Grief And Bereavement Seperation And Divorce

  • 1,170 views
Uploaded on

 

More in: Travel , Business
  • Full Name Full Name Comment goes here.
    Are you sure you want to
    Your message goes here
    Be the first to comment
No Downloads

Views

Total Views
1,170
On Slideshare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
0

Actions

Shares
Downloads
11
Comments
0
Likes
1

Embeds 0

No embeds

Report content

Flagged as inappropriate Flag as inappropriate
Flag as inappropriate

Select your reason for flagging this presentation as inappropriate.

Cancel
    No notes for slide

Transcript

  • 1. CarineKappeyne van de Coppello:
    1.rouw bijkinderen en jongeren
    2. en kinderen van ouders, die scheiden
    door overlijden
  • 2. Kinderen rouwen anders dan volwassenen
    1. Door hun cognitieve en emotionele ontwikkeling verandert hun kijk op de dood
    2. Uiten hun gedachten en gevoelens in gedrag en spel en niet met een ‘goed gesprek’
    3. Kinderen rouwen ‘in stukjes’; niet in staat lange tijd achter elkaar met pijn bezig te zijn.
  • 3. het begrijpen van het concept dood inontwikkelingsstadia
    wordt beïnvloed door een ervaring gerelateerd aan dood
    en cognitieve rijping
  • 4. 0-2 jaar
    reageren geschokt
    huilen meer
    vertonen zoekgedrag
    verlies interesse in omgeving
  • 5. 2-5 jaar
    ervaren dood als tijdelijk
    wakkerkussen
    denken magisch
    denken animistisch
    denken concreet
  • 6. 6-8 jaar
    beseffen dood is onomkeerbaar
    zien de dood speels; wegrennen
  • 7. 9-11 jaar
    iedereen gaat dood
    alles wat leeft gaat dood
    zelfstandiger dus meer alleen doen
    niet weten hoe iets uit te drukken
    bang om voor gek te staan
    psychosomatische symptomen
    schuldfantasieën
    fobieën
  • 8. 12 jaar en ouder
    abstract denken over leven en dood
    behoefte aan zelfstandigheid versus behoefte aan bescherming
    pubers kunnen rouw uitstellen
    handelen niet altijd naar de wetenschap sterfelijk te zijn
  • 9. Rouwreacties van kinderen
    Regressie
    Angst, paniek
    Boosheid, woede
    Verdriet, eenzaamheid
    Terugtrekken en somber
    Schok
    Ontkennning
    Ongeconcentreerd
    Jaloezie
    Lichamelijke symptomen
    Schuld
    uitstellen
  • 10. Nieuwe inzichten = nieuwe gedachten en gevoelens
    Per ontwikkelingsstadium begrijpt een kind de dingen die hij heeft meegemaakt en de dood weer op een nieuwe manier. Dat brengt nieuwe hevige gedachten en vragen met zich mee en nieuwe intense emoties, dus veel later nog kunnen er rouwreacties optreden.
  • 11. Rouwreacties zijn geen proces
    De reacties kunnen voorkomen; hoeft niet per se
    Zijn geen fasen die je in bepaalde volgorde doorloopt
    Manieren van reageren op/ coping met een zeer ingrijpende situatie
  • 12. Secundaire verliezen
    De andere ouder
    Veiligheid
    Identiteit
    Toekomstperspectief
    Activiteiten
    Plezier en gezelligheid
    Financiele verandering (leef- en school situatie)
    Sociale aanpassingen
  • 13. Wanneer hulp?
    Intensiteit en duur symptomen afgezet tegen
    1. omstandigheden van het kind
    (relatie tot overledene, persoonlijheidskenmerken, systeem context, cultuur)
    2. manier waarop sterven heeft plaatsgevonden
  • 14. Rouwvragenlijst
    In 2009 brengt de UvU
    een RVL uit
    voorkinderen 8 - 12 jaar
    voorjongeren 13 -18 jaar
  • 15. Classificatie
    DSM Diagnostic and statististical manual of the mental disorders
    Op basis van huidigeinzichten is het waarschijnlijkdat ‘gecompliceerderouw’ alsappartestoornis in de DSM V zalwordenopgenomen
    Gecompliceerderouwonderscheidtzich van
    depressie
    gegeneraliseerde angststoornis
    posttraumatische stress-stoornis
  • 16. A: Oorzakelijk criterium
    Overlijden meegemaakt van een belangrijke ander
  • 17. B: Separatie angst:
    Kind ervaart 1 van de onderstaande symptomen dagelijks of in ontwrichtende maten
    • Intrusieve herinneringen in relatie tot het verlies
    • 18. Golven van wanhoop, pijn , verdriet
    • 19. Intens verlangen naar overleden persoon.
  • C: emotionele reacties tenminste vijf van:
    Verwarring eigen rol
    Moeite accepteren van verlies
    Vermijding van zaken rond verlies
    Onvermogen anderen te vertrouwen
    Bitterheid of boosheid door verlies
    Moeite met doorgaan met leven
    Verdoofdheid
  • 20. Leegte
    Verbazing/verdwazing/shock
  • 21. Gecompliceerde rouw
    = vastlopen in het rouwproces
    Chronische rouw
    Ontkende rouw
    Getraumatiseerde rouw
    Uitgestelde rouw
    Gesomatiseerde rouw
    Systeemgeblokkerde rouw
  • 22. theorieën over rouw
    Biologisch: stress door rouw tast immuun systeem aan
    Psychoanalytisch: realiteit onder ogen komen en pijnlijke emoties aangaan
    Cognitieve gedragstheorie: desensitisatie bij pijnlijke herinneringen en gedachten
    Systeemtheorie: erkennen van gedeeld verlies en reorganisatie van rollen, regels en taken
    Fasen theorie: beweging van fase naar fase tot acceptatie
    Psychosociale transitie theorie: taak is herzien van de tegenstrijdigheden tussen de eigen assumpties en de buiten wereld.
  • 23. Rouwen is een werkwoord
    Gaat niet vanzelf; tijd heelt geen wonden
    Het gaat om hoe de tijd gebruikt wordt;
    Rouwarbeid verrichten
    Ieder doet dat op zijn eigen tempo en tijdstip
    rouwtaken lopen door elkaar heen
    Rouwenden zijn vaak moe
  • 24. Vier RouwtakenvanJ.W. Worden
    1. Realiseren dat het echt waar gebeurd is
    Rouwreacties= schok, ontkenning, zoeken
    Kinderen (ook volwassenen) zien vaak nog de overledenen; gewoontegedrag in de vorm van waanvoorstellingen = normaal
    Belangrijk dat kinderen de overledene/ dood zien (niet dwingen)= tastbaar maken
    Het niet aangaan van deze taak is blijven steken in ontkenning
  • 25. Vier RouwtakenvanJ.W. Worden
    2. Ervaren van de pijn van het verlies
    Rouwreacties= verdriet, , boosheid, angst, schuld, eenzaamheid
    Niet aangaan van de pijn komt vaak jaren later terug in een ander ziektesymptoom, af(ont)wijkend gedrag, slaap/eetproblemen
  • 26. Vier RouwtakenvanJ.W. Worden
    3. Het aanpassen aan een leven en omgeving waarin de overledene ontbreekt
    Wie is de overledene voor de andere=welke rollen
    Nieuwe vaardigheden leren/ taken oppakken/ oplossingen vinden
    Mensen vinden die een deel kunnen overnemen
    Niet aangaan van de taak = hulpeloos opstellen, terugtrekken, idealiseren van de overledene
  • 27. Vier RouwtakenvanJ.W. Worden
    4. De overledene een nieuwe emotionele plek geven en de draad van het leven weer oppakken
    Niet voltooien van de taak = niet meer binden, niet meer houden van mensen en het leven.
  • 28. Voorbestemmende factoren (predispositie)
    Persoonlijk
    Contextueel
    In stand houdende factoren
    Persoonlijk
    • biologisch
    • 29. psychologisch
    Contextueel
    • behandelings-systeemfactoren
    • 30. gezins-systeemfactoren
    • 31. ouderlijke factoren
    • 32. sociaal netwerk factoren
    Protectieve factoren
    Persoonlijk
    • biologisch
    • 33. psychologisch
    Contextueel
    • behandelings-systeemfactoren
    • 34. gezins-systeemfactoren
    • 35. ouderlijke factoren
    • 36. sociaal netwerk factoren
    Teweegbrengende factoren (precipitatie)
    Psychologisch probleem
    Carr, 2006; p. 42-43: Algemeen model
  • 37. Verlies gerelateerde spanningen kunnen gecompliceerde rouw teweegbrengen (precipitatie)
    Ontijdig overlijden
    Plotselinge dood of ziekte
    Betekenis van de overledene voor het kind (ouder)
    Gewelddadige of traumatische dood
    Dood was te voorkomen
    Suïcide, ongevallen, AIDS
    Stigma door verlies
    Geen afscheid hebben kunnen nemen, overledene niet kunnen zien, geen keuze gehad/ onvolledige informatie
    Verlies betwijfelen of dubbel ervaren
  • 38. Voorbestemmendefactoren (predispositie)/kwetsbaarder
    Persoonlijk:
    Geschiedenis van ziekte en dood, genetisch
    Laag zelfvertrouwen, externe locus of control, Laag IQ, moeilijk aanpassen.
  • 39. Voorbestemmendefactoren (predispositie)/kwetsbaarder
    Contextueel: Hechtingsproblemen, misbruik, niet afgestemde ouders (te autoritair of te toegeeflijk), verwaarlozende ouders
    (psychologische) problemen van de ouders,
    Unfinished business
  • 40. In stand houdende factoren
    Verlengde shock, extreme ontkenning, aanhoudende woede, schuld geven en ervaren, vermijding, intense angst
    Familie en school vermijden het onderwerp op allerlei manieren
    De rol/betekenis die de overledene heeft: hoe centraler hoe lastiger.
  • 41. Protectieve factoren
    Persoonlijk:
    zelfvertrouwen, interne locus of control, hoog IQ, copings strategieën.
    Contextueel:
    als de familie ervaring heeft met het adequaat omgaan met verlies, geen gecompliceerde rouw van de ouders,
    als kind kwetsbaar mag zijn / gevoelens mag uiten
    duidelijke communicatie met de buitenwereld over wat er gebeurde/gebeurt/zal gebeuren
    open communicatie = eerlijkheid, geen eufemismen
  • 42. Hoe kun je kinderen helpen?
    Eerlijke informatie
    • geen bedekkende termen
    • 43. ouders willen kinderen graag beschermen tegen de harde werkelijkheid; help hen de waarheid te zeggen
    • 44. kinderen nemen de waarheid zoals volwassenen het ze presenteren
    • 45. fantasie van kinderen is vaak gruwelijker dan de niet vertelde werkelijkheid
    • 46. Als de waarheid door iemand anders verteld wordt verliest het kind ook nog vertrouwen
  • Hoe kun je kinderen helpen?
    Concrete informatie
    - afgestemd op het niveau van het kind
    • geen bedekkende termen
    • 47. een dood lichaam kan niet meer ademen, denken, voelen, eten of drinken
    • 48. bij een opgebaard lichaam kind voorbereiden door te beschrijven hoe het lichaam erbij ligt, welke kleur, hoe het ruikt (ga de zintuigen af)
    • 49. begraven is een gat in de grond graven waar de kist met het lichaam erin in gaat
    • 50. cremeren is het lichaam verbranden
  • Hoe kun je kinderen helpen?
    Helpen gevoelens en gedachten over het verlies te uiten met ook aandacht voor ambivalentie
  • Hoe kun je kinderen helpen?
    Contact en communicatie over verlies
    • de dode niet ook nog doodzwijgen
    • 57. lotgenotencontact
  • 58.
  • 59. Hoe kun je kinderen helpen?
    Herhalen
    - 1001ste keer nog niet genoeg
    • is veilig dat wat je gister vertelde, hetzelfde is, als je morgen zal vertellen
    • 60. door hun ontwikkeling snappen kinderen het steeds weer op een nieuwe manier
  • Hoe kun je kinderen helpen?
    Accepteer de emoties, reacties en ideeën van kinderen
    • Heb begrip voor afreageren maar stel daarbij ook grenzen
    • 61. Vertel niet wat een kind wel of niet behoort te voelen
    • 62. Vraag naar de ideeën en beelden van kinderen
  • Voor de dood
    Opvoedingstaak
    Veiligheid, betrokkenheid ,eerlijke communicatie
    Concrete informatie:ruiken, horen, zien
    Kind betrekken
    Regelmaat en structuur
    Herinneringen en rituelen
  • 63. Ouders, kinderen en echtscheiding
  • 64. Reden tot echtscheiding
    Moeilijkheden in/gebrek aan communicatie en intimiteit
    Machtsevenwicht/rollenpatronen
    Vanaf jaren ‘80 a ‘90 stranden niet alleen de slechte huwelijken maar ook matige huwelijken
    In 2005 is reden bij 4 van de 10 huwelijken:
    -op elkaar uitgekeken
    -botsende karakters
  • 65. Kinderen bij de scheiding
    Meer dan 60.000 kinderen in Nederland maken mee dat hun ouders scheiden
    Bij meer dan 20% van de thuiswonende kinderen hebben de ouders na de scheiding geen contact meer met elkaar (De Graaf).
    80 % blijft bij de moeder wonen
    40 % krijgt een stiefouder
  • 66. Kinderen scheiden mee
    wonen en ouders worden anders
    Wensen dat het weer goed komt
    Verschillende gevoelens: verdrietig, boos, bang, schuldig etc.
    Uiten hun gevoelens in gedrag
    Zijn loyaal
  • 67. Negatieve gevolgen van scheiding voor kinderen
    Op korte termijn (= 2 jaar na scheiding)
    presteren aanzienlijk slechter op school
    meer gedragsproblemen
    voelen zich psychisch en emotioneel minder goed
    hebben een lager zelfbeeld
    hebben meer problemen met sociale relaties
  • 68. Door heftige langdurige conflicten tussen de ouders
    Heeft 1/3 van de kinderen last van
    Depressiviteit
    Angst
    Agressie
    Problemen die leiden tot schooluitval
  • 69. In stand houdende factoren
    Persoonlijk: schuldgevoel, in de steek gelaten door de ouder, disfunctionele copings strategieën, loyaliteit
    Contextueel: aanhoudend vechten van de ouders vaak via de kinderen
    Gebrek aan opvoedings consistentie
    Ouders eigen scheidingsproblemen
  • 70. Beschermende factoren
    Beide ouders hebben een veilige, warme band met het kind,
    zo min mogelijk geconfronteerd worden met ouderlijke conflicten,
    het nakomen van afspraken onder andere over de alimentatie,
    Gevoel krijgen van de andere ouder te mogen houden,
    communicatie
    de eigen vaardigheden van het kind, een goed functionerende verzorgende ouderen steun van familie en de sociale omgeving.
  • 71. Voorbestemmende factoren (predispositie)
    Persoonlijk
    Contextueel
    In stand houdende factoren
    Persoonlijk
    • biologisch
    • 72. psychologisch
    Contextueel
    • behandelings-systeemfactoren
    • 73. gezins-systeemfactoren
    • 74. ouderlijke factoren
    • 75. sociaal netwerk factoren
    Protectieve factoren
    Persoonlijk
    • biologisch
    • 76. psychologisch
    Contextueel
    • behandelings-systeemfactoren
    • 77. gezins-systeemfactoren
    • 78. ouderlijke factoren
    • 79. sociaal netwerk factoren
    Teweegbrengende factoren (precipitatie)
    Psychologisch probleem
    Carr, 2006; p. 42-43: Algemeen model
  • 80. Behoeften bij scheiden inontwikkelingsstadia
  • 81. 0-3 jaar
    hechtingsfase
    Vasteslaap- en eetrituelen
    Vertrouwdedingen
    Grenzen
    Goedeoverdracht
  • 82. 4-5 jaar
    Egocentrisch:schuld
    Fantaseren zowel angstig als ontkennend
    denken concreet
  • 83. 6-8 jaar
    Ontdekken zichzelf en de wereld in spel; spelen dingen na
    Willen niet ‘anders’ zijn
    Geven moeilijk verdriet en boosheid toe
  • 84. 9-12 jaar
    Prepubers
    Zelfstandigheid is een valkuil
    Zoeken naar feiten als houvast
  • 85. 13 en ouder
    Leeftijdgenoten ipv ouders
    Onafhankelijkheid vs afhankelijkheid
    Grenzen
    Niet afwijzen
    Aanmoediging in contact met andere ouder
  • 86. Gevolgen op ouderschap
    Coöperatieve ouderschap: ouders voeden gelijkgestemd en in overleg op = bij 1 op de 5 gezinnen
    Parallel ouderschap: eigen regels per huishouden maar met overlap
    Conflictueus ouderschap: ouders praten niet met elkaar; kind moet boodschappen overbrengen. Geeft veel spanning bij het kind.
  • 87. Stadia en taken
    Beslissen om te scheiden: eigen aandeel erkennen.
    Scheiding vertellen aan de kinderen: samen vertellen als ouder en niet als ex-partner; blijven beiden beschikbaar voor kinderen
    Scheiding plannen: ouderlijke macht, bezoekregeling en financiën, omgaan met familiereacties
  • 88. Vervolg stadia en taken
    Scheiding: crisis en rouw, nieuwe rollen in ouderschap , conflict buiten ouderschap houden, contact houden met familie en ex-familie, scheiding aanvaarden (denk ook aan taken Worden)
    Na-scheidingsperiode: hernieuwde stabiliteit als ouders en met het sociale netwerk, door ontwikkeling kind of verandering soms problemen
  • 89. Vervolg 2 stadia en taken
    Aangaan nieuwe relatie: emotionele scheiding verder afmaken; nieuwe relatie aangaan
    Plannen nieuwe verbinding: met de ex echtgenoten coöperatieve co-ouderschap, omgaan met loyaliteit van de kinderen, aanpassen aan nog grotere familie
    Een nieuwe familie maken: herorganisatie, integratie
  • 90. therapie
    Psycho-educatie
    Verduidelijken rollen en dagelijkse gang van zaken
    Consistentie in regels bij de verschillende huishoudens
    Opvoedtips
    School en omgeving als steun
    Rouw
  • 91. Ouderverstotingssyndroom
    In heftige scheidingen kan het kind gedwongen worden door de ouder, bij wie het kind woont, om tegen de andere ouder te kiezen. In het uiterste geval kan dat leiden tot het Parental Alienation Syndrome (PAS)
    Amerikaanse psychiater Gardner.
    Betreft niet situaties waarbij kiezen begrijpelijk is vanuit het kind zoals bij misbruik en mishandeling
  • 92. Wet ouderlijke gezag
    Per 1 januari 1998 blijven beide ouders wettelijk belast met ouderlijk gezag, dus zorg en verantwoordelijkheid houden voor opvoeding
    Geen regels echter die dat voorbereiden
    • Afkoelingsperiode alvorens te scheiden
    • 93. Verplichte counseling
    • 94. Gesprek met ouders over negatieve gevolgen voor hun kinderen
  • ouderschapsplan
    Sinds 1 maart 2009
    Dwingt ouders na te denken als co-ouders van hun kinderen en niet als ex-partners
    Vastleggen van afspraken over de zorg van hun kinderen
    Moet iedere ontwikkelingsfase worden bijgewerkt
  • 95. Voor aanmelding vrijwilliger “achter de Regenboog West”
    Kun je een brief met gegevens en motivatie mailen naar carinekappeyne@hotmail.com