10 Jaar Creatief Beheer - 2012 Het Jaar Van De Tuinman ( M / V ).

  • 271 views
Uploaded on

Dit is het eerste boek van Creatief Beheer. Een organisatie …

Dit is het eerste boek van Creatief Beheer. Een organisatie
die bestaat sinds 2002 en die sindsdien een praktijk heeft
opgebouwd, die wijken vergroent en kindvriendelijk
maakt. Een aanpak die geen geld kost, maar juist geld
oplevert. In dit boek een korte introductie op de visie en
methode van de Tuinman (m/v) en een wandeling langs
alle projecten van 2012.

  • Full Name Full Name Comment goes here.
    Are you sure you want to
    Your message goes here
    Be the first to comment
    Be the first to like this
No Downloads

Views

Total Views
271
On Slideshare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
0

Actions

Shares
Downloads
3
Comments
0
Likes
0

Embeds 0

No embeds

Report content

Flagged as inappropriate Flag as inappropriate
Flag as inappropriate

Select your reason for flagging this presentation as inappropriate.

Cancel
    No notes for slide

Transcript

  • 1. Dit is het eerste boek van Creatief Beheer. Een organisatiedie bestaat sinds 2002 en die sindsdien een praktijk heeft opgebouwd, die wijken vergroent en kindvriendelijk maakt. Een aanpak die geen geld kost, maar juist geldoplevert. In dit boek een korte introductie op de visie enmethode van de Tuinman (m/v) en een wandeling langs alle projecten van 2012. Tel: +3 1 ( 1 0 ) 4 3 6 1 4 8 0 info@creatiefbeheer.nl www.creatiefbeheer.nl
  • 2. 10 jaar Creatief BEheer 3Inhoudsopgave eerste jaar van de HetInleiding: Leer alles over de Tuinman (m/v) 4Lerende praktijk - gezamelijke uitdaging............2 3Het eerste jaar van de Tuinman (m/v)....................... Tuinman (m/v) vanaf pagina Een goed begin is het halve werk.Tuinman (m/v): Karin Keijzer en Rini Biemans begonnen in 2002 met een schop en een goed idee: eenWijkontwikkeling als gezelschapsspel....................... 4 Bekijk alle praktijk opbouwen die de leefbaarheid van wijken verbetert en start bij dagelijks beheer enDe visie van de Tuinman (m/v)............................. 5De kringen van de Tuinman (m/v)......................... 6 projecten van onderhoud in een wijk. De Creatief Beheerpraktijk beleefde in 2012 haar tienjarig bestaan.Het spel van de Tuinman (m/v).............................. 8 Creatief Beheer En 2012 was het eerste jaar waarin we werkten volgens de visie en methode ‘Tuinman in deHet investeringsmodel van de Tuinman (m/v)..... 10 vanaf pagina Wijk’. Na tien jaar menen we de oplossing te hebben gevonden in de vorm van een nieuwe 16Het fysieke werkveld van de Tuinman(m/v)......... 12 beroepsgroep. De Tuinman (m/v) is een universele onafhankelijke frontlijnwerker, die kennis, kundeProjecten en netwerk inzet om samen met bewoners en professionele partijen een groeneKaart Projecten................................................. 16Proefpark de Punt.................................................... 18 kindvriendelijke buitenruimte te realiseren. Dit op een manier, die niet meer geld kost maarDe bindende factor.....................................................20 – bij een goede en integrale uitvoering - juist geld bespaart en waarde creëert. 54Satellietprojecten Proefpark de Punt......................... 23Poldertuin.................................................................. 24 Reden genoeg om voor de eerste keer een jaarboek te publiceren met een overzicht vanBuitenplaats Spangen.............................................. 26 al onze projecten in 2012. Er werken nu zo’n 25 Tuinmannen en Tuinvrouwen in achtEco Kinderpark....................................................... 30 Rotterdamse wijken en één Schiedamse wijk. Ieder project heeft een eigen uitdaging enAntenne Rotterdam................................................. 34 De Erasmustuinen, Karin Keijzer en Rini karakter. We hebben dit jaar dus heel wat kunnen uitproberen en veel ervaring en inzichtEcowijken................................................................. 35Afrikaanderwijk....................................................... speciaal voor baby’s, Biemans, 2003 Oude Noorden, opgedaan. De belangrijkste conclusie van het afgelopen jaar is dat de Tuinman (m/v) en zijn peuters en kleuters Rotterdam.Afrikaandertuin.............................................................. 36 aanpak werkt. Dat wil zeggen: we behaalden al onze directe targets op het gebied van groen 38De Arend......................................................................... (m2 en uitstraling) en participatie (hoeveelheid vrijwilligers).Oleanderbuurt......................................................... Inmiddels voelen onze mensen zich echte tuinmannen. Bestuurders, politici, Lerende praktijkDe Regenboog................................................................ 40 samenwerkingspartners en bewoners begrijpen steeds beter wat een Tuinman (m/v) doet enOleanderplein.................................................................42Veerkracht Carnisse...............................................SMS-buurt Hoogvliet.............................................. 44 48 gezamelijke uitdaging wat de Creatief Beheeraanpak allemaal mogelijk maakt. Behalve Buitenplaats Spangen, dat we overdragen aan de dienst Sport en Recreatie, gaan alle Creatief Beheerprojecten volgendTuinman in Noord................................................... 50 Bouwen aan een mooiere wijk en een betere stad jaar door. We zijn in onderhandeling over nieuwe wijken en projecten. Een resultaat waar 52De Oase............................................................................ Een gezonde levensruimte voor mensen omvat een groene we trots op zijn. en veilige openbare ruimte met gevarieerde sociale interactie In dit jaarboek kunt u een wandeling maken langs de verschillende projecten. Bij ieder werkErasmustuinen....................................................54 en voldoende mentale uitdaging. Creatief Beheer werkt er al belichten we een aspect van de Creatief Beheerpraktijk. We starten met een introductie op tien jaar aan om dit op verschillende plekken in Rotterdam teOpleiding tot tuinman....................................... 56 de visie en methodiek van de Tuinman (m/v). realiseren. Als er momenteel ergens rendement valt te halen inDankwoord......................................................... 57 een stad is het door hierin te investeren! 2012 het jaar van de tuinman (m/v)
  • 3. 10 jaar Creatief BEheer 5Wijkontwikkeling als gezelschapsspelDe basis van de Creatief Beheeraanpak komt uit de speltheorie. Er is in onze samenleving een constante spanning tussen hetindividueel belang en het gezamenlijk belang. Over een heleboel dingen hoef je eigenlijk helemaal niet te discussiëren. Allemensen willen een veilige leefomgeving, een goede toekomst voor hun kinderen, niemand vindt het leuk om in een hondendrolte trappen, etc. etc. Op wijkniveau is dus ons meest gedeelde gezamenlijk belang een prettige woonomgeving, waar kinderengezond kunnen opgroeien. Die woonomgeving staat vooral in achterstandswijken onder druk. Daarom kan je hier ook de meestewaarde toevoegen en kosten besparen.Er is dan wel een nieuwe manier van omgaan met ons publieke domein nodig, die Niet praten maar doen, nietdit gezamenlijk belang in het vaandel heeft. En waar een ieder (zowel bewoners als onderzoeken, maar proberen visieprofessionals) aan kan en wil bijdragen. en daarvan leren.Dit is waar de Tuinman(m/v) voor staat. Onderaan beginnen en met z’n allen werkenaan een groene en kindvriendelijke buitenruimte. We hebben nog niemand ontmoet De van de Tuinman (m/v)die hiertegen is. We kiezen voor kindvriendelijk en groen als algemeen doel, omdat dit gaat over de zachte, groene veiligheid. Eenkindvriendelijke buitenruimte moet veilig zijn, maar ook uitdagend en gezondmakend. En alles wat goed is voor onze kinderen,is ook goed voor onszelf. Een groot gezamenlijk belang brengt mensen bijeen... Het Paradijs op Aarde - Het Idee en werken voor de publieke zaak, onze tuinmannengroep werken mensen met Tegenwoordig is het begrip tuin gemeenschappelijke tuin. Als we dit doen kennis en kunde van beide werkterreinen: verbonden aan een afgesloten stuk grond geeft onze natuur er veel voor terug: ontwerpers/kunstenaars, ambachtslieden, waar je recreëert. Maar een tuin kan inspiratie, voeding, bescherming en hoveniers, kwekers, sociaal werkers, veel méér zijn. Een tuin kan symbool gezondheid. Wij hoeven de natuur niet te managers. Binnen een wijkteam werken staan voor onze samenleving, onze beschermen; de natuur beschermt ons! Tuinmannen van verschillende kennis gemeenschappelijke tuin, de plek waar en kunde en met gemiddeld tien jaar we samenkomen, leren, elkaar helpen en Lerende Praktijk werkervaring. Zo leert iedereen tijdens samen zorgen dat de plek mooier wordt: Tuinieren is teamwerk en samen leren het werken van elkaar. ons publiek domein. we het vak ! Het paradijs in de Bijbel, maar ook in de De expertise van de Tuinman komt uit Groen is gezond, groen Koran wordt immers ook voorgesteld twee traditioneel gescheiden werkvelden: heeft verzorging nodig en als een tuin, met veel fruit, schaduw en fysiek (ontwerpen, klussen, het klassieke het verzorgen van groen rivieren. Tuinieren staat ook voor het tuinieren) en sociaal (welzijnswerk, zorg, management). Binnen onze (tuinieren) is ook gezond. onderhouden van onze samenleving 2012 het jaar van de tuinman (m/v)
  • 4. 10 jaar Creatief BEheer 7Dekringen rond de en stress en bezoeken de huisarts En respectievelijk levert een woning aan omgeving uitzendt. Mensen ‘lezen’ de minder vaak. Vraag je hoe ze hun eigen een park 1400 euro en een woning aan omgeving. Een prettige buitenruimte gezondheid beoordelen, dan geven zij een groen gebied 3900 euro meer op. heeft dus een positief effect op het Tuinman (m/v) zichzelf een hoger cijfer. Maar ook indirect speelt groen een rol gevoel van veiligheid. Een straat die net Maar niet elk willekeurig stukje groen in de economie van de stad. Investeren oogt laat zien dat buurtbewoners netjes heeft een positief effect. De kwaliteit in groen heeft een positief effect op de zijn. De normen in deze buurt worden van groen is belangrijk voor de manier gezondheid en arbeidsproductiviteit schijnbaar niet overtreden. Hierdoor waarop het gebruikt en beleefd wordt. van werknemers. Het leidt tot minder voelen mensen zich veiliger. Maar hetofwel de wetenschappelijke onderbouwing van de Creatief Beheerpraktijk Een onoverzichtelijk en onveilig ziekteverzuim, tot grotere inzet en heeft ook een preventief effect op het buurtpark heeft een hele andere inventiviteit van werknemers. En dus tot voorkomen van criminaliteit. Dit staatDoor de integrale aanpak veiligheid van een wijk. En een goede om elkaar te ontmoeten en zorgt zo voor invloed op de gezondheid dan dat goed meer arbeidsvreugde en productiviteit. bekend als het Broken Window effect.van Creatief Beheer is de buitenruimte is van essentieel belang meer sociale interactie in een buurt. onderhouden en veel gebruikte park. Een groene en aantrekkelijke Naast de buitenruimte zelf zijn ookonderbouwing hiervan niet om de sociale interactie te stimuleren. Groen geeft rust en ruimte voor “In een buurt met weinig groen is de buitenruimte trekt niet alleen bedrijven de mensen die in de buitenruimtete vinden bij slechts één Al bij al genoeg aanwijzingen voor een reflectie. Door te kijken naar groen kans op depressie 1,33 keer groter en maar ook klanten aan. verblijven van belang. Deze personendiscipline of wetenschap. te verwachten gunstig effect van de heeft het systeem, dat de aandacht is de kans dat een bewoner de eigen “Woningen met uitzicht op groen worden, net als de buitenruimte,Het is opvallend dat er weinig sociale vergroeningspraktijk van de verdeelt, een moment rust. Het heeft een gezondheid als minder dan goed brengen al gauw zes procent meer op ‘gelezen’ waarna aanwezigen eenvakoverstijgend wetenschappelijk werk Tuinman(m/v). temperend effect op vermoeidheid en beoordeelt 1,5 keer groter.” (citaat uit dan een vergelijkbare woning zonder inschatting maken van de veiligheid. Ditte vinden is dat een brug slaat tussen stress, twee belangrijke factoren die de ‘Vitamin G’) groen uitzicht.” (citaat uit ‘Profijt van heet ook wel publieke familiariteit. Hetbuurtbewoners, groen, de buitenruimte Groen en gezondheid gezondheid beïnvloeden. groen’) gaat hier niet om hechte relaties maar Uit: ‘Vitamin G’, Jolanda Maas, 2009.1 Daarnaast biedt groen ruimte vooren sociale interactie. Er zijn aardig wat wetenschappelijke ontmoeting. Een buitenruimte die Groen en economie juist om de alledaagse praatjes tussenDe individuele wetenschappen artikelen te vinden over de relatie tussen ontworpen is om sociale interactie Uit: ‘Profijt van groen’, Van Goren en Sociale interactie en buurtbewoners.constateren stuk voor stuk een groen en gezondheid. Ze hebben stuk te faciliteren heeft ook invloed op de Koedoot, 2006. veiligheid “Het gaat er voor veiligheidsbelevingpositief effect van meer groen en De positieve uitwerking van groen op Uit: ‘Oog voor elkaar’, Blokland, 2009.6 niet om hoe groot je persoonlijkmeer interactie. Groen is goed voor voor stuk ontdekt dat groen goed is voor gezondheid. Mensen met groen in hun de huizenprijs is ook terug te zien in Een belangrijk aspect voor de eigen netwerk in de buurt is, maar of je in dede gezondheid van de buurtbewoners. de gezondheid van mensen. Dat heeft directe leefomgeving voelen zich minder de cijfers. Zo brengt een woning van omgeving is de veiligheid of het gevoel openbare ruimte mensen die je kentGroen heeft een positief effect op vooral te maken met twee dingen. Groen eenzaam en hebben een groter sociaal honderd vierkante meter met uitzicht op van veiligheid. Dit gevoel wordt tegen het lijf loopt.” (citaat uit ‘Oog voorde vastgoedprijs. Sociale interactie heeft ‘uit zichzelf ’ een positieve invloed vangnet. Dit maakt ze weerbaarder. een bosrand 9400 euro meer op. gevormd door de informatie die de elkaar’)is goed voor de sociale structuur en op de mens. En groen schept de ruimte Ze hebben minder last van depressie 2012 het jaar van de tuinman (m/v)
  • 5. 10 jaar Creatief BEheer 9 spel van deHet Naast de ‘blauwe’ of harde veiligheid is er ook Tuinman (m/v) zoiets als ‘groene’ of zachte veiligheid. De twee versterken elkaar, maar staan in de uitvoering ook op gespannen voet. Vergelijk het met de opvoeding van een kind. Streng en rechtvaardig, maar met liefde en ruimte voor spel, plezier en inspiratie. Vandaar dat Creatief Beheer werkt met een onafhankelijke middenspeler: de Tuinman(m/v). Die werkt metHet speelveld van de Tuinman (m/v) eigen budget en mandaat aan een groene veilige buitenruimte.In een stad als Rotterdam zijn in het beleid fysieke zaken, zoals inrichting, beheer en onderhoud, strikt gescheiden van sociale Dit geeft ons inziens de beste garantie voor een aanpak die allezaken, zoals zorg en welzijn. Dit is in de loop der jaren gegroeid vanuit efficiency en planning. Dat heeft voor- en nadelen. verantwoordelijkheden intact houdt, maar langzamerhandJuist de fysieke en sociale orde zijn in de beleving van mensen onlosmakelijk verbonden. In het aantrekkelijk maken en houden van leefbaarheid en veiligheid doen toenemen. En waarbij deonze leefomgeving leren we elkaar kennen en helpen we elkaar. Met al die informele interactie groeit ons gevoel van veiligheid en Jaar 1 overheid als handhaver van de wet zorgt voor het strenge en hetdurven mensen elkaar weer aan te spreken. rechtvaardige en de Tuinman (m/v) met alle bewoners voor hetDe manier waarop de overheid omgaat met deze fysieke en sociale orde, is dus in feite de grootste obstructie voor burgers. Want spel, het plezier en de inspiratie!direct meedoen, op je eigen niveau en naar eigen behoefte (participeren), en zo bijdragen aan de fysieke en sociale orde in de wijk,daar is weinig directe gelegenheid voor. De enige taak van de Tuinman (m/v) is een wijk zo groen enErgo: om problematische wijken leefbaar te maken moet je mensen opnieuw betrekken bij hun directe leefomgeving. Daarom kindvriendelijk mogelijk maken. Dit kan alleen via participatievergen zowel de huidige beheer- en onderhoudpraktijk, als het sociale werk, welzijn en zorg een iets andere manier van organisatie. en samenwerking. Zoals we al eerder stelden, doen mensen meeEen goede levensruimte in de directe leefomgeving is natuurlijk belangrijk voor alle mensen, maar cruciaal voor kinderen, als ze het leuk, nuttig en leerzaam vinden. Zaak is dus het werkzwakkeren en ouderen; die zijn minder mobiel en zijn dus voor hun ontwikkeling en welbevinden in hogere mate afhankelijk van zo in te richten dat er voldoende mensen meedoen.hun eigen straat en wijk. Juist in problematische, onveilige wijken is het rendement van de Tuinman (m/v) het grootst. Uit onze praktijk blijkt dat de participatiecoëfficiënt na een Overheid jaar gemiddeld drie is. Dit betekent dat er voor ieder betaald gewerkt uur van een Tuinman drie onbetaalde uren staan. Deze laatste uren worden ingevuld door bewoners (spontaan), vrijwilligers (georganiseerd) of bedrijven en instellingen (maatschappelijk). Jaar 2 Tuinman als Hartenjager Naast participatie is samenwerking met alle partijen in de wijk een van de manieren waardoor je met hetzelfde geld Uitvoering Uitvoering meer kunt bereiken. Dit noemen we hartjes verdienen. Door samenwerking bereiken we verschillende targets. Dit proces gaat geleidelijk en neemt in effectiviteit toe naarmate we langer bezig zijn. Fysieke Welzijn & omgeving & zorg onderhoud Figuur links: de Tuinman (m/v) als Tuinman verbinder aan de onderkant tussen Figuur links: Hartenjager, het koppelen van verschillende m/v het sociale en fysieke werkveld Jaar 3 werkvelden 2012 het jaar van de tuinman (m/v)
  • 6. 10 jaar Creatief BEheer 11 investeringsmodel van deHet Tuinman (m/v)Het financiële plaatje oftewel het investeringsmodel van de Tuinman (m/v)Creatief Beheer gebruikt in haar wijkaanpak ‘Tuinman in de Wijk’ verschillende strategieën om financiën effectiever in te zetten.De onderhoudspraktijk vormen we zodanig om dat participatie niet alleen mogelijk is, maar meewerken ook leuk, leerzaam ennuttig is. Dit is de eerste zogenaamde multiplier, iedere betaalde Tuinmandag levert gemiddeld drie onbetaalde vrijwillige dagen(extra output, extra interactie) op.Dan is er de samenwerkingsmultiplier (het hartjes verdienen). Door lokaal slim doelen en partijen te koppelen bereiken we meer,waarbij bovendien een contextuele borging mogelijk is.Tot slot is er de ecosociale multiplier. Op het moment dat er meer vertrouwen ontstaat en mensen zien dat het er mooier en betergaat uitzien, neemt ook de informele controle toe. Mensen spreken meer met elkaar, voelen zich meer op hun gemak. Vandalismeneemt af. Daarnaast is er ook het directe ontstressend effect van meer groen. Dit alles maakt het aantrekkelijker wonen in een wijken dit heeft dan weer effect op de vastgoedwaarde. Doordat mensen vaker naar buiten gaan en elkaar meer ontmoeten heeft ditweer effecten op onderlinge ondersteuning enzovoort, enzovoort…Als dit eenmaal breed doordringt en gevoeld wordt, stimuleert dit natuurlijk weer allerlei partijen er zich eventueel te vestigen ofinvesteringen te doen.TuinmandagenIedere euro levert direct en indirect tien euro opCreatief Beheer rekent in haar projecten in Tuinmandagen (250 - 300 euro, exclusief btw). In deze prijs zit begeleiding,gereedschap, e.d. verdisconteerd. Door de jaren heen hebben we ervaren dat per park in het hoogseizoen (maart t/m oktober)minimaal twee dagen een Tuinman aanwezig moet zijn. Voor een hele wijk zou dat idealiter drie dagen zijn. Dit betekent dat vooreen gemiddelde wijk van zo’n vijfduizend inwoners vierhonderd tuinmandagen per jaar nodig zijn. Dit komt ongeveer neer op100.000 euro.Door het indirecte effect van de Tuinmanaanpak op het gebied van waardecreatie vastgoed en reductie zorgkosten is eenco-financiering vanuit vastgoedpartijen (wooncorporaties) en zorgverzekeraars een aantrekkelijke en zeer rendabele investering.Ieder Tuinmantraject genereert per betaalde Tuinmandag drie onbetaalde participatieve Tuinmandagen; dit is een gemiddeldegebaseerd op schattingen van onze tuinmensen. Vanaf januari 2013 werken onze Tuinmannen (m/v) met logboeken per project,waarin ze per week de participatie bijhouden en de hoeveelheid kinderen die er spelen.Figuur rechterpagina: het investeringsmodel van de Tuinman (m/v), een voorlopig model gebaseerd op ervaringen van deafgelopen jaren 2012 het jaar van de tuinman (m/v)
  • 7. 10 jaar Creatief BEheer 13 fysieke werkveld van deHet Tuinman (m/v)De totale wijkaanpakHet fysieke werkveld is de basis voor een Tuinman (m/v). Hierbij is de uitstraling en het gebruik van de buitenruimte vanbelang voor de omgeving.Dit werkveld kent drie modules op basis van functionaliteit.ParkmoduleDit is een vrij toegankelijke gemeenschappelijke openbare ruimte (park of plein) in een wijk. Het is belangrijk dat zo’n ruimtegeleidelijk groeit, mooier wordt en beter gaat functioneren als ontmoetingsplek voor de wijk. Het spreekt voor zichzelf dat deTuinman (m/v) een plein groener maakt, omdat dit een prettiger verblijfsruimte geeft, met meer verzorging, meer variatie, meerinteractie. tuin moduleTuinmoduleDit is een afsluitbaar binnenterrein zoals een speeltuin, binnenterrein of schoolplein. Dergelijke plekken zijn geschikt voor een Oleanderbuurtbeschermd programma zoals educatie of ontmoeting of een menging van functies. Daarnaast kunnen we een Tuinmodule inzettenals een soort sociale wijkwerf voor vergroening van de omliggende straten.StraatmoduleStraten zijn de haarvaten van de stad en op een bepaalde manier gemeenschappen op zichzelf. Via geveltuinen maken we contactmet bewoners en zo groeien langzaam vertrouwen en samenhang. Naarmate bewoners mee gaan doen in het onderhoud, wordt destraat langzaam groener en is meer mogelijk. Dit is vooral voor hele kleine kinderen belangrijk, de stoep is hun drempel naar degrote wereld.Foto hieronder: voorbeeld van een straatmoduleFoto’s rechterpagina: verschillende modules zijn bij elkaar de totale wijkaanpak, zoals hier in de Oleanderbuurt park straat module module 2012 het jaar van de tuinman (m/v)
  • 8. 10 jaar Creatief BEheer 15Verschillende soorten Gebruik, inrichting, beheer, onderhoud en participatie als groeiend ontwikkelend geheel. participatie In de Creatief Beheerpraktijk lopen alle modules door elkaar en zorgen we er met z’n allen voor dat de wijk groener enParticiperen kan op vele manieren, binnen het sociale kindvriendelijker wordt. We rekenen in Tuinmandagen en wewerkveld van de Tuinman (m/v) onderscheiden we drie halen onze targets alleen maar als mensen ook mee gaan doen.participatiemodules. Daarom is het zaak dat mensen ook resultaten zien en dat wat wordt ingericht ook wordt onderhouden en gebruikt. Om dit te realiseren moet ook de inrichting zich kunnen aanpassen.Spontane participatie We hebben het hier over de geveltuintjes, bankjes, pergola’s,Bewoners helpen spontaan mee, of via speciale klusdagen. plantperken. Normaal wordt een park heringericht of aangelegdDeze vorm van participatie is vrijblijvend en komt voort uit de vanuit een fysiek investeringsbudget en onderhouden voor eenintrinsieke motivatie van bewoners of gebruikers. Deze vorm vast onderhoudsbudget. Het eerste is een investeringspost, hetdraagt het meest bij aan de publieke familiariteit in een gebied. tweede een kostenpost. Maar door deze budgetten gedeeltelijk te koppelen en jaarlijks te investeren kunnen de waarde en hetGeorganiseerde participatie gebruik van het publiek domein groeien.Deze participatie ontstaat vanuit een zekere verplichting, Een goed voorbeeld van een dergelijke aanpak is hetbijvoorbeeld vanuit full engagement, inburgering of Oleanderplein (zie pag 42) waar een fysiek inrichtingsbudgetreïntegratie/opleiding. Dit voegt minder toe aan de interactie is aanbesteed via de Creatief Beheermethode en met succes.van de wijk, maar heeft meer effect op het welbevinden van de Omdat de meeste bewoners de doelen van de Tuinman (m/v)participant zelf. (werk aan de wijk en jezelf) onderschrijven gaat de inspraak niet meer over wat we doen, maar hoe we het doen. Dit maakt het meteen constructiever enMaatschappelijke participatie actiever.Organisaties, bedrijven, scholen, afdelingen van gemeentelijkdiensten en anderen komen een dag met een groep de Tuinman(m/v) helpen. Winst is tweeledig; er kan flink wat werk verzetworden en de participerende groep heeft een leuk uitje met eenmaatschappelijk verantwoord doel en teambuildingskwaliteiten.Iedere soort participatie heeft een verschillend effect op detotale wijkaanpak. Als een Tuinmantraject start, begint het altijdmet spontane participatie. Maatschappelijke participatie is ookaltijd mogelijk en dit gebeurt steeds meer. We hebben doorde jaren een stevig netwerk van partijen opgebouwd en vaakkomen ze ieder jaar terug. Voor de georganiseerde participatieis voldoende structuur nodig en ook voldoende tuinmandagen Foto’s rechts: impressies van het Oleanderpleinvoor de begeleiding. Deze vorm begint nu in de langstlopende Foto’s linkerpagina van boven naar beneden: Spontaneprojecten voorzichtig vorm te krijgen, in Proefpark de Punt, participatie, Georganiseerde participatie en MaatschappelijkeEcowijken en Veerkracht Carnisse. Dit geeft de Tuinman participatie(m/v) meer slagkracht. Belangrijk is wel dat het de spontaneparticipatie niet wegdrukt, omdat die het meest toevoegt aan Voor meer informatie over de visie en de‘groene veiligheid’. methode van de Tuinman (m/v) zie www. tuinmanindewijk.nl 2012 het jaar van de tuinman (m/v)
  • 9. overzicht projecten 17Proefpark de puntPOLDERTUINBUITENPLAATS SPANGENECO KINDERPARKAFRIKaanderwijkoleanderbuurtveerkracht carnissesms-buurt hoogvliettuinman in noord creatief beheer - jaarboek 2012
  • 10. 10 jaar Creatief BEheer 19Proefpark de Turkse mannen en twee Nederlandse vrouwen. Ze praten over culturele verschillen tussen Turkije en Nederland. Na het eerste Punt bakje koffie ontfermen twee van de vijftigplussers zich over de dieren en planten in het park. Vandaag is het druk in en rond het tuinhuis. De professionals van Creatief Beheer gaan na de koffie aan de slag. Tuinman Bruno maait het gras, kasman Peter verspeent de plantjes en tuinvrouw Tonny zorgt voor de contacten met instanties en buurtbewoners. Rond 12 uurlandleven in de stad vertrekt de laatste ‘koffiedrinker’. De hele dag door bezoekt een bont gezelschapNaam: Proefpark de Punt aan mensen het park, vanuit diverseLocatie: Puntstraat, Delfshaven, Rotterdam beweegredenen. Ouders en grootoudersSinds: 2004 spelen met hun (klein)kinderen inOpdrachtgever: Deelgemeente Delfshaven, de kinderspeelplaats, kijken naar deStadsontwikkeling, Havensteder dieren en wandelen over het park.Aantal tuinmandagen: 160 Turkse oudere dames uit de buurtType: Parkmodule ontmoeten elkaar in het tuinhuisWebsite: www.proefparkdepunt.nl omdat het is gaan regenen. Zodra de schoolbel klinkt, komen kinderen uit verschillende hoekenVan braakliggend naar het park opgerend. Sommigen gaan met een bal onder hun arm richting(semi)permanent voetbalveld. Anderen speuren de grondProefpark de Punt is het langstlopende af, op zoek naar een goede stok voor eenproject van Creatief Beheer dat nu haar achtste ‘oorlogsspel’. Een paar kinderen lopen naar deseizoen ingaat en dat nog zeker vijf jaar blijft bestaan. parkbeheerster en vragen naar de activiteit van deBegonnen als tijdelijke invulling voor een braakliggend dag. Zij helpen vervolgens mee met zaaien in de kas, bomenstuk grond (4000 m2) voor ‘slechts’ drie jaar, bij wijze planten, onkruid wieden of bladeren harken. Aan de rand vanvan oefening in zelfbeheer op het aan te leggen Dakpark. het park is er bedrijvigheid bij de moestuinen op de dijk. EenInmiddels is Proefpark de Punt een begrip in Bospolder en Nederlandse en een Turkse vrouw werken in hun moestuin enver daarbuiten. spreken met elkaar over de gewassen die er groeien.Het wordt ieder jaar mooier en levert een vracht aan Rond 16 uur parkeert de ‘duivenman’ zijn auto in deontmoetingen, verhalen en inspiratie op. Dit alles is Hudsonstraat. Niet ver van het tuinhuis staat een duiventilterug te lezen op www.proefparkdepunt.nl, met meer dan waarin hij een paar duiven houdt. Hij geeft de duiven eten envijfhonderd artikelen, foto’s en filmpjes. laat ze uit het hok zodat ze vrij kunnen rondvliegen. Aan hetHier is de slogan van Creatief Beheer ontstaan: ‘Landleven einde van de dag, rond 18 uur, bezoeken jonge ouders metin de Stad’. Het Proefpark is een kruising tussen een hun kinderen het park. En een aantal jonge vrouwen van inboerenerf en een openbare gemeenschapstuin. de dertig ontmoet elkaar aan de picknicktafel die voor het tuinhuis staat.Een doorsnee dag op Proefpark de Punt Anne van Summeren (sociologe)Eén van de dagelijkse parkbezoekers zorgt deze ochtenddat de fluitketel in het tuinhuis al vroeg op het vuur staat. Foto’s rechterpagina: Proefpark de Punt met bovenaan in hetDaarna verschijnen kannen koffie en thee op tafel. Niet veel midden Tuinvrouw Tonnylater arriveren één voor één andere ‘koffiedrinkers’: twee Foto’s blz 22: overzicht activiteiten Proefpark de Punt 2012 het jaar van de tuinman (m/v)
  • 11. 10 jaar Creatief BEheer 21 uitvoert is dan een ‘broker’ makelaar tussen groepen. Sociale en fysieke orde in buurten zijn collectieve goederen: door hun gedragv e r b a z i ng w e k k e n d d at h e t l e v e n o p P r o e f p ar k d e p u nt z o h ar m o ni e u s v e r l o o p t kunnen bewoners aan de productie van deze goederen bijdragen, maar ook afbreuk doen. (Sampson, Raudenbush en Earls et al 1997)De omgeving van de mens is De ‘brokerfunctie’ is belangrijk om Theoretisch Kader Informele controle is een determinant conflicten, die er altijd zijn, op eende medemens positieve manier te laten bijdragen aan Mensen vormen groepen wanneer zij van zowel de sociale als de fysieke orde.J.A. Deelder contact met elkaar hebben en zich met de samenhang en veiligheid. Door de In de speltheoretische literatuur is dit elkaar identificeren (zie ook Blokland, neutrale onafhankelijke houding en bekend als het tweede-orde collectief-Het sociale werkveld zijn evident niet-discutabele doel, kan 1998; Van Eijk 2010; Fortuin en van der goedprobleem: wie in de groep is bereidOp het proefpark leerden we veel over de Tuinman (m/v) bemiddelen tussen Graaf 2006). Groepen bestaan uit een om iemand die niet bijdraagt aan departicipatie en de bijbehorende sociale verschillende groepen gebruikers. samensmelting van sociale relaties die productie van een collectief goed (hetdynamiek. In de tijden van Tuinman Ook diverse bezoekers en vrijwilligers ontstaan uit interacties en identificaties. fysiek en sociaal op orde houden van deStanley (2007-2010) hadden we op vervullen deze ‘brokerfunctie’, met De Swaan omschrijft sociale identificatie buurt) te straffen, en wie compenseerteen gegeven moment een zeer hoge bemiddeling en informatie uitwisseling. als “processen waarin mensen gaan degenen, die dit wel doen voor hunparticipatiecoëffficient 1:10. Er was een Dit alles voegt toe aan de publieke ervaren dat anderen zijn zoals zijzelf, envaste groep van vijf tot tien vrijwilligers, familiariteit in een wijk en bijgevolg kosten? (Oliver 1980, cf Coleman 1990) dat weer anderen ‘anders’ zijn” (1995, indie bijna dagelijks meewerkte. Maar informele controle en ‘groene veiligheid’ ‘Publieke familiariteit’: het elkaar Blokland 1998).dit maakte het project ook minder Het is belangrijk een publiek domein herkennen en sociaal kunnen plaatsen Granovetter beargumenteert in ‘Thetoegankelijk voor de buurt, het werd dus ook ‘sociaal’ open te houden. Dit zonder elkaar echt te kennen, draagt bij strength of Weak Ties’ dat de interessantebijna een dorp op zichzelf. is een samenspel tussen professionals, aan het vermogen van mensen om hun vrijwilligers en gebruikers van een plek. netwerkstructuur zich niet bevindt omgeving sociaal te kunnen interpreterenToen Stanley vertrok (wereldreis) binnen de sterke groepen. De interessante en ordenen, en zich er daardoor veiligerontstonden er conflicten tussen de netwerkstructuur zetelt daarbuiten, waar te kunnen voelen. Een begrip afkomstigvrijwilligers onderling en de nieuwe zwakke banden bruggen vormen tussen van Talja Blokland (2009), dat duidt opTuinvrouw Tonny. Met als gevolg dat er sterke groepen (Granovetter, 1973). de positieve rol die informele contactenmaar een paar vrijwilligers overbleven. Een jaar later bekrachtigt hij deze theorie op straat kunnen hebben op hetSindsdien proberen we de participatie in de studie naar informatieoverdrachtminder rond personen te concentreren veiligheidsgevoel van buurtbewoners, de bij het zoeken van een baan. Crucialeen vrijwilligers vooral erop te wijzen dat mate waarin ze zich thuis voelen, ze trots informatie blijkt eerder bemachtigdhet gaat om de kinderen, de wijk en de zijn op hun buurt. via zwakke banden dan via sterkenatuur. Het onderzoek van Anne van banden (Granovetter, 1974). BovendienSummeren, dit voorjaar op het Proefpark, verspreidt via zwakke banden informatie Belangrijke conclusiesliet ook mooi zien hoe dynamisch het 1) Wie zo maar sociale controle vansociale interactiespel op het Proefpark sneller over grotere afstand, omdat Anne van Summeren op Proefpark de Punt bewoners van achterstandswijkenis. Het geeft ons inzicht en een handvat bruggen worden overgestoken naar Fig uur 1: v i su ali s ati e inte rac ti e patrone n Proe fpark d e Punt verwacht, onderschat de ingewikkeldevoor een goed conflictbeheer in openbare Een studie naar sociale netwerken andere groepen. Bij sterke banden processen waardoor het niet aanspreken 3) Als zulke familiariteit niet tot meer of wantrouwen; in elk geval kunnenruimtes. binnen een continu toegankelijke blijft de informatie binnen het kliekje van anderen normaal geworden is, ook al sociale controle leidt, biedt het mensen ze zoveel mogelijk ontsnappen aan de publieke ruimte. Onderzoek vond (1973). Zwakke banden blijken dus meer vind je dat zelf niet normaal. in elk geval een kader om zichzelf en onzekerheid van ‘wat te verwachten’. plaats op Proefpark de Punt voorjaar waardevol voor informatieoverdracht. 2) Publieke familiariteit stimuleren anderen sociaal te plaatsen. Ze kunnen Het complete onderzoek ‘De Bindende Groene veiligheid in een 2012. Anne observeerde drie maanden Ook de zogenaamde ‘brokersfunctie’ kan een belangrijke manier zijn om die gedereguleerde publieke dat duidelijker en genuanceerder, Factor’ staat op lang ‘undercover’ het dagelijks leven op bevindt zich in het domein van deze ruimte situatie, die dan zogenaamd ‘normaal’ is, zodat zij anderen kunnen vertrouwen www.tuinmanindewijk.nl het Proefpark. zwakke banden en degene die het te doorbreken. 2012 het jaar van de tuinman (m/v)
  • 12. 10 jaar Creatief BEheer 23SatellietprojectenDoorgroei in de wijk Proefpark de PuntWerken aan draagvlak en vertrouwen, goed voorbeeld doet volgenWij hebben verschillende strategieën om onze aanpak te laten doorgroeien in de hele wijk. Een daarvan is de opzet vansatellietprojecten. Dit zijn specifieke opdrachten, die op zichzelf staan, maar wel toevoegen aan groen en kindvriendelijk. Door eenTuinmantraject in een wijk, versterkt een en ander elkaar. Vaak gaat het hier om projecten die evident een probleem oplossen endaardoor draagvlak en participatie in de totale wijk stimuleren.VECBOTU - VrouwenEmpowermentCentrum - Bospolder Tussendijken DelfshavenKleine Keukenhof voor VrouwenEmpowermentCentrumDe vrouwen van het Empowermentcentrum BoTu aan de Taandersstraat hoeven geen uitstapje meer naar de Keukenhof in hetvoorjaar, ze maken hun eigen bollenvelden! Honderden bollen worden geplant in de bakken voor hun gebouw. Vanaf het vroegevoorjaar schittert het straks aan kleur rondom het vrouwenteken van viooltjes. Maar voor nu een winterdeken van bemestetuinaarde er overheen, het mag in alle rust uitkomen.Samen met Creatief Beheer gaan de dames van het Vrouwencentrum tuinieren. Ze starten met hun eigen voortuin, maar zijn nubezig met uitbreidingsplannen richting het naburige schoolplein. In 2013 krijgen de dames hun eerste tuinlessen en tekenen zevoor het onderhoud van het aan te leggen nieuwe schoolplein. Foto’s onderaan: opknappen van voortuin in fases 2012 het jaar van de tuinman (m/v)
  • 13. 10 jaar Creatief BEheer 25Poldertuin hierdoor automatisch betrokken. We kozen voor een verkaveling, waardoor we niet alles even intensief hoeven te beheren. Zo kunnen ook andere groepen van de tuin gebruik maken. Er is ruimte voor schooltuintjes envele handen maken licht werk moestuintjes voor buurtbewoners.Naam: Poldertuin Tuinvrouw Inga: ‘‘Het is leuk om te zien hoeLocatie: Parkweg, Nieuwland, Schiedam het laatste jaar ook mensen uit het oudeSinds: 11 nov 2010 gedeelte van Nieuwland komen helpen.’’Opdrachtgever: Gemeente SchiedamSamenwerking: Idorado Er ligt een mooie basis die we graagAantal tuinmandagen: 40 verder ontwikkelen. Het is onzeType: Parkmodule wens om in het groeiseizoen drieWebsite: www.poldertuin.nl vaste dagen aanwezig te zijn in de wijk. We zijn in gesprek metIn de wijk Schiedam Nieuwland zijn gemeente Schiedam de opdracht uitde woonlasten relatief laag. Er woont te breiden op andere locaties. Dieeen groot aantal allochtonen. De wijk willen we koppelen aan georganiseerdeis op grote schaal gerenoveerd, waarbij participatietrajecten. Zo kunnen we ookhet grootste deel van de oorspronkelijke hier toewerken naar een Tuinmantrajectwoningen is gesloopt. Door de bouw van voor de hele wijk.duurdere eengezinswoningen wil Schiedam de Foto onder: Tuinvrouw Iga aan het werkbevolkingssamenstelling van Nieuwland minder eenzijdig Foto’s rechterpagina: selectie overzicht Poldertuinmaken. Dit alles vanuit de gedachte dat een gemengde wijkeen weerbare wijk is. Een gemengde wijk stelt mensen in staatverder te kijken dan de eigen sociale omgeving.Deze situatie is een goed voorbeeld van de vastgelopen strategievan herstructurering, sloop en nieuwbouw van de afgelopendecennia. Afgezien van de discussie over het nut van het opdeze manier ‘mengen’ van wijken, kwam deze herstructureringvoorlopig stil te staan, vanwege de ingestorte vastgoedmarkt.Een groot deel van onze projecten begon op braakliggendeterreinen, in eerste instantie om tijdelijke overlast te beperken.Juist door deze tijdelijke gedoogsituatie hebben wij onzewerkwijze kunnen ontwikkelen.De poldertuin ligt aan de rand van de wijk, naast nieuwopgeleverde koopwoningen, en is ingericht op een braakliggendterrein, ook bestemd voor nieuwbouw. De Poldertuin is hetproject met het laagste budget en dus de minste Tuinmandagen(veertig per jaar). Dit is aanzienlijk minder dan bijvoorbeeldhet Proefpark. In het groeiseizoen is Tuinvrouw Inga gemiddeldeen dag in de week aanwezig.Het nieuwbouwblokje naast het terrein ligt geïsoleerd, terwijlveel van de nieuwe bewoners kleine kinderen hebben; ze raken 2012 het jaar van de tuinman (m/v)
  • 14. 10 jaar Creatief BEheer 27Buitenplaats Spangenzoden aan de dijk zettenNaam: Buitenplaats Spangen Locatie: Spaansebocht, Spangen, RotterdamSinds: 2010Opdrachtgever: Deelgemeente delfshaven,Woonstad Rotterdam LegendaAantal tuinmandagen: 80 1 Buitenplaats-ProduktieHuis Moestuin, bloementuin, kwekerij, de vlierbes-Type: Parkmodule bomen, kruidentuin, kersenbloesem, buurttafel, activiteitenkas, tuingroep, vrijwilligers, bezoekers,Website: www.buitenplaatsspangen.nl sociaal-groenplek, kweken in eigen vensterbank, tuinsport.Tuinman (m/v) als 4 Activiteiten op de dijk De bramenpluk en het sapwringen, de Sint 2gebiedsontwikkelaar 3 Janskruid bloemenpluk, pluktocht wilde begroei- 5 ing voor hennatekeningen, try-out van de bramen- wegduwplank, de wilgentenen sleeptocht,Buitenplaats Spangen startte in 2010 met als doel avontuurlijk spelen, picknicken, aarde kruien.het transformeren van de spoordijk tot een recreatief Met de kruiwagen de buurt in Plantjes uit de kwekerij verspreiden over de 6en educatief natuurpark voor de wijk. De opdracht is buurt: in geveltuintjes, in de buurtwinkel, in gemeente groenperken, op school, in debeëindigd per 31 december 2012 en is overgenomen door Sport 13 speeltuin, bij bewoners thuis. 7en Recreatie en deelgemeente Delfshaven. Creatief Beheer was hier pionier 2 Speeltuin Het Westen Boomgaardactiviteiten, wilgentenen slepen,en ontwikkelaar voor deelgemeente Delfshaven en Woonstad Rotterdam. Spangens Fruit . Prinses MargrietschoolDe Spoordijk is ontsloten met een brug tussen spoordijk en kinderboerderij, 3 Spangens Fruit project, bezoek onderbouw op de Buitenplaats .de rails zijn verwijderd, er is een wandelpad over de dijk aangelegd. Beneden 4 Melanchtoncollegeaan de Spoordijk is een openbare tuin met kassen geplaatst en ingericht als Maatschappelijke stage (2012).ontmoetings- en productieplek. 10 5 BSO Prinses Amalia Tuinieren, bramenpluk, vlierbesboomactiviteiten, 8De opdracht hier diende twee doelen. Namelijk een participatief en educatief boomgaardproject, wilgentenen sleeptocht . 6 Duo 2002 , Starrenburgprogramma ontwikkelen, met daaraan gekoppeld de start van een inrichting Spangens Fruit (groep 5), Avontuurlijk spelen op de dijk (Brede school). Inburgeraars (kweken,volgens de Creatief Beheermethode. Daarnaast was een ontwikkeltraject zaden schonen, vrijwilligerswerk) .in voorbereiding, met de spoordijk als verbindend natuurpark in het 12 7 Al Ghazalischool Ouderkamer, Spangens Fruit (groep 5), pleintuin 9gebied. Het spreekt voor zichzelf dat vooral bij het laatste traject Creatief 11 (ouderkamer, groep 5, 2012). Wester VolkshuisBeheer slechts een ondersteunende rol had. Dit is een gemeentelijke 8 Spit je Fit (taikondogroep), Spangense zaden (naaigroep).verantwoordelijkheid, waarvan de voortgang mede door de crisis vertraging 9 Duo 2002, Kasteel Spangenopliep. Spangens Fruit (groep 5). Opbouwwerk DelphiNa ons pionieren nemen kinderboerderij de Bokkensprong (S&R) en de 10 Groenstukjes (seniorenweek), Spangense Vrouwendag (groenworkshops), Gazet.deelgemeente Delfshaven het programma en de verantwoordelijkheid over. 11 Buurthuis Open Haard Groenstukjes maken (seniorenweek). 12 MariaschoolFoto’s rechts: vertoeven op de Buitenplaats Spangens Fruit (groep 5).Foto’s rechterpagina: de kas en het netwerk van Buitenplaats Spangen 13 Reclassering Terreinwerkzaamheden (een paar keer per jaar). Buitenplaats-ProduktieHuis, Hieke Pars, 2012 www.buitenplaatsspangen.nl 2012 het jaar van de tuinman (m/v)
  • 15. 10 jaar Creatief BEheer 29Leren over de natuur en struinen in de natuurNatuureducatie en -beleving als essentieel onderdeel van opvoeding kinderenOveral liggen groenzones in de buurt van wijken in de Tuinmantrajecten van Creatief Beheer. Die maken we zoveel mogelijktoegankelijk voor kinderen. We doen dat met educatieve programma’s, maar ook met bijvoorbeeld vrij spel.Aanwezigheid van de Tuinman (m/v), die met participanten aan het tuinieren is, zorgt indirect voor veiligheid en toezicht metname voor kinderen onder de 12 jaar. Momenteel hanteren we eenzelfde strategie in Carnisse waar we een groene corridor willenmaken richting Zuiderpark (zie pag. 46)Tuinvrouw Hieke gebruikt alles wat de omgeving van de Buitenplaats te bieden heeft (gras, water, bloemen, fruitbomen, wildeplanten). Onder de titel ‘hoog in de bomen’ leren kinderen van Spangen de natuur kennen en beleven.Kinderen maken op de Buitenplaats voor het eerst kennis met wormen in de grond, de harige bladeren van de tomaat, het in deboom klimmen met touwen en het verplaatsen van een boomstam over water.Buurtbewoners kweken in de buurtkwekerij groenten en bloemen voor de buurt zoals voor het schoolplein en de moespiramides.Ze zorgen met z’n allen voor de openbare moestuin en verdelen de oogst onderling en in de buurt.Foto’s boven en rechterpagina: het ‘Hoog in de bomen’ programma van Tuinvrouw Hieke 2012 het jaar van de tuinman (m/v)
  • 16. 10 jaar Creatief BEheer 31Eco verwachten in het voorjaar van 2013 een volle, groene poort. In 2013 willen we het programma uitbreiden en de samenwerking Kinderpark met organisaties uit de wijk verstevigen, om zo langzaam te werken aan een volledig ‘Tuinmantraject’ in wijk Feijenoord. Foto’s onder: struinen op het park en het roze tuinhuis van het Eco Kinderpark Foto’s rechterbladzijde: activiteiten Eco KinderparkNaam: Eco KinderparkLocatie: Nijverheidstraat, Feyenoord,RotterdamSinds: 2009Opdrachtgever: DeelgemeenteAantal tuinmandagen: 80Type: ParkmoduleWebsite: www.ecokinderpark.nlGratis GezondheidHet Eco Kinderpark bestaat sinds2009 en startte als tijdelijke invullingvoor een braakliggend terrein, inafwachting van nieuwbouw. Het is ineerste instantie bedoeld voor kinderen uit debuurt en als leslocatie voor Natuur en Milieuonderwijs.Daarnaast is er een innige uitwisseling ontstaan metouderenverzorgingshuis De Steenplaat en wekelijks komenbewoners van dit huis op het Eco Kinderpark.Eind 2012 is de kweekkas voorzien van goede kweektafels.Daarmee kunnen we in 2013 zoveel mogelijk werkruimtecreëren voor bewoners en organisaties uit de buurt. Er is eenmobiele keuken zodat er in de kas ook gekookt kan wordenmet de zelfgekweekte groenten en kruiden. Ook plaatsten weeen regenton in de kweekkas, waarmee we meer water kunnenopvangen voor de planten. Via stekken staan er nu meer vasteplanten en struiken op de tuin. Deze vaste beplanting zorgtervoor dat de tuin in alle seizoenen kleur heeft.Veel energie is gegaan in het alledaagse onderhoud van detuin: zwerfvuil opruimen, onkruid wieden, water geven, padenaanleggen en verversen, maaien, reparaties uitvoeren aanpicknicktafels en speelhuisjes, snoeien etc.Met wilgentenen zijn ‘poortjes’ gemaakt. Niet alles heeft hetoverleefd, maar één van de poorten is aangeslagen en we 2012 het jaar van de tuinman (m/v)
  • 17. 10 jaar Creatief BEheer 33(onze) Natuur als gratis heel- en leermeesterKweken, koken, eten, ontmoetingTe veel gemak maakt mensen depressief, zegtneurowetenschapper Kelly Lambert. Veel mensen vinden eenoplossing voor neerslachtigheid in fysieke hobby’s als tuinieren,klussen en koken. In haar boek `Lifting Depression` onderzoektLambert het verband tussen fysieke inspanning en depressie.De menselijke hersenen zien er nog precies hetzelfde uit als inde oertijd, toen mensen de hele dag fysiek bezig waren, zegtLambert. Maar het moderne comfortabele leven past niet bijdat brein, waardoor het depressief wordt. Mensen die meerfysieke inspanning leveren zijn gewend om moeite te doen voorbeloning. Zij hebben daardoor meer zelfvertrouwen en zijngemotiveerder. Dat zijn belangrijke factoren bij het voorkomenof bestrijden van een depressie.Lambert concludeert dat emotie, bewegen en denken in hetbrein een samenhangend geheel vormen. Beweging activeertdelen van de hersenen en maakt nieuwe hersencellen aan. Dieaanmaak is belangrijk bij het verminderen van een depressie.De activering van de hersenen bij beweging van de handen isveel groter dan bij beweging van andere lichaamsdelen. Daaromis volgens Lambert handenarbeid zo belangrijk.Half the interest of gardening is the constantexercise of the imagination. Mrs C.W.EarleTuinieren, handwerken, klussen en koken zijn te zien alsgezonde therapeutische bezigheden voor mensen. Daarnaastzijn het ook werkzaamheden die je samen kunt doen, waardoorje elkaar leert kennen en iets van elkaar kunt leren. Bovendienzijn het precies de werkzaamheden, die nodig zijn om eengezellig buurtparkje te creëren. Een kind kan de was doen.Foto’s rechterpagina: overzicht van de kweekkookclub waarkinderen, ouders, ouderen en buurtgenoten met elkaar plantenen kruiden kweken, oogsten, samen koken en eten. In hetmidden is Tuinvrouw Eefje aan het werk 2012 het jaar van de tuinman (m/v)
  • 18. 10 jaar Creatief BEheer 35 Antenne Rotterdam Ecowijken Vertrouwen komt te voet en gaat te paard l a a t wete n d a t j e e r b e n t Onder het project ecowijken vallen de Afrikaanderwijk (blz. 36 t/m 39) en de Oleanderbuurt (blz. 40 t/m 43). We begonnen hier vanuit twee individuele projecten in 2008. Het ging om een tijdelijke inrichting van eenCommunicatie Platform en Logboek van braakliggend terrein, de Afrikaandertuin (opdracht Vestia),Creatief Beheer en vergroeningstraject Bloemhof Groen in de OleanderbuurtMensen ontmoeten elkaar via internet soms nog vaker dan (opdracht deelgemeente Feijenoord).op straat. Daarom gebruikt Creatief Beheer media actief Langzaam groeiden we naar de wijkbrede aanpak ‘Tuinman inbij het betrekken van burgers. Ieder project heeft een eigen de Wijk’ in opdracht van en gefinancierd door deelgemeentewebsite en sociale media. Vanaf 2008 staan duizenden foto’s, Feijenoord en wooncorporatie Vestia. Het was een taai proces,filmpjes en artikelen op creatiefbeheer.nl. Per project kan voordat resultaten goed zichtbaar en voelbaar werden. Er wasiedereen het spoor terug vinden, de voortgang volgen en minimaal drie jaar voor nodig.commentaar leveren. Inmiddels zijn we een stuk verder en in 2012 is ook hier volgensAntenne Rotterdam is een open multimediale blogsite, de methode ‘Tuinman in de Wijk’ gewerkt. Je zou kunnenbedoeld als ondersteuning voor de Creatief Beheerpraktijk, stellen dat de Tuinman(m/v) en zijn aanpak hier geboren werd.maar daarnaast kan iedereen publiceren over Rotterdam. De gebeurtenissen van de toekomst kunnen wij niet uit het tegenwoordige afleiden Foto boven: Afrikaandertuin Foto onder: Oleanderplein Bijgeloof is geloof aan het causale verband (Tractatus Logicophilosophicus – Ludwig Wittgenstein) Opdrachtgevers, beleidsmakers, politici, bewoners, iedereen wil het liefst alles van te voren weten. We willen zekerheid. Maar dat kan meestal niet. Zeker niet bij een experimentele praktijk als die van Creatief Beheer. Je kan wel de kansen op succes optimaliseren, maar dat is een heel ander verhaal. Toen wij in 2008 begonnen in de Afrikaanderwijk en de Oleanderbuurt konden wij niet voorspellen hoe het ook maar bij benadering zou gaan lopen. Wie de moeite neemt terug te gaan in de tijd (zie ecowijken.nl) kan met een beetje fantasie het spoor terug volgen. Wij zijn dus ook erg blij met het feit dat de deelgemeente Feijenoord en Vestia, ondanks alle bezuinigingen, besloten door te gaan met de Tuinman in de Ecowijken... vertrouwen is een schone zaak. 2012 het jaar van de tuinman (m/v)
  • 19. 10 jaar Creatief BEheer 37 Afrikaandertuin om de loop erin te krijgen. Om die reden werken we sinds afgelopen zomer samen met Duimdrop om evenementen te organiseren. Dit seizoen breiden we dat uit met een tuinclub. Met buurttheatergroep SterOpZuid hebben we een publiek opgebouwd de start van Creatief Beheer dat kennis wil maken met het lokale talent van Zuid via deEen zwaluw maakt nog geen zomer in de Afrikaanderwijk theaterdinners ‘effe aanschuive’. Vorige zomer experimenteerden we met zomeravondtheater op de tuin. We investeerden Naam: Afrikaandertuin in een openluchttheater en we zijn in gesprek om ook Locatie: Leeuwensteinstraat - kindertheater op de tuin te programmeren. Veel Steinwegstraat, Afrikaanderwijk, plannen dus. Rotterdam Op de woensdagmiddag willen we een bruisende Sinds: 2008 tuin. Ik noem mezelf dan ‘vader van een groot Opdrachtgever: Vestia gezin’. Er wordt gewerkt, gespeeld en het Aantal tuinmandagen: 80 springt door elkaar als een bosje vlooien. Het Type: Parkmodule is belangrijk op zo’n middag een rustpunt in Website: www.ecowijken.nl te bouwen. Het kopje muntthee uit eigen tuin is dan erg gezellig. In het programma zou ik Vier jaar lief en leed in de graag een voorleesactiviteit willen, waar we Afrikaanderwijk, de tuin als naar verhalen kunnen luisteren over natuur buurthuis. Slopen, slopen en nog en beestjes enzo. Goed voor taalontwikkeling eens slopen. Herstellen, herstellen maar vooral heel gezellig. Een ervaren voorleesoma en nog eens herstellen. Praten, praten heb ik al gevonden maar ze wil graag aansluiting en en nog eens praten. ondersteuning bij leesbevorderingsprogramma’s in de Afrikaanderwijk. Van Anne hoorde ik dat op de Nelson Mandela De aanhouder wint en samen staan zo’n ‘Tutor’-project bestaat… we sterk! F ranklin Smooth Urban Farmer was drie jaar het gezicht van de Afrikaandertuin. Frank (voorheen opbouwwerker, dertig jaar ervaring) nam het begin dit jaar over, voortbouwend op het fundament dat was gelegd. Zowel Franklin als Frank zijn heel sociale Tuinmannen. De Afrikaandertuin ging in de loop der jaren dan ook meer op een openlucht buurthuis lijken. Tegelijkertijd illustreert dit alles dat slopen en herstellen en langzaam bouwen aan vertrouwen de basis is van de Creatief Beheeraanpak. Samenwerken met alles en iedereen is het credo. Een mailtje van Tuinman Frank ter illustratie en de plannen voor 2013: Foto boven: Tuinman Frank Vorig jaar begon ik op de Afrikaandertuin tegenover het Foto’s linkerpagina: Afrikaandertuin met o.a. het gesloopte zwembad. We maakten er een heerlijke plek, waar kinderen tuinhuis, Franklin de smooth urban farmer, het kweken en van de basisschoolleeftijd lekker kunnen rommelen. Omdat bouwen op de Afrikaandertuin en de pergola we maar twee dagen per week op de tuin zijn, is het lastig 2012 het jaar van de tuinman (m/v)
  • 20. 10 jaar Creatief BEheer 39De Wat is er bereikt Fysiek: Sommige planten in de borders slaan zo goed aan, dat Arend zij al uitgedund kunnen worden. Dat is mooi, want dat geeft weer planten voor andere plekken in de wijk. Daarnaast levert het kweekprogramma ook flink wat planten op. De kas wordt het hele jaar door goed gebruikt en is de investering dubbel en dwars waard geweest! Doel is verderNaam: De Arend om volledig selfsupporting te worden.Locatie: Kaapstraat, Afrikaanderwijk,Rotterdam Sociaal: De kinderen zijn inmiddelsSinds: maart 2010 bekend en vertrouwd. Regelmatig vragenOpdrachtgever: Deelgemeente ze of ze kunnen helpen. Vooral hetFeyenoord verspenen van zaailingen is een succes!Aantal tuinmandagen: 80 De plantenkas zien ze als een gezelligType: Tuinmodule glazen huisje waar ze regelmatig evenWebsite: www.ecowijken.nl komen buurten of spelen. Het fijnst is samen praten over de dingen die ze bezig houden. Ook bewoners helpen inmiddelsVoorgeschiedenis mee bij het onderhoud.Bewoners wonnen in 2006 een ‘GroeneDuim’ waardoor ze met subsidie opdracht Wij hopen natuurlijk van harte dat er eenkonden geven om het stenige plein rond oplossing komt om Buurthuis de Arend open tebuurthuis de Arend in de Afrikaanderwijk te houden. En dat Creatief Beheer de binnentuin kanvergroenen. Dit is door allerlei omstandigheden vastgelopen, blijven gebruiken, als uitvalsbasis voor vergroening van detot frustratie van bewoners en initiatiefnemers. Creatief Beheer omliggende straten en als locatie waar kinderen natuurleskreeg in 2010 de volgende opdracht: krijgen.• Volgens plan de tuin verder ontwikkelen en uitbouwen.• Kinderen bij dit project betrekken; mee laten helpen, Afbeelding onder: plattegrond van de Arend natuureducatie geven zodat het behalve speelplaats ook Foto’s rechterpagina: tuin en kinderen van de Arend met in het hun eigen groenplek wordt. midden Tuinvrouw Marianne• Buurtbewoners betrekken bij het proces en kijken of er een buurttuinclub kan komen voor het onderhoud van de tuin.Het uiteindelijke doel is dat deze tuinclub hun eigen tuin gaatonderhouden met wat hulp van de Tuinman in de wijk. Ookkan de Arend tuinmodule zijn in het Tuinmantraject in deAfrikaanderwijk.De opdracht is met succes beëindigd. Alleen, buurthuis enbinnenterrein worden door bezuinigingen gesloten. We zijn ingesprek met de deelgemeente over de mogelijkheid de tuin inieder geval open te houden voor de buurt. 2012 het jaar van de tuinman (m/v)
  • 21. 10 jaar Creatief BEheer 41Speeltuin de koriander, kervel, peterselie en bieslook. Ook vond je er Regenboog tomatensoorten als marande, gele peertjes, kruisbestomaten etc. Na juni kun je eigenlijk geen eenjarigen opkweken. Ze hebben dan geen tijd meer omkw e ekp ro g ramm a v o or d e E c ow ij k e n tot volle bloei te komen. Dan veranderen we de kas in eenNaam: De Regenboog vaste standplaats voorLocatie: Bloemhof, Rotterdam vruchtdragendeSinds: 2010 planten. Allerlei groenten blijven in kuipen of inOpdrachtgever: Subsidie SWF, de vollegrond staan tot ze vrucht dragen.Deelgemeente Feyenoord In het najaar maakten we stekken met lavatera,Aantal tuinmandagen: 40 rozemarijn, lavendel en geranium. De kasType: Tuinmodule is nu een opslagplek voor allerlei zaailingenWebsite: www.ecowijken.nl die we gewonnen hebben van planten uit de buurt. Zij wachten op het voorjaar omSpeeltuin de Regenboog heeft opnieuw uitgezet te worden.een soortgelijk verhaal. Ook Tuinman Harmenhier hebben we de speelplaats opeen soortgelijke manier vergroend Foto rechtsboven: Tuinman Harmenin opdracht van Stichting Welzijn Foto’s onder: het opkweken voor de wijkFeijenoord en met een deelgemeentelijke Fotos linkerpagina: terrein Regenboogsubsidie. Ook hier is momenteel de toekomstonzeker, maar de speeltuin blijft wel open. Het ziet ernaaruit dat we ook in 2013 hier weer kunnen kweken voor en metde buurt.Even een terugblik op een goed groenjaar 2012We hadden ons in 2012 voorgenomen de productie van plantente vergroten vergeleken met het jaar daarvoor. De plantenbleven kort in de kas en zijn zo snel mogelijk afgehard omverspreid te worden in Bloemhof en de Afrikaanderwijk.Ze kwamen terecht in geveltuinen, parken en plantsoenen dieCreatief Beheer daar samen met de bewoners onderhoudt.We kweekten allerlei bloemen zoals cosmea, zinnia, dahlia,kattesnor, verschillende afrikanensoorten, lathyrus en windes.Ook waren er eetbare bloemen als artisjok, oost-indische kersen kardoen.Verder hadden we een verscheidenheid aan groenteplanten.Pompoen, diverse soorten courgettes, rode biet en bloemkool,allerlei soorten sla, komkommer en kruiden als basilicum, 2012 het jaar van de tuinman (m/v)
  • 22. 10 jaar Creatief BEheer 43Oleanderpleinfysieke investering sociaal laten renderenNaam: Oleanderplein Locatie: Oleanderplein,Bloemhof, RotterdamSinds: 2011Opdrachtgever:Aantal tuinmandagen:Type: ParkmoduleWebsite: www.ecowijken.nlCreatief Beheer werkt metvisualisaties en droombeelden,bedoeld om mensen te bewegenen enthousiast te maken. We werkennooit met een definitief ontwerp, wanter is ruimte nodig voor groei. Hetzelfde geldt voor onzeprojectomschrijvingen. Vorm verandert tijdens het proces,intentie en concept zijn stabiel. Een van onze Tuinmannen(Bart) had ooit een fotoshop gemaakt, met een pergola en eenTuinman met kruiwagen. Toen het overleg tussen bewoners endiensten over de vergroening van het Oleanderplein voorjaar2011 dreigde vast te lopen, werd gevraagd: wat willen julliedan? Bewoners lieten de fotoshop van Bart zien en zeiden:‘Dit willen we!’ Creatief Beheer kreeg binnen twee weken deopdracht het Oleanderplein te vergroenen, zonder voorlopigontwerp, definitief ontwerp en bestek. Creatief Beheer rekentin mandagen en materiaal. Het enige dat Karin Keijzer meegafaan de werkers, was dat de pergola breder moest zijn dan 2,5 m,anders loopt niemand eronderdoor.Resultaat en proces werden door alle betrokkenen als vrolijken succesvol ervaren. In 2012 werd de opdracht voor CreatiefBeheer voor de Oleanderbuurt verlengd. Weliswaar met minderbudget, maar toch voldoende om te consolideren en het groenin de hele wijk er beter uit te laten zien.Foto’s rechts: visuals en uitwerkingFoto’s rechterpagina: indrukken van het oleanderplein met delangste pergola van Europa 2012 het jaar van de tuinman (m/v)
  • 23. 10 jaar Creatief BEheer 45Veerkracht Rachid wordt wakker als de Foto’s: in Carnisse zijn we gestart met twee Tuinmodules; de Carnisse Tuin vogeltjes buiten fluiten. (voormalige Educatieve Tuin) en Stadskwekerij de Tennistuin (op de verlaten Carnisse Hij wordt er altijd een beetje vrolijk tennisbanen van de vereniging Z’67). Door bezuinigingen werd de Educatieve Tuin van. Zijn moeder heeft lekker ontbijt gesloten. Creatief Beheer nam met een tijdelijk contract het beheer van de Tuin gemaakt. Vlug doet hij zijn schone over. Vanuit hier zijn we gestart de wijk straat voor straat te vergroenen. Daarnaastwijken zijn de kurken waar een stad op drijft kleren aan en gaat zitten aan de eettafel. willen we de toegang tot het Zuiderpark via een groene corridor ontsluiten voor de Na het gezamenlijke ontbijt loopt wijk en tegelijkertijd met partners een groen programma ontwikkelen voor deze tweeNaam: Carnisse tuin en Rachid samen met zijn zusje plekken. Tuinman (m/v) Douwe en Annemarie (foto 4) actief in de wijk, Tuinmanstadskwekerij de Tennistuin Gadiza naar school. Rachid Elwin (foto 9) in actie op Stadskwekerij de Tennistuin.Locatie: Zuiderparkweg en is 8 jaar. School vindtCarnissesingel, Carnisse, hij leuk. Rekenen enRotterdam schrijven is wel moeilijk, maar hij krijgt hulp van Juf Wendy in de huiswerkklas. ZijnSinds: 2011 zusje is echt slim. Ze is al 11 en ze heeft deOpdrachtgever: voorleeswedstrijd op school gewonnen. NaKwaliteitssprong Zuid, school gaat Rachid naar de Tuin. Daar isDeelgemeente Charlois altijd wat te doen. Zijn moeder werkt er ookSamenwerking: Bureau vaak en Rachid heeft er zelfs een eigen tuintje.Frontlijn, Drift, Vakmanstad Onderweg komt hij zijn vriendje Jeffrey tegen.Aantal tuinmandagen: 300 Die gaat naar tennisles. Ze kennen elkaar vanType: Totale wijkaanpak het spelen op straat en… van judo. Jeffrey zit op eenWebsite: www.veerkrachtcarnisse.nl andere school, maar daar krijgen ze ook judoles, net als bij Rachid op school. Jeffrey houdt echt van sport en is er ook heel Veerkracht Carnisse goed in. Misschien wordt hij later wel beroemd. Sinds september 2011 is Creatief Rachid vindt planten en dieren veel leuker. Hij kent heel veel Beheer actief in de wijk Carnisse namen, die heeft hij geleerd van Douwe, de Tuinman. Dat wil als een van de partners van Rachid ook: Tuinman worden, of politieagent, of dokter. Dan kan Veerkracht Carnisse. Dit is een je mensen helpen. Papa komt na zijn werk, als het mooi weer is, sociaal innovatieproject met altijd naar de Tuin. Eerst werkte papa ook vaak in de Tuin, maar vier partijen met ieder een eigen nu heeft hij een echte baan in de haven. budget en domein, Creatief Beheer Rachid kent veel mensen in de buurt. Zo brengt hij het eten, datzorgt voor de buitenruimte. De andere drie zijn Vakmanstad mama extra heeft gekookt naar oma Teuni, de buurvrouw. Oma(scholen), Bureau Frontlijn (maatschappelijke ondersteuning) Teuni is niet zijn echte oma. Die ziet Rachid niet zo vaak. Ze isen Bureau Drift (maatschappelijke transitie). wel net zo oud als zijn echte oma, en bijna net zo lief. Oma TeuniMet z’n allen leveren we wat kinderen nodig hebben om op tegroeien en we leren samen een nieuwe manier om wijken te is pas uit het ziekenhuis. Mama en Rachid helpen dus een beetje.ontwikkelen. Daarna mag Rachid van mama nog even buitenspelen. Maar hij moet wel op tijd naar bed, anders is hij te moe op school. Mama De weg naar het paradijs gaat door de modder (en de leest dan altijd voor. Dat kan ze heel goed. Ze doet het op school hondenpoep en andere troep). Als je de kleine dingen niet op ook. Nu lezen ze het boek over Pluk, die kan echt met dieren kunt lossen, moet je niet aan de grote beginnen. praten. Dat wil Rachid ook wel… 2012 het jaar van de tuinman (m/v)
  • 24. 10 jaar Creatief BEheer 47Natuur ontsluiten voor de wijk en de kinderenGroene corridor naar het Zuiderpark (bloemenroute)Het Nieuwe Z’67 om samen tot nieuwe oplossingen te komen. Toch hebben wij per sessie concrete vervolgstappen kunnen afsprekenVerbinding, ontmoeting, educatie, participatie, sport en met een aantal aanwezigen. We hopen natuurlijk dat diversegezondheid. bestuurders, ambtenaren en gemeentelijke diensten alsnogAlternatieve gebiedsontwikkeling als kans en aansluiten bij onze werkgroepen. Input vanuit de gemeentewaardecreator in de crisis. Werkelijk rendement in de is onontbeerlijk!stedenbouw zit tegenwoordig in een slimme en strategische In 2013 gaan we verder met vervolgsessies. We benaderenkoppeling van ecologische, sociale en economische doelen. daarvoor ambtenaren uit zowel het fysieke als het socialeVan centrale sturing naar zelforganisatie, via de ecosociale werkveld, om actief nieuwe wegen en methodieken testructuur van een wijk ontwikkelen. Het totale complex Educatieve Tuin en het Nieuwe Z’67 Urban Country Club maken we geleidelijk tot een groot openlucht laboratorium ‘So ring the bells that still can ring, forget tussen het veld (praktijkmensen, ondernemers, your perfect offering, there’s a crack, a wetenschappers) en Rotterdamse ambtenaren op en over crack in everything. That’s how the light Rotterdam Zuid. comes in.’ -Leonard Cohen- Er is veel aan de hand in dit gebied. Daarom is deze plek in innovatief opzicht direct een van de belangrijkste Juist nu is het zaak te kijken waar nieuwe laboratoria van Nederland. Eventuele nieuwe strategieën en kansen en mogelijkheden liggen en hoe deze oplossingen zijn juist in dit gebied te vinden en ook hier het Carnisse Tuinconcreet en werkbaar zijn te maken. hardst nodig.www.urbancountryclub.nlOpen Innovatie Festival Rotterdam extendedDoel van het Open Innovatie Festival is ambtenaren enmaatschappelijke partijen in contact brengen om totvernieuwend beleid te komen. Voor editie 2012 van ditfestival organiseerde Creatief Beheer, in samenwerking metVeerkracht Carnisse, tennisclub Z’67 en de Urban CountryClub, een tweedaags evenement met zes werksessies.In totaal deden zo’n negentig mensen mee aan deverschillende sessies.Wat enigszins tegenviel was de deelname van de ‘gewone’Rotterdamse ambtenaar (slechts acht in totaal). En daarwas dit hele Open Innovatie Festival nu juist voor bedoeld:interactie tussen ambtenaren en maatschappelijke partijen 2012 het jaar van de tuinman (m/v)
  • 25. 10 jaar Creatief BEheer 49SMS-Buurt Hoogvlietin ieder mens schuilt een Tuinman, diemoet soms alleen even gewekt wordenNaam: SMS-buurt HoogvlietLocatie: HoogvlietSinds: 2012Opdrachtgever: Be-zetAantal tuinmandagen: 100Type: Straatmodulewebsite:http://www.facebook.com/groups/smsbuurt/Tuinman (m/v) inSMS-buurt HoogvlietNiet iedereen is het tuinieren met depaplepel ingegotenWe zijn hier begonnen in juni 2012 in opdracht vanBe-zet. Dit is een bedrijf dat namens Vestia in drie straten(SMSbuurt) woningen met tuin tijdelijk verhuurt in afwachtingvan de sloop. Die sloop is nu mede door de crisis uitgesteld.De nieuwe huurders zijn vaak jong en hebben weinig ervaringmet het onderhouden van een tuin. Daarom berekent Be-zet per maand twintig euro aan Tuinmantoeslag. Hiervoorhuren zij een Tuinman (m/v) van Creatief Beheer in, diede bewoners ondersteunt en helpt. Het blijft wel degelijk deverantwoordelijkheid van de bewoners zelf hun tuin netjes tehouden. Zowel Creatief Beheer als Be-zet ziet de samenwerkingals zeer inspirerend, omdat het twee partijen zijn metverschillende expertise en netwerk, maar wel met hetzelfdedoel: de buurt leefbaar houden!Foto’s: bewoners van SMS-buurt Hoogvliet in actie 2012 het jaar van de tuinman (m/v)
  • 26. 10 jaar Creatief BEheer 51Tuinman m/v in NoordNaam: Tuinman in NoordLocatie: Schoonoordbuurt (RotterdamNoord)Sinds: 2012Aantal tuinmandagen: 140Opdrachtgever: DeelgemeenteNoordType: StraatmoduleWebsite: www.tuinmaninnoord.nlKwartier makenProject Tuinman in Noord is officieel gestart beginnovember 2012. Dit is eigenlijk aan het eind vanhet groeiseizoen. Daarom begonnen we met kortekennismakingsacties, het zogenaamde kwartier maken.Daarnaast maken we een aantal filmpjes en openenwe een internetsite, dit alles als voorbereiding voor hetgroeiseizoen.Het liefst starten we in het groeiseizoen, omdat dan denatuur (groeien en bloeien) erg stimulerend werkt enmensen natuurlijk ook gewoon vaker buiten zijn.Foto’s: kwar tier maken in Noord met Tuinman (m/v)Renee, Bar t en Twan 2012 het jaar van de tuinman (m/v)
  • 27. 10 jaar Creatief BEheer 53De OaseNaam: De OaseLocatie: Rotterdam NoordSinds: 2012Opdrachtgever: PameijerAantal tuinmandagen: 120Type: TuinmoduleTuinman m/v in de zorgBegin 2013 startten we met een Tuinman (m/v) van CreatiefBeheer in de binnentuin van De Oase, een begeleid wonenproject van Pameijer voor Islamitische mannen. In de omgevingvan de Oase zijn meer huizen van Pameijer, waarvan debewoners ook gebruik maken van ditzelfde binnenterrein.Samen met bewoners en vrijwilligers van de andere huizen is detuin opnieuw ingericht met een aantal voorzieningen.Na het laatste voortgangsgesprek, waarin zowel Pameijer alsCB tevreden waren over de huidige samenwerking, bekijkenwe hoe we samen verder gaan. Dit gesprek vindt plaats op tweeniveaus. Allereerst de verdere ontwikkeling van de binnentuinvan de Oase en daarnaast hoe de ‘zorgtuinman’ met een bredereinzet wellicht de zorgtaak vanPameijer kan ondersteunen. De grens tussen droom en daad enTuinman Twan, de tuinman de therapeutischevan De Oase, een zorgtuinman waarde daarvan(m/v), heeft niet de functieom alles klakkeloos te doen wat hem opgedragen wordt. Zijner wensen, dan kunnen die samen met de eigenaar van de wensgerealiseerd worden… Alleen blijkt wel vaak de wens groter tezijn dan de daad.Foto’s rechts, van boven naar beneden: overdekte veranda,vijver in aanbouw, door cliënten beschilderde tegeltjesFoto’s rechterpagina: overzicht tuin in verschillende fases 2012 het jaar van de tuinman (m/v)
  • 28. 10 jaar Creatief BEheer 55ErasmustuinenOnder het motto jong geleerd, oud gedaan is het belangrijk vanaf het allereerste begin van het leven de natuur als leer- enheelmeester in te zetten. Uit wetenschappelijk onderzoek blijkt keer op keer dat hier de meeste gezondheidswinst valt te halen.Daarom willen we starten met de aanleg van Erasmustuintjes in kwetsbare en stenige wijken. Bedoeld voor hele jonge kinderen (0tot 4) en hun ouders. Bij voorkeur op of aan schoolpleinen waar de allerjongsten naar de voorschoolse opvang gaan. Hier kunnenze op een vanzelfsprekende en veilige manier dichtbij huis – of voorschool - toeven in het groen.Bij dit idee hoort een informatiecampagne die ouders laat zien welke gunstige werking de natuur heeft voor jonge kinderen. Als dedokter in een witte jas zegt dat het goed is, komt de boodschap uit vertrouwde bron.Vandaar dat we ook een voorbeeldtuin tegenover het Sophia Kinderziekenhuis inrichten aan de Wytemaweg. Hier werken deTuinmannen van Creatief Beheer samen met leerlingen van het Erasmiaans Gymnasium, de Hogeschool Rotterdam en anderen. Zedemonstreren aan ouders met baby’s en peuters hoe leuk en gezond het is in een tuin.Wij komen op dit idee, omdat wij regelmatig ervaren dat de combinatie natuur en gezondheid niet bekend is bij de meeste mensenin de wijken waar wij werken. Zou dit meer bekend zijn, dan verwachten wij dat ouders makkelijker te betrekken en te motiverenzijn voor de Tuinman (m/v) aanpak. We werken aan het realiseren van de Erasmustuinen met verschillende partners: SophiaKinderziekenhuis, Erasmus MC, Erasmiaans Gymnasium, Hogeschool Rotterdam, Lectoraat Dynamiek van de Stad Hogeschool inHolland, GGD, Bureau Frontlijn, Stichting Gezondheidsvoorlichters, e.a.Op de Carnisse tuin is een Erasmustuin in aanleg vanuit het budget van Veerkracht Carnisse. Hier willen we met partners alvasteen pilot draaien. Daarnaast zijn we bezig met de financiering voor de centrumlocatie. Het project is als Stadsinitiatief ingeleverd.Het project Erasmustuinen is een initiatief van Tom Schneider van het Erasmus MC Sophia en Rini Biemans van Creatief Beheer. w y t e m a w e g BABYTUIN: PEUTER/KLEUTER TUIN: 2012 het jaar van de tuinman (m/v)
  • 29. 10 jaar Creatief BEheer 57 Opleiding tot Tuinman (m/v)Samen vormen en leren we het vak!We noemden het ook al op pagina 8 van dit boek: de expertise van de Tuinman (m/v) komt uit twee traditioneel gescheidenwerkvelden: fysiek en sociaal. Het is belangrijk dat de Tuinman (m/v) voldoende kennis en kunde heeft in een van dezewerkterreinen. Hij of zij leert daarnaast het spel met elkaar te spelen. Dat laatste kan het beste in de praktijk en door de juisteteamsamenstelling. Het algemene doel heeft geen discussie nodig. Dus gaat het steeds om de vraag hoe we dit met z’n allenbereiken.Kennis, kunde en netwerk, dat is het gereedschap van de Tuinmannen (m/v). Door samenwerking en slimme verbinding(creativiteit) in de praktijk creëren we waarde en besparen we kosten. Dit alles ontwikkelt zich als een samenspel tussenTuinmannen onderling, bewoners en andere wijkprofessionals. Goedcommuniceren en evalueren maakt de aanpak gaandeweg effectiever. Een Tuinman (m/v) heeft de beroepscode van een arts (genezerIn 2013 gaan we de opleiding verder structureren met partners. Leren in de publiek domein) maar de opleidingpraktijk met regelmatige evaluaties individueel en per team. Daarnaast is het ookzaak dat we als Creatief Beheer het aantal projecten en tuinmandagen langzaam van een chef-kok (onderaanuitbreiden, zodat de instroom gestaag kan groeien. Dit doen we het liefst in onze beginnen) en minimaal tien jaarlopende projecten en niet al te snel, omdat we graag de volledige methode testen. werkervaring in een relevantGezien de aanpak is een traject van minimaal drie jaar nodig voor de resultaten werkgebied.echt, merkbaar en meetbaar worden. Vandaar ook dat we met alle partijen in2012 hebben gecommuniceerd, dat we alleen nog tuinmantrajecten uitvoeren, diepassen bij de visie en methode en waar toekomstige Tuinmannen (m/v) het vak kunnen leren.Onder: de Tuinman (m/v) buttons Foto’s rechterpagina: Tuinmannen (m/v) in actie 2012 het jaar van de tuinman (m/v)
  • 30. 10 jaar Creatief BEheer 59 Iedereen Bedankt!Op deze plek willen we iedereen bedanken, die ons heeft geholpen, geïnspireerd en diedirect of indirect heeft bijgedragen aan de geboorte en groei van onze Tuinman (m/v)aanpak. Allereerst alle Tuinmensen van de afgelopen tien jaar, die we in het begin nogniet zo noemden. Alle financiers en opdrachtgevers, individuele ambtenaren, uitvoerendediensten, aannemers, bedrijven, zelfs ministeries en ministers. Ook de vele kritiek die wekregen heeft ons geholpen stappen te maken. Tja, alles groeit in weerstand, maar zonderde hulp van alle bewoners en vrijwilligers was het nooit gelukt. Maar de allerbelangrijkstemotivator zijn de kinderen. Hun plezier en enthousiasme geven zoveel energie, daar kanniets tegenop…Tekst: Rini Biemans /Marleen de Jong (redactie)Vormgeving: Annemarie HooghuisDrukwerk: Veenman+ 2012 het jaar van de tuinman (m/v)