2012 aanleg van een wijngaard-brouwland lezing 2012

  • 1,100 views
Uploaded on

Lezing "De aanleg van eenwijngaard"

Lezing "De aanleg van eenwijngaard"

More in: Education
  • Full Name Full Name Comment goes here.
    Are you sure you want to
    Your message goes here
    Be the first to comment
No Downloads

Views

Total Views
1,100
On Slideshare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
1

Actions

Shares
Downloads
0
Comments
0
Likes
1

Embeds 0

No embeds

Report content

Flagged as inappropriate Flag as inappropriate
Flag as inappropriate

Select your reason for flagging this presentation as inappropriate.

Cancel
    No notes for slide

Transcript

  • 1. Een wijngaard aanleggen Keuze van hetplantgoed, plantraster en geleiding.©Geurt van Rennes
  • 2. "Ik wil wijnbouwer worden, dus hier maken we een wijngaard van“Een grondstuk kan geschikt zijn om er een wijngaard van te maken, maar:A. Klimatologische voorwaarden voor wijnbouw.B. Andere eigenschappen van een perceel bepalen de maximaal haalbare kwaliteit .C. Keuze van de stokken.D. De onderstammen bepaalt door de grond.©Geurt van Rennes
  • 3. A. Klimaat Dat het klimaat voor wijnbouw geschikt is, is een absolute voorwaarde©Geurt van Rennes
  • 4. Prehistorie• De klimatologische grenzen voor wijnbouw zijn meermaals gewijzigd.• Voor de laatste ijstijd kwamen druiven zelfs op Groenland voor.• Tijdens de laatste ijstijd was de druif tot het Middellandse Zeegebied teruggedrongen.• Ongeveer zevenduizend jaar geleden brachten vogels de druif terug de Alpen over en keerde ze terug tot zelfs in het zuiden van Zweden.•©Geurt van Rennes
  • 5. Louis Levadoux - klimaatgroepen• De afwisseling van vermenging en versnippering van de variëteiten hebben met behoud van de soort, geleid tot een opmerkelijke homogeniteit waarbinnen de lokale invloeden tot uitdrukking kwamen.• Zo zijn de klimaatgroepen binnen de druivenvariëteiten ontstaan.©Geurt van Rennes
  • 6. Middeleeuws optimum• Van de 11e tot de 13e eeuw in Zuid-Engeland.• Er was wijnbouw in het noord Franse Cambrai en nabij Caen.• In het prinsbisdom Luik wijngaarden. O.a. op een zone van leisteen, boven de stad Huy.©Geurt van Rennes
  • 7. Middeleeuws optimumDe Middeleeuwen waren plm 0,3°C warmer dan de tijd waarin we nu leven. Dat is de conclusie van een recente Amerikaanse studie naar de geschiedenis van het klimaat in de afgelopen 2000 jaar.
  • 8. Kleine ijstijd• De ‘kleine ijstijd’ heeft de wijnbouw in onze regionen een eerste zware slag toegebracht.• De bevroren wijngaarden werden gerooid en gebruikt om er andere gewassen aan te planten.©Geurt van Rennes
  • 9. 1677Little Ice Age between 1550-1700
  • 10. Opleving• Er volgde een lichte opwarming van het klimaat, en bijgevolg was er in de 18e eeuw weer een gunstige periode voor de wijnbouw in onze streken. (gravure 1730)©Geurt van Rennes
  • 11. 1815-1816• April 1815 Tambora• De erupties, (cat. 7), vier keer zo krachtig als deze van de Krakatau in 1883,• duurden drie maanden.• Schatting 12.000 mensen directe doden, > 100.000 mensen stierven door hongersnoden .©Geurt van Rennes
  • 12. 1816• ‘Het jaar zonder zomer’ In 1816 waren ook in Europa veel misoogsten. Hier daalde de jaartemperatuur met ongeveer -3°C.• In de winter van 1815-1816 was de invloed op de temperatuur nog groter. Hierdoor verdween de wijnbouw uit onze regionen volledig.• Geen heraanplant van wijngaarden. De hongersnood zorgde er voor dat alle beschikbare grond voor voedsel gebruikt werd.©Geurt van Rennes
  • 13. Opwarming van de aardeDe opwarming van de aarde heeft grote invloed op de wijnbouw. Is er een klimatologische golfbeweging? Nu in elk geval in een periode van relatief snelle opwarming. België en Nederland volwaardige wijnlanden.Rapport Franse regering - opwarming invloed op de Franse wijnbouw.- overweegt mogelijkheid dat “terroir-” en “A.O.C.-bepalingen” aangepast zullen moeten worden. Zelfs ‘herlokalisatie’ van A.O.C.- gebieden sluit men niet uit.©Geurt van Rennes
  • 14. 1800 - 2000
  • 15. ©Geurt van Rennes
  • 16. De toekomst is NU!België & Nederland liggen in dewijnbouwzone. ©Geurt van Rennes
  • 17. Alles wordt anders• Niet alleen de noordgrens verschuift.• Bestaande en gerenommeerde wijngebieden ondervinden de gevolgen van de opwarming.• In de Bourgogne steeds meer problemen met de Pinot Noir, een druif die niet voor niks in zuidelijke wijnbouwgebieden ontbreekt. Pinot Noir is een typisch voorbeeld van een druif zich uitstekend leent voor wat men noemt ‘cool climate zones’.©Geurt van Rennes
  • 18. Wereldwijd©Geurt van Rennes
  • 19. “Appropriate varieties grown in cool climate regions are providing wines that can excel on any world stage”Het is een relatief begrip. Wat voor de Carignan, die we in het zuiden van Frankrijk aantreffen, koel is, is voor de Pinot Noir zelfs veel te warm.©Geurt van Rennes
  • 20. Toekomst©Geurt van Rennes
  • 21. 1°C warmer in 20 jaar tijd 2010 1964©Geurt van Rennes
  • 22. B. Overige factoren©Geurt van Rennes
  • 23. Ligging.• Microklimaat• Helling• Bodem en ondergrond• Afwatering• De prijs van de grond• Terroir• Wetgeving©Geurt van Rennes
  • 24. Microklimaat• Microklimaat = specifiek afwijkend klimaat in een klein begrensd gebied dat duidelijk anders is dan dat van de regio waarin dit gebiedje gelegen is.• Een zonnige helling, gelegen in een kom, beschermt tegen koude winden, aan een groot wateroppervlak, achter een beschermende warmtespijkerende muur, aan een bosrand of juist heel open gelegen. Een mooi voorbeeld is mijn eigen stadswijngaard in Hasselt die profiteert van de warmte in de stad.©Geurt van Rennes
  • 25. grote wateroppervlaktes• De temperatuur regulerende invloed van grote wateroppervlaktes.• Pelee Island is het zuidelijkste puntje van Canada en is een eiland dat midden in Lake Erie ligt. Zonder de great lakes was er in dit landklimaat geen wijnbouw mogelijk.• Burgenland – Neusiedlersee; - > Beerenauslese en eiswijn.• De invloed van de zee, zoals in Bordeaux• Zelfs de invloed van een relatief kleine rivier als de Moezel is van groot belang. De wijngaarden die beneden in het dal liggen genieten het meest van de rivier die de temp. schommelingen afzwakt. In de zomer afkoeling, in de winter breekt het de koude.©Geurt van Rennes
  • 26. Helling• Zonnestraling intensiteit bij helling t.o.v. vlak. Wanneer we veel wijnstokken per ha in een vlakke wijngaard aanplanten kunnen de stokken elkaar ’s zomers in elkaars schaduw staan. Daarom liggen de betere wijngaarden langs de Rijn en de Moezel op steile hellingen. De Pinot Noir langs de Ahr heeft geen problemen om voldoende rijp te worden. Ook heeft hij voldoende suiker bij de oogst.©Geurt van Rennes
  • 27. • Gunstigste zijn, in noordelijke gebieden, zuidoostelijke hellingen. Ochtendzon fotosyn- these het sterkst. (in het bladgroen zorgt de chlorofyl voor de aanmaak van organische stoffen met gebruik van zonneenergie). Bovendien hebben hellingen altijd een goede afwatering. Ze zijn per definitie "droog".©Geurt van Rennes
  • 28. Bodem en ondergrond.• Kalk en pH bepalen de keuze van de (onder)stokken .• De verschillende grondsoorten beperken de keuze van de druivenvariëteiten.©Geurt van Rennes
  • 29. pH (KCI) zand Zandleem leem kleiclassificatieZeer zuur < 4,0 < 4,5 <5,0 <5,5Laag 4,0 - 4,5 4,5 – 5,5 5,0 – 6,0 5,5 – 6,4Tamelijk laag 4,6 – 5,1 5,6 – 6,1 6,1 – 6,6 6,5 – 7,1Streefzone 5,2 – 5,6 6,2 – 6,6 6,7 – 7,3 7,2 – 7,7Tamelijk hoog 5,7 – 6,2 6,7 – 6,9 7,4 – 7,7 7,8 – 7,9Hoog 6,3 – 6,8 7,0 – 7,4 7,8 – 8,0 8,0 – 8,1Zeer hoog > 6,8 > 7,4 > 8,0 > 8,1©Geurt van Rennes
  • 30. Bodem en ondergrond.• Zandgronden zijn minder geschikt want ze zijn in het algemeen arm aan omwisselbare mineralen. Bovendien vaak ernstige waterstress.• Alleen vochtige en heel humusrijke voedzame grond is niet geschikt.©Geurt van Rennes
  • 31. Arme gronden beste wijnen• Sporen van veel verschillende elementen (sporenelementen) vormen de basis voor een complexe minerale structuur. Nuances in smaak en aroma ontstaan voor een groot deel door streektypische verhouding van minuscule hoeveelheden elementen.• Dus zwakke sporen van talrijke elementen zijn voor goede wijn onmisbaar.
  • 32. • Maar gronden die in het verleden rijkelijk bemest zijn geweest zijn minder geschikt.• Sommige druiven groeien veel te sterk op voedzame bodem.• Dus wanneer de bovenlaag bestaat uit klei in plaats van keien of stenen, moet men met de keuze van de druiven hiermee rekening houden.©Geurt van Rennes
  • 33. • Rivierbeddingen hebben uit het hele stroomgebied immers de stenen aangevoerd. Ook de Medoc heeft een dergelijke complexe bodem. Aan de andere kant van Bordeaux, waar de Saint-Emilion en Pomerol vandaan komt bestaat de bodem uit klei en de ondergrond uit kalksteen. Zelfs wanneer een wijn uit de Medoc dezelfde samenstelling van druivenvariëteiten zou hebben als een wijn uit Saint-Emilion, zouden de wijnen zo sterk van elkaar blijven verschillen dat niemand ze zou verwisselen.©Geurt van Rennes
  • 34. Verschil in bodem en ondergrond• Onderscheid tussen oppervlakte of bodem en de ondergrond. Bodem: stenen (overdag zonnewarmte opname en ‘s nachts afgifte) of begroeide bovenlaag, modder, zand, rots etc.• Samenstelling ondergrond hele andere rol. Kalkrijke kleigrond levert heel andere stoffen aan de druivelaar dan bijvoorbeeld een ijzerhoudende zandlaag of granietzand. Zelfs de verschillen tussen de kalksteensoorten onderling, die elk een heel specifieke samenstelling kennen, kan van groot belang zijn.©Geurt van Rennes
  • 35. Waterhuishouding• Korrelige samenstelling van de grond is voor een goede afwatering erg belangrijk. Een hoge grondwaterstand is funest, maar een altijd vochtige ondergrond op grotere diepte is daarentegen weer wel een groot voordeel. Nooit "natte voeten”, want dan krijgt men "waterballen“ , de smaak- en geurstoffen worden over een grotere hoeveelheid sap verdeeld, → natuurlijke verdunning van de wijn. Niet alcoholisch, genoeg suikers, maar een verdunning van smaakstoffen in de wijn. ©Geurt van Rennes
  • 36. Waterbalans• Kwaliteitsdruiven produceren = essentieel dat de groei en ook de fruitproductie wordt beperkt. De wijnstok moet ‘lijden’.• Zolang de wijnstok groeit, alles naar de jonge scheuten., het groen.• Stopt de groei, alles naar de druiven. Haalt men bij een groeiende wijnstok de druiven weg, dan zal de bladproductie nog toenemen.• Water en stikstof zijn elementen die de productie regelen.©Geurt van Rennes
  • 37. • Via "evapotranspiratie”, spelen klimaat en bodem een rol bij het waterregime van de plant: de wijnstok krijgt water langs wortels en geeft het af langs zijn bladeren.• Begin cyclus, winter op zijn einde, in de bodem een bepaalde hoeveelheid water beschikbaar die geleidelijk zal afnemen. Deze voorraad wordt verbruikt door bladtranspiratie. Regenval compenseert dit verlies gedeeltelijk maar onvoldoende.©Geurt van Rennes
  • 38. • Waterbalans De transpiratie moet > de regenval. Vandaag kan dit gemeten worden. Er wordt een soort rekening van de reserves waarover de plant beschikt bijgehouden. Zo beschikt men voor ieder jaartal over een waterbalans.©Geurt van Rennes
  • 39. ©Geurt van Rennes
  • 40. • Om een kwaliteitswijn te produceren is een zeker watertekort nodig, zodat de eerste functie van de plant, namelijk de groei, wordt beperkt. De groei van de wijnranken en de druiven stopt zodat alle suikers, die door fotosynthese worden gevormd, beschikbaar zijn om de druiven te voeden.• Bij extreem watertekort spreekt men van waterstress: de fotosynthese wordt verhinderd zodat de druiven niet gevoed worden. Het rijpingsproces loopt spaak. De stok gaat op de eerste plaats overleven, voortplanten is voor volgend jaar.©Geurt van Rennes
  • 41. Stikstof en water• De bepalende factor voor de productie is stikstof. Op een bodem die relatief veel water bevat, blijkt stikstof groeibevorderend te werken wat ten koste kan gaan van de kwaliteit.• Een zeker stikstoftekort kan zich tot een kwaliteitsfactor ontwikkelen doordat de groei van de plant wordt beperkt.• Het stikstofgehalte van een bodem hangt af van de aangevoerde hoeveelheid humus of meststoffen en van de mineralisatie van de bodem.©Geurt van Rennes
  • 42. De invloed van de bodem op waterstress• Het type bodem en ondergrond zijn bepalend voor de waterretentiecapaciteit. (water-opname- capaciteit)• Verschillende bodemtypes die stuk voor stuk een ander gedrag vertonen.©Geurt van Rennes
  • 43. C. De keuze van de stokken©Geurt van Rennes
  • 44. Hybriden of Vitis vinifera – Kwaliteit – Wetgever – Commercieel – Toekomst©Geurt van Rennes
  • 45. ©Geurt van Rennes
  • 46. ©Geurt van Rennes
  • 47. ©Geurt van Rennes
  • 48. ©Geurt van Rennes
  • 49. ©Geurt van Rennes
  • 50. Druiven• De terroir bepaalt ook welke druiven er in aanmerking komen voor het beste resultaat.• De combinatie van terroir en druif bepalen samen welk soort wijn men er ‘het best’ kan maken en wat de mens moet doen om een goede wijn te maken.©Geurt van Rennes
  • 51. Indexen Wetenschappelijke keuze. Meten = weten©Geurt van Rennes
  • 52. Huglin index• Pierre Huglin ontwikkelde een methode om een gebied met betrekking tot zijn geschiktheid voor de aanplant van bepaalde variëteiten te beoordelen.• Ook kan de HI gebruikt worden om de verandering van klimatologische omstandigheden over langere termijn te registreren.• Hiermee kunnen ook verschillende percelen worden beoordeeld. ©Geurt van Rennes
  • 53. Huglin index• De waarde op een dag wordt als volgt berekend: (gemiddelde temperatuur – 10°C) + (hoogste temperatuur – 10°C)/2 * K. - HI is de som voor de periode van 1 april tot 1 oktober. Als ondergrens voor wijnbouw wordt een waarde van 1.400 aangehouden.©Geurt van Rennes
  • 54. X 1,07 (=d)
  • 55. Huglin-index• 1.400 absoluut minimum• 1.500 Müller-Thurgau• 1.600 Pinot Blanc, Pinot Gris• 1.700 Pinot Noir, Chardonnay, Riesling• 1.800 Cabernet Franc• 1.900 Cabernet Sauvignon, Merlot• 2.000 Ugni Bkanc• 2.100 Grenache©Geurt van Rennes
  • 56. DI & CI• DI dryness index – geeft de potentiele waterbalans van de bodem.• CI cool night index – Geeft een indicatie van de nachttemperatuur tijdens de rijping.©Geurt van Rennes
  • 57. DI• DI - dryness index Geeft de potentiele waterbalans van de bodem weer. Uitgedrukt in een index die de aanwezigheid/afwezigheid aangeeft van droogte.©Geurt van Rennes
  • 58. CI• CI - cool night index Geeft een index voor de koelte van de nacht tijdens de rijpingsfase .©Geurt van Rennes
  • 59. Klimaatverandering heeft ook invloed op DI en CI
  • 60. Géoviticultuur MCC Systeem• Het Multicriteria Climatic Classification System (Géoviticulture MCC System) for the grape-growing regions worldwide is samengesteld uit de HI, DI en CI.©Geurt van Rennes
  • 61. MCC Systeem• inventariseert 97 wijnbouwgebieden in 29 landen.• Het geeft een goed beeld van de geschiktheid voor bepaalde variëteiten. ©Geurt van Rennes
  • 62. GDD• Minstens 170 vorstvrije dagen met actieve groei nodig voor een druivelaar om rijpe vruchten te geven.• De lengte van het groeiseizoen verschilt van variëteit tot variëteit (relatief grote afwijkingen mogelijk al naar gelang de variëteit).• Niet alleen de lengte van het groeiseizoen is belangrijk; de gecumuleerde warmte gedurende het groeiseizoen is bepalend of de druiven rijp worden.©Geurt van Rennes
  • 63. growing degree days• Bepalend zijn het aantal dagen met zon en een gemiddelde dagtemperatuur boven de 10°C.• Onderzoek heeft uitgewezen dat de druivelaar onder deze waarde weinig of niet actief is. Men noemt deze GDD of “growing degree days”.©Geurt van Rennes
  • 64. GDD• Q dagen met zon en gem. dagtemp. > 10°C.• Het aantal GDD punten bepalen we als volgt: (HT + LT) / 2 – -10°C=GDD• Door al deze punten op te tellen kunnen we bepalen of het klimaat voor wijnbouw geschikt is. Er zijn meer dan 1200 GDD punten nodig.©Geurt van Rennes
  • 65. 30°C©Geurt van Rennes
  • 66. Landklimaat/zeeklimaat
  • 67. Vitis vinifera keuze
  • 68. Cyclus van de variëteit• Vroege of late druif in vergelijking met Chasselas (Victor Pulliat)• Korte of lange cyclus Opdeling in ‘klimaatgroepen’ door DNA- onderzoek ontsluierd.©Geurt van Rennes
  • 69. Victor Pulliat• Vroeg (cépages précoces) – voor Chasselas• Eerste (cépages de première époque) – tegelijk tot 10–12 dgn er na.• Tweede (cépages de deuxième époque) minstens ca. 2 wk max. 20–22 dgn er na.• Derde (cépages de troisième époque) minstens 3 wk max 30–35 dgn er na.• Vierde (cépages de quatrième époque) minstens 4 wk er na.©Geurt van Rennes
  • 70. • Vroeg• Eerste. Chasselas, Chardonnay, P. Gris, P. Noir & Gamay• Tweede. Chenin, Sauvignon Bl., Sémillon, Riesling, Syrah, Cabernet Franc en Merlot.• Derde. Grenache, Cabernet Sauvignon.• Vierde.©Geurt van Rennes
  • 71. Lengte v/d cyclus• Vroege soorten = vorstrisico• Vroege soorten + korte cyclus = ok• Late soorten + korte cyclus = ok• Late soorten + lange cyclus = niet rijp?©Geurt van Rennes
  • 72. www.bundessortenamt.de www.inao.gouv.fr www.inra.frwww.wineloverspage.com
  • 73. • Merkmale und Eigenschaften Ausprägungsstufe Note• Zeitpunkt des Austriebs früh bis mittel 4• Triebspitze• - Öffnung vollständig offen 5• - Dichte der Wollbehaarung locker 3• - Anthocyanfärbung der Wollbehaarung gering 3• Junges Blatt• - Farbe der Oberseite grün mit Anthocyan flecken 2• Wüchsigkeit mittel bis stark 6• Geiztriebbildung (zijtakvorming) mittel 5• Blüte• - Zeitpunkt mittel 5• - Verrieselungsneigung (coulure) gering 3• Blatt• - Größe mittel 5• - Blasigkeit der Oberfläche gering bis mittel 4• - Zahl der Lappen keine 1• - Stielbuchtform halb offen 3• - Anthocyanfärbung Nervenoberseite sehr gering bis gering 2• Traube• - Reifebeginn mittel bis spät 6• - Größe mittel 5• - Dichte mittel bis dicht 6• Beere• - Größe mittel 5• - Form kreisförmig 4• - Hautfarbe gelbgrün 1• - Anthocyanfärbung des Fruchtfleisches fehlend oder sehr gering 1• - besonderer Geschmack anderer Geschmack als Muskat-,• Fox- oder krautiger Geschmack 5• Holzfarbe gelblichbraun 2• Anfälligkeit für• - Peronospora gering 3• - Oidium gering 3• - Botrytis gering 3• Mostgewicht mittel bis hoch 6• Mostsäuregehalt hoch 7• Traubenertrag mittel 5• Holzausreife hoch bis sehr hoch 8• Empfindlichkeit für Winterfrost - Weincharakter• - Farbe gelbgrün 2• - Geruch duftig, neutral 3/2• - Geschmack fruchtig, neutral, körperreich 6/4/5 ©Geurt van Rennes
  • 74. Dit alles & ervaring• Sylvaner, Rivaner (MT)• Dornfelder (heel laag Ö)• Pinot soorten• Gewurztraminer• Riesling• Sauvignon blanc ?• Merlot kan (CCW)©Geurt van Rennes
  • 75. Ervaringen van wijnbouwers in eigen streek©Geurt van Rennes