Analiza mo¿liwoœci wprowadzenia
w Polsce systemu bia³ych certyfikatów
          jako instrumentu
     ekonomiczno-finansow...
Polskie Towarzystwo Certyfikacji Energii

                                                              SPIS TREŚCI

1. PR...
Polskie Towarzystwo Certyfikacji Energii
   2.8. Okres ważności certyfikatów: w kontekście długości okresu rozliczeniowego...
Polskie Towarzystwo Certyfikacji Energii



1. Przegląd     rozwiązań   w    sferze   białych
   certyfikatów, występujący...
Polskie Towarzystwo Certyfikacji Energii

Spośród wymienionych aktów prawnych kluczowe znaczenie ma Ustawa
z 13 lipca 2005...
Polskie Towarzystwo Certyfikacji Energii

świadectw przez administrację publiczną (prefektury) oraz okres ważności
certyfi...
Polskie Towarzystwo Certyfikacji Energii

1.1.2. Kształt obligacji zakupowej


1.1.2.1. Podmioty zobowiązane.


Obowiązek ...
Polskie Towarzystwo Certyfikacji Energii

Lista podmiotów uprawnionych do otrzymywania białych certyfikatów jest jednak
dł...
Polskie Towarzystwo Certyfikacji Energii

Certyfikaty   otrzymuje     się   generalnie        w   wyniku   przeprowadzenia...
Polskie Towarzystwo Certyfikacji Energii

Przyznane certyfikaty zapisywane są w krajowym rejestrze prowadzonym przez
insty...
Polskie Towarzystwo Certyfikacji Energii

•   instalacja okien albo drzwi przeszklonych wraz z szybami atermicznymi,

•   ...
Polskie Towarzystwo Certyfikacji Energii

   •   instalacja kondensacyjnych systemów rekuperacji,

   •   instalacja syste...
Polskie Towarzystwo Certyfikacji Energii

   •   instalacja elektronicznych regulatorów prędkości obrotowej silników
     ...
Polskie Towarzystwo Certyfikacji Energii

d) sektor transportu:



    •     zastosowanie jednostek           transportu i...
Polskie Towarzystwo Certyfikacji Energii

certyfikaty wydawane będą przez DRIRE: Directions Régionales de l'Industrie, de
...
Polskie Towarzystwo Certyfikacji Energii

18 lipca tego roku. Nie ma aktualnie informacji o rozstrzygnięciu przetargu
iwyz...
Polskie Towarzystwo Certyfikacji Energii




1.2. Białe certyfikaty we Włoszech


1.2.1. Podstawy prawne systemu

Wola w z...
Polskie Towarzystwo Certyfikacji Energii

        obowiązku w taryfach dostawców energii,

    g) wprowadza pojęcie białyc...
Polskie Towarzystwo Certyfikacji Energii

31 grudnia 2001 roku obsługiwali nie mniej, niż 100 000 klientów. Artykuł
4 rozp...
Polskie Towarzystwo Certyfikacji Energii

i gaz - por. Tab. 1.1.) ze wskazaniem rocznych uzysków oszczędności energii
pier...
Polskie Towarzystwo Certyfikacji Energii

instytucji działających w sferze usług energetycznych (ESCO).
Weryfikacja wniosk...
Polskie Towarzystwo Certyfikacji Energii

z użyciem trzech różnych metod obliczeniowych:


    •    jako różnicy po wdroże...
Polskie Towarzystwo Certyfikacji Energii
Poprawa współczynnika mocy

    •   Poprawa współczynnika mocy przy użytkowaniu k...
Polskie Towarzystwo Certyfikacji Energii

    •  Działania na rzecz izolacji termicznej budynków
    •  Zastosowanie techn...
Polskie Towarzystwo Certyfikacji Energii
       elektryczną i gazem
   • Systemy potrójnego generowania i poczwórnego gene...
Polskie Towarzystwo Certyfikacji Energii

    •   Działania na rzecz kontroli promieniowania przenikającego przez powierzc...
Polskie Towarzystwo Certyfikacji Energii




1.2.6. Rola Regulatora i innych czynników rządowych w systemie

Autorità per ...
Polskie Towarzystwo Certyfikacji Energii

       zakupowego w tym względzie,

    j) nakłada sankcje i informuje o tym wła...
Polskie Towarzystwo Certyfikacji Energii

       przewidziane przez wyżej wymienione: „muszą zostać zatwierdzone, co do
  ...
Polskie Towarzystwo Certyfikacji Energii




1.3. Białe certyfikaty w Wielkiej Brytanii


1.3.1. Podstawy prawne systemu

...
Polskie Towarzystwo Certyfikacji Energii

          konsumentów energii w tym między innymi inteligentne opomiarowanie,
  ...
Polskie Towarzystwo Certyfikacji Energii

Obowiązek na rzecz Efektywności Energetycznej a Polityka Energetyczna Wielkiej
B...
Polskie Towarzystwo Certyfikacji Energii

klientów krajowych (włączając w to klientów obsługiwanych przez spółkę
holdingow...
Polskie Towarzystwo Certyfikacji Energii

Formuła dla określania przez Regulatora (OFGEM) celu indywidualnego na rok
2005:...
Polskie Towarzystwo Certyfikacji Energii

1.3.4. Cykl życia certyfikatów

Istnieje możliwość przeniesienia oszczędności uz...
Polskie Towarzystwo Certyfikacji Energii



    •   energii elektrycznej wytwarzanej w jednostce wytwórczej, która działa
...
Polskie Towarzystwo Certyfikacji Energii

    •   0,464 gdy źródłem energii jest olej


Regulator może zakwalifikować popr...
Polskie Towarzystwo Certyfikacji Energii

        podejmowanych przez podmioty zobligowane

    •   wydawania      pisemny...
Polskie Towarzystwo Certyfikacji Energii

zobligowane podmioty kształtuje się szerokich granicach 80-90%, o tyle
gospodars...
Polskie Towarzystwo Certyfikacji Energii

Tabela 1.3.Oszczędności energii w podziale na lata, zastosowane środki oraz
grup...
Polskie Towarzystwo Certyfikacji Energii




1.4. Białe certyfikaty w Australii (Nowa Południowa Walia)


1.4.1. Podstawy ...
Polskie Towarzystwo Certyfikacji Energii




1.4.2.1. Podmioty zobowiązane.

Do grupy uczestników referencyjnych należą:

...
Polskie Towarzystwo Certyfikacji Energii

energii elektrycznej. Jednakże Unikający może zawrzeć umowę pisemną, w której
no...
Polskie Towarzystwo Certyfikacji Energii

1.4.3. Charakter prawny i cechy białych certyfikatów

Jeden certyfikat odpowiada...
Polskie Towarzystwo Certyfikacji Energii

które skutkują zmniejszeniem zużycia energii elektrycznej są regulowane przez
Ro...
Poland White Certifates
Poland White Certifates
Poland White Certifates
Poland White Certifates
Poland White Certifates
Poland White Certifates
Poland White Certifates
Poland White Certifates
Poland White Certifates
Poland White Certifates
Poland White Certifates
Poland White Certifates
Poland White Certifates
Poland White Certifates
Poland White Certifates
Poland White Certifates
Poland White Certifates
Poland White Certifates
Poland White Certifates
Poland White Certifates
Poland White Certifates
Poland White Certifates
Poland White Certifates
Poland White Certifates
Poland White Certifates
Poland White Certifates
Poland White Certifates
Poland White Certifates
Poland White Certifates
Poland White Certifates
Poland White Certifates
Poland White Certifates
Poland White Certifates
Poland White Certifates
Poland White Certifates
Poland White Certifates
Poland White Certifates
Poland White Certifates
Poland White Certifates
Poland White Certifates
Poland White Certifates
Poland White Certifates
Poland White Certifates
Poland White Certifates
Poland White Certifates
Poland White Certifates
Poland White Certifates
Poland White Certifates
Poland White Certifates
Poland White Certifates
Poland White Certifates
Poland White Certifates
Upcoming SlideShare
Loading in...5
×

Poland White Certifates

1,419

Published on

Published in: Travel
0 Comments
0 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total Views
1,419
On Slideshare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
0
Actions
Shares
0
Downloads
2
Comments
0
Likes
0
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

Poland White Certifates

  1. 1. Analiza mo¿liwoœci wprowadzenia w Polsce systemu bia³ych certyfikatów jako instrumentu ekonomiczno-finansowego wspomagaj¹cego promowanie efektywnoœci energetycznej wersja 2.0 bez za³¹czników Poznañ, 15 paŸdziernika 2006 r.
  2. 2. Polskie Towarzystwo Certyfikacji Energii SPIS TREŚCI 1. PRZEGLĄD ROZWIĄZAŃ W SFERZE BIAŁYCH CERTYFIKATÓW, WYSTĘPUJĄCYCH W UNII EUROPEJSKIEJ ORAZ INNYCH KRAJACH ......................................................................................................................... 4 1.1. Białe certyfikaty we Francji ..................................................................................................... 4 1.1.1. Podstawy prawne systemu............................................................................................................. 4 1.1.2. Kształt obligacji zakupowej............................................................................................................. 7 1.1.2.1. Podmioty zobowiązane. .......................................................................................................... 7 1.1.2.2. Podmioty uprawnione do otrzymywania białych certyfikatów ................................................. 7 1.1.2.3. Podział kwoty obligacji............................................................................................................ 8 1.1.3. Charakter prawny i cechy białych certyfikatów ............................................................................... 8 1.1.4. Cykl życia certyfikatów ................................................................................................................... 9 1.1.5. Kwalifikacja i mierzenie działań prooszczędnościowych .............................................................. 10 1.1.6. Rola Regulatora i innych czynników rządowych w systemie ........................................................ 14 1.1.7. Informacje uzupełniające.............................................................................................................. 15 1.1.8. Ocena rozwiązania ....................................................................................................................... 16 1.2. Białe certyfikaty we Włoszech............................................................................................... 17 1.2.1. Podstawy prawne systemu........................................................................................................... 17 1.2.2. Kształt obligacji zakupowej........................................................................................................... 18 1.2.2.1. Podmioty zobowiązane. ........................................................................................................ 18 1.2.2.2. Podmioty uprawnione do otrzymywania białych certyfikatów ............................................... 19 1.2.2.3. Podział kwoty obligacji.......................................................................................................... 19 1.2.3. Charakter prawny i cechy białych certyfikatów ............................................................................. 20 1.2.4. Cykl życia certyfikatów ................................................................................................................. 20 1.2.5. Kwalifikacja i mierzenie działań prooszczędnościowych .............................................................. 21 1.2.6. Rola Regulatora i innych czynników rządowych w systemie ........................................................ 27 1.2.7. Informacje uzupełniające.............................................................................................................. 28 1.2.8. Ocena rozwiązania ....................................................................................................................... 29 1.3. Białe certyfikaty w Wielkiej Brytanii....................................................................................... 30 1.3.1. Podstawy prawne systemu........................................................................................................... 30 1.3.2. Kształt obligacji zakupowej........................................................................................................... 32 1.3.2.1. Podmioty zobowiązane ......................................................................................................... 32 1.3.2.2. Podmioty uprawnione do otrzymania białych certyfikatów.................................................... 33 1.3.2.3. Podział kwoty obligacji.......................................................................................................... 33 1.3.3. Charakter prawny i cechy białych certyfikatów ............................................................................. 34 1.3.4. Cykl życia certyfikatów ................................................................................................................. 35 1.3.5. Kwalifikacja i mierzenie działań prooszczędnościowych .............................................................. 35 1.3.6. Rola regulatora i innych czynników rządowych w systemie.......................................................... 37 1.3.7. Informacje uzupełniające.............................................................................................................. 38 1.3.8. Ocena rozwiązania ....................................................................................................................... 38 1.4. Białe certyfikaty w Australii (Nowa Południowa Walia) ......................................................... 41 1.4.1. Podstawy prawne. ........................................................................................................................ 41 1.4.2. Kształt obligacji zakupowej........................................................................................................... 41 1.4.2.1. Podmioty zobowiązane.............................................................................................................. 42 1.4.2.2. Podmioty uprawnione do otrzymywania białych certyfikatów ............................................... 42 1.4.2.3. Podział kwoty obligacji.......................................................................................................... 43 1.4.3. Charakter prawny i cechy białych certyfikatów ............................................................................. 44 1.4.4. Cykl życia certyfikatów ................................................................................................................. 44 1.4.5. Kwalifikacja i mierzenie działań prooszczędnościowych .............................................................. 44 1.4.6. Rola Regulatora i innych czynników rządowych w systemie ........................................................ 46 1.4.7. Informacje uzupełniające.............................................................................................................. 47 1.4.8. Ocena rozwiązania ....................................................................................................................... 47 2. ANALIZA SILNYCH I SŁABYCH STRON WYBRANYCH MODELI BIAŁYCH CERTYFIKATÓW W CELU WYZNACZENIA MODELU REFERENCYJNEGO DLA ROZWIĄZANIA KRAJOWEGO.......................................... 49 2.1. Podział kwoty obligacji na podmioty zobligowane ................................................................ 53 2.2. Natura certyfikatów: standaryzacja i natura prawna, w tym stopień autonomiczności obrotu ..................................................................................................................................................... 53 2.3. Zbywalność Białych Certyfikatów (Tradability) ..................................................................... 54 2.4. Technologie innowacyjne...................................................................................................... 54 2.5. Nowi uczestnicy rynku i ESCO ............................................................................................. 54 2.6. Jednostka przeliczeniowa certyfikatów................................................................................. 57 2.7. Mierzenie rezultatów: metoda ex-ante, czy ex-post.............................................................. 57 Analiza możliwości wprowadzenia w Polsce systemu białych certyfikatów 2
  3. 3. Polskie Towarzystwo Certyfikacji Energii 2.8. Okres ważności certyfikatów: w kontekście długości okresu rozliczeniowego..................... 58 2.9. Rodzaje działań uprawniających do otrzymania certyfikatu ................................................. 59 2.10. Sposób weryfikacji i kontroli działań ................................................................................... 59 2.11. Adresat wniosków o certyfikat i podmiot emitujący............................................................. 60 2.12. Centralny rejestr certyfikatów: podmiot zarządzający i sposób funkcjonowania ................ 60 2.13. Definicja kary jako ceny odniesienia ................................................................................... 61 3. WARIANTOWY MODEL SYSTEMU BIAŁYCH CERTYFIKATÓW W POLSCE W OPARCIU O ANALIZĘ ROZWIĄZAŃ EUROPEJSKICH................................................................................................................................... 62 3.1. Kluczowe czynniki determinujące kształt systemu białych certyfikatów ............................... 62 3.2. Analiza czynników strategicznych......................................................................................... 63 3.2.1. Wpływ Dyrektywy na kształt projektowanego systemu................................................................ 63 3.2.1.1. Cele Dyrektywy..................................................................................................................... 63 3.2.1.2. Zakres podmiotowy Dyrektywy ............................................................................................ 63 3.2.1.3. Kluczowe definicje ............................................................................................................... 64 3.2.1.4. Kategoria działań wyłączonych z regulacji Dyrektywy efektywnościowej ............................. 65 3.2.1.5. Kategorie wymogów/rozwiązań przewidzianych Dyrektywą ................................................. 66 3.2.1.6. Określanie orientacyjnego krajowego celu w zakresie oszczędności energii ....................... 67 3.2.2. Kierunek obligacji ......................................................................................................................... 68 3.2.3. Miejsce w łańcuchu dostaw - zakres oddziaływania systemu białych certyfikatów na podmioty w łańcuchu wytwarzania, przesyłu i ystrybucji mediów energetycznych. ................................................... 70 3.2.4. Sektory gospodarki, w których poszukiwane będą oszczędności................................................. 72 3.3. Analiza czynników taktycznych............................................................................................. 75 3.3.1 Wskazanie rodzajów podmiotów uprawnionych do otrzymywania certyfikatów............................. 75 3.3.2 Wskazanie obszarów prowadzenia działań prooszczędnościowych ............................................. 77 4. WSKAZANIE REKOMENDACJI DLA SYSTEMU KRAJOWEGO I CHARAKTERYSTYKA TECHNICZNYCH ASPEKTÓW PRZYDZIAŁU I OBROTU BIAŁYMI CERTYFIKATAMI.................................................................. 79 4.1. Model 1 - „Model inicjowania oszczędności” ........................................................................ 79 4.2. Model 2 - „Model inicjowania oszczędności +” ..................................................................... 79 4.3. Model 3 - „Model zielonej energii”......................................................................................... 80 4.4. Model 4 - „Model zielonej energii +”...................................................................................... 80 4.5. Rekomendacje do analizy z uwzględnieniem czynników operacyjnych ............................... 81 4.6. Charakterystyka technicznych aspektów przydziału i obrotu białymi certyfikatami.............. 81 4.6.1. Model inicjowania oszczędności................................................................................................... 81 4.6.2. Model zielonej energii +................................................................................................................ 82 4.6.3. Rekomendacje końcowe dla krajowego systemu białych certyfikatów ......................................... 83 4.7. Analiza rozszerzenia systemu białych certyfikatów na podsektory wytwarzania i przesyłu energii. ......................................................................................................................................... 86 4.7.1. Model mieszany............................................................................................................................ 86 4.7.2. Rozszerzenie w oparciu o wyizolowane systemy. ........................................................................ 88 4.7.3. Budowa „równoległego modelu zielonej energii +” obejmującego podsektor wytwarzania i przesyłu. ................................................................................................................................................. 90 4.7.4. Rekomendacje dla rozszerzenia systemu białych certyfikatów. ................................................... 91 5. ZAŁOŻENIA KONSTRUKCYJNE KATALOGU STANDARDO-WYCH DZIAŁAŃ PROOSZCZĘDNOŚCIOWYCH, BĘDĄCEGO PODSTAWĄ DO UBIEGANIA SIĘ O PRZYZNANIE BIAŁYCH CERTYFIKATÓW – TZW. REFERENCE BOOK. ................................................................................................................................................ 93 Analiza możliwości wprowadzenia w Polsce systemu białych certyfikatów 3
  4. 4. Polskie Towarzystwo Certyfikacji Energii 1. Przegląd rozwiązań w sferze białych certyfikatów, występujących w Unii Europejskiej oraz innych krajach 1.1. Białe certyfikaty we Francji 1.1.1. Podstawy prawne systemu. Wprowadzenie Białych certyfikatów we Francji jest efektem uchwalenia w latach 2005 i 2006 szeregu aktów prawnych, do których zalicza się: • Ustawa nr 2005-781 z 13 lipca 2005: dotyczące programu zatwierdzającego program polityki energetycznej, a w szczególności artykuły 14, 15 i 90, • Rozporządzenie nr 2006-600 z 23 maja 2006 dotyczący obligacji oszczędzania energii w kontekście wprowadzenia certyfikatów oszczędzania energii, w szczególności artykuł 3, • Rozporządzenie nr 2006-603 z 23 maja 2006 - dotyczący certyfikatów dokumentujących oszczędności energii, • Rozporządzenie nr 2006-604 z 23 maja 2006 dotyczący warunków prowadzenia krajowego rejestru certyfikatów oszczędności energii, • Decyzja z 30 maja 2006 dotyczące trybu wdrożenia regulacji w zakresie certyfikatów oszczędności energii, • Decyzja z 19 czerwca 2006 definiujące składowe wniosku o wydanie certyfikatu oszczędności energii, • Decyzja z 19 czerwca 2006 definiujące standardowe działania uprawniające do ubiegania się o wydanie certyfikatów oszczędności energii. Analiza możliwości wprowadzenia w Polsce systemu białych certyfikatów 4
  5. 5. Polskie Towarzystwo Certyfikacji Energii Spośród wymienionych aktów prawnych kluczowe znaczenie ma Ustawa z 13 lipca 2005 r.: dotycząca programu zatwierdzającego program polityki energetycznej której zapisy: • wprowadzają obowiązek w zakresie oszczędzania energii ze wskazaniem podmiotów zobligowanych, • definiują sposób wypełnienia obowiązku (w tym poprzez zakup certyfikatów albo wniesienie opłaty karnej), • określają sposób uwzględnienia kosztów wypełnienia obowiązku w taryfie dostawcy mediów energetycznych, • definiują naturę certyfikatów jako przedmiotu obrotu rynkowego, • powołują rejestr krajowy certyfikatów, określają jego zadania oraz wskazują obowiązki podmiotu, który taki rejestr będzie prowadził. Rozporządzenie nr 2006-600 z 23 maja 2006 zdefiniowało precyzyjnie wielkość generalnej obligacji w zakresie oszczędności energii we Francji w latach 2006 - 2009 (54 miliardy kilowatogodzin energii finalnej) oraz podział kwoty obowiązku pomiędzy rynki obligacji, a więc dostawców oleju opałowego, energii elektrycznej, gazu ziemnego, gazu płynnego oraz energii cieplnej i chłodu. Jednym z kluczowych zapisów rozporządzenia jest wskazanie sposobu obliczania i sprawozdawczości w zakresie ilości energii dostarczonej odbiorcom końcowym, a także wskazanie procedury wdrożenia przepisów wykonawczych aktami niższego rzędu wydawanymi przez Ministra odpowiedzialnego za rynek energii. Rozporządzenie no 2006-603 z 23 maja 2006 wprowadziło pojęcie działań kwalifikowanych, jako podstawy otrzymania certyfikatów potwierdzających wykonanie obligacji w zakresie oszczędności energii oraz zdefiniowało przypadki, w których podmioty zobligowane oraz inne - nie podlegające obligacji - nabywają prawo do certyfikatów. Rozporządzenie wprowadziło także pojęcie wartości certyfikatu w kontekście cyklu życia produktu, albo długości obowiązywania kontraktu w przypadku usługi, której efektem jest uzyskanie oszczędności energetycznej. Jednocześnie wskazuje także tryb wnioskowania i wydawanie Analiza możliwości wprowadzenia w Polsce systemu białych certyfikatów 5
  6. 6. Polskie Towarzystwo Certyfikacji Energii świadectw przez administrację publiczną (prefektury) oraz okres ważności certyfikatów. Rozporządzenie 2006-604 z 23 maja 2006 wskazuje warunki, na jakich Państwo może delegować stworzenie i utrzymanie krajowego rejestru certyfikatów, określa zadania w zakresie rejestracji działań kwalifikowanych oraz warunki bezpieczeństwa informacji, jakie powinien spełniać administrator rejestru. Decyzja z dnia 30 maja 2006 określa warunki, na jakich aplikacja przepisów prawa odbywa się w odniesieniu do osób fizycznych i prawnych zaliczających się do sektora użyteczności publicznej oraz reguluje zasady przeliczania oszczędności energii w tym sektorze w kontekście zużycia oleju opałowego. Decyzja z dnia 19 czerwca 2006 roku opisuje kształt wniosku o wydanie certyfikatów, uwzględniając podział wnioskodawców na osoby fizyczne i prawne oraz źródło wniosku o wydanie certyfikatów z podziałem na zadania kwalifikowane (ze wskazaniem odnośnika z katalogu) oraz niestandardowe (ze wskazaniem metody i efektów obliczeń). Decyzja z dnia 19 czerwca 2006 (II) roku definiuje katalog działań kwalifikowanych, uprawniających do ubiegania się o wydanie certyfikatów oszczędności energii wraz ze wskazówkami przeliczeniowymi (tabele przeliczeniowe uwzględniające szereg parametrów umożliwiających śledzenie uzysku energetycznego) z podziałem na działania przeprowadzane: a) w budynkach mieszkalnych, b) w budynkach użyteczności publicznej, c) w sektorze oświetlenia publicznego, d) w sektorze przemysłu, e) w sektorze transportu towarów i transportu publicznego. Analiza możliwości wprowadzenia w Polsce systemu białych certyfikatów 6
  7. 7. Polskie Towarzystwo Certyfikacji Energii 1.1.2. Kształt obligacji zakupowej 1.1.2.1. Podmioty zobowiązane. Obowiązek wykazywania oszczędności w zakresie zużycia energii ciąży we Francji na szeregu podmiotów gospodarczych, do których należą: a) osoby fizyczne i prawne: dostawcy oleju opałowego do odbiorców w gospodarstwach domowych oraz do sektora użyteczności publicznej, b) osoby prawne: dostawcy mediów energetycznych, których dostawy roczne są wyższe, niż: • dla energii elektrycznej: 400 milionów kilowatogodzin energii finalnej1 na rok, • dla gazu naturalnego (ziemnego): 400 milionów kilowatogodzin w odniesieniu do wartości kalorycznej na rok • dla gazu płynnego: 100 milionów kilowatogodzin w odniesieniu do wartości kalorycznej na rok, • dla energii cieplnej i chłodu: 400 milionów kilowatogodzin energii finalnej na rok. 1.1.2.2. Podmioty uprawnione do otrzymywania białych certyfikatów Podmioty zobowiązane wskazane w pkt. 2.1. uzyskują prawo do białych certyfikatów poświadczających uzyskanie oszczędności w zakresie zużycia energii zarówno w wyniku działań przeprowadzanych przez swoich klientów2, jak i działań, które przeprowadzą samodzielnie we własnych instalacjach przesyłowych budynkach, zgodnie ze standardami zdefiniowanymi w prawie. 1 Sprzedanej odbiorcom końcowym. 2 Konieczność udowodnienia, że był to wynik akcji informacyjnej albo promocyjnej zainicjowanej przez dostawcę. Analiza możliwości wprowadzenia w Polsce systemu białych certyfikatów 7
  8. 8. Polskie Towarzystwo Certyfikacji Energii Lista podmiotów uprawnionych do otrzymywania białych certyfikatów jest jednak dłuższa i obejmuje także: • jednostki samorządu terytorialnego, albo ich związki w zakresie zadań realizowanych na majątku własnym, • przedsiębiorstwa produkcyjne i usługowe, jeśli ich oferta ma charakter innowacyjny. Rozszerzenie listy podmiotów uprawnionych do otrzymywania certyfikatów ma celu zwiększenie ich podaży, a tym samym umożliwienie wypełnienia obowiązku podmiotom zobligowanym jak najmniejszym kosztem. 1.1.2.3. Podział kwoty obligacji Kwota obligacji krajowej jest dzielona na poszczególne podmioty zobowiązane w relacji do ich udziałów rynkowych. Podziału dokonuje Minister właściwy do spraw rynku energii. Podział kwoty obligacji dokonywany jest na podstawie informacji dostarczanych przez podmioty zobligowane wg procedury opisanej w jednym z rozporządzeń wykonawczych. 1.1.3. Charakter prawny i cechy białych certyfikatów Białe certyfikaty mają we Francji charakter zdematerializowany i istnieją w postaci wpisów w rejestrze, prowadzonym przez Państwo, albo uprawniony podmiot. Mają samoistne znaczenie prawne i rynkowe Mogą podlegać obrotowi rynkowemu w transakcjach dwu i wielostronnych, a obrót ten nie podlega ograniczeniom co do rodzaju rynku (platformy wymiany), typu transakcji i ograniczeń co do ceny. Certyfikaty są denominowane w kWh, ich liczba zależy od kwoty zaoszczędzonej energii finalnej, w relacji do cyklu życia produktu, albo czasu obowiązywania kontraktu na usługi, przy zastosowaniu degresywnych współczynników korygujących definiowanych przez Ministra właściwego do spraw rynku energii. Analiza możliwości wprowadzenia w Polsce systemu białych certyfikatów 8
  9. 9. Polskie Towarzystwo Certyfikacji Energii Certyfikaty otrzymuje się generalnie w wyniku przeprowadzenia działań kwalifikowanych (wymienionych w katalogu). Jeśli podmiot wykaże, że dokonał oszczędności energii w wyniku działań niestandardowych, certyfikaty przysługują mu tylko wtedy, kiedy uzyskane oszczędności nie kompensują kosztów związanych z przeprowadzeniem działania przed upływem 3 lat. Wartość przyznawanych certyfikatów ulega podwojeniu dla działań w zakresie oszczędności energetycznych realizowanych w strefach nieprzyłączonych do krajowej sieci przesyłowej. Szczególnym przypadkiem nabycia prawa do białych certyfikatów jest zastosowanie odnawialnych źródeł energii do ogrzewania budynków mieszkalnych i użyteczności publicznej w miejsce tradycyjnych źródeł opartych o surowce kopalne. Wartość otrzymanych certyfikatów odpowiada w takim przypadku dostarczonej wartości energetycznej ciepła (netto - po odjęciu konsumpcji własnej urządzeń). 1.1.4. Cykl życia certyfikatów Certyfikaty wydane w danym okresie rozliczeniowym3 ważne są w tym okresie oraz w czasie trwania dwóch następnych. Wniosek podmiotu uprawnionego do otrzymania certyfikatów kierowany jest do prefekta4 Departamentu właściwego siedzibie uprawnionego. W przypadku podmiotów mających siedzibę poza Francją Metropolitalną wniosek kierowany jest do Prefekta Paryża. Ubiegający się o certyfikaty zobowiązany jest do przechowywania dokumentacji będącej podstawa wniosku (dokumenty handlowe, techniczne i finansowe) przez okres, w którym złożono wniosek i dwa następne. Wniosek powinien być przedstawiony wraz z odpowiednimi załącznikami, zgodnie z rozporządzeniem wydanym przez Ministra właściwego ds. Energetykii. 3 Pierwszy okres rozliczeniowy: 1 lipca 2006 - 31 czerwca 2007. 4 Kierownik administracji Departamentu - podstawowej jednostki administracyjnej we Francji (26 Departamentów) Analiza możliwości wprowadzenia w Polsce systemu białych certyfikatów 9
  10. 10. Polskie Towarzystwo Certyfikacji Energii Przyznane certyfikaty zapisywane są w krajowym rejestrze prowadzonym przez instytucję wskazaną przez Rząd. Każdy z podmiotów, na którym ciąży obowiązek w zakresie oszczędności energii powinien przed 30 września 2009 roku przedstawić Ministrowi ds. Energetyki stan konta prowadzonego w Krajowym Rejestrze Białych Certyfikatów. Jeśli stan posiadania podmiotu zobligowanego odpowiada indywidualnej kwocie obligacji Minister uruchamia procedurę umorzenia certyfikatów, co zostaje odnotowane w Rejestrze. Jeśli ilość certyfikatów nie jest wystarczająca do wypełnienia obligacji Minister wzywa podmiot zobligowany do uzupełnienia stanu posiadania w ciągu dwóch miesięcy. Jeśli ten warunek nie zostanie spełniony konieczne staje się opłacenie kary w wysokości 0,02 euro za każdą brakującą kilowatogodzinę. W przypadku niezastosowania się do sankcji Minister występuje wobec podmiotu z wezwaniem do zapłaty ze wskazaniem ostatecznego terminu realizacji. W przypadku niezastosowania się do wezwania na podmiot nakładana jest sankcja pieniężna w wysokości od 1500 do 3000 euro (w przypadku ponownego niepoddania się wezwaniu). 1.1.5. Kwalifikacja i mierzenie działań prooszczędnościowych Podstawą do ubiegania się o przyznanie białych certyfikatów jest zgodność działań oszczędnościowych ze wskazaniami w tym zakresie wymienionymi w tzw. katalogu działań kwalifikowanych. Wprowadzony mocą rozporządzenia katalog działań kwalifikowanych dających prawo do ubiegania się o białe certyfikaty w podziale na następujące sektory i typy działań: a) sektor budownictwa indywidualnego i wielorodzinnego: • izolacja szczytów budynków i dachów, • izolacja ścian, • izolacja podłóg, Analiza możliwości wprowadzenia w Polsce systemu białych certyfikatów 10
  11. 11. Polskie Towarzystwo Certyfikacji Energii • instalacja okien albo drzwi przeszklonych wraz z szybami atermicznymi, • instalacja kolektorów słonecznych indywidualnie (Metropolia), • instalacja kolektorów słonecznych zbiorowo (Metropolia), • pompy ciepła typu woda - woda, • pompy powietrza typu powietrze - woda, • instalacja elektrycznych paneli grzewczych albo grzejników z regulacją elektroniczną, • instalacja pieców działających w technice kondensacyjnej indywidualnie, • instalacja pieców działających w technice kondensacyjnej zbiorowo, • instalacja pieców niskotemperaturowych - ogrzewanie indywidualne, • instalacja pieców niskotemperaturowych - ogrzewanie zbiorowe, • grzejniki niskotemperaturowe dla instalacji centralnego ogrzewania, • instalacja systemów regulacji z użyciem czujnika temperatury zewnętrznej, • instalacja niezależnych urządzeń grzewczych na drewno, • instalacja pieców na biomasę, • izolacja wodnej sieci grzewczej, • instalacja wodnego ogrzewania podłogowego niskotemperaturowego, • instalacja baterii zlewozmywakowych z termostatem, • zastosowanie programatorów „przerywnikowych” w systemach ogrzewa- nia indywidualnego - paliwa konwencjonalne, • zastosowanie programatorów „przerywnikowych” w systemach ogrzewa- nia zbiorowego - paliwa, • zastosowanie centralnych programatorów „przerywnikowych” w syste- mach ogrzewania elektrycznego, • instalacja systemów pomiaru indywidualnego zużycia ciepła, Analiza możliwości wprowadzenia w Polsce systemu białych certyfikatów 11
  12. 12. Polskie Towarzystwo Certyfikacji Energii • instalacja kondensacyjnych systemów rekuperacji, • instalacja systemów optymalizacji obiegu, • instalacja kolektorów słonecznych indywidualnie (terytoria zamorskie), • instalacja wentylacji mechanicznej kontrolowanej, • instalacja świetlówek kompaktowych klasy A, • zakup pralek klasy A+ • zakup chłodziarek klasy A+. b) sektor budownictwa tercjalnego: • izolacja szczytów budynków i dachów, • izolacja ścian, • izolacja podłóg, • instalacja pieców kondensacyjnych w systemach ogrzewania centralnego, • instalacja wodnego ogrzewania podłogowego niskotemperaturowego, • instalacja baterii zlewozmywakowych z termostatem, • grzejniki niskotemperaturowe dla instalacji centralnego ogrzewania, • izolacja wodnej sieci grzewczej, • instalacja pieców na biomasę dla celów ogrzewania i przygotowania ciepłej wody, • zastosowanie programatorów „przerywnikowych” w systemach ogrzewa- nia centralnego - paliwa konwencjonalne, • instalacja systemów optymalizacji w systemach obiegu wymuszonego, • instalacja systemów rekuperacji ciepła w systemach ogrzewania centralnego kondensacyjnego, • instalacja kolektorów słonecznych zbiorowo (Metropolia), Analiza możliwości wprowadzenia w Polsce systemu białych certyfikatów 12
  13. 13. Polskie Towarzystwo Certyfikacji Energii • instalacja elektronicznych regulatorów prędkości obrotowej silników elektrycznych, • pompy ciepła typu woda - woda, • pompy powietrze typu powietrze - woda, • instalacja klimatyzatorów klasy A, • instalacja systemów oświetlenia świetlówkami fluorescencyjnymi, • instalacja sterowania czasowego oświetleniem, • instalacja automatyki załączania oświetlenia - detektory ruchu, • instalacja systemów automatycznego sterowania natężeniem światła, • instalacja lamp fluorescencyjnych wysokiej wydajności, • uzyskiwanie energii odnawialnej w systemach centralnego ogrzewania, • instalacja systemów regulacji oświetlenia zewnętrznego, • instalacja systemów optymalizacji mocy czynnej w oświetleniu zewnętrznym, • instalacja systemów sterowania mocy w oświetleniu zewnętrznym, c) sektor przemysłu: • instalacja detektorów ruchu w urządzeniach oświetleniowych fluorescencyjnych, • instalacja systemów automatycznego sterowania natężeniem światła, • instalacja lamp fluorescencyjnych wysokiej wydajności, • instalacja lamp sodowych albo jodowych ze sterowaniem elektronicznym, • instalacja silników wysokiej sprawności, • instalacja systemów elektronicznej kontroli prędkości obrotowej silników, Analiza możliwości wprowadzenia w Polsce systemu białych certyfikatów 13
  14. 14. Polskie Towarzystwo Certyfikacji Energii d) sektor transportu: • zastosowanie jednostek transportu intermodalnego - kombinacja przewozu kolejowego i samochodowego w połączeniach międzymiastowych, • szkolenia kierowców transportu publicznego w zakresie ekonomiki jazdy, • szkolenia kierowców transportu lekkiego w zakresie ekonomiki jazdy. Każde z działań wymienionych w katalogu jest opisane pod względem następujących parametrów: • Sektor zastosowania (budynki mieszkalne jedno i wielorodzinne, sektor użyteczności publicznej, przemysł, transport). • Charakterystyka działania - rozszerzony opis precyzujący wymagania wobec działania. • Warunki dodatkowe otrzymania certyfikatów, • Długość cyklu życia zastosowanych urządzeń (działań), • Tablice kalkulacyjne dla obliczenia ilości wnioskowanych certyfikatów (z uwzględnieniem m.in. stref klimatycznych, jednostek przeliczeniowych, typów budynków, ilości izb, wieku budynków, itp.), przypadających na jednostkę działań oszczędnościowych, np. m2. 1.1.6. Rola Regulatora i innych czynników rządowych w systemie Zgodnie z regulacjami prawnymi organem uprawnionym do wydawania certyfikatów jest Państwo, albo podmiot do tego uprawniony. Kompetencje w zakresie przyjmowania wniosków podmiotów uprawnionych scedowano jednocześnie na administrację regionalną - prefektów departamentów. W związku z tym, przynajmniej w pierwszym okresie funkcjonowania systemu, Analiza możliwości wprowadzenia w Polsce systemu białych certyfikatów 14
  15. 15. Polskie Towarzystwo Certyfikacji Energii certyfikaty wydawane będą przez DRIRE: Directions Régionales de l'Industrie, de la Recherche et de l'Environnement - Regionalne Dyrekcje ds. Przemysłu, Badań i Środowiska. Kompetencje DRIRE w zakresie energii wskazują na odgrywaną przez te instytucje - poza innymi, szerokimi kompetencjami5 - rolę regionalnego Regulatora rynku energii elektrycznej i gazu. W tym obszarze należy do nich między innymi: wydawanie certyfikatów poświadczających wytworzenie energii odnawialnej, nadzór nad budową hydroelektrowni, przesyłem energii i inspekcje inwestycji energetycznych. DRIRE posiadają więc kompetencje i narzędzia do wydawania certyfikatów, jednak prowadzenie rejestru będzie odbywać się centralnie przez instytucję niezależną. 1.1.7. Informacje uzupełniające Francuski system białych certyfikatów przewiduje kilka ograniczeń prawa do otrzymania certyfikatów. Należą do nich: • działania niezgodne z wykazem ogłoszonym w obowiązujących aktach prawnych, • działania w wyniku których następuje zastąpienie jednych paliw kopalnych innymi, • działania przynoszące korzyści wynikające z systemu handlu pozwoleniami na emisję, • działania, których efekty są niemierzalne, takie jak: akcje informacyjne i edukacyjne. Francja dysponuje obecnie kompletem narzędzi prawnych niezbędnych dla wdrożenia systemu białych certyfikatów. Konkurs, który powinien wyłonić instytucję odpowiedzialną za prowadzenie krajowego rejestru białych certyfikatów został ogłoszony w czerwcu 2006 roku - czas na rozpatrzenie ofert upłynął 5 Zharmonizowany rozwój, pomoc przedsiębiorstwom, metrologia, ochrona środowiska, transport samochodowy, aparaty ciśnieniowe, górnictwo i wydobycie surowców, bezpieczeństwo nad instalacjami nuklearnymi. Analiza możliwości wprowadzenia w Polsce systemu białych certyfikatów 15
  16. 16. Polskie Towarzystwo Certyfikacji Energii 18 lipca tego roku. Nie ma aktualnie informacji o rozstrzygnięciu przetargu iwyznaczeniu administratora rejestru. Nie wiadomo także, czy podmioty zobowiązane dopełniły obowiązku informacyjnego i czy w efekcie rozdzielono kwoty oszczędności pomiędzy dostawców energii elektrycznej, gazu i oleju opałowego. W efekcie system francuski nie zaczął jeszcze funkcjonować. 1.1.8. Ocena rozwiązania Francuski system białych certyfikatów można zaliczyć do rozwiązań opartych o metodę bottom-up. Sumowanie oszczędności odbywa się w oparciu o działania przeprowadzane na poziomie końcowego odbiorcy energii we wskazanych sektorach gospodarki. Podstawą jest precyzyjny katalog działań uprawniających do uzyskania białych certyfikatów, co nastręcza pewnych trudności w ocenie działań, które są niestandardowe. Nie do końca jasny jest w tym rozwiązaniu sposób udowodnienia uzyskania oszczędności - wpływu na nie dostawców - w przypadku akcji informacyjnych i promocyjnych. Najbezpieczniejszym sposobem wykazywania oszczędności jest więc szukanie ich we własnych instalacjach oraz stosowanie „twardych” działań technologicznych i finansowych jako elementów zachęty. Tylko w ten sposób możliwe jest także precyzyjne wyliczenie skali oszczędności. Analiza możliwości wprowadzenia w Polsce systemu białych certyfikatów 16
  17. 17. Polskie Towarzystwo Certyfikacji Energii 1.2. Białe certyfikaty we Włoszech 1.2.1. Podstawy prawne systemu Wola w zakresie wzrostu efektywności energetycznej we Włoszech została wyrażona przez Ustawodawcę w Ustawie z dnia 16 marca 1999 roku, która w artykule 9. ust. 1 i 4 stwierdza, iż koncesje wydawane przedsiębiorstwom energetycznym przewidują środki wzrostu efektywności energetycznej końcowego zużycia energii według celów ilościowych zdefiniowanych Rozporządzeniem Ministra Przemysłu, Handlu i Rzemiosła w porozumieniu z Ministrem Środowiska. W relacji do zapisów Ustawy szczegółowy zakres obowiązku w zakresie wzrostu efektywności energetycznej został zaprezentowany w Rozporządzeniu z dnia 24 kwietnia 2001 roku, które6: a) definiuje ilościowe cele państwowe wzrostu efektywności energetycznej końcowego zużycia energii, a także sposoby określania szczegółowych celów do zawarcia w każdej koncesji dotyczącej dystrybucji energii elektrycznej, b) wskazuje podmioty zobowiązane do realizacji celów w zakresie efektywności energetycznej, c) określa kryteria ogólne dotyczące programowania oraz wdrażania środków i działań potrzebnych do osiągnięcia ogólnych oraz szczegółowych celów wzrostu efektywności końcowego zużycia energii; d) opisuje cechy produktów użytych jako komponenty albo samodzielne jednostki w ramach programów wzrostu efektywności energetycznej, e) wskazuje sposoby kontroli wdrażania wyżej wymienionych środków i działań, f) definiuje sposób uwzględnienia kosztów wynikających z realizacji 6 Znowelizowane i obowiązujące rozporządzenia weszły w życie w dniu 20 lipca 2004 roku. Analiza możliwości wprowadzenia w Polsce systemu białych certyfikatów 17
  18. 18. Polskie Towarzystwo Certyfikacji Energii obowiązku w taryfach dostawców energii, g) wprowadza pojęcie białych certyfikatów i wskazuje tryb otrzymania tych certyfikatów, h) przewiduje działania przygotowawcze oraz dalsze działania legislacyjne związane z wejściem w życie rozporządzenia. Cele ilościowe redukcji zużycia energii pierwotnej zostały zdefiniowane w Mtoe7 osobno dla dostawców energii elektrycznej i gazu ziemnego (por. Tabela 1.1.) 8 Tab. 1.1. Cele w zakresie oszczędności zdefiniowane we Włoszech. Lata Energia elektryczna Gaz ziemny 2005 0,10 Mtoe 0,10 Mtoe 2006 0,20 Mtoe 0,20 Mtoe 2007 0,40 Mtoe 0,40 Mtoe 2008 0,80 Mtoe 0,70 Mtoe 2009 1,60 Mtoe 1,40 Mtoe Kluczowe znaczenie dla kształtu regulacji dotyczącej białych certyfikatów mają także dwa akty prawne niższego rzędu: Decyzja 103/03 z 18 sierpnia 2003 roku oraz Decyzja 200/04 z 11 listopada 2004 określające sposób przygotowania, wdrażania i oceny projektów uprawniających do ubiegania się o „tytuły efektywności energetycznej” określane mianem białych certyfikatów. 1.2.2. Kształt obligacji zakupowej 1.2.2.1. Podmioty zobowiązane. Obowiązek wykazywania oszczędności w zakresie zużycia energii ciąży we Włoszech na dostawcach energii elektrycznej i gazu ziemnego, którzy w dniu 7 Milionach ton paliwa umownego (oleju ekwiwalentnego), paliwo o kaloryczności 10000 kcal/kg, 1toe=41,87 GJ, 1 TWh=0,086 Mtoe 8 Połowa oszczędności powinna zostać osiągnięta w wyniku redukcji zużycia energii elektrycznej i gazu. Analiza możliwości wprowadzenia w Polsce systemu białych certyfikatów 18
  19. 19. Polskie Towarzystwo Certyfikacji Energii 31 grudnia 2001 roku obsługiwali nie mniej, niż 100 000 klientów. Artykuł 4 rozporządzenia przewiduje jednocześnie, że do 31 grudnia 2005 roku zostaną wprowadzone regulacje, które określą sposób zastosowania obowiązku wobec dostawców, którzy w dniu 31 grudnia 2001 roku obsługiwali mniej, niż 100 000 klientów.9 Biorąc pod uwagę kierunki regionalnego i lokalnego planowania energetyczno- środowiskowego, dostawcy podlegający obowiązkowi określonemu w rozporządzeniu tworzą roczny plan działalności skierowanych na osiągniecie wyszczególnionych celów im przydzielonych i przesyłają go zainteresowanym regionom oraz prowincjom autonomicznym Działania zaliczone do wykonania obowiązku mogą być realizowane przez samych dostawców energii, albo przedsiębiorstwa im podlegające. 1.2.2.2. Podmioty uprawnione do otrzymywania białych certyfikatów Podmioty zobowiązane wskazane w pkt. 1.2.2.1. uzyskują prawo do białych certyfikatów poświadczających uzyskanie oszczędności w zakresie zużycia energii w wyniku działań przeprowadzanych własnymi siłami, albo siłami spółek zależnych, przy czym w każdym przypadku muszą to być działania zdefiniowane w rozporządzeniu, albo działania, które zostały dopuszczone dodatkowo przez regiony, albo autonomiczne prowincje. Do otrzymywania białych certyfikatów w wyniku podjęcia działań służących poprawie efektywności energetycznej prawo mają także niezależne przedsiębiorstwa działające w sektorze usług energetycznych (w tym rzemieślnicze) oraz ich spółki.10 1.2.2.3. Podział kwoty obligacji Krajowy cel indykatywny zakłada uzyskanie w latach 2005 - 2009 oszczędności w zużyciu energii pierwotnej na poziomie 2,9 Mtoe. Cel ten został rozdzielony na dwa rynki objęte obowiązkiem (energia elektryczna 9 Aktualnie brak informacji o objęciu obowiązkiem tego rodzaju podmiotów. Analiza możliwości wprowadzenia w Polsce systemu białych certyfikatów 19
  20. 20. Polskie Towarzystwo Certyfikacji Energii i gaz - por. Tab. 1.1.) ze wskazaniem rocznych uzysków oszczędności energii pierwotnej w każdym z tych segmentów. Poszczególni dostawcy energii obsługujący nie mniej niż 100 000 odbiorców objęci są obowiązkiem w proporcji do ilości energii sprzedanej odbiorcom końcowym, liczonej w roku poprzedzającym rok miniony. 1.2.3. Charakter prawny i cechy białych certyfikatów Białe certyfikaty we Włoszech określane są mianem „tytułów efektywności energetycznej” Mają samoistne znaczenie prawne i rynkowe. Mogą podlegać obrotowi rynkowemu w transakcjach dwustronnych, a obrót ten nie podlega ograniczeniom co do rodzaju rynku (platformy wymiany), typu transakcji i ograniczeń co do ceny. Misję utworzenia specjalnego rynku dla obrotu białymi certyfikatami powierzono jednocześnie Gestore del Mercato Elettrico S.p.a.. GME jest podmiotem powołanym przez włoskiego operatora sieci z misją tworzenia i operowania rynkami handlu energią elektryczną. GME zarządza rynkiem hurtowego handlu energią (giełda IPEX), przygotował także rynek handlu zielonymi certyfikatami. .Platforma handlu zielonymi certyfikatami działa od roku 2004, jednakże dotąd nie przeprowadzono za jej pośrednictwem żadnej transakcji w zakresie certyfikatów efektywności energetycznej. Jednostką przeliczeniową certyfikatów jest 1 Mtoe a ich liczba zależy od kwoty zaoszczędzonej energii finalnej dokonanej w wyniku przeprowadzenia działań kwalifikowanych, a także projektów ocenianych metodami analitycznymi, albo prognostycznymi. 1.2.4. Cykl życia certyfikatów Certyfikaty wydawane są przez Gestore del Mercato Elettrico S.p.a. - wskazanego jako organizator rynku białych certyfikatów na wniosek podmiotów uprawnionych, w tym podmiotów zobligowanych, ich spółek zależnych oraz niezależnych 10 Przedsiębiorstwa działające w oparciu o model ESCO. Analiza możliwości wprowadzenia w Polsce systemu białych certyfikatów 20
  21. 21. Polskie Towarzystwo Certyfikacji Energii instytucji działających w sferze usług energetycznych (ESCO). Weryfikacja wniosków i projektów leży w gestii Autorità per l'Energia Elettrica e il Gas11 , który posiada również uprawnienia kontrolne w zakresie zgodności deklaracji z rzeczywistymi osiągami w zakresie oszczędności. Certyfikaty ważne są przez cały okres obowiązywania celów wyznaczonych dla danego okresu obliczeniowego, a więc aktualnie w latach 2005 - 2009. Podmioty zobligowane rozliczane są z wypełnienia obowiązku corocznie, w ramach podziału przypadającej na nie kwoty obligacji pięcioletniej. Do 31 maja każdego roku, począwszy od roku 2006, dostawcy energii przesyłają Regulatorowi posiadane przez siebie tytuły wypełnienia obligacji za rok ubiegły. W przypadku niewypełnienia rocznej kwoty obligacji na skalę nie większą niż 50 % podmioty zobowiązane mogą - bez dodatkowych konsekwencji - uzupełnić zobowiązanie w kolejnych dwóch latach. Sankcje finansowe stosowane są w przypadku niewypełnienia obowiązku na skalę większą, niż 50 % obowiązku. Sankcje określane przez Regulatora są proporcjonalnie większe od szacowanych nakładów inwestycyjnych, które niezbędne byłyby do uzyskania kwoty oszczędności. Przychody z sankcji gromadzone są na wydzielonym Funduszu, z którego środki przeznaczane są na kampanie informacyjne, promocyjne i uświadamiające o konieczności racjonalnego zużycia energii. 1.2.5. Kwalifikacja i mierzenie działań prooszczędnościowych Podstawą ubiegania się o wydanie białych certyfikatów jest przeprowadzenie działań prowadzących do uzyskania samodzielnie (we własnych instalacjach albo instalacjach odbiorców końcowych), albo we współpracy z podmiotami trzecimi (spółkami zależnymi, ESCO, wytwórcami urządzeń, instalatorami albo instytucjami finansowymi) oszczędności w zużyciu energii pierwotnej. Kwalifikacji działań dokonuje się na podstawie katalogu wskazanego w Decyzjach wykonawczych, przy czym mierzenie skali oszczędności może przebiegać 11 Regulator rynku energii elektrycznej i gazu we Włoszech Analiza możliwości wprowadzenia w Polsce systemu białych certyfikatów 21
  22. 22. Polskie Towarzystwo Certyfikacji Energii z użyciem trzech różnych metod obliczeniowych: • jako różnicy po wdrożeniu w stosunku do stanu wyjściowego (oczekiwane oszczędności szacowane na podstawie tablic obliczeniowych), • zastosowanie metod estymacji w przypadku nowych realizacji, albo braku danych startowych (estymacja inżynierska, zakładająca pomiary „w terenie”), • zastosowanie metody monitorowania efektów programów oszczędności poprzez bezpośrednie pomiary uzyskanych oszczędności (zużycie energii „przed” i „po”).12 W każdym przypadku konieczne jest podejście „wykluczające”, wynikające z konieczności rozgraniczenia efektów wynikających z otoczenia (np. trendy w zachowaniach konsumenckich) i rzeczywistych efektów działań promujących efektywność (stosowane w tych przypadkach, kiedy efektywność energetyczna zależy silnie od czynników zmieniających się w czasie, szczególnie w realizacjach przemysłowych, np. liczby przepracowanych godzin, warunków klimatycznych, czy pory roku). Z tego samego względu zaliczenie działań informacyjnych jako źródła poczynienia oszczędności może nastąpić jako uzupełnienie działań o charakterze materialnym i może stanowić podstawę do ubiegania się o 5 % premię w ilości przyznanych walorów. Katalog działań uprawniających do ubiegania się o białe certyfikaty w zakresie energii elektrycznej, w podziale na sektory obejmuje następujące typy działań: a) sfera obligacji w zakresie zużycia energii elektrycznej (załącznik do aktu prawnego wprowadzającego obligację dla rynku energii elektrycznej): 12 W przypadku zastosowania metod pomiarowych metodologia powinna być znana na etapie planowania projektu. Analiza możliwości wprowadzenia w Polsce systemu białych certyfikatów 22
  23. 23. Polskie Towarzystwo Certyfikacji Energii Poprawa współczynnika mocy • Poprawa współczynnika mocy przy użytkowaniu końcowym Silniki elektryczne i ich zastosowanie • Instalacja elektronicznych systemów regulacji częstotliwości • Optymalizacja instalacji oraz zarządzania systemami pompowania uruchamianych przez silniki elektryczne • Instalacja silników i mechanizmów o wyższej wydajności • Odzyskiwanie energii w systemach ponownego gazyfikowania naturalnego gazu płynnego. Systemy oświetlenia • Instalacja automatycznych systemów włączania, wyłączania oraz regulacji natężenia (systemy wykrywające ruch, oświetlenia naturalnego, zmierzchowe, itd.) • Wzrost wydajności publicznych instalacji oświetleniowych • Instalacja bardziej wydajnych systemów lub części (urządzeń oświetleniowych, zasilaczy, regulatorów, itp.) Electricty leaking • Instalacja urządzeń o niskim zużyciu energii w trybie czuwania albo urządzeń zmniejszających zużycie energii w trybie czuwania urządzeń już istniejących • Systemy przełączania na tryb czuwania urządzeń używanych sporadycznie • Systemy automatycznego wyłączania urządzeń w trybie czuwania Działania na rzecz użycia bardziej odpowiednich odbiorników energii elektrycznej: • Działania na rzecz wymiany elektrycznych podgrzewaczy wody (ciepłej wody sanitarnej, lub zmywarek, pralek, itd.) na urządzenia zasilane innymi źródłami energii albo o wyższej wydajności, lub poprzez ciepło Obniżenie zużycia energii elektrycznej dla celów grzewczych • Instalacja systemów i urządzeń do redukcji zużycia ciepłej wody Działania na rzecz redukcji zapotrzebowania na energię elektryczną dla klimatyzacji • Działania na rzecz izolacji termicznej budynków • Działania na rzecz kontroli promieniowania przenikającego przez powierzchnie szklane podczas miesięcy letnich ( szyby selektywne, zewnętrzne osłony słoneczne, itd.) • Zastosowanie technik architektury bioklimatycznej pasywnego ogrzewania słonecznego oraz chłodzenia pasywnego • Instalacje kolektorów słonecznych oraz pomp ciepła. Sprzęt AGD i RTV i urządzenia biurowe o wysokiej efektywności energetycznej • Wymiana lodówek, pralek, zmywarek, grzejników wody, piecyków, pomp cyrkulacji wody, itd. na analogiczne produkty o wyższej efektywności energetycznej. • Instalacja komputerów, drukarek, faksów, itd. O wysokiej efektywności energetycznej Urządzenia służące do spalania paliw nieodnawialnych • Działania na rzecz wymiany istniejących urządzeń na wydajniejsze Działania wymiany innego źródła albo lub przewodnika ciepła na energie elektryczną w przypadkach odnotowania obniżenia zużycia głównej energii • Suszenie urządzeniami mikrofalowymi i na częstotliwość radiową • Fuzja i wypalanie piecykami na przewodnictwo i emisję promieniowania • Urządzenia ponownej kwalifikacji termodynamicznej pary wodnej poprzez sprzężenie mechaniczne Klimatyzacja środowisk i odzyskiwanie energii w budynkach klimatyzowanych za pomocą źródeł energii nieodnawialnych Analiza możliwości wprowadzenia w Polsce systemu białych certyfikatów 23
  24. 24. Polskie Towarzystwo Certyfikacji Energii • Działania na rzecz izolacji termicznej budynków • Zastosowanie technik architektury bioklimatycznej, pasywnego ogrzewania słonecznego oraz chłodzenia pasywnego • Klimatyzowanie bezpośrednio przez ciepło z kogeneracji • Kogenerowanie i systemy mikrogenerowania określone przez Organ zajmujący się energią elektryczną i gazem • Systemy potrójnego generowania i poczwórnego generowania • System ogniw paliwowych • Instalacja pomp cieplnych elektrycznych lub gazowych z funkcją ogrzewania lub chłodzenia, w nowo budowanych budynkach oraz remontowanych posiadających współczynnik rozpraszania objętościowego przez powłokę budowlaną, Cd, niższy od ustalonych limitów, w celu stopni na dzień w miejscach, w następnej tabelce 1, i które spełniają ewentualne kolejne wymogi określone przez artykuł 5, ustęp 6 • Systemy zarządzania na odległość • Systemy termoregulacji oraz mierzenia ciepła dla instalacji ogrzewania centralnego • Użycie ciepła z odzysku Montaż instalacji służących podnoszenia wartości odnawialnych źródeł przy użytkownikach końcowych • Zastosowanie instalacji na biomasę do produkcji ciepła; • Zastosowanie kolektorów słonecznych do produkcji ciepłej wody • Użycie ciepła geotermicznego o niskiej temperaturze oraz ciepła z instalacji kogenerujących, geotermicznych lub zasilanych przez produkty roślinne i odpady organiczne i nieorganiczne, do ogrzewania środowisk i do dostarczania energii w zastosowaniach cywilnych. • Zastosowanie instalacji generujących energię ze światła o mocy elektrycznej niższej od 20 kW Pojazdy napędzane prądem oraz gazem naturalnym • Działania na rzecz popularyzacji pojazdów drogowych napędzanych prądem oraz gazem naturalnym Szkolenie, informowanie, promowanie i uświadamianie • Kampanie szkoleniowe, informacyjne, promocyjne i uświadamiające użytkowników końcowych mające na cel redukcję zużycia b) sfera obligacji w zakresie zużycia gazu ziemnego (załącznik do aktu prawnego wprowadzającego obligację dla rynku gazu) Urządzenia służące do spalania paliw nieodnawialnych • Działania na rzecz wymiany istniejących urządzeń na wydajniejsze Redukcja zużycia gazu dla celów grzewczych • Instalacja systemów i produktów na rzecz redukcji zużycia gazu dla podgrzewania wody Klimatyzacja środowisk oraz odzysk ciepła w budynkach klimatyzowanych za pomocą źródeł energii nieodnawialnych. • Działania na rzecz izolacji termicznej budynków • Działania na rzecz kontroli promieniowania przenikającego poprzez powierzchnie szklane podczas miesięcy letnich. (szkła selektywne, zewnętrzne osłony słoneczne, itd.) • Zastosowanie technik architektury bioklimatycznej, pasywnego ogrzewania słonecznego oraz chłodzenia pasywnego • Klimatyzowanie bezpośrednio przez ciepło z kogeneracji • Kogenerowanie i systemy mikrogenerowania określone przez Organ zajmujący się energią Analiza możliwości wprowadzenia w Polsce systemu białych certyfikatów 24
  25. 25. Polskie Towarzystwo Certyfikacji Energii elektryczną i gazem • Systemy potrójnego generowania i poczwórnego generowania • System ogniw paliwowych • Systemy zarządzania na odległość • Systemy termoregulacji oraz mierzenia ciepłą dla instalacji ogrzewania centralnego • Użycie ciepła z odzysku Odzysk energii • Odzyskiwanie energii w obrębie sieci gazowej Poprawka współczynnika mocy • Poprawa współczynnika mocy przy użytkowaniu końcowym Silniki elektryczne i ich zastosowanie • Instalacja elektronicznych systemów regulacji częstotliwości • Optymalizacja instalacji oraz zarządzania systemami pompowania uruchamianych przez silniki elektryczne • Instalacja silników i mechanizmów o wyższej wydajności • Odzyskiwanie energetyczne w systemach ponownego gazyfikowania naturalnego gazu płynnego. Systemy oświetlenia • Instalacja automatycznych systemów włączania, wyłączania oraz regulacji natężenia (systemy wykrywające ruch, oświetlenia naturalnego, zmierzchowe, itd.) • Wzrost wydajności publicznych instalacji oświetleniowych • Instalacja bardziej wydajnych systemów lub części (urządzeń oświetleniowych, zasilaczy, regulatorów, itd.) Electricity leaking • Instalacja urządzeń o niskim zużyciu energii w trybie czuwania albo urządzeń zmniejszających zużycie energii w trybie czuwania urządzeń już istniejących • Systemy przełączania na tryb czuwania urządzeń używanych sporadycznie • Systemy automatycznego wyłączania urządzeń w trybie czuwania Działania wymiany innego źródła albo lub przewodnika ciepła na energie elektryczną w przypadkach odnotowania obniżenia zużycia energii • Suszenie urządzeniami mikrofalowymi i na częstotliwość radiową • Fuzja i wypalanie piecykami na przewodnictwo i emisję promieniowania • Urządzenia ponownego użycia termodynamicznej pary wodnej poprzez sprzężenie mechaniczne (kondensacja) Zastosowania w których użycie gazu gazu jest bardziej wydajne od innych źródeł albo przewodników ciepła • Działania na rzecz wymiany elektrycznych podgrzewaczy wody na urządzenia zasilane gazem naturalnym Sprzęt AGD i RTV i urządzenia biurowe o wysokiej wydajności • Wymiana lodówek, pralek, zmywarek, grzejników wody, piecyków, pomp cyrkulacji wody, itd. na analogiczne produkty o wyższej wydajności. • Instalacja komputerów, drukarek, faksów, itd. o wysokiej wydajności Działania na rzecz redukcji zapotrzebowania na energię elektryczną dla klimatyzacji • Działania na rzecz izolacji termicznej budynków Analiza możliwości wprowadzenia w Polsce systemu białych certyfikatów 25
  26. 26. Polskie Towarzystwo Certyfikacji Energii • Działania na rzecz kontroli promieniowania przenikającego przez powierzchnie szklane podczas miesięcy letnich (szyby selektywne, zewnętrzne osłony słoneczne, itd.) • Zastosowanie technik architektury bioklimatycznej pasywnego ogrzewania słonecznego oraz chłodzenia pasywnego • Systemy klimatyzacyjne pochłaniające • Instalacja pomp cieplnych elektrycznych lub gazowych z funkcją ogrzewania lub chłodzenia, w nowo budowanych budynkach oraz remontowanych posiadających współczynnik rozpraszania objętościowego przez powłokę budowlaną, Cd, niższy od ustalonych limitów, w celu stopni na dzień w miejscach, w następnej tabelce 1, i które spełniają ewentualne kolejne wymogi określone przez artykuł 5, ustęp 6 • Instalacje energetyki słonecznej używające maszyny oziębiające na pochłanianie także odwracalne na pompę cieplną. Szkolenie, informowanie, promowanie i uświadamianie • Kampanie szkoleniowe, informacyjne, promocyjne i uświadamiające użytkowników końcowych mające na celu redukcję zużycia Pojazdy napędzane prądem oraz gazem naturalnym • Działania na rzecz popularyzacji pojazdów drogowych napędzanych prądem oraz gazem naturalnym Każde z działań wymienionych w katalogu jest opisane pod względem następujących parametrów: 1. Charakterystyka działania, w tym: • sektor zastosowania (np. mieszkalny), • wskazanie odnośnika w załączniku rozporządzenia definiującego obowiązek, • szczegółowa typologia zastosowania, • typ zastosowania (np. oświetlenie wewnętrzne i zewnętrzne). 2. Kalkulacja oszczędności energii pierwotnej, w tym: • fizyczna jednostka odniesienia (np. kompaktowa lampa fluorescencyjna), • skala oszczędności przypadająca na jednostkę, • dodatkowe zastrzeżenia i instrukcje obliczeniowe. 3. Wskazanie odpowiedniej normy technicznej, do której dostosowanie warunkuje prawo ubiegania się o certyfikaty. Analiza możliwości wprowadzenia w Polsce systemu białych certyfikatów 26
  27. 27. Polskie Towarzystwo Certyfikacji Energii 1.2.6. Rola Regulatora i innych czynników rządowych w systemie Autorità per l'Energia Elettrica e il Gas - włoski Regulator narodowy - wypełnia w systemie następujące zadania: a) zbiera informacje o wielkości sprzedaży energii odbiorcom końcowym za rok ubiegły, na podstawie czego definiowane są roczne wielkości obligacji zakupowej dla poszczególnych podmiotów; b) ustala wartości przeliczeniowe dla ustalenia uniwersalnej wartości uzyskanej oszczędności energetycznej (Mtoe): konwersja GJ/toe, kWh/toe, c) przyjmuje wnioski o przyznanie białych certyfikatów oraz weryfikuje ich poprawność, w tym załączoną dokumentację, d) przygotowuje i publikuje zasady dotyczące przygotowania, wykonania i końcowej oceny projektów energetycznych, biorąc przy tym pod uwagę wymogi wynikające z konieczności promowania konkurencji, postępu technologicznego oraz ochrony najmniej zamożnych, e) opracowuje i zatwierdza zasady, na podstawie których dokonuje się oceny wielkości oszczędności energii oraz wybiera podmiot albo podmioty, które dokonują kontroli na wybranej próbie podmiotów, f) konsultuje swoje działania z Administracją Regionów i Autonomicznych Prowincji, g) ustala zasady ujęcia kosztów związanych z ograniczeniem zużycia energii elektrycznej i gazu (możliwe częściowo w taryfach za przesył i dystrybucję energii), h) podaje do publicznej wiadomości stopień wypełnienia obligacji zakupowej za rok poprzedni (jako relację ilości wydanych certyfikatów i wielkości sprzedaży energii), i) umarza tytuły efektywności otrzymane do 31 maja każdego roku od zobligowanych dostawców oraz weryfikuje stopień wypełnienia obowiązku Analiza możliwości wprowadzenia w Polsce systemu białych certyfikatów 27
  28. 28. Polskie Towarzystwo Certyfikacji Energii zakupowego w tym względzie, j) nakłada sankcje i informuje o tym władze Regionów i odpowiednie Ministerstwa oraz Zarządcę rynku energii. 1.2.7. Informacje uzupełniające Należy podkreślić, że aby działania prooszczędnościowe umożliwiły wnioskowanie o białe certyfikaty, konieczne jest spełnienie dodatkowego warunku, a mianowicie zastosowania odpowiednich komponentów i urządzeń, których typy wskazuje Rozporządzenie z dnia 20 lipca 2004 roku. Wymóg dotyczy: a) generatorów ciepła określonych przez rozporządzenie Prezydenta Republiki z 15 listopada 1996, nr 660: „muszą być oznaczone czterema gwiazdkami wydajności energetycznej oraz być zatwierdzone jako zgodnie z tym, co przewiduje samo rozporządzenie; b) generatorów ciepła zasilanych biomasą pochodzenia roślinnego o mocy nominalnej niższej od 300 kW: muszą odznaczać się wydajnością zgodną z klasą 3 normy EN303-5; generatory ciepła zasilane przez biomasy pochodzenia roślinnego o mocy nominalnej wyższej od 300 kW muszą odznaczać się wydajnością wyższą od 82%; generatory ciepła zasilane biomasą pochodzenia roślinnego muszą odznaczać się emisją zgodną z limitami wyznaczonymi przez załącznik III rozporządzenia Premiera z 8 marca 2002 i późniejsze uaktualnienia”; c) urządzeń domowych określonych rozporządzeniem Prezydenta Republiki z 9 marca 1998,nr 107, oraz kolejne odpowiednie rozporządzenie: „muszą zostać zakwalifikowane do klasy A oraz zatwierdzone zgodnie z tymi rozporządzeniami”; d) produktów, urządzeń albo komponentów instalacji użytych w ramach działalności określonych w rozporządzeniu Ministra przemysłu, handlu i rzemiosła z 2 kwietnia 1998 opatrzonym tytułem „Tryby zatwierdzania charakterystyk i cech energetycznych budynków oraz instalacji do nich podłączonych”, do których niemożliwe jest zastosowanie tego, co Analiza możliwości wprowadzenia w Polsce systemu białych certyfikatów 28
  29. 29. Polskie Towarzystwo Certyfikacji Energii przewidziane przez wyżej wymienione: „muszą zostać zatwierdzone, co do zgodności z tymże rozporządzeniem”; e) charakterystyk oraz cech energetycznych wszystkich innych produktów, urządzeń albo komponentów instalacji, co do których niemożliwe jest zastosowanie przewidzianych wyżej przepisów: „muszą być zatwierdzone przez organy zatwierdzające produkty, akredytowane w jednym z krajów Unii Europejskiej, lub określone przez badania wykonane w jednym z laboratoriów uniwersyteckich wpisanym do rejestru laboratoriów określonym przez artykuł 4 prawa z dnia 17 lutego 1982, nr 46, stosując, w trybie priorytetowym, jedną z procedur przewidzianych przez normy (...)”. 1.2.8. Ocena rozwiązania Cechą charakterystyczną rozwiązania włoskiego jest uchwalenie odrębnych aktów prawnych w odniesieniu do rynku energii elektrycznej i gazu. Skutkuje to podejściem „mediowym” także do katalogów działań, które wylistowują działania i tablice obliczeniowe pomocne w przygotowaniu wniosków o przyznanie certyfikatów. Rozwiązanie włoskie opiera się na modelu bottom-up i jest bardzo podobne do rozwiązania francuskiego. Nie odwołuje się przy tym do oszczędności czynionych przez klientów, ale nakłada obowiązek udowadniania faktu przeprowadzenia działań prooszczędnościowych, jako wyniku działań własnych dostawców, zależnych podmiotów, albo współpracy z usługodawcami na rynku energii (ESCO). W tym kontekście system francuski wydaje się mniej precyzyjny w kontekście sposobu udowodnienia wpływu dostawcy na uzyskanie oszczędności „u klienta.” Analiza możliwości wprowadzenia w Polsce systemu białych certyfikatów 29
  30. 30. Polskie Towarzystwo Certyfikacji Energii 1.3. Białe certyfikaty w Wielkiej Brytanii 1.3.1. Podstawy prawne systemu Zagadnienie efektywności energetycznej z uwagi na swą złożoność wymagało zastosowania wielu instrumentów natury regulacyjnej, zachęt podatkowych, programów wsparcia oraz działań na rzecz zwiększenia świadomości i stanu wiedzy w celu przezwyciężenia barier na drodze do zmian/poprawy. W związku z tym Rząd wdrożył pakiet polityk i działań obejmujących: • Obowiązek na rzecz Efektywności Energetycznej (Energy Efficiency Commitment), zobowiązanie nałożone na dostawców energii w celu zwiększenia efektywności energetycznej w grupie gospodarstw domowych13, • Podwyższone wymagania dotyczące regulacji budowlanych oraz standardów produktów, • Porozumienia na rzecz Przeciwdziałania Zmianom Klimatu (The Climate Change Agreements), w ramach których uprawnione podmioty mogą uzyskać 80% zniżki w wysokości Podatku od Zmian Klimatycznych (Climate Change Levy, CCL) w zamian za osiągnięcie celów w zakresie zmniejszenia zużycia energii oraz emisji dwutlenku węgla, • Finansowanie Funduszu Węglowego (the Carbon Trust) oraz Funduszu Oszczędności Energetycznych (the Energy Saving Trust) zorientowanych na dostarczanie usług/rozwiązań efektywnego zarządzania energią w grupie gospodarstw domowych, podmiotów gospodarczych oraz sektorze publicznym, • Wsparcie dla rozwiązań zapewniających lepszą informację dla 13 Jest to naczelny akt prawny dotyczący realizacji oszczędności energetycznych w grupie gospodarstw domowych wprowadzony na mocy Rozporządzeniem Sekretarza Stanu13 w 2002 roku. Analiza możliwości wprowadzenia w Polsce systemu białych certyfikatów 30
  31. 31. Polskie Towarzystwo Certyfikacji Energii konsumentów energii w tym między innymi inteligentne opomiarowanie, rozszerzone rachunki za energię oraz • Działania informacyjne prowadzone poprzez Fundusz Węglowego, Fundusz Oszczędności Energetycznych oraz Inicjatywę Informacyjną na rzecz Przeciwdziałania Zmianom Klimatu. Na mocy Ustawy o Zrównoważonej Energii (Sustainable Energy Act 2003) Rząd jest zobowiązany do osiągnięcia oszczędności energetycznych na poziomie 3,5 miliona ton dwutlenku węgla w sektorze gospodarstw domowych w Anglii, poprzez działania na rzecz poprawy efektywności energetycznej. Kolejny cel został wyznaczony przez Ustawę Mieszkaniową (Housing Act 2004), która nakłada na Sekretarza Stanu podjęcie kroków w celu poprawy krajowej efektywności energetycznej co najmniej o 20% do roku 2010 w relacji do roku bazowego 2000. Pomimo, że realizacja tych dwóch celów jest monitorowana i oceniana z użyciem odmiennych metod pomiaru to jednak obydwa cele skutkują podobnym wynikiem w zakresie poprawy standardów energetycznych gospodarstw domowych. Tab. 1.2. Podział celu w zakresie unikania emisji CO2 do 2010 r. a) Gospodarstwa domowe Mln ton CO2 na rok do 2010 r. Przepisy budowlane (mieszkalnictwo) 1.5 Obligacja na rzecz Efektywności Energetycznej, 1,89-2,19 Front Ocieplenia 0,4 Inne działania 0,2 Łącznie 4,8 b. Podmioty gospodarcze i sektor publiczny Mln ton CO2 na rok do 2010 r. Porozumienia na rzecz Przeciwdziałania Zmianom Klimatu 2,9 Fundusz Węglowy 1,1 Przepisy budowlane ( nie dotyczące mieszkalnictwa) 0,6 Sektor publiczny 0,3 Łącznie 5,4 Suma łączna (a+b) 10,2 Analiza możliwości wprowadzenia w Polsce systemu białych certyfikatów 31
  32. 32. Polskie Towarzystwo Certyfikacji Energii Obowiązek na rzecz Efektywności Energetycznej a Polityka Energetyczna Wielkiej Brytanii Biała Księga Energetyczna z 2003 r. (the 2003 Energy White Paper) wyznacza cztery główne cele brytyjskiej polityki energetycznej: • wejście na ścieżkę umożliwiającą redukcję emisji dwutlenku węgla- głównej przyczyny ocieplenia klimatu-o 60% do 2050 roku z istotną poprawą do roku 2020, • zapewnienie niezawodności dostaw energii, • promocja konkurencyjnych rynków w Wielkiej Brytanii i poza jej granicami, oraz • zapewnienie adekwatnego i przystępnego ogrzewania każdego domu w Wielkiej Brytanii W Białej Księdze przyznano zagadnieniu efektywności energetycznej kluczową rolę, konstatując, iż „najtańszym, najczystszym i najbezpieczniejszym sposobem realizacji celów polityki energetycznej jest zmniejszenie zużycia energii”. Zakłada się, iż połowa redukcji emisji CO2 wynikających z Programu Przeciwdziałania Zmianom Klimatu będzie pochodzić z działań na rzecz poprawy efektywności, z czego połowa będzie osiągnięta w grupie gospodarstw domowych. 1.3.2. Kształt obligacji zakupowej 1.3.2.1. Podmioty zobowiązane Obowiązkiem uzyskania efektywności energetycznej w zakresie zużycia przez konsumentów węgla, gazu płynnego oraz oleju jest objęty każdy dostawca energii elektrycznej lub dostawca gazu, który zapewnia dostawy do co najmniej 50.000 Analiza możliwości wprowadzenia w Polsce systemu białych certyfikatów 32
  33. 33. Polskie Towarzystwo Certyfikacji Energii klientów krajowych (włączając w to klientów obsługiwanych przez spółkę holdingową oraz spółki córki takiej spółki holdingowej). Klientem krajowym jest właściciel lub zamieszkujący pomieszczenia mieszalne w Wielkiej Brytanii, któremu jest dostarczana energia elektryczna lub gaz w całości lub głównie na potrzeby mieszkaniowe. 1.3.2.2. Podmioty uprawnione do otrzymania białych certyfikatów Podmioty zobligowane uzyskują prawo do zaliczania oszczędności energetycznych będących wynikiem działań kwalifikowanych określonych w Rozporządzeniu oraz regulacjach wykonawczych wydawanych przez Regulatora podjętych w grupie klientów końcowych,. Dostawcy nie są zobligowani do osiągania oszczędności energetycznych wyłącznie w grupie własnych odbiorców. 1.3.2.3. Podział kwoty obligacji Ustawodawca dokonuje przydziału celu z uwzględnieniem następujących kryteriów: • krajowego celu ogólnego, określonego w Rozporządzeniu Obowiązek na rzecz Efektywności Energetycznej • liczby klientów krajowych obsługiwanych przez dostawców na dzień 31 grudnia 2004 r. , • liczby klientów krajowych obsługiwanych przez danego dostawcę na dzień 31 grudnia 2004 r. , • czasu dostępnego na realizację celu. Aby wypełnić nałożony obowiązek dostawca musi osiągnąć ostatni cel w zakresie efektywności energetycznej określony dla niego przez Regulatora (OFGEM ) do 31 marca 2008 r. Analiza możliwości wprowadzenia w Polsce systemu białych certyfikatów 33
  34. 34. Polskie Towarzystwo Certyfikacji Energii Formuła dla określania przez Regulatora (OFGEM) celu indywidualnego na rok 2005: CI = (SC/TC ) x 130 SC - liczba klientów domowych danego podmiotu zobligowanego wg. stanu na 31 grudnia 2004 TC - łączna liczba klientów domowych obsługiwanych przez wszystkie podmioty zobligowane wg. stanu na 31 grudnia 2004 W trzecim okresie Obowiązku ogólny cel krajowy w zakresie promocji poprawy efektywności energetycznej w odniesieniu do klientów krajowych dotyczy okresu od 1 kwietnia 2005 do 31 marca 2008 i wynosi 130 TWh . 1.3.3. Charakter prawny i cechy białych certyfikatów • mają charakter niematerialny i istnieją w postaci zapisu elektronicznego w rejestrze prowadzonym przez Regulatora. • nie są wystandaryzowane (minimalną wielkością wynikającą z specyfikacji technicznej jest 1 kWh uzyskanych oszczędności po uwzględnieniu współczynników korygujących) • mogą być przedmiotem obrotu ale po uzyskaniu pisemnej zgody Regulatora • nie ma prawnie zdefiniowanej, regulowanej platformy obrotu certyfikatami • wysokość opłaty karnej za niewypełnienie obowiązku jest ustalana w drodze decyzji administracyjnej Analiza możliwości wprowadzenia w Polsce systemu białych certyfikatów 34
  35. 35. Polskie Towarzystwo Certyfikacji Energii 1.3.4. Cykl życia certyfikatów Istnieje możliwość przeniesienia oszczędności uzyskanych w okresie bieżącej obligacji do rozliczenia w okresie następnej obligacji. Ponieważ każdy okres obligacji obejmuje trzy kolejne lata cykl życia certyfikatu określa się na 6 lat lub dwie obligacje. 1.3.5. Kwalifikacja i mierzenie działań prooszczędnościowych Cel dostawcy musi zostać osiągnięty poprzez poprawę efektywności energetycznej uzyskaną poprzez kwalifikowane działania, gdzie przynajmniej 50% łącznej poprawy efektywności energetycznej jest uzyskiwana w odniesieniu do klientów krajowych z grupy priorytetowej. Grupa priorytetowa obejmuje osoby, które: • uzyskują przynajmniej jedną z takich korzyści jak zasiłki lokalne, dodatek mieszkaniowy, zasiłek dochodowy • uzyskują przynajmniej jedną z takich korzyści jak kredyt podatkowy na dzieci, kredyt dla poszukujących pracy oraz które osiągają dochód roczny 14.600 GBP lub mniej Ustawodawca: • zatwierdza działania o których został poinformowany jeśli działania te będą promować poprawę efektywności energetycznej w odniesieniu do klientów krajowych, oraz określa jaką wielkość oszczędności energetycznej można powiązać z tym działaniem • po uzyskaniu informacji określa czy działanie promuje takie oszczędności a jeśli tak to określa jaką wielkość oszczędności energetycznej można powiązać z tym działaniem oraz informuje o tym dostawcę. Promocję dostaw do pomieszczeń mieszkalnych: Analiza możliwości wprowadzenia w Polsce systemu białych certyfikatów 35
  36. 36. Polskie Towarzystwo Certyfikacji Energii • energii elektrycznej wytwarzanej w jednostce wytwórczej, która działa w celu wytwarzania ciepła lub efektu chłodzącego w połączeniu z energią elektryczną, • ciepła wytwarzanego w powiązaniu z energią elektryczną lub parą wytwarzaną (lub ogrzewanego powietrza lub wody) z tego ciepła lub • gazu przeznaczonego do efektu chłodzącego produkowanego w połączeniu z energią elektryczną traktuje się również jako promocję poprawy efektywności energetycznej. Dostawcom przyznawane są oszczędności energetyczne realizowane według schematu działań na bazie ex-ante. Regulator dokonuje oceny poprawy efektywności energetycznej określanej w kilowatogodzinach wystandaryzowanego nośnika energii dyskontowanych okresem realizacji oszczędności w odniesieniu do kwalifikowanego działania w odniesieniu do: • - poprawy efektywności energetycznej w odniesieniu do klienta krajowego • - oczekiwanego okresu realizacji poprawy • - poprawy efektywności energetycznej realizowanej u klienta krajowego z Grupy Priorytetowej Wystandaryzownie nośnika energii paliwa oznacza iż w odniesieniu do każdej uzyskanej oszczędności energetycznej, liczba kilowatogodzin oszczędności energetycznych jest pomnożona przez: • 0,557 gdy źródłem energii jest węgiel • 0,801 gdy źródłem energii jest energia elektryczna • 0,353 gdy źródłem energii jest gaz Analiza możliwości wprowadzenia w Polsce systemu białych certyfikatów 36
  37. 37. Polskie Towarzystwo Certyfikacji Energii • 0,464 gdy źródłem energii jest olej Regulator może zakwalifikować poprawę efektywności energetycznej, która jest o 50% wyższa od standardowo kwalifikowanej jeżeli jest ona osiągana poprzez: • - usługę energetyczną (energy service action), zakładając, że realizacja tej usługi przyczyni się do realizacji nie mniej niż 5% i nie więcej niż 10% celu podmiotu zobligowanego • - działania innowacyjne (innovative action), zakładając, że podjęcie tych działań przyczyni się do realizacji nie mniej niż 5% i nie więcej niż 10% celu podmiotu zobligowanego Przez usługę energetyczną rozumie się kwalifikowane działania realizowane na mocy umowy pomiędzy dostawcą a klientem krajowym, która ma na celu osiągnięcie poprawy efektywności energetycznej w pomieszczeniach mieszkalnych o co najmniej 13%, i wymaga od dostawcy: • - dokonania audytu energetycznego pomieszczeń • - zaoferowania klientowi możliwości pokrycia kosztów działań kwalifikowanych w ratach 1.3.6. Rola regulatora i innych czynników rządowych w systemie Proces administrowania Obligacją powierzono Regulatorowi (OFGEM), który posiada uprawnienia do: • określenia celów indywidualnych dla poszczególnych podmiotów zobligowanych • decydowania o kwalifikowalności działań podejmowanych przez podmioty zobligowane • decydowania o wielkości oszczędności uzyskiwanych w wyniku działań Analiza możliwości wprowadzenia w Polsce systemu białych certyfikatów 37
  38. 38. Polskie Towarzystwo Certyfikacji Energii podejmowanych przez podmioty zobligowane • wydawania pisemnych zgód dostawcom sprzedającym osiągnięte oszczędności innym podmiotom zobligowanym • wydawania pisemnych zgód dostawcom sprzedającym część lub całość ich celu wynikającego z nałożonego obowiązku innym podmiotom zobligowanym 1.3.7. Informacje uzupełniające • dostawcy nie są zobligowani do osiągania oszczędności wyłącznie w grupie własnych odbiorców • dostawcy mają możliwość wyboru szeregu działań dla realizacji celu • dostawcy nie są zobligowani do przeznaczenia określonych środków finansowych na realizację celu Pierwsza faza Obowiązku obejmowała okres od 2002 do 2005 roku , druga faza obejmuje okres od 2005 do 2008 rok (EEC2).Rząd przedstawił już propozycje dotyczące trzeciej fazy Obowiązku na lata 2008-2011, jednakże cele na ten okres nie zostały jeszcze zdefiniowane. 1.3.8. Ocena rozwiązania Uwzględniając wcześniej stosowane ustawowe rozwiązania obligatoryjne w obszarze efektywności energetycznej system brytyjski cechuje się najdłuższym okresem stosowania spośród modeli europejskich. Niezwykle istotną kwestią jest zadanie socjalne systemu jakim jest silna orientacja na realizację działań kwalifikowanych w obszarze gospodarstw domowych o niskim dochodzie. Skutkuje to wyższymi kosztami prowadzenia działań u tej grupy klientów, którzy w zasadzie nie posiadają zdolności do współfinansowania działań oszczędnościowych. O ile udział gospodarstw domowych spoza Grupy Priorytetowej w współfinansowaniu kwalifikowanych działań podejmowanych przez Analiza możliwości wprowadzenia w Polsce systemu białych certyfikatów 38
  39. 39. Polskie Towarzystwo Certyfikacji Energii zobligowane podmioty kształtuje się szerokich granicach 80-90%, o tyle gospodarstwa domowe z Grypy Priorytetowej uzyskują 80-100% dofinansowania ze strony podmiotów zobligowanych. Istotną rolę w systemie odgrywa Regulator, który akredytuje działania kwalifikowane podejmowane przez podmioty zobligowane, prowadzi rejestr akredytowanych oszczędności energetycznych oraz aprobuje obrót oszczędnościami oraz zobowiązaniami pomiędzy podmiotami zobligowanymi. Doświadczenia z pierwszego okresu obowiązywania obligacji (EEC1 2002-2005) pokazują, że w ramach elastycznego systemu, zobligowane podmioty antycypując wzrost kosztów działań kwalifikowanych w kolejnych okresach Obowiązku, wygenerowały blisko 40% nadwyżkę oszczędności do rozliczenia w kolejnym okresie. Podobnie jak w systemie zielonych certyfikatów tak i w tym systemie podwyższanie celu obligatoryjnego na poziomie krajowym stymuluje wzrost nakładów inwestycyjnych. Analiza możliwości wprowadzenia transparentnego białego certyfikatu w określonych warunkach systemowych wykazała przewagę dotychczasowych rozwiązań. W tabelach 1.3 i 1.4 przedstawiono dane dotyczące oszczędności energii uzyskane przez podmioty zobligowane w podziale na lata, zastosowane środki oraz grupy gospodarstw domowych w latach 2002-2005 w TWh. Analiza możliwości wprowadzenia w Polsce systemu białych certyfikatów 39
  40. 40. Polskie Towarzystwo Certyfikacji Energii Tabela 1.3.Oszczędności energii w podziale na lata, zastosowane środki oraz grupy gospodarstw domowych w latach 2002-2005 w TWh. Oszczędności energii osiągnięte w Oszczędności energii osiągnięte w Oszczędności energii osiągnięte w pierwszym roku Obowiązku(2002- drugim roku Obowiązku (2003- trzecim roku Obowiązku (2004- 2003) 2004) 2005) Grupa Pozostała Grupa Pozostała Grupa Pozostała Środki Łącznie Łącznie Łącznie Priorytetowa Grupa Priorytetowa Grupa Priorytetowa Grupa Oświetlenie 5,0 5,3 10,3 7,1 10,0 17,1 10,8 10,3 21,1 Ogrzewanie 0,2 1,0 1,2 1,0 1,5 2,5 1,5 2,5 4,0 Ocieplanie 2,6 0,8 3,4 4,7 2,4 7,1 7,1 3,4 10,5 Urządzenia 0,2 2,0 2,2 0,9 2,6 3,5 1,1 2,9 4,0 Łącznie 8,0 9,1 17,1 13,7 16,5 30,2 20,5 19,1 39,6 Tabela 1.4 Oszczędności energii w podziale na zastosowane środki oraz grupy gospodarstw domowych w latach 2002-2005 w TWh. Oszczędności energii osiągnięte w całym okresie Obowiązku (2002- 2005) Grupa Pozostała Środki Łącznie Priorytetowa Grupa Oświetlenie 22,9 25,6 48,5 Ogrzewanie 2,7 5,0 7,7 Ocieplanie 14,4 6,6 21,0 Urządzenia 2,2 7,5 9,7 Łącznie 42,2 44,7 86,9 Analiza możliwości wprowadzenia w Polsce systemu białych certyfikatów 40
  41. 41. Polskie Towarzystwo Certyfikacji Energii 1.4. Białe certyfikaty w Australii (Nowa Południowa Walia) 1.4.1. Podstawy prawne. Zasady działania systemu regulują następujące akty prawne: • Ustawa o Dostawach Energii Elektrycznej (w zakresie o Redukcji Emisji Gazów Cieplarnianych 2002) • Rozporządzenie o Dostawach Energii Elektrycznej (w zakresie o Redukcji Emisji Gazów Cieplarnianych 2002),Rozporządzenie o Systemie Certyfikatów Unikniętych Emisji 2003 • Zarządzenia: pięć głównych zarządzeń wydanych przez Departament Energii, Przedsiębiorstw Energetycznych dotyczące Wypełnienia Obowiązku, Wytwarzania, Unikania po Stronie Popytowej, Certyfikaty Unikniętych Emisji przez Dużych Użytkowników , Przechwytywanie Emisji 1.4.2. Kształt obligacji zakupowej. W styczniu 2003 system rozpoczął funkcjonowanie w nowym, zmienionym kształcie System unikania Emisji Nowej Południowej Walii (New South Wales Greehouse Gas Abatement Scheme). W ramach systemu dostawcy energii elektrycznej oraz inne podmioty (tzw. uczestnicy referencyjni – benchmark participants) zobowiązani są do nie przekraczania określonych poziomów referencyjnych (benchmark levels) w zakresie redukcji emisji gazów cieplarnianych. Emisje ponad poziom referencyjny mogą być rozliczane przez przedstawienie do umorzenia certyfikatów unikniętych emisji. Zgodnie z logiką systemów unikania emisji wykonanie obowiązku może być wynikiem podjęcia określonych działań kwalifikowanych bądź też nie podejmowania określonych działań gospodarczych. Analiza możliwości wprowadzenia w Polsce systemu białych certyfikatów 41
  42. 42. Polskie Towarzystwo Certyfikacji Energii 1.4.2.1. Podmioty zobowiązane. Do grupy uczestników referencyjnych należą: • dostawcy energii elektrycznej, którzy posiadają licencje Nowej Południowej Walii • klienci rynkowi, którzy pobierają energię bezpośrednio z sieci Australijskiego Krajowego Rynku Energii Elektrycznej • wytwórcy energii elektrycznej, którzy posiadają kontrakty na dostawę energii elektrycznej do dużych klientów na terenie Nowej Południowej Walii • duzi klienci zużywający energię elektryczną na terenie Nowej Południowej Walii, którzy wyrażą wolę uczestnictwa w systemie (alternatywnie obowiązek ten wypełni dostawca) Do grupy dużych klientów kwalifikują się klienci, którzy zużywają: • 100 GWh lub więcej energii elektrycznej w jednym stanie Nowej Południowej Walii lub • 100 GWh lub więcej energii elektrycznej w więcej niż jednym stanie Nowej Południowej Walii, przy czym zużycie w przynajmniej jednym stanie wynosi co najmniej 50 GWh w roku poprzedzającym wybór na Uczestnika Referencyjnego lub gdy Regulator spodziewa się, iż takie zużycie zostanie odnotowane w roku, w którym wybór dojdzie do skutku. 1.4.2.2. Podmioty uprawnione do otrzymywania białych certyfikatów Pierwotnie, podmiotem uprawnionym do uzyskania certyfikatu wynikającego z kwalifikowanego działania jest podmiot/osoba (Unikający) płacąca za zużycie Analiza możliwości wprowadzenia w Polsce systemu białych certyfikatów 42
  43. 43. Polskie Towarzystwo Certyfikacji Energii energii elektrycznej. Jednakże Unikający może zawrzeć umowę pisemną, w której nominuje na Unikającego konkretny podmiot. 1.4.2.3. Podział kwoty obligacji Podział kwoty obligacji dokonywany jest co roku na podstawie sparametryzowanego algorytmu, w którego elementy składowe stanowią wskaźniki statystyczne publikowane w drodze ogłoszenia administracyjnego. Poziomy referencyjne są określane dla każdego zobligowanego podmiotów w kategoriach unikniętych emisji. W listopadzie każdego roku Trybunał Stanowy publikuje informacje o czterech kluczowych parametrach: • Współczynniki Pool ( 0.913 ton CO2 na MWh w 2005 r.) • Łączna Sprzedaż Energii Elektrycznej w Stanie ( 66.611 GWh w 2005 r.) • Łączna Populacja w Stanie ( 6.812.300 w 2005 r.) • Wskaźnik Referencyjny dla Sektora Energetycznego ( 52.225.908 ton emisji CO2 w 2005 r.) Na podstawie udziału podmiotu w rynku zużycia energii elektrycznej oraz współczynnika Pool (określający średni poziom emisji) określa się cel indywidualny. Sposób kalkulacji uzależniony jest od kategorii podmiotu (sprzedawca, wytwórca, klient). Kara za niewypełnienie nałożonego obowiązku wynosi 10.50 AUD (6.25 Euro) za tonę emisji CO2 ponad określony poziom referencyjny. Wysokość kary jest co roku indeksowana współczynnikiem inflacji. Ponieważ kara za niewypełnienie obowiązku nie jest kosztem podatkowym jej efektywna wielkość przy uwzględnieniu 30% stawki podatkowej dla przedsiębiorstw wynosi 13.65 AUD (8.15 Euro) za tonę emisji CO2 ponad określony poziom referencyjny. Analiza możliwości wprowadzenia w Polsce systemu białych certyfikatów 43
  44. 44. Polskie Towarzystwo Certyfikacji Energii 1.4.3. Charakter prawny i cechy białych certyfikatów Jeden certyfikat odpowiada jednej tonie unikniętej emisji CO2. Certyfikaty są samoistnym instrumentem finansowym i pozostają w wolnym obrocie finansowym (bez wskazania konkretnego rynku regulowanego). 1.4.4. Cykl życia certyfikatów Cykl życia certyfikatów nie jest ograniczony. Specyficznym rozwiązaniem jest możliwość niewypełnienia do 10% obowiązku i przeniesienia tej części zobowiązania do rozliczenia na rok następny. 1.4.5. Kwalifikacja i mierzenie działań prooszczędnościowych Podstawą do ubiegania się o przyznanie białych certyfikatów jest zgodność działań oszczędnościowych ze wskazaniami w tym zakresie wymienionymi w katalogu działań standaryzowanych który opisany jest w rozporządzeniu. Generalnie w ramach Systemu Unikania Emisji Nowej Południowej Walii certyfikaty mogą być generowane w ramach pięciu grup działań, z których wyłącznie jedna jest przedmiotem niniejszego opracowania: • wytwarzanie energii elektrycznej w systemach niskiej emisji • poprzez działania w obszarze unikania w sferze zużycia energii elektrycznej które skutkują zmniejszeniem zużycia energii elektrycznej • poprzez działania związane z asymilacją CO2 w obszarach leśnych (tzw. przechwytywanie emisji CO2) • poprzez działania przemysłowe które prowadzą do zmniejszenia emisji CO2 w miejscu nie związane bezpośrednio z zużyciem energii elektrycznej W systemie działania w obszarze unikania w sferze zużycia energii elektrycznej Analiza możliwości wprowadzenia w Polsce systemu białych certyfikatów 44
  45. 45. Polskie Towarzystwo Certyfikacji Energii które skutkują zmniejszeniem zużycia energii elektrycznej są regulowane przez Rozporządzenie Unikania po Stronie Popytowej. Działania kwalifikowane po stronie popytowej można podzielić na cztery grupy: • zmiany efektywności energetycznej poprzez modyfikacje z istniejących instalacjach • zmiany efektywności energetycznej poprzez zastępowanie istniejących instalacji • zmianę paliwa czyli substytucja źródeł energii • lokalne źródła wytwarzania energii elektrycznej czyli zastępowanie dostaw z Krajowego Rynku Energii Certyfikaty tworzone w ramach Systemu Unikania Emisji Nowej Południowej Walii poprzez działania związane z efektywnością energetyczną noszą nazwę białych certyfikatów. Białe certyfikaty nie mogą być uzyskane poprzez: • podejmowanie innych działań, opisanych w ramach Systemu Unikania Emisji Nowej Południowej Walii i regulowanych odmiennymi rozporządzeniami, • zakupy energii odnawialnej, • zmniejszenie strat w sieciach przesyłowych i dystrybucyjnych, • instalowanie urządzeń, które kwalifikują do uzyskania Zielonych Certyfikatów w rozumieniu regulacji australijskich. Działania kwalifikowane realizowane są w obiektach o przeznaczeniu komercyjnym (banki, supermarkety, hotele) oraz w budownictwie mieszkaniowym. Generalnie certyfikaty powstają z chwilą udokumentowania/powstania efektów Analiza możliwości wprowadzenia w Polsce systemu białych certyfikatów 45

×