Uploaded on

First upload. Just seeking out the possibilities. Some elements (naturally) don't work, such as the videoclips and moving images.

First upload. Just seeking out the possibilities. Some elements (naturally) don't work, such as the videoclips and moving images.

More in: Education
  • Full Name Full Name Comment goes here.
    Are you sure you want to
    Your message goes here
    Be the first to comment
    Be the first to like this
No Downloads

Views

Total Views
539
On Slideshare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
2

Actions

Shares
Downloads
0
Comments
0
Likes
0

Embeds 0

No embeds

Report content

Flagged as inappropriate Flag as inappropriate
Flag as inappropriate

Select your reason for flagging this presentation as inappropriate.

Cancel
    No notes for slide

Transcript

  • 1.  
  • 2.
    • Welkom bij het
    • HISTORISCH
    • INFORMATIECENTRUM
    • Noordoost Fryslân
  • 3. Even voorstellen… Het Historisch Informatiecentrum Noordoost Fryslân is er voor iedereen die meer wil weten over de cultuur, geschiedenis en mensen van en uit de regio Noordoost Fryslân of hiernaar onderzoek wil doen. Bibliotheek Dokkum en Streekarchief Noordoost Fryslân werken hier samen om de bezoeker op een laagdrempelige manier wegwijs te maken in een veelzijdig aanbod aan informatie.
  • 4. Even voorstellen… Als u geïnteresseerd bent in familie- of persoonsgeschiedenis, geschiedenis van het dorp, de wijk of de straat waar u woont, de geschiedenis van een vereniging of bedrijf, of de geschiedenis van het door u bewoonde pand, of interesse heeft in landschapsontwikkelingen, scheepvaart, onderwijs, regionale politieke geschiedenis, dan bent u bij ons aan het juiste adres.
  • 5. Wat vindt u bij ons?
    • In onze publieksruimte is een collectie met naslagwerken en publicaties gericht op de regionale geschiedenis en het lokale erfgoed aanwezig.
    • Voor het doen van zelfstandig onderzoek zijn er computers en studietafels aanwezig.
  • 6. Wat vindt u bij ons?
    • In de aangrenzende studiezaal van het streekarchief kan men originele archiefstukken uit het archiefdepot aanvragen en raadplegen.
    • Opgesteld staan archiefinventarissen, microfiches van doop-, trouw-, en begraafboeken van vóór 1811, microfiches van de burgerlijke stand na 1811, naamindexen op bevolkingsregisters en andere veel gebruikte archiefstukken.
    • Tevens is opgesteld een collectie boeken van en over familiestambomen.
  • 7. Onderzoek doen Onderzoek doen kan op velerlei manieren en iedereen zal zo zijn of haar eigen manier van onderzoek ontwikkelen en/of toepassen. Hier willen wij toch een korte indruk geven van de mogelijkheden van onderzoek en hoe u daarbij een beroep kunt doen op de zojuist genoemde literatuur en bronnen, en het internet.
  • 8. Onderzoek doen Of u nu een historisch of een genealogisch onderzoek doet: veel onderzoek begint met een literatuuronderzoek .
  • 9. Onderzoek doen Literatuuronderzoek brengt in beeld wat er mogelijk al gepubliceerd is over uw onderzoeksonderwerp. Door raadpleging van de literatuur wordt meer meer kennis vergaard over het onderwerp en wordt deze kennis specialistischer. Literatuur is niet alleen boeken, tijdschriften, encyclopedieën en atlassen, maar óók websites!
  • 10. Onderzoek doen Voor literatuuronderzoek kunt u bij ons een beroep doen op de in het Historisch Informatiecentrum aanwezige naslagwerken en publicaties. De werken die u hier terugvindt zijn gerangschikt op trefwoord. Voor een specifieke zoekvraag kunt u bij de centrale informatiebalie terecht.
  • 11. Onderzoek doen Het kan zijn dat literatuuronderzoek al genoeg en voldoende antwoorden op uw vragen biedt. Het is echter óók mogelijk dat uw onderzoeksonderwerp en onderzoeks-doelen het wenselijk dan wel noodzakelijk maken om archiefonderzoek te doen!
  • 12. Onderzoek doen Met archiefonderzoek kan getracht worden geschiedenis zichtbaar te maken die ‘verborgen’ is in de diverse bronnen die het archief rijk is. Voorbeelden van dergelijke bronnen zijn archiefstukken afkomstig uit gemeentearchieven (o.a. registers van de Burgerlijke Stand, bevolkingsregisters en belastingsadministratie) en particuliere archieven (o.a. bedrijfsarchieven, kerkarchieven en schoolarchieven).
  • 13. Onderzoek doen Voor archiefonderzoek kan men terecht in de studiezaal van het streekarchief. Nadat u zich heeft gemeld bij de centrale informatiebalie helpt één van onze medewerkers u verder op weg.
  • 14. Neem nu bijvoorbeeld… Aan de hand van twee onderzoeks-onderwerpen laten we zien wat gericht zoekwerk in literatuur, archiefmateriaal en internet ons aan informatie kan opleveren.
  • 15. Van burenplicht tot begrafenisvereniging We beginnen met een historisch onderzoeksonderwerp: Het ontstaan van begrafenisverenigingen in Noordoost Fryslân.
  • 16. Van burenplicht tot begrafenisvereniging De geschiedenis van de begrafenisverenigingen in Fryslân begint eind 19e eeuw, begin 20e eeuw. Het ontstaan van deze eerste begrafenis-verenigingen in de dorpen betekende het einde van een gebruik dat al langer bestond: de burenplicht. Op z’n Frysk: de buorrenplicht . De burenplicht hield in dat bij het overlijden van een persoon de buren verplicht waren te helpen bij het afleggen (uitkleden en wassen) van de dode, het halen van de kist, het dragen van de kist naar het graf en het luiden van de klok.
  • 17. Van burenplicht tot begrafenisvereniging Meestal was iedere volwassene (van 18 jaar tot 70 jaar) buurtplichtig. In het geval een buurtgenoot verhinderd was dan mocht deze een vervanger zoeken en aanstellen. In de 18e eeuw werden hier en daar in Fryslân de rechten en plichten betreffende de buurtplicht op papier gezet. Het is ondermeer dankzij deze documenten dat wij het één en ‘t ander weten over deze gebruiken.
  • 18. Van burenplicht tot begrafenisvereniging Zoals gezegd staan de publicaties en naslagwerken in de collectie van het informatiecentrum op trefwoord gerangschikt. Twee titels die terug te vinden zijn in onze collectie en die een algemeen beeld schetsen van rouw- en begrafenisgewoonten in Friesland zijn bijvoorbeeld Zand erover: Friese rouw- en begrafenisgewoonten van G.I.W. Dragt en S.J. van der Molen’s “Men zal de naasten bereid vinden”: burenplicht in de 18e en 19e eeuw. De eerste titel vindt men onder het trefwoord ‘rouwgewoonten’ en de tweede titel onder ‘sociale dienstverlening’.
  • 19. Van burenplicht tot begrafenisvereniging Specifiekere werken over de later in diverse Noordoost Friese dorpen ontstane begrafenisverenigingen zijn terug te vinden onder het trefwoord van een dorp. Onder ‘Anjum’ is bijvoorbeeld ondergebracht Niemand ontvlucht het slagveld van de dood van H. Iedema over de begrafenisvereniging ‘De Laatste Eer’ te Anjum en onder ‘Rinsumageest’ vindt men Want onze tijd is altijd daar door J. van Breeden over de begrafenisvereniging ‘ Gedenkt te sterven’ te Rinsumageest en Sijbrandahuis .
  • 20. Van burenplicht tot begrafenisvereniging Bij het gebruik van archiefstukken in het kader van een onderzoek kan men vele kanten op. We zouden onder meer kunnen kijken of er aan de hand van een authentiek archiefstuk te illustreren valt wat de burenplicht destijds inhield. Men kan hiervoor bijvoorbeeld enkele zinnen citeren uit de inhoud van zo’n stuk. Een representatief reglement van de burenplicht in Noordoost Fryslân dat terug te vinden is in het streekarchief is het Dokkumse Reglement voor de buurvrouwen , opgetekend in 1752.
  • 21. Een blik op de eerste bladzijde van dit archiefstuk!
  • 22. Van burenplicht tot begrafenisvereniging Wat viel hier zoal te lezen? Doordat we hier te maken hebben met een archiefstuk uit de 18e eeuw ging het lezen hiervan niet zonder moeite. We zullen een passage uitlichten! Artikel 1 Zo wanneer er een Vrouw op de buurt komt te overlijden zal ieder buurvrouw die in de stad is en niet zwanger zij, binnen een kwartier uurs na het bekend maken, moeten aan het sterfhuis compareren, bij verbeurte van zes stuivers door de zes naaste doch de andere vier stuivers des naaste zullen speciaal verplicht zijn het lijk het eerste te moeten aantasten of een andere in dezelfde plaats te bezorgen…
  • 23. Van burenplicht tot begrafenisvereniging We zien in deze passage in 18e eeuwse bewoordingen waartoe de burenplicht onder meer verplichtte. * * *
  • 24. De Helders, een ondernemende familie Veel mensen zijn nieuwsgierig naar hun voorouders. Zij zoeken antwoorden op vragen als: wie waren mijn voorouders? Waar woonden zij? Wie waren hun kinderen en hoe leefden ze? Zij doen genealogisch onderzoek. Aan de hand van de familie Helder laten we de mogelijkheden van genealogisch onderzoek in het Historisch Informatiecentrum zien.
  • 25. De Helders, een ondernemende familie Een oude 35 meter hoge fabriekschoorsteen… Het is een opvallende verschijning in het landschap van Eastrum! Het is de schoorsteen van de voormalige stoomsteenfabriek die daar in 1873 werd opgericht door Jan Pieterszoon Helder. In onze regio werd de fabriek, die tot 1968 in bedrijf is geweest, bekend vanwege de vervaardiging van de zo herkenbare, rode strengperssteen. De Noordoost Friese kleigrond die bijzonder rijk was aan ijzer deed de steen rood worden tijdens het bakken. Tegenwoordig valt het gebouw van ‘t Tichelwurk , zoals de fabriek heette, als industrieel monument te bewonderen.
  • 26. De Helders, een ondernemende familie De mensen die genealogisch onderzoek naar de familie Helder gedaan hebben, zullen de loopbaankeuze van fabriekseigenaar Jan Helder niet geheel verrassend vinden. Zij zien een patroon: Jan Helder komt namelijk uit een invloedrijke familie van steen-, pan- en tegelbakkers, houthandelaren en molenaars!
  • 27. De Helders, een ondernemende familie Wij lopen nu stapsgewijs de belangrijkste genealogische onderzoeksbronnen bij langs. Daarna betrekken we deze bronnen nog kort op fabrieksoprichter Jan Helder. Een fotoportret van Jan Helder
  • 28. De Helders, een ondernemende familie De eerste stap bij een (eigen) genealogisch onderzoek is doorgaans het verzamelen van gegevens van binnen de eigen familiekring. Voor de akten van de burgerlijke stand geldt namelijk dat deze pas na 50 tot 100 jaar openbaar gemaakt worden. De inhoud van trouwboekjes of andere familiedocumenten geeft daarom een startpunt voor onderzoek.
  • 29. De Helders, een ondernemende familie Daarna vormen de registers van de burgerlijke stand na 1811 en de bevolkingsregisters de belangrijkste bronnen. Als men verder teruggaat komt men uit bij de kerkelijke doop-, trouw- en begraafboeken voor 1811. Deze bronnen kunnen aangevraagd worden in de studiezaal van het streekarchief.
  • 30. De Helders, een ondernemende familie Nu een groot deel van deze gegevens in toenemende mate digitaal beschikbaar wordt gemaakt, is het internet ook een zeer bruikbare bron.
  • 31. De Helders, een ondernemende familie Om te zoeken binnen Fryslân voor genealogische gegevens kan de website van het Fries historisch en letterkundig centrum Tresoar. (www.tresoar.nl) gebruikt worden. De website van Tresoar geeft namelijk inzicht in de Burgerlijke Stand-registers en de DTB-boeken van alle Friese gemeenten.
  • 32. De Helders, een ondernemende familie Zoeken op landelijk niveau kan via de stamboomdatabase Genlias (www.genlias.nl) welke diverse gemeenten doorzoekt.
  • 33. De Helders, een ondernemende familie We keren nu weer terug naar Jan Helder en laten kort zien hoe we met de zojuist genoemde bronnen onderzoek kunnen verrichten.
  • 34. De Helders, een ondernemende familie Op basis van de literatuur konden wij vaststellen dat Jan Helder op 1842 in Aalsum werd geboren. Om nu meer te weten te komen over Jan Helder en zijn voorouders kunnen we op zoek gaan naar een geboorteakte van hem die een gelijknamig geboortejaar en geboorteplaats vermeldt.  Jan Pieterszoon HELDER * 1842 Aalsum † 1906 Dokkum
  • 35. We zoeken nu op www.tresoar.nl naar deze gegevens !
  • 36.  
  • 37. De gegevens op www.tresoar.nl zien we met zekerheid bevestigd in de originele geboorteakte die zich in het streekarchief bevindt.
  • 38. De Helders, een ondernemende familie
    • In de geboorteakte vinden we terug:
    • de datum van aangifte
    • de exacte geboortedatum
    • de namen van de ouders
    • Hiermee kunnen we onze aantekeningen aanvullen.
    Pieter HELDER X Grietje Johannes van der MEULEN  Jan HELDER * 25.03.1842 Aalzum † 1906 Dokkum
  • 39. Door bij www.tresoar.nl naar de trouwakte van de ouders te zoeken, kunnen we nog meer gegevens in kaart brengen.
  • 40.  
  • 41. De Helders, een ondernemende familie We kunnen nu het volgende notereren: Harmanus Pieters Helder X Grietje Harms Binnema  Pieter HELDER * 1811 Aalsum † …... X 18.09.1834 Grietje van der MEULEN * 1814 Drachten † ……  Jan HELDER * 1842 Aalsum † 1906 Dokkum
  • 42. De Helders, een ondernemende familie Wat we hebben kunnen zien is dat wanneer een zoekopdracht goede zoekresultaten oplevert, deze ons in staat stelt met behulp van de vrijgekomen informatie steeds wéér een generatie verder terug te gaan. (van ouder naar grootouder, van grootouder naar overgrootouder, etc. etc.) * * *
  • 43. Activiteiten Het Historisch Informatiecentrum Noordoost Fryslân houdt zich ook bezig met het organiseren van cursussen en lezingen en het opstarten van projecten gericht op cultuurtoerisme en onderwijs. Het informatiecentrum neemt eveneens ieder jaar deel aan de landelijke archievendag in de Week van de Geschiedenis.
  • 44. Blijf op de hoogte! Om op de hoogte te blijven van onze activiteiten en ander nieuwskunt u terec ht op ons webadres http://www.hicnof.nl
  • 45. Vragen of opmerkingen Voor vragen kunt u steeds terecht aan de informatiebalie of via mail contact met ons opnemen. ( [email_address] )