu Yoksulluk ve Sosyal Durum Raporu” Yaşanan bölgenin temel sorunları 62
  63. 63. “Kendi Dilinden Doğu ve Güneydoğu Anadolu Yoksulluk ve Sosyal Durum Raporu” Ülkemizin Doğu Anadolu ve Güneydoğu Anadolu bölgelerinde yaşanan sorunlara getirilen tanımlamalar (%) DOĞU & GÜNEYDOĞU İLLERİNDE YAŞAYANLAR DİĞER İLLERDE YAŞAYANLAR 63
  64. 64. “Kendi Dilinden Doğu ve Güneydoğu Anadolu Yoksulluk ve Sosyal Durum Raporu” Kitle iletişim araçları ve ahlaki-kültürel yozlaşma DOĞU & GÜNEYDOĞU İLLERİNDE YAŞAYANLAR DİĞER İLLERDE YAŞAYANLAR 64
  65. 65. “Kendi Dilinden Doğu ve Güneydoğu Anadolu Yoksulluk ve Sosyal Durum Raporu” Suriye, Irak ve İran'da yaşayan insanlarla akrabalık durumu* Akraba bulunan ülkeler (Bu soru, Suriye, Irak ve İran'da akrabaları olduğunu belirtenlere sorulmuştur.)?* * Birden çok cevap alınmıştır. 65
  66. 66. “Kendi Dilinden Doğu ve Güneydoğu Anadolu Yoksulluk ve Sosyal Durum Raporu” 66
  67. 67. “Kendi Dilinden Doğu ve Güneydoğu Anadolu Yoksulluk ve Sosyal Durum Raporu” Annenin etnik kökeni 67
  68. 68. “Kendi Dilinden Doğu ve Güneydoğu Anadolu Yoksulluk ve Sosyal Durum Raporu” Babanın etnik kökeni 68
  69. 69. “Kendi Dilinden Doğu ve Güneydoğu Anadolu Yoksulluk ve Sosyal Durum Raporu” Bireyin etnik kökeni (Bu soru, anne ve babasının etnik kökeni farklı olanlara sorulmuştur.) 69
  70. 70. “Kendi Dilinden Doğu ve Güneydoğu Anadolu Yoksulluk ve Sosyal Durum Raporu” Eşlerin etnik kökeni (Bu soru, evli veya daha önce evlenmiş olanlara sorulmuştur.) 70
  71. 71. “Kendi Dilinden Doğu ve Güneydoğu Anadolu Yoksulluk ve Sosyal Durum Raporu” Farklı etnik kökenden biri ile evlenmeyi olumlama (%) (Bu soru, bekar olduğunu belirtenlere sorulmuştur.)* DOĞU & GÜNEYDOĞU İLLERİNDE YAŞAYANLAR DİĞER İLLERDE YAŞAYANLAR 71
  72. 72. “Kendi Dilinden Doğu ve Güneydoğu Anadolu Yoksulluk ve Sosyal Durum Raporu” Ayrımcılığa uğrama durumu(%)* DOĞU & GÜNEYDOĞU İLLERİNDE YAŞAYANLAR DİĞER İLLERDE YAŞAYANLAR 72
  73. 73. “Kendi Dilinden Doğu ve Güneydoğu Anadolu Yoksulluk ve Sosyal Durum Raporu” Ayrımcılığa uğranılan alanlar (Bu soru, ayrımcılığa uğradığını düşündüğünü belirtenlere sorulmuştur.)* * Birden çok cevap alınmıştır. 73
  74. 74. “Kendi Dilinden Doğu ve Güneydoğu Anadolu Yoksulluk ve Sosyal Durum Raporu” Ayrımcılık yapanlar (Bu soru, ayrımcılığa uğradığını düşündüğünü belirtenlere sorulmuştur.)* * Birden çok cevap alınmıştır. 74
  75. 75. “Kendi Dilinden Doğu ve Güneydoğu Anadolu Yoksulluk ve Sosyal Durum Raporu” Din ile olan ilişki seviyesi(%) DOĞU & GÜNEYDOĞU İLLERİNDE YAŞAYANLAR DİĞER İLLERDE YAŞAYANLAR 75
  76. 76. “Kendi Dilinden Doğu ve Güneydoğu Anadolu Yoksulluk ve Sosyal Durum Raporu” 76
  77. 77. “Kendi Dilinden Doğu ve Güneydoğu Anadolu Yoksulluk ve Sosyal Durum Raporu” Töre cinayetlerine aileden kurban 77
  78. 78. “Kendi Dilinden Doğu ve Güneydoğu Anadolu Yoksulluk ve Sosyal Durum Raporu” Berdelin onaylanma durumu DOĞU & GÜNEYDOĞU İLLERİNDE DİĞER İLLERDE YAŞAYANLAR YAŞAYANLAR 78
  79. 79. “Kendi Dilinden Doğu ve Güneydoğu Anadolu Yoksulluk ve Sosyal Durum Raporu” Kızların istenmeyen evlilik durumlarına karşı davranış 79
  80. 80. “Kendi Dilinden Doğu ve Güneydoğu Anadolu Yoksulluk ve Sosyal Durum Raporu” Birinci dereceden katl durumunda davranış 80
  81. 81. “Kendi Dilinden Doğu ve Güneydoğu Anadolu Yoksulluk ve Sosyal Durum Raporu” Töre cinayetlerinin sebepleri *Doğu: Doğu ve Güneydoğu İllerinde Yaşayanlar *Diğer: Diğer İllerde Yaşayanlar 81
  82. 82. “Kendi Dilinden Doğu ve Güneydoğu Anadolu Yoksulluk ve Sosyal Durum Raporu” Töre cinayetleri için önerilen çözümler(%)* *Doğu: Doğu ve Güneydoğu İllerinde Yaşayanlar *Diğer: Diğer İllerde Yaşayanlar 82
  83. 83. “Kendi Dilinden Doğu ve Güneydoğu Anadolu Yoksulluk ve Sosyal Durum Raporu” Aşirete aidiyet 83
  84. 84. “Kendi Dilinden Doğu ve Güneydoğu Anadolu Yoksulluk ve Sosyal Durum Raporu” Aşiret kararlarının bağlayıcılığı 84
  85. 85. “Kendi Dilinden Doğu ve Güneydoğu Anadolu Yoksulluk ve Sosyal Durum Raporu” Çocuk sayısında üst limit 85
  86. 86. “Kendi Dilinden Doğu ve Güneydoğu Anadolu Yoksulluk ve Sosyal Durum Raporu” 86
  87. 87. “Kendi Dilinden Doğu ve Güneydoğu Anadolu Yoksulluk ve Sosyal Durum Raporu” En sevilen 3 siyasi şahıs veya fikir adamı * Birden çok cevap alınmıştır. 87
  88. 88. “Kendi Dilinden Doğu ve Güneydoğu Anadolu Yoksulluk ve Sosyal Durum Raporu” Özgürce siyasi tercih yapabilme durumu 88
  89. 89. “Kendi Dilinden Doğu ve Güneydoğu Anadolu Yoksulluk ve Sosyal Durum Raporu” Siyasal temsilde kim önde?(%) 89
  90. 90. “Kendi Dilinden Doğu ve Güneydoğu Anadolu Yoksulluk ve Sosyal Durum Raporu” Türkiye'nin Avrupa Birliği (AB) konusundaki tavrı (%)* DOĞU & GÜNEYDOĞU İLLERİNDE YAŞAYANLAR DİĞER İLLERDE YAŞAYANLAR 90
  91. 91. “Kendi Dilinden Doğu ve Güneydoğu Anadolu Yoksulluk ve Sosyal Durum Raporu” Bazı ülkelere yakınlık hissetme durumu 91
  92. 92. “Kendi Dilinden Doğu ve Güneydoğu Anadolu Yoksulluk ve Sosyal Durum Raporu” 92
  93. 93. “Kendi Dilinden Doğu ve Güneydoğu Anadolu Yoksulluk ve Sosyal Durum Raporu” Mutluluk seviyesi 93
  94. 94. “Kendi Dilinden Doğu ve Güneydoğu Anadolu Yoksulluk ve Sosyal Durum Raporu” Hükümetin yeni açıkladığı GAP Eylem Planı'ndan haberdar olma durumu 94
  95. 95. “Kendi Dilinden Doğu ve Güneydoğu Anadolu Yoksulluk ve Sosyal Durum Raporu” GAP Eylem Planı’nın faydası (DOĞU & GÜNYEDOĞU İLLERİNDE YAŞAYANLAR) KENDİNİZ İÇİN 95
  96. 96. “Kendi Dilinden Doğu ve Güneydoğu Anadolu Yoksulluk ve Sosyal Durum Raporu” Gelecek tahayyülleri ve umut(%) DOĞU & GÜNEYDOĞU İLLERİNDE YAŞAYANLAR DİĞER İLLERDE YAŞAYANLAR 96
  97. 97. “Kendi Dilinden Doğu ve Güneydoğu Anadolu Yoksulluk ve Sosyal Durum Raporu” Güneydoğu ve Doğu Anadolu'da yaşanan sorunlara ilişkin çözüm önerileri 97
  98. 98. 2008 KENDİ DİLİNDEN DOĞU VE GÜNEYDOĞU ANADOLU YOKSULLUK VE SOSYAL DURUM RAPORU 1
  99. 99. Kendi Dilinden Doğu Ve Güneydoğu Anadolu Yoksulluk Ve Sosyal Durum Raporu Giriş Doğu ve Güneydoğu Anadolu bölgelerimizde yaşanan sorunlarla ilgili tespit ve çözümler düşünülür ve ifade edilirken meselenin ne olarak tanımlandığı, hangi kavramların kullanıldığı çok önemlidir. Zira, quot;Kürt sorunuquot; dendiğinde, Kürtlerin genelini içine alan negatif bir durumdan söz edilir; quot;Güneydoğu meselesiquot; dendiğinde, mahiyeti her ne ise quot;meselequot; Güneydoğu Anadolu Bölgesi ile sınırlandırılmış olur; quot;Terörquot; vurgusu yapıldığında sorunun diğer boyutları göz ardı edilip bütün mesele güvenlik ve asayiş zeminine indirgenmiş olur. quot;Terörquot;le beraber quot;bölücülük, dış düşmanların Türkiye'yi parçalamak istemesiquot; vb. teşh isler de 'haklılık' zemini bulmaya başlar. Bu sebeple, ilk iş olarak zihinlerimizi kavramların daraltıcı ve sınırlandırıcı etkisinden kurtarmak gerekir. Bölgenin sorunları iç içe geçmiş durumdadır. Bu bakımdan mesele çok özneli, çok katmanlı ve çok sebepli olarak algılanmak ve anlaşılmak zorundadır. Dolayısıyla, konuyu tekil ve indirgemeci bakış açılarıyla sadece ekonomik ya da sadece etnik veya demokratik vb. yönüyle ele almanın kimseye bir faydası olmaz. Araştırma verileri bölge halkının, meseleyi temel olarak önem sırasıyla aşağıdaki bağlamlarda ele aldığını ortaya koymaktadır. • Ekonomik Boyut • Etnik Boyut • Şiddet/Terör Boyutu • Demokrasi ve İnsan Hakları Boyutu • Eğitim Boyutu • Toplumsal Boyut
  100. 100. Kendi Dilinden Doğu Ve Güneydoğu Anadolu Yoksulluk Ve Sosyal Durum Raporu Araştırma Verilerine Göre Sorunların Bağlamları ve Çözüm Önerileri A. Ekonomik Boyut 1. Bölge halkı sorunların kaynağını birinci derecede ekonomik faktörlerle tanımlamaktadır. Bunlar içinde de işsizlik başı çekmektedir. 2. Bölgenin ekonomik geri kalmışlığına köklü, kalıcı ve sahici çözümler bulunmalı, bölge devletleri ile vize ve gümrük ilişkileri kolaylaştırılmalı, sınır ticareti geliştirilmelidir. 3. Bölge için ve bölgeye özgü mikro ölçekli kalkınma modelleri, sosyal politikalar ve istihdam politikası geliştirilmelidir. Bu politikaların içten bir bakışla hazırlanması zorunludur. Üst ve uzak bakışlı projeler tutmamaktadır. Bölgenin dokusu, bu paralelde yapılan işleri dışlamaktadır. 4. Bölge iklim yapısı ve diğer özellikleriyle yoksulluğu hak etmiyor. GAP projesi, bir sosyal proje olarak ele alınıp, bölgenin yaralarının sarılmasında kullanılmalıdır. 5. Doğu ile Batı bölgeleri arasında başlamış bulunan sivil yardımlaşma köprüleri güçlendirilmeli, bu etkinliklere devam edilmelidir. Bu bağlamda devlet STK’ların önünü açmalı ve onları daha etkin kılmalıdır. 6. Ergenekon türü yapılanmalar ile Güneydoğudaki sorun arasında bir bağlantı bulunduğu düşünülmektedir. Bölgedeki sorun iyice derinleşsin diye gayret eden örgütlenmeler mevcuttur. Bu tür yapılanmalar tasfiye edilmelidir. 7. Bölgenin sosyoekonomik yapısının üst sınıfını oluşturan ve bölgeyi kalkındıracak olan kanaat önderleri büyük şehirlere göç etmiştir. Bunu diğer nüfus takip etmiştir. Vaki olan insan göçü, beyin göçü ve sermaye göçü sebebiyle kırsal bölgelerin insansızlaştırılması, yoksulluğun ve başka sorunların diğer bir sebebidir. 8. Suriye, Irak ve İran gibi komşu ülkelerin sınır bölgeleriyle beşerî, turistik, ekonomik, ticarî, kültürel vb. ilişkiler geliştirilmelidir. Özellikle Irak’taki Kürt yerleşim bölgeleri ve yönetimi ile iyi ilişkiler kurulmalı ve geliştirilmeli. Yasadışı silah, insan ve uyuşturucu trafiği üzerindeki kontroller, doğal ekonomik ilişkileri zedeleyecek şekilde yürütülmemelidir. 9. Parçalanmış bulunan ailelerin birleştirilmesine imkân tanınmalıdır. Bu ailelerin varsa ikinci ülkedeki mal ve mülkiyet varlıkları teminat altına alınmalıdır. 10. Bölgenin ekonomik yapısı çevre devletlerle oluşacak sınır ticareti ile güçlendirilebilir. Tarih boyunca bölge ticareti hiç bu kadar kopuk olmamıştı. Bölgede yaygın bir sınır ticareti ağı kurularak pazar büyütülebilir; bu durum fuarlarla desteklenebilir. 11. Bölgenin en temel ekonomik varlığı tarım ve hayvancılığa dayanmaktaydı. Bu sebeple zorunlu göçle kente gelen insanlar ağırlıklı olarak eğitimsiz kesimden olmuştur. Eğitimsiz insanlar yeni şehre ve yeni işlere uyum sağlayamamıştır.
  101. 101. Kendi Dilinden Doğu Ve Güneydoğu Anadolu Yoksulluk Ve Sosyal Durum Raporu 12. Göç bölgenin sosyal dokusunu bozmuştur. Köylerden boşalıp gelen kalabalıklar bölgede yer alan kentlerdeki gecekondulaşmayı kontrol edilemez boyutlara taşımış, yurtsuz ve işsiz insanlar, şehir yaşamında problemleri arttırmıştır. 13. Kırsal bölgeden kentlere göç edenler için kapsamlı bir geriye dönüş programı hazırlanmalı. Bir kısım insanlar kent yaşamının rahatlığına alışmış ve geriye dönmek istemiyor olabilir. Konunun hukuki ve sosyal boyutları düşünülerek geniş çerçeveli bir program uygulanmalıdır. 14. Bölgedeki yoksulluk ve diğer ekonomik problemlerin bir nedeni de ulaşım yollarının yeterli olmamasıdır. Bölge en kısa zamanda her türlü ulaşım imkânlarına kavuşturulmalıdır. 15. Sosyal yardımlarda, halkı tembelleştirecek yöntemlerden kaçınılmalıdır. Çalışmadan geçinen bir sınıf oluştuğundan, sosyal yardımlar çok dikkatli yapılmalı; halkı alan değil onları üretken kılan mesleki eğitimler verilmelidir. Yoksulluk sorunu geçici bireysel yardımlarla değil, istihdamla giderilmelidir. 16. Bölgedeki sanayi yatırımları tarım ve hayvancılığı destekler nitelikte olmalıdır. Teşvikler verilirken, eğitici ve öğretici bir yöntem takip edilmelidir. 17. Bir yandan sosyal riski azaltma programları başlamıştır. Doğrudan yardımlar yerine bu tür istihdam ve meslek kazandırıcı işlere yönelmek gerekir. Bu konuda olumlu uygulamalar geliştirilerek ve yaygınlaştırılarak devam ettirilmelidir. B. B. Etnik Boyut 18. Araştırmamıza göre bölge halkı soruna, ikinci sırada, “Kürt sorunu” tanımlaması yapmaktadır. Ancak, Kürt sorununun tanımlanması, resmi politika olarak “Kürt kimliğinin tanınması” ve “Kürtçe dilinin serbestleştirilmesi” olarak yapılmaktadır. Bu yapılırken, ülke bütünlüğünün korunmasına da özellikle vurgu yapılmaktadır. 19. Ulus devlet bölgeye tekelci bir bakış açısıyla bakmaktadır. Bölgede yaşayan insanlar, biz Türk’üz, Kürt’üz ama hepimiz bu ülkenin vatandaşıyız; askere gidiyoruz, vergi veriyoruz; bu ülke Doğusuyla Batısıyla birdir, Doğu batınca Batı da zarar görür demektedir. Bu mesaj karşılıksız bırakılmamalıdır. 20. Kimlik tanınmasının, her kademe ve alana yansıması sağlanmalı. Belki, anayasada şu veya bu kimlik yer almaz, ama şu veya bu kimlik beyanı ve talebinin önündeki yasal ve anayasal engeller ortadan kaldırılabilir. Bunun için form anlamında üniter yapıyı değiştirmek gerekmez, belki bugüne kadar ısrarlı olunan yaklaşımlara daha eleştirel bakılabilir.
  102. 102. Kendi Dilinden Doğu Ve Güneydoğu Anadolu Yoksulluk Ve Sosyal Durum Raporu 21. Resmi dil Türkçe olmak üzere, isteğe bağlı ana dil veya ana dilde eğitim yapma imkânları Kürtçe veya başka dil konuşan gruplar için tanınmalıdır. Ayrıca Kürtçe seçmeli ders olarak okutulabilir. İleri bir adım olarak üniversitelerimizden birinde Kürdoloji enstitüsü kurulabilir. 22. İsteğe bağlı olarak bütün dil grupları, medya yoluyla kendilerini görünür kılmak isterlerse (gazete, dergi, kitap, tv, radyo, kaset, video, film, cd, dvd, internet vs.) engellerle karşılaşmamalıdırlar. Bu çerçevede TRT'de Kürtçe kanal faaliyete geçmeli, özel televizyon yayınlarına izin verilmelidir. Başka diller için de TRT'de yayın saatleri konulabilir, isteğe bağlı olarak konulmalıdır. 23. Etnik kimliğinden dolayı ayrımcılığa maruz kaldığını söyleyen kesimlere göre çözüm; etnik kimliğin fırsat eşitliğine engel teşkil etmemesi; objektif liyakat, hizmet, ehliyet ve fayda kıstas seçilerek, gizli veya dolaylı ayrımcılıklara karşı etkili mücadele edilmesidir. 24. Yerel ve tarihsel isimler iade edilebilir; köy, dağ, tepe, göl, bölge, nehir, otlak, mezra, ova, yayla, şahıs, aşiret v.b. için eski ismi veya çift isim (Türkçe ve Kürtçe) kullanılabilir. C. Şiddet/Terör Boyutu 25. Sorun, bölge insanı tarafından üçüncü sırada “terör sorunu” olarak tanımlamaktadır. Yani, sorun “ekonomik sorun” veya “Kürt sorunu” değil, “terör sorunudur” denilmektedir. 26. Şiddetin sona erdirilmesi çabaları bir yana, sorunun kaynaklarına inip sahici ve kalıcı çözümler bulunup hayata geçirilmesi ve sorunun sosyolojik temellerine inilmesi zorunludur. 27. Fiilen kan dökmemiş olup dağa çıkmış herkes için kapsamlı bir af çıkarılmalıdır. 28. Halkımızın genelinde ortak payda olan dinin adil, birleştirici ve bütünleştirici gücünden yararlanılmalı, kardeşlik ve işbirliği ruhu güçlendirilmeli, birlik ve beraberliğin bölünme ve parçalanmadan daha yararlı ve hayırlı olduğu fikri anlatılmalı; bu bir eğitim politikası olarak alınmalıdır. D. Demokrasi ve İnsan Hakları Boyutu 29. Bölge insanına göre sorun, dördüncü sırada “demokratik olup olmama sorunu”dur. Devletin üst bakışında Kürtleri bir sorun olarak görme ön yargısı vardır. Bu ön yargı terk edilmeli. Ön yargılar terk edilince nelerin olabileceği bazı güzel örneklerle tecrübe edilmiştir. Gaffar Okkan’ın ortaya koymuş olduğu yaklaşım, bölgede adalet ve demokrasi sorunu olduğunu ama istenirse çözülebileceğini göstermiştir. 30. Bu bağlamda onarıcı adalet sisteminin kurulması gerekir. Bölgenin kırılgan yapısından dolayı insanlar kolay suçlanmaktadırlar. Güven veren, onaran, kabul görmüş bir adalet mekanizması öncelikli faydalar oluşturabilir. 31. Yerel yönetimler güçlendirilmelidir. Katı merkeziyetçilikten vazgeçilmeli, merkezi politik otoriteyi zedelemeden yerinden yönetime geçilmelidir.
  103. 103. Kendi Dilinden Doğu Ve Güneydoğu Anadolu Yoksulluk Ve Sosyal Durum Raporu 32. Katı, modernleştirici ulus devlet bakışı, yerini, yine üniter ama daha esnek, yapıcı, paylaşımcı, yereli ve bireyi önemseyen bir modele bırakmalıdır. 33. Konuya egemenlik meselesi olarak bakanlar vardır. Bu bakış açısı halkı devreden çıkaran bir bakış açısıdır. Bundan kaçınılması gereklidir. 34. İnsan haklarına tam riayet edilmelidir. Her türlü etnik ve bölgesel ayırımlara son verilmelidir. Baskı, işkence, hukuk ihlalleri ve özel uygulamalara son verilmeli, faili meçhuller aydınlatılmalıdır. 35. Güneydoğu’da PKK’nın varlığı, ülkeyi güvenlik eksenli politikalara mahkum etmekte, bu da uzun vadede tüm ülkenin demokratikleşmesinin önünde bir engel teşkil etmektedir. 36. Irkçılığı ve nefreti körükleyen tutum ve davranışlara karşı tavizsiz önlemler alınırken, sorunun kendisi ve çözüm yollarıyla ilgili sağlıklı tartışmalar yapılmalı, ifade özgürlüğü özenle korunmalı, demokrasi müzakereci siyaset temelinde geliştirilmelidir. 37. Devlet ile halk arasında karşılıklı güven ortamının tesis edilmesi gerekmektedir. Devlet hep ilk adımı halktan beklememelidir. Bölge halkı atılan olumlu bir adımı çabuk algılar ve o da devlete doğru adım atar. 38. Bölge devletten çok şey beklemektedir. Bu durum aslında çözüm umuduna işarettir. Devletin çok eleştirilmesi çözüm odağının orası olmasındandır. Soruna bütüncül yaklaşan bir zihniyet problemin üstesinden gelebilir. 39. Siyasi partiler temsil biçimlerini yeniden gözden geçirmek zorundadırlar. Bünyelerini ağalardan, aşiretlerden ve türedi zenginlerden oluşan siyasal nitelikten arındırmalı. E. Eğitim Boyutu 40. Bölgenin en öncelikli sorunlarından biri eğitim sorunudur. Okullaşma oranı yükseltilmeli ve okullara ulaşım imkânları geliştirilmelidir. 41. Eğitim, toplumsal barışa katkı sağlayacak bir içerikle toplumun tüm kesimlerine yaygınlaştırılmalı. Bu çerçevede, dini eğitimin birleştirici olma özelliği göz önünde bulundurulmalı. 42. Eğitim, tıpkı yatırım konusu gibi, güvenlik meselesi ile iç içe geçmiş olduğundan kısır bir döngüye kurban gitmekte ve sorunlar çözümsüz kalmaktadır. 43. Eğitim kurumları Türkiye’nin her yanındaki kardeş okullar eliyle yenilenebilir. Bu çerçevede pek çok STK el ele vererek işbirliğine gitmelidir. 44. Halka mesleki teknik eğitimler verilmelidir. Mesleki eğitimin önemli bir yanını, tarım ve hayvancılık eğitimleri teşkil etmelidir.
  104. 104. Kendi Dilinden Doğu Ve Güneydoğu Anadolu Yoksulluk Ve Sosyal Durum Raporu F. Toplumsal Boyut 45. Türkiye’deki toplum kesimleri arasında, etnik kimlik kaynaklı bir sorun yoktur. Sorun şiddete sürüklenmeye çalışılan bir ortamda böyle bir olgunun varmış gibi gösterilmesidir. 46. İnsanların sosyal barışa inanmaları gerekmektedir. Hepsinden önemlisi yaşanan şiddet ortamının sorumlusu olarak bütün halkı gören genellemeci yaklaşım sona erdirilmeli. Özellikle, bu hususta yayın yapan medya yönlendirmelerine kapılmamalıdır. 47. Türk ve Kürt halkı arasında derin ve kalıcı husumetlere yol açabilecek davranışlardan kaçınılmalı, kışkırtıcı yayın yapan medya üzerinde sivil baskılar arttırılmalıdır. Mesela, farklı etnik gruplardan medya takibi yapan sivil izleme komiteleri oluşturulmalıdır. 48. Araştırmaya katılanlara göre bölgenin bir diğer sorun kaynağı ağalık sistemidir. Medyada yansıtıldığı gibi olmamakla ve bir kısım koruyucu, kollayıcı etkileri olmasına rağmen ağalık sistemi eleştirilmektedir. Siyaset ve ticaret ağalar eliyle yapılmaktadır. Sosyal yardımlarda, ekonomik yardım ve yatırımlarda ağalık etkisi vardır. Kimi sivil toplum kuruluşları bile ağalık sistemi tarafından kontrol edilmektedir. Bu yapı orta ve uzun vadeli politikalarla çözülmelidir. Toprak reformu yapılmalıdır, siyaset ağalık sisteminin dışında kendine imkân alanları yaratmalıdır. 49. Bölgede bir türedi zenginler tabakası oluşmuştur. Bunun olumsuz ekonomik ve sosyal yansımaları sıradan halk üzerinde yıpratıcı etkiye sahiptir. Bu sebeple, yardım ve yatırımlar doğrudan halkın alacağı ve faydalanacağı şekilde planlanmalı ve gerçekleştirilmelidir. 50. STK’lar öncü, yönlendirici, eğitici ve örgütleyici olmalıdırlar. Sorunların çözümünde aktif rol alarak, yol gösterici olmalıdırlar. 51. STK’lar, cemaatler ve dini gruplar bölgenin akil adamları ile birlikte karşılıklı güven oluşturma konusunda görev alabilirler. 52. Kimi medya kuruluşlarının yansıttığı ve zihinlerde oluşturduğu Doğu ve Güneydoğu Anadolu ile gerçek Doğu ve Güneydoğu Anadolu birbirinden çok farklı olabilmektedir. Elli kişinin yaptığı gösterinin, bütün bölge yapıyormuş gibi algılanacak şekilde sunulması, bölge insanına bakışta derin ve sarsıcı etkiler oluşturmaktadır.

×