Agl2 Makro2

6,328 views
6,070 views

Published on

lexoneeee

Published in: Education
0 Comments
5 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

No Downloads
Views
Total views
6,328
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
51
Actions
Shares
0
Downloads
247
Comments
0
Likes
5
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

Agl2 Makro2

  1. 1. Makroekonomi II Ligjërata 2 Hyrje dhe konceptet kyçe
  2. 2. Ekonomiksi <ul><li>Mirkoekonomia: sjellja e agjentëve ekonomik </li></ul><ul><li>Makroekonomia: studimi i ekonomisë në tërësi </li></ul><ul><li>Ekonomistët përdorin tri mjete: </li></ul><ul><li>Algjebra për të siguruar se logjika është në rregull </li></ul><ul><li>Grafikët për të ndërtuar intuitën, dhe </li></ul><ul><li>Fjalët për të shpjeguar rezultatet </li></ul>
  3. 3. NJË VËSHTRIM I SHKURTËR MBI MAKROEKONOMINË <ul><li>Makroekonomia studion bashkëveprimin në mes të tregjeve të të mirave, të punës dhe aktiviteveve, si dhe të bashkëveprimit të ekonomisë kombëtare në kuadër të tregtisë ndërkombëtare </li></ul><ul><li>Lihen sjelljet individuale (p.sh. nuk maten çmimet në një degë të caktuar por në ekonominë si tërësi) </li></ul><ul><li>Përdorimi i teorisë në shpjegimin e fenomeneve në ekonomi </li></ul><ul><li>Ende mbetet aktuale pyetja: A mund dhe a duhet të ndërhyj qeveria në ekonomi? </li></ul>
  4. 4. SHKOLLAT E NDRYSHME TË MENDIMIT MAKROEKONOMIK Duke nisur nga ajo se a duhet apo jo të ndërhyjë shteti në zgjidhjen e problemeve makroekonomike; dy rryma kryesore të mendimit ekonomik Shkollat (vitet e 60ta) <ul><li>Klasike (Friedman) </li></ul><ul><li>Punëzënia e plotë </li></ul><ul><li>Përdorimi i plotë i resurseve </li></ul><ul><li>Tregjet përshtaten </li></ul><ul><li>Ekuilibri i tregut </li></ul><ul><li>Agjentët ekonomik maksimizojnë </li></ul>2. Kejnsiane (Keynes) <ul><li>- Mospërdorimi i plotë i resurseve ekonomike dhe ekuilibri ekonomik </li></ul><ul><li>Papunësia </li></ul><ul><li>Tregjet dështojnë </li></ul><ul><li>Trade-off papunësi-inflacion </li></ul><ul><li>Problemet e informacionit </li></ul><ul><li>Kosto e ndryshimit të çmimeve </li></ul>
  5. 5. <ul><li>(vitet e 70ta) </li></ul><ul><li>Shkolla neoklasike (Lucas, Barro, Prescott): vazhdim i asaj klasike </li></ul><ul><li>Pamundësia e papunësisë jovullnetare: cdo person i papunë që deshiron të punoj do të ofroj uljen e pagë derisa të gjej punë </li></ul><ul><li>Cdo shitës do të zbret cmimet derisa cmimi të siguroj shitjen e produkteve </li></ul><ul><li>Kensianistët e rinj (Akerlof, Romer, Blanchard, Mankië): vazhdim i teorisë së Keynes-it </li></ul>
  6. 6. Variablat/problemet kryesore makroekonomike <ul><li>Numëro? </li></ul><ul><li>Pse me rëndësi? </li></ul>
  7. 7. Problemet kryesore makroekonomike <ul><li>Si të shpjegohet papunësia e lartë? </li></ul><ul><ul><li>Ekzistojnë disa teori për shpjegimin e papunësisë, </li></ul></ul><ul><ul><li>Disa politika për zvogëlimin e saj (ulja i taksave, rritja e shpenzimeve qeveritare, kompenzimi për të papunët, etj.) </li></ul></ul>
  8. 8. PROBLEMET KRYESORE MAKROEKONOMIKE <ul><li>2. Si të shpjegohet inflacioni? </li></ul><ul><ul><li>Hiperinflacioni dhe shkaktarët e tij, </li></ul></ul><ul><ul><li>Ulja e inflacionit: politika monetare </li></ul></ul><ul><li>3. Kush e përcakton rritjen ekonomike? </li></ul><ul><ul><li>Cka është rritja ekonomike? </li></ul></ul><ul><ul><li>Politikat adekuate për rritjen ekonomike (të qëndrueshme) </li></ul></ul><ul><ul><li>Ndërhyrja apo mosndërhyrja e shtetit në ekonomi </li></ul></ul>
  9. 9. Qëllimet e qeverisë/Treguesit makroekonomik QEVERIA QENDRORE Instrumentet e Politikave Makroekonomike Q ë llimet e Politikave Makroekonomike Politika Fiskale Politika Monetare <ul><ul><li>Politika e të Ardhurave </li></ul></ul>Politikat e Marrëdhënieve Ekonomike me Jashtë INFLACIONI UL Ë T PAPUN Ë SIA E UL Ë T <ul><ul><li>RRITJE EKONOMIKE </li></ul></ul>
  10. 10. OBJEKTIVAT KRYESORE MAKROEKONOMIKE DHE MJETET POLITIKE TË REALIZIMIT TË TYRE <ul><li>Mjetet që përdor qeveria për arritjen e këtyre objektivave janë: </li></ul><ul><ul><li>Politika fiskale </li></ul></ul><ul><ul><ul><ul><li>Të hyrat dhe të dalat publike </li></ul></ul></ul></ul><ul><ul><li>Politika monetare </li></ul></ul><ul><ul><ul><ul><li>Oferta monetare dhe roli i bankës qëndrore </li></ul></ul></ul></ul><ul><ul><li>Politika e të ardhurave </li></ul></ul><ul><ul><ul><ul><li>Politika mbi pagat dhe </li></ul></ul></ul></ul><ul><ul><ul><ul><li>Politikat mbi çmimet </li></ul></ul></ul></ul><ul><ul><li>Politikat e marrëdhënieve ekonomike me botën e jashtme </li></ul></ul><ul><ul><ul><ul><li>Politikat tregtare </li></ul></ul></ul></ul><ul><ul><ul><ul><li>Politikat valutore </li></ul></ul></ul></ul>
  11. 11. Matja e GDP-së <ul><li>Produkti i përgjithshëm si tregues sintetik i aktivitetit ekonomik </li></ul><ul><li>Pse përdoret GDP? </li></ul><ul><li>Përdoret për të vlerësuar se a janë arritur objektivat e caktuara </li></ul><ul><li>Përdoret për të bërë krahasime me vendet tjera </li></ul>
  12. 12. MATJA E PRODUKTIT TË PËRGJITHSHËM <ul><li>Mënyrat e matjes së produktit të përgjithshëm </li></ul><ul><li>1. Mënyra e prodhimit (ana e prodhimit): </li></ul><ul><ul><li>Duke mbledhur vlerën e të gjitha produketeve dhe shërbimeve përfundimtare </li></ul></ul><ul><ul><li>Koncepti i vlerës së shtuar </li></ul></ul><ul><ul><li>Vlera e prodhimit-vlera e të mirave të ndërmjetme (lënda e parë) të përdorura gjatë procesit të prodhimit </li></ul></ul>
  13. 13. MATJA E PRODUKTIT TË PËRGJITHSHËM <ul><li>2. Mënyra e shpenzimeve: </li></ul><ul><ul><li>Duke mbledhur të gjitha shpenzimet e subjekteve të ndryshme => shpenzimet kombëtare që shënohen si: </li></ul></ul><ul><ul><li>E = C + I + G + NX </li></ul></ul><ul><li>3. Mënyra e të ardhurave </li></ul><ul><ul><li>Duke mbledhur të ardhurat e të gjithë zotëruesve/pronarëve të faktorëve të prodhimit </li></ul></ul><ul><ul><ul><li>Kompenzimet e punonjësve (pagat etj.) </li></ul></ul></ul><ul><ul><ul><li>Të ardhurat e firmave jo aksionare </li></ul></ul></ul><ul><ul><ul><li>Të ardhurat e individëve nga renta </li></ul></ul></ul><ul><ul><ul><li>Të ardhurat korporative (para taksave) </li></ul></ul></ul><ul><ul><ul><li>Interesi neto </li></ul></ul></ul><ul><ul><li>Shembull: </li></ul></ul><ul><ul><li>- Një pjesë re të hyrave grumbullohet nga shteti ne formë të tatimit </li></ul></ul><ul><ul><li>Një pjesë u paguhet punëtorëve, </li></ul></ul><ul><ul><li>Pjesa tjetër I mbetet firmës </li></ul></ul>
  14. 14. GDP <ul><li>Bazuar në prodhim: është baraz me vlerën e të mirave dhe shërbimeve përfundimtare </li></ul><ul><li>Bazuar në prodhim: GDP është vlera e shtuar në ekonomi gjatë një periudhe të caktuar </li></ul><ul><li>Nga ana e të ardhurave: GDP është shuma e të ardhurave në ekonomi gjatë një periudhe të caktuar </li></ul>
  15. 15.
  16. 16. Rritja ekonomike <ul><li>Si matet? </li></ul><ul><li>Periudha kohore? </li></ul><ul><li>Rritje ekonomike e qëndrueshme </li></ul><ul><li>GDP nominale: produkti total I ekonomisë me cmimet e periudhës përkatëse kur prodhohet produkti </li></ul><ul><li>GDP reale: produkti total I prodhuar në cdo periudhë me cmimet e një viti bazë </li></ul><ul><li>GDP per kokë banori=GDP/numri i banorëve </li></ul>
  17. 17. Rritja ekonomike <ul><li>(GDPt-GDPt-1)/GDPt-1 </li></ul><ul><li>T-periudha raportuese </li></ul><ul><li>T-1 peirudha bazë/krahuese </li></ul><ul><li>Periudhat me rritje pozitive të GDP=ekspansion </li></ul><ul><li>Periudhat me rritje negative të GDP=recesion </li></ul><ul><li>Dy ose tre tremujorësh në vazhdimësi </li></ul>
  18. 18. Matja GDP-së <ul><li>Problemet në llogaritjen e GDP-së </li></ul><ul><ul><li>Problemi i agregimit të produketeve dhe shërbimeve të ndryshme </li></ul></ul><ul><ul><li>Problemi i rritjes së çmimeve që mund të shpie në konkludimin se është rritur GDP </li></ul></ul><ul><ul><li>Pamundësia për të përfshirë përmirësimin e cilësisë dhe rënien e çmimit </li></ul></ul>
  19. 19. Problemet në përllogaritjen e GDP-së: shembull <ul><li>Cilësia e produkteve dhe shërbimeve: </li></ul><ul><li>Kompjuterët: a mund të supozojmë se kompjuteri i prodhuar në vitin 1990 ka të njejtën cilësi sikur ai i prodhuar në vitin 2000 </li></ul><ul><li>Vitin e kaluar kompjuteri me shpejtësi 300 megaherc </li></ul><ul><li>Tani me 400 </li></ul>
  20. 20. Hedonic pricing <ul><li>Hedonic pricing: hedone=kënaqësi që ofron një produkt në këtë rast </li></ul><ul><li>Cilësia e kompjuterëve është rritur për 15% </li></ul><ul><li>Cmimi ka rënë për 10% </li></ul><ul><li>Atëherë=15+10=25% rënie në cmim </li></ul><ul><li>Cfarë problemi në përllogaritje? </li></ul>
  21. 21. Inflacioni dhe GDP real <ul><li>GDP real (e korigjuar oër inflacionin): </li></ul><ul><li>Merr për bazë cmimet konstante e jo ato aktuale </li></ul><ul><li>Shembull: GDP nominal përgjatë 12 viteve: 6.9% </li></ul><ul><li>GDP real: 2.3% </li></ul><ul><li>6.9-2.3=??? </li></ul><ul><li>Norma mesatare e inflacionit gjatë kësaj periudhe 4.6% në vit </li></ul>
  22. 22. GDP nominal dhe real <ul><li>GDP nominal=GDP real </li></ul><ul><li>Kush shkakton rritjen e GDP-së real: </li></ul><ul><li>Sasia e resurseve në ekonomi: fuqia punëtore, kapitali </li></ul><ul><li>Rritja e eficiencës/produktivitetit </li></ul><ul><li>Mosshfrytëzimi I resurseve në dispozicion </li></ul>
  23. 23. Ushtrim <ul><li>Llogarit GDP-në nominale dhe reale </li></ul><ul><li>1997 1998 </li></ul><ul><li>P Q P Q </li></ul><ul><li>Beer $25 100 $32 110 </li></ul><ul><li>Pizza $8 300 $10 295 </li></ul>
  24. 24. Papunësia <ul><li>Si matet dhe si shprehet papunësia? </li></ul><ul><li>Norma e papunësisë=numri i të papunëve/fuqia punëtore </li></ul><ul><li>Fuqia punëtore=të punësuarit + të papunët </li></ul><ul><li>Cka përcakton nëse që një person të konsiderohet si i papunë: </li></ul><ul><li>Deri vonë shënimet nga zyrat e të papunëve </li></ul><ul><li>Tani statsitikat nxirren duke organizuar anketa me familjet (në SHBA intervistohen 60,000 familje cdo muaj) </li></ul>
  25. 25. Papunësia <ul><li>Llogari normën e papunësisë </li></ul><ul><li>Të punësuar= 131.4 milionë </li></ul><ul><li>Të papunë: 6.2 milionë </li></ul><ul><li>Kujdes: vetëm ata që kërkojnë punë përfshihen në fuqinë punëtore! </li></ul><ul><li>Personat e dëshpëruar: ata që heqin dorë nga të kërkuarit punë </li></ul><ul><li>Atëherë kur norma e lartë e papunësisë kemi normë të ulët të pjesëmarrjes në fuqinë punëtore </li></ul><ul><li>Pjesëmarrja në fuqinë punëtore=Fuqia punëtore/popullsia në moshën për punë </li></ul>
  26. 26. Pse është papunësia në fokus? <ul><li>1. Tregon nëse ekonomia është duke punuar në nivelin e duhur optimal, dhe </li></ul><ul><li>2. Papunësia ka pasoja sociale </li></ul>
  27. 27. Rritja dhe papunësia <ul><li>Papunësia dhe aktivitetet: lidhja në mes të ndryshimit në papunësi dhe GDP-së </li></ul><ul><li>Ligji i Okunit: rritja e prodhimit përcillet me rënie të papunësisë; dhe rënia e prodhimit përcillet me rritjen e papunësisë </li></ul>
  28. 28. Rast studimi <ul><li>Papunësia në Spanjë në vitin 1998 ishte llogaritur në 19% </li></ul><ul><li>Si është llogaritur: 60,000 anketa më familje </li></ul><ul><li>Në vitin 1995 një anketë me pyetje për të evidentuar praninë e ekonomisë jo-formale </li></ul><ul><li>Ekonomia jo-formale 10-15% </li></ul><ul><li>Pse kjo papunësi: </li></ul><ul><li>Beneficionet sociale nga shteti (4 deri 24 muaj, 60-70% të pagës)=nuk arsyetohet përmes beneficione </li></ul><ul><li>Si po mbiejtojnë të papunët: Struktura familjare (vetëm 10% të familjeve nuk kanë pasur asnjë anëtar të punësuar) </li></ul>
  29. 29. Inflacioni <ul><li>GDP deflatore: GDP nominale/GDP reale </li></ul><ul><li>Indeksi i cmimeve të konsumit (consumer price index CPI) </li></ul><ul><li>. </li></ul>
  30. 30. Pse të brengosemi për inflacionin? <ul><li>Rriten cmimet </li></ul><ul><li>Nuk korigjohen beneficionet sociale, pensionet (në SHBA korigjohen me CPI) </li></ul><ul><li>Rriten të hyrat, rritet baza tatimore e punëtorëve </li></ul>
  31. 31. INFLACIONI, RRITJA DHE PAPUNËSIA <ul><li>Ciklet e biznesit dhe hendeku i prodhimit </li></ul><ul><li>Cikli i biznesit përfaqëson një rritje dhe rënie të aktivitetit ekonomik </li></ul><ul><li>Hendeku i prodhimit=produkti aktual – produkti potencial (?) </li></ul>
  32. 32. <ul><li>GDP prijës/potencial </li></ul><ul><li>Vlera e prodhimit kur e gjithë fuqia punëtore dhe kapitali shfrytëzohet, </li></ul><ul><li>Toka dhe aftësitë ndërmarrëse shfryëzohen tërësisht </li></ul>
  33. 33. LIDHJET MIDIS VARIABLAVE MAKROEKONOMIKE <ul><li>Të gjitha variablat makroekonomike duhet parë si të ndërlidhura </li></ul><ul><li>Rritja ekonomike përcillet: </li></ul><ul><ul><li>me papunësi të ulët dhe </li></ul></ul><ul><ul><li>inflacion të lartë </li></ul></ul><ul><li>Ligji i Okunit: kur ritmi i rritjes është mbi ritmin e prirjes prej 2.25%, norma e papunësisë bie. </li></ul><ul><li> u= – 0.5(y – 2.25) </li></ul><ul><li>Kurba e Philipsit </li></ul>
  34. 34. INFLACIONI, RRITJA DHE PAPUNËSIA <ul><li>Rritja ekonomike=rritja e standardit jetësor: GDP nominal, real për kokë banori! </li></ul><ul><li>Inflacioni: ritmi i rritjes, në përqindje i nivelit të cmimeve gjatë një periudhe të dhënë: pasojat e inflacionit: rënia e fuqisë konsumuese </li></ul><ul><li>Papunësia e lartë=> efekte negative në ekonomi dhe probleme sociale </li></ul>
  35. 35. Kurba e Philips-it <ul><li>Inflacioni dhe papunësia: lidhje negative (kurba e Philips-it); kur norma e papunësisë e ulët, inflacioni rritet </li></ul><ul><li>Kur norma e papunësisë e lartë, inflacioni bie </li></ul><ul><li>Diskuto pse egziston kjo lidhje? </li></ul>
  36. 36. Rritja dhe papunësia <ul><li>Ligji i Okunit </li></ul><ul><li>Në hartimin e politikave: papunësia 9% sa gjatë duhet pritur për tu kthyer në papunësi prej 6% </li></ul><ul><li>3 vite me nga 4.25% </li></ul><ul><li>Cdo vit rritje prej 2% mbi prirjen dhe si rezultat 1% ulje në normën e papunësisë </li></ul>

×