Agl2 Makro2
Upcoming SlideShare
Loading in...5
×
 

Agl2 Makro2

on

  • 8,633 views

lexoneeee

lexoneeee

Statistics

Views

Total Views
8,633
Views on SlideShare
8,585
Embed Views
48

Actions

Likes
5
Downloads
245
Comments
0

1 Embed 48

http://www.slideshare.net 48

Accessibility

Categories

Upload Details

Uploaded via as Microsoft PowerPoint

Usage Rights

© All Rights Reserved

Report content

Flagged as inappropriate Flag as inappropriate
Flag as inappropriate

Select your reason for flagging this presentation as inappropriate.

Cancel
  • Full Name Full Name Comment goes here.
    Are you sure you want to
    Your message goes here
    Processing…
Post Comment
Edit your comment

Agl2 Makro2 Agl2 Makro2 Presentation Transcript

  • Makroekonomi II Ligjërata 2 Hyrje dhe konceptet kyçe
  • Ekonomiksi
    • Mirkoekonomia: sjellja e agjentëve ekonomik
    • Makroekonomia: studimi i ekonomisë në tërësi
    • Ekonomistët përdorin tri mjete:
    • Algjebra për të siguruar se logjika është në rregull
    • Grafikët për të ndërtuar intuitën, dhe
    • Fjalët për të shpjeguar rezultatet
  • NJË VËSHTRIM I SHKURTËR MBI MAKROEKONOMINË
    • Makroekonomia studion bashkëveprimin në mes të tregjeve të të mirave, të punës dhe aktiviteveve, si dhe të bashkëveprimit të ekonomisë kombëtare në kuadër të tregtisë ndërkombëtare
    • Lihen sjelljet individuale (p.sh. nuk maten çmimet në një degë të caktuar por në ekonominë si tërësi)
    • Përdorimi i teorisë në shpjegimin e fenomeneve në ekonomi
    • Ende mbetet aktuale pyetja: A mund dhe a duhet të ndërhyj qeveria në ekonomi?
  • SHKOLLAT E NDRYSHME TË MENDIMIT MAKROEKONOMIK Duke nisur nga ajo se a duhet apo jo të ndërhyjë shteti në zgjidhjen e problemeve makroekonomike; dy rryma kryesore të mendimit ekonomik Shkollat (vitet e 60ta)
    • Klasike (Friedman)
    • Punëzënia e plotë
    • Përdorimi i plotë i resurseve
    • Tregjet përshtaten
    • Ekuilibri i tregut
    • Agjentët ekonomik maksimizojnë
    2. Kejnsiane (Keynes)
    • - Mospërdorimi i plotë i resurseve ekonomike dhe ekuilibri ekonomik
    • Papunësia
    • Tregjet dështojnë
    • Trade-off papunësi-inflacion
    • Problemet e informacionit
    • Kosto e ndryshimit të çmimeve
    • (vitet e 70ta)
    • Shkolla neoklasike (Lucas, Barro, Prescott): vazhdim i asaj klasike
    • Pamundësia e papunësisë jovullnetare: cdo person i papunë që deshiron të punoj do të ofroj uljen e pagë derisa të gjej punë
    • Cdo shitës do të zbret cmimet derisa cmimi të siguroj shitjen e produkteve
    • Kensianistët e rinj (Akerlof, Romer, Blanchard, Mankië): vazhdim i teorisë së Keynes-it
  • Variablat/problemet kryesore makroekonomike
    • Numëro?
    • Pse me rëndësi?
  • Problemet kryesore makroekonomike
    • Si të shpjegohet papunësia e lartë?
      • Ekzistojnë disa teori për shpjegimin e papunësisë,
      • Disa politika për zvogëlimin e saj (ulja i taksave, rritja e shpenzimeve qeveritare, kompenzimi për të papunët, etj.)
  • PROBLEMET KRYESORE MAKROEKONOMIKE
    • 2. Si të shpjegohet inflacioni?
      • Hiperinflacioni dhe shkaktarët e tij,
      • Ulja e inflacionit: politika monetare
    • 3. Kush e përcakton rritjen ekonomike?
      • Cka është rritja ekonomike?
      • Politikat adekuate për rritjen ekonomike (të qëndrueshme)
      • Ndërhyrja apo mosndërhyrja e shtetit në ekonomi
  • Qëllimet e qeverisë/Treguesit makroekonomik QEVERIA QENDRORE Instrumentet e Politikave Makroekonomike Q ë llimet e Politikave Makroekonomike Politika Fiskale Politika Monetare
      • Politika e të Ardhurave
    Politikat e Marrëdhënieve Ekonomike me Jashtë INFLACIONI UL Ë T PAPUN Ë SIA E UL Ë T
      • RRITJE EKONOMIKE
  • OBJEKTIVAT KRYESORE MAKROEKONOMIKE DHE MJETET POLITIKE TË REALIZIMIT TË TYRE
    • Mjetet që përdor qeveria për arritjen e këtyre objektivave janë:
      • Politika fiskale
          • Të hyrat dhe të dalat publike
      • Politika monetare
          • Oferta monetare dhe roli i bankës qëndrore
      • Politika e të ardhurave
          • Politika mbi pagat dhe
          • Politikat mbi çmimet
      • Politikat e marrëdhënieve ekonomike me botën e jashtme
          • Politikat tregtare
          • Politikat valutore
  • Matja e GDP-së
    • Produkti i përgjithshëm si tregues sintetik i aktivitetit ekonomik
    • Pse përdoret GDP?
    • Përdoret për të vlerësuar se a janë arritur objektivat e caktuara
    • Përdoret për të bërë krahasime me vendet tjera
  • MATJA E PRODUKTIT TË PËRGJITHSHËM
    • Mënyrat e matjes së produktit të përgjithshëm
    • 1. Mënyra e prodhimit (ana e prodhimit):
      • Duke mbledhur vlerën e të gjitha produketeve dhe shërbimeve përfundimtare
      • Koncepti i vlerës së shtuar
      • Vlera e prodhimit-vlera e të mirave të ndërmjetme (lënda e parë) të përdorura gjatë procesit të prodhimit
  • MATJA E PRODUKTIT TË PËRGJITHSHËM
    • 2. Mënyra e shpenzimeve:
      • Duke mbledhur të gjitha shpenzimet e subjekteve të ndryshme => shpenzimet kombëtare që shënohen si:
      • E = C + I + G + NX
    • 3. Mënyra e të ardhurave
      • Duke mbledhur të ardhurat e të gjithë zotëruesve/pronarëve të faktorëve të prodhimit
        • Kompenzimet e punonjësve (pagat etj.)
        • Të ardhurat e firmave jo aksionare
        • Të ardhurat e individëve nga renta
        • Të ardhurat korporative (para taksave)
        • Interesi neto
      • Shembull:
      • - Një pjesë re të hyrave grumbullohet nga shteti ne formë të tatimit
      • Një pjesë u paguhet punëtorëve,
      • Pjesa tjetër I mbetet firmës
  • GDP
    • Bazuar në prodhim: është baraz me vlerën e të mirave dhe shërbimeve përfundimtare
    • Bazuar në prodhim: GDP është vlera e shtuar në ekonomi gjatë një periudhe të caktuar
    • Nga ana e të ardhurave: GDP është shuma e të ardhurave në ekonomi gjatë një periudhe të caktuar
  • Rritja ekonomike
    • Si matet?
    • Periudha kohore?
    • Rritje ekonomike e qëndrueshme
    • GDP nominale: produkti total I ekonomisë me cmimet e periudhës përkatëse kur prodhohet produkti
    • GDP reale: produkti total I prodhuar në cdo periudhë me cmimet e një viti bazë
    • GDP per kokë banori=GDP/numri i banorëve
  • Rritja ekonomike
    • (GDPt-GDPt-1)/GDPt-1
    • T-periudha raportuese
    • T-1 peirudha bazë/krahuese
    • Periudhat me rritje pozitive të GDP=ekspansion
    • Periudhat me rritje negative të GDP=recesion
    • Dy ose tre tremujorësh në vazhdimësi
  • Matja GDP-së
    • Problemet në llogaritjen e GDP-së
      • Problemi i agregimit të produketeve dhe shërbimeve të ndryshme
      • Problemi i rritjes së çmimeve që mund të shpie në konkludimin se është rritur GDP
      • Pamundësia për të përfshirë përmirësimin e cilësisë dhe rënien e çmimit
  • Problemet në përllogaritjen e GDP-së: shembull
    • Cilësia e produkteve dhe shërbimeve:
    • Kompjuterët: a mund të supozojmë se kompjuteri i prodhuar në vitin 1990 ka të njejtën cilësi sikur ai i prodhuar në vitin 2000
    • Vitin e kaluar kompjuteri me shpejtësi 300 megaherc
    • Tani me 400
  • Hedonic pricing
    • Hedonic pricing: hedone=kënaqësi që ofron një produkt në këtë rast
    • Cilësia e kompjuterëve është rritur për 15%
    • Cmimi ka rënë për 10%
    • Atëherë=15+10=25% rënie në cmim
    • Cfarë problemi në përllogaritje?
  • Inflacioni dhe GDP real
    • GDP real (e korigjuar oër inflacionin):
    • Merr për bazë cmimet konstante e jo ato aktuale
    • Shembull: GDP nominal përgjatë 12 viteve: 6.9%
    • GDP real: 2.3%
    • 6.9-2.3=???
    • Norma mesatare e inflacionit gjatë kësaj periudhe 4.6% në vit
  • GDP nominal dhe real
    • GDP nominal=GDP real
    • Kush shkakton rritjen e GDP-së real:
    • Sasia e resurseve në ekonomi: fuqia punëtore, kapitali
    • Rritja e eficiencës/produktivitetit
    • Mosshfrytëzimi I resurseve në dispozicion
  • Ushtrim
    • Llogarit GDP-në nominale dhe reale
    • 1997 1998
    • P Q P Q
    • Beer $25 100 $32 110
    • Pizza $8 300 $10 295
  • Papunësia
    • Si matet dhe si shprehet papunësia?
    • Norma e papunësisë=numri i të papunëve/fuqia punëtore
    • Fuqia punëtore=të punësuarit + të papunët
    • Cka përcakton nëse që një person të konsiderohet si i papunë:
    • Deri vonë shënimet nga zyrat e të papunëve
    • Tani statsitikat nxirren duke organizuar anketa me familjet (në SHBA intervistohen 60,000 familje cdo muaj)
  • Papunësia
    • Llogari normën e papunësisë
    • Të punësuar= 131.4 milionë
    • Të papunë: 6.2 milionë
    • Kujdes: vetëm ata që kërkojnë punë përfshihen në fuqinë punëtore!
    • Personat e dëshpëruar: ata që heqin dorë nga të kërkuarit punë
    • Atëherë kur norma e lartë e papunësisë kemi normë të ulët të pjesëmarrjes në fuqinë punëtore
    • Pjesëmarrja në fuqinë punëtore=Fuqia punëtore/popullsia në moshën për punë
  • Pse është papunësia në fokus?
    • 1. Tregon nëse ekonomia është duke punuar në nivelin e duhur optimal, dhe
    • 2. Papunësia ka pasoja sociale
  • Rritja dhe papunësia
    • Papunësia dhe aktivitetet: lidhja në mes të ndryshimit në papunësi dhe GDP-së
    • Ligji i Okunit: rritja e prodhimit përcillet me rënie të papunësisë; dhe rënia e prodhimit përcillet me rritjen e papunësisë
  • Rast studimi
    • Papunësia në Spanjë në vitin 1998 ishte llogaritur në 19%
    • Si është llogaritur: 60,000 anketa më familje
    • Në vitin 1995 një anketë me pyetje për të evidentuar praninë e ekonomisë jo-formale
    • Ekonomia jo-formale 10-15%
    • Pse kjo papunësi:
    • Beneficionet sociale nga shteti (4 deri 24 muaj, 60-70% të pagës)=nuk arsyetohet përmes beneficione
    • Si po mbiejtojnë të papunët: Struktura familjare (vetëm 10% të familjeve nuk kanë pasur asnjë anëtar të punësuar)
  • Inflacioni
    • GDP deflatore: GDP nominale/GDP reale
    • Indeksi i cmimeve të konsumit (consumer price index CPI)
    • .
  • Pse të brengosemi për inflacionin?
    • Rriten cmimet
    • Nuk korigjohen beneficionet sociale, pensionet (në SHBA korigjohen me CPI)
    • Rriten të hyrat, rritet baza tatimore e punëtorëve
  • INFLACIONI, RRITJA DHE PAPUNËSIA
    • Ciklet e biznesit dhe hendeku i prodhimit
    • Cikli i biznesit përfaqëson një rritje dhe rënie të aktivitetit ekonomik
    • Hendeku i prodhimit=produkti aktual – produkti potencial (?)
    • GDP prijës/potencial
    • Vlera e prodhimit kur e gjithë fuqia punëtore dhe kapitali shfrytëzohet,
    • Toka dhe aftësitë ndërmarrëse shfryëzohen tërësisht
  • LIDHJET MIDIS VARIABLAVE MAKROEKONOMIKE
    • Të gjitha variablat makroekonomike duhet parë si të ndërlidhura
    • Rritja ekonomike përcillet:
      • me papunësi të ulët dhe
      • inflacion të lartë
    • Ligji i Okunit: kur ritmi i rritjes është mbi ritmin e prirjes prej 2.25%, norma e papunësisë bie.
    •  u= – 0.5(y – 2.25)
    • Kurba e Philipsit
  • INFLACIONI, RRITJA DHE PAPUNËSIA
    • Rritja ekonomike=rritja e standardit jetësor: GDP nominal, real për kokë banori!
    • Inflacioni: ritmi i rritjes, në përqindje i nivelit të cmimeve gjatë një periudhe të dhënë: pasojat e inflacionit: rënia e fuqisë konsumuese
    • Papunësia e lartë=> efekte negative në ekonomi dhe probleme sociale
  • Kurba e Philips-it
    • Inflacioni dhe papunësia: lidhje negative (kurba e Philips-it); kur norma e papunësisë e ulët, inflacioni rritet
    • Kur norma e papunësisë e lartë, inflacioni bie
    • Diskuto pse egziston kjo lidhje?
  • Rritja dhe papunësia
    • Ligji i Okunit
    • Në hartimin e politikave: papunësia 9% sa gjatë duhet pritur për tu kthyer në papunësi prej 6%
    • 3 vite me nga 4.25%
    • Cdo vit rritje prej 2% mbi prirjen dhe si rezultat 1% ulje në normën e papunësisë