Communicate 2011 ελλάδα-εθνική αναφορά
Upcoming SlideShare
Loading in...5
×
 

Communicate 2011 ελλάδα-εθνική αναφορά

on

  • 1,887 views

 

Statistics

Views

Total Views
1,887
Views on SlideShare
1,887
Embed Views
0

Actions

Likes
0
Downloads
7
Comments
0

0 Embeds 0

No embeds

Accessibility

Categories

Upload Details

Uploaded via as Adobe PDF

Usage Rights

© All Rights Reserved

Report content

Flagged as inappropriate Flag as inappropriate
Flag as inappropriate

Select your reason for flagging this presentation as inappropriate.

Cancel
  • Full Name Full Name Comment goes here.
    Are you sure you want to
    Your message goes here
    Processing…
Post Comment
Edit your comment

Communicate 2011 ελλάδα-εθνική αναφορά Communicate 2011 ελλάδα-εθνική αναφορά Document Transcript

  • ΕΘΝΙΚΗ ΑΝΑΦΟΡΑ- ΕΛΛΑΔΑΜέρος Α : Βασικές εξελίξεις στον τραπεζικό κλάδο,την απασχόληση και τις εργασιακές σχέσεις, 2008- 2011.1. Επιπτώσεις της κρίσης στον κλάδο και σε βασικάδεδομένα των Τραπεζών.Από τις αρχές του 2008 η Ελλάδα βιώνει τις συνέπειες μιαςπρωτόγνωρης διεθνούς κρίσης, που ξεκίνησε από το Χ/Π σύστημακαι από τις φούσκες των τιτλοποιήσεων, μεταδόθηκε στηνπραγματική οικονομία και στα δημοσιονομικά μεγέθη και από εκείξαναγύρισε στο Χ/Π σύστημα.Μάλιστα, εδω και καιρό η χώρα μας, εξαιτίας του υψηλούσωρευμένου χρέους, των ελλειμμάτων και του γεγονότος ότι ήτανη πρώτη χώρα της Ευρωζώνης που χρειάστηκε να ενταχθεί σεειδικό Μηχανισμό Στήριξης, λόγω αδυναμίας πρόσβασης στιςδιεθνείς αγορές για την εξυπηρέτηση του χρέους της, βρίσκεταιστο επίκεντρο της διεθνούς προσοχής, σ’ ένα πραγματικά κρίσιμοσταυροδρόμι επιλογών. Επιλογών που συνδέονται: - με μια παγκόσμια συστημική κρίση, που απειλεί να εγκλωβίσει πλήθος χωρών σε φαύλους κύκλους υπερχρέωσης- παραγωγικής απαξίωσης και καταστροφής θέσεων εργασίας. Ο ρυθμιστικός μηχανισμός- «γέφυρα» της υπερμόχλευσης (overleverage), που επέτρεψε κατά τις τελευταίες δεκαετίες μια ομαλή συμπόρευση των μισθών με την υψηλή κερδοφορία των επιχειρήσεων και με μια συνεχή αύξηση της κατανάλωσης και των επενδύσεων, αποδείχθηκε αντιφατικός και πεπερασμένος. - με την ίδια την αρχιτεκτονική και τη λογική του ευρώ. Μια λογική που δεν προώθησε, ούτε οδήγησε σε πραγματικές συγκλίσεις στην ευρωζώνη, με ανάλογα συγκλίνουσες πολιτικές, στοχευμένες στην ανάπτυξη και την απασχόληση. Μια λογική που εξαρχής στερείτο τους κατάλληλους ρυθμιστικούς μηχανισμούς, που θα τη θωράκιζαν απέναντι σε χρηματοπιστωτικές και δημοσιονομικές «φούσκες», αλλά και κερδοσκοπικές επιθέσεις. 1
  • - με σωρευμένα, στη χώρα μας, θεσμικά και διαρθρωτικά προβλήματα και με άστοχες πολιτικές του παρελθόντος σε θέματα δημόσιου χρέους, λειτουργίας του κρατικού μηχανισμού, δημοσιονομικής διαχείρισης, ισοζυγίου πληρωμών, βιώσιμων στηριγμάτων της ανάπτυξης, της κατανάλωσης και των επενδύσεων.Στην Ελλάδα, είναι πλέον διάχυτη η εντύπωση ότι ο ΜηχανισμόςΣτήριξης ΕΕΤ-ΕΚΤ-ΔΝΤ, τη μετέτρεψε σε διεθνές πειραματικόεργαστήρι άσκησης πρωτοφανών πολιτικών λιτότητας,αποδόμησης του κοινωνικού κράτους, ευρύτατης αναδιανομήςεισοδήματος και πλούτου σε βάρος του κόσμου της εργασίας.Και τούτο γιατί τα μέχρι σήμερα προκρινόμενα «φάρμακα» για τοδημοσιονομικό έλλειμμα, την ανταγωνιστικότητα και το χρέος,πυροδοτούν στην Ελλάδα ένα φαύλο κύκλο ύφεσης, φτώχυνσης,εκτεταμένης ανεργίας και κοινωνικής όξυνσης. ‘Ενα φαύλοκύκλο υποβάθμισης, αν όχι μαζικής καταστροφής κοινωνικώνστρωμάτων, παραγωγικών μέσων και δυναμικού, με ανυπολόγιστεςσυνέπειες για την παραγωγή, τα εισοδήματα, την εργασία, τηνκοινωνική συνοχή.Σε ότι αφορά ειδικότερα στον κλάδο μας, το ελληνικό τραπεζικόσύστημα δεν είχε ενεργά εμπλακεί με «τοξικά» Χ/Π προϊόντα,όπως συνέβη σε άλλες χώρες. Ωστόσο, το τραπεζικό μας σύστημαπιέστηκε και συνεχίζει να πιέζεται σοβαρά:  από την κρίση χρέους και την υποβάθμιση των ομολόγων του Ελληνικού Δημοσίου, που αυξάνουν τα προβλήματα ρευστότητας και το κόστος χρήματος, γιατί επηρεάζουν την πιστοληπτική διαβάθμιση των Ελληνικών Τραπεζών και μπλοκάρουν την ομαλή τους χρηματοδότηση από τη διατραπεζική αγορά,  από τη συνεχή αύξηση των μη εξυπηρετούμενων δανείων, λόγω των δραστικών μέτρων μείωσης εισοδήματος βάσει του Προγράμματος Στήριξης Ε.Ε-ΕΚΤ-ΔΝΤ και της έντονης αβεβαιότητας για το μέλλον, που διακατέχει επιχειρήσεις και νοικοκυριά στη χώρα. 2
  • ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΤΡΑΠΕΖΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ 2007 - 2011 (σε εκατ. Ευρώ) 2007 2008 2009 2010 Ιούνιος 2011 Ενεργητικό 377.497 455.825 482.812 499.804 483.328 Κόστος Εργασίας στο 0,96% 0,81% 0,80% 0,79% 0,76% Ενεργητικό Κεφαλαιακή Επάρκεια Δείκτης Κεφ. 13,3 13,3 13,2 13,8 10,6 Επάρκειας Ρευστότητα 9,3 8,7 12,0 12,2 11,0 Λόγος Χορηγήσεων / Καταθέσεις Ποιότητα 101,1 108,3 106,6 114,4 115,8 χαρτοφυλακίου Δείκτης NPLs 3,5% 6,3% 8,8% 11,9% Αποδοτικότητα Λειτουργικά έξοδα / 52,6% 61,0% 57,4% 61,9% 58% Έσοδα Πηγή: Τράπεζα της Ελλάδος (Ιούνιος 2011) Κυριότερα προβλήματα των ελληνικών τραπεζών• Απόσυρση των καταθέσεων (περίπου 80 δισ. την διετία 2009 – 2011) λόγω κρίσης-αβεβαιότητας για εξελίξεις-φυγής κεφαλαίων.• Σημαντικό μερίδιο (55 δισ. περίπου) απαξιούμενων κρατικών ομολόγων στα χαρτοφυλάκια των τραπεζών 3
  • • Πρόβλημα Ρευστότητας / υψηλή εξάρτηση από την ΕΚΤ αντί του συνήθους διατραπεζικού δανεισμού• Αύξηση μη εξυπηρετούμενων δανείων/αύξηση επισφαλειών κατά 35% και λόγω πολιτικών Μνημονίου.• Νέες και σοβαρές πιέσεις από PSI και ενδεχόμενο haircut δημόσιου χρέους.• Σοβαρές ανάγκες ανακεφαλαιοποίησης μέσω ΤΧΣ-EFSM, παρά τα πακέτα στήριξης που ήδη τους δόθηκαν από το Δημόσιο, με ακριβοπληρωμένα δανεικά. ΤΡΑΠΕΖΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ – Διάρθρωση 2008-2011 2008 2009 2010 2011 Ελληνικές Εμπορικές 20 20 19 19 τράπεζες Ξένες Τράπεζες 30 29 30 27 Συνεταιριστικές Τράπεζες 16 16 16 16 Ειδικοί Πιστωτικοί 1 1 1 1 Οργανισμοί Σύνολο 67 66 65 62 Πηγή: Ενωση Ελληνικών ΤραπεζώνΜετοχική Σύνθεση Τραπεζών: - Θεσμικοί Επενδυτές 45% - Ιδιώτες μέτοχοι 37% - Δημόσιο /Ασφ. Ταμεία 18%Χρηματιστηριακές εξελίξεις:-15 εμπορικές τράπεζες εισηγμένες στο ΧΑΑ (10 ελληνικές)-Υποχώρηση των τιμών των μετοχών τη διετία 2010-2011Κεφαλαιοποίηση εισηγμένων ελληνικών τραπεζών: 4
  • - 28 δισ. Ευρώ (2009) - 14 δισ. Ευρώ (2010) - 8,5 δισ. Ευρώ (Αύγουστος 2011)Παρουσία Ελληνικών Τραπεζών στο εξωτερικό: Χώρες Αριθμός τραπεζών Αριθ.Υποκ/τωνΠροσωπικόΠαρουσία ελληνικών τραπ. 7 6 411 4.859Ελεγχόμενες τράπεζες εξωτ. 14 33 3.06643.184 Πηγή: Ένωση Ελληνικών Τραπεζών 2. Εξελίξεις στην Απασχόληση.Ο συνολικός αριθμός των απασχολουμένων στα πιστωτικάιδρύματα που λειτουργούν στην Ελλάδα εμφάνιζε στην πενταετία2003-2008 συνεχή αυξητική τάση, καθώς από 61.775 εργαζόμενουςτο 2006 έφτασε, στα τέλη του 2008, τις 65.304 (χωρίς την τράπεζαΕλλάδος) Εμφάνιζε, μέχρι τότε, υψηλούς ρυθμούς αύξησης τηςαπασχόλησης, 8,3%, έναντι 6,5% στα τραπεζικά συστήματα τωνλοιπών κρατών-μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ-27: 2008:3.335.210 απασχολούμενοι, 2003: 3.130.447 απασχολούμενοι). Αυτήη αυξητική πορεία ανακόπηκε για πρώτη φορά το 2009, καθώςσύμφωνα με στοιχεία της Τραπέζης της Ελλάδος ο συνολικόςαριθμός των απασχολουμένων στα 65 συνολικά πιστωτικάιδρύματα που δραστηριοποιούνται στην χώρα ανήλθε στους 64.635υπαλλήλους, σημειώνοντας ετήσια μείωση -1,2%. .Στις εμπορικέςΤράπεζες, η μείωση της απασχόλησης γίνεται σημαντικότερη απότο 2010 και μετά.Απασχόληση στις Εμπορικές ΤράπεζεςΕτος 20062007 20082009 2010 30/6/201 Μεταβο 5
  • 1* λήAριθμός 5775 5960 6356 6358 6140 57.4προσωπικού 1 0 0 1 9 79 -Ποσοστιαία 3,20 6,64 0,03 3,42 -6,40μεταβολή - % % % % % 0,07% • Αφορά διαφορά μεταξύ 30/6/2010 και 30/6/2011,Πηγή : Ετήσιες ΕκθέσειςΤραπεζών Απασχόληση στα Πιστωτικά Ιδρύματα (εκτός Τράπεζας Ελλάδος) Μεταβολή 2006-Ετος 200620072008 2009 2009Αρ. 617 643 653Προσωπικού 75 50 0464635Ποσοστιαία 4,17 1,48 -μεταβολή - % % 1,02% 4,63% Πηγή: Ελληνική Ενωση ΤραπεζώνΟι μέχρι σήμερα μειώσεις προσωπικού οφείλονται κυρίως στονδραστικό περιορισμό των εργασιών σε χορηγήσεις-επενδυτικήτραπεζική.Ωστόσο, δεν έχουμε μέχρι σήμερα μαζικές απολύσεις στον κλάδο.Οι μειώσεις στο ανθρώπινο δυναμικό οφείλονται κυρίως στη μηαντικατάσταση σημαντικού αριθμού αποχωρήσεων εργαζομένων(για να προλάβουν τις συνέπειες της πρόσφατης και ιδιαίτεραδυσμενούς αλλαγής του ασφαλιστικού, με μεγαλύτερα όρια ηλικίαςκαι χαμηλότερες συντάξεις), σε εθελούσιες προσυνταξιοδοτήσεις(που σήμερα γίνονται δυσκολότερες), σε σημαντικότερη μείωση 6
  • προσωπικού σε θυγατρικές εξωτερικού και εσωτερικού, ή και σευπεργολάβους και ευέλικτο δανεικό προσωπικό, που δενπροσμετρώνται στα μεγέθη απασχόλησης του κλάδου. Ο «σκληρόςπυρήνας» της απασχόλησης του κλάδου δεν έχει ακόμα σοβαράθιγεί, υπάρχουν όμως ενδείξεις πως και αυτός, πλέον,απειλείται άμεσα, όταν θα αρχίσουν να υλοποιούνται οιαναμενόμενες αναδιαθρώσεις και συγχωνεύσεις στον κλάδο.3. Εξελίξεις στην αγορά εργασίας και στη ρύθμισητων εργασιακών σχέσεων.Kρίσιμο νέο στοιχείο αυτής της περιόδου είναι οι όροι πουεπιβλήθηκαν στην Ελλάδα μέσω του Μνημονίου με Ε.Ε-ΕΚΤ-ΔΝΤ καιτων ανα τρίμηνο επικαιροποιούμενων όρων του, σε αντάλλαγμα γιατο Πακέτο Στήριξης 110 δις ευρώ.Οι όροι αυτοί επιδρούν καταλυτικά σε όλες τις πλευρές τηςκαθημερινότητας, του διαθέσιμου εισοδήματος, του κόστουςδιαβίωσης και της ζωής των εργαζομένων της χώρας.Η αύξηση της ευελιξίας στην εργασία –κυρίως της ποσοτικής-αποτελεί, ανάμεσα στα άλλα, δηλωμένο στόχο όλων των αλλαγώνπου έγιναν στην Εργατική Νομοθεσία, κατ’ επιταγή του Μνημονίουή με πρόσχημα το Μνημόνιο, ενώ ήδη ασκούντο έντονες πιέσειςαπό τους εργοδότες γι’ αυτό και στο προηγούμενο διάστημα.Οι αλλαγές αυτές, σε συνδυασμό με τις απολύσεις και τηνκατακόρυφη αύξηση της ανεργίας σε όλους σχεδόν τους κλάδουςτης οικονομίας, διευκολύνουν τους εργοδότες να επιβάλλουν πιοασταθείς μορφές απασχόλησης και αμοιβής, ευέλικτα ωράρια αλλάκαι στο να αποσταθεροποιήσουν ή και να ακυρώσουν προηγούμενεςμισθολογικές και θεσμικές κατακτήσεις.11 Με βάση στοιχεία του Σώματος Επιθεωρητών Εργασίας, το 2010χαρακτηρίστηκε από έκρηξη των ευέλικτων μορφών απασχόλησης, που όπωςδείχνει συνεχίζεται και το 2011. Τα πρωτοφανή ποσοστά ανεργίας που ίσωςξεπερνούν πλέον στην πραγματικότητα το 20%, λειτουργούν ως μοχλός"ανάδειξης" των ελαστικών μορφών εργασίας. Με βάση όλα τα στοιχεία είναιεμφανής η μετατροπή ολοένα και περισσότερων υφιστάμενων συμβάσεωνπλήρους απασχόλησης σε συμβάσεις μερικής ή εκ περιτροπής εργασίας. Το 2010μετατράπηκαν 26.253 συμβάσεις εργασίας πλήρους απασχόλησης σε άλλεςμορφές ευέλικτων συμβάσεων εργασίας. Ο αριθμός αυτός είναι κατά 54,6%αυξημένος σε σχέση με το 2009. Ήδη τους πέντε πρώτους μήνες του 2011 έχουνμετατραπεί 24.641 συμβάσεις εργασίας πλήρους απασχόλησης είτε σε συμβάσειςμερικής είτε σε συμβάσεις εκ περιτροπής εργασίας. Είναι επίσης χαρακτηριστικόότι ενώ το 2009 οι συμβάσεις εργασίας πλήρους απασχόλησης αντιπροσώπευαν 7
  • Οι γενικότερες εργασιακές παρεμβάσεις της Κυβέρνησης, στοπλαίσιο του Μνημονίου, λειτουργούν στην κατεύθυνση τηςμονομερούς κατάργησης σημαντικών εργασιακών και ασφαλιστικώνδικαιωμάτων, δικαιωμάτων συλλογικής διαπραγμάτευσης καιδιαλόγου, προς διευκόλυνση των επιχειρήσεων, που εδω και χρόνια–και πολύ πριν την κριση- ήθελαν να απαλλαγούν από αυτά.Ουσιαστικά, οι παρεμβάσεις αυτές λειτουργούν σήμερα ως όχημαεπιβολής μιας ευρείας εσωτερικής υποτίμησης της Εργασίας2και απαξίωσης σημαντικής μερίδας κεφαλαίων, στον κλάδο καιστην Ελλάδα, υπό την απειλή, βέβαια, των «πολύ χειρότερων»συνεπειών για τον κλάδο, τη χώρα αλλά και την ίδια την Ευρωζώνη,το 79% των νέων συμβάσεων, το 2010 αντιπροσώπευαν το 66,9% και το πρώτοπεντάμηνο του 2011 το 60,2%. Η αναλογία των συμβάσεων μερικήςαπασχόλησης στο σύνολο των νέων συμβάσεων αυξήθηκε από 16,7% το 2009 σε26,1% το 2010 και σε 31,1% το πρώτο πεντάμηνο του 2011. Τέλος, οι συμβάσειςεκ περιτροπής εργασίας αντιπροσώπευαν το 4,3% του συνόλου των νέωνσυμβάσεων το 2009, το 6,9% των νέων συμβάσεων εργασίας το 2010 και το8,7% των νέων συμβάσεων εργασίας κατά το πρώτο πεντάμηνο του 2011.2 - Η θεωρία της εσωτερικής υποτίμησης, υποθέτει ότι μέσω της βελτίωσης τηςανταγωνιστικότητας τιμής, δηλαδή μέσω της μείωσης των τιμών εξαγωγών καιπροϊόντων για εσωτερική κατανάλωση, θα αρχίσει πλέον να αυξάνεται η ζήτησηκαι να ανακάμπτει η παραγωγή. Ωστόσο, σύμφωνα με μελέτες του ΙΝΕ/ΓΣΕΕ(‘Εκθεση για την Απασχόληση, 2011), αυτό δεν είναι καθόλου δεδομένο για τηνΕλληνική οικονομία, διότι:•Πρώτον, οι επιδόσεις στο εξωτερικό εμπόριο αγαθών και υπηρεσιών τηςΕλλάδας δεν εξαρτώνται μόνον από τις τιμές, αλλά και από την διαρθρωτικήανταγωνιστικότητα. Τα προβλήματα ανταγωνιστικότητας της ελληνικήςοικονομίας είναι διαρθρωτικά, αφορούν κυρίως σε τι είδους προϊόντα παράγονταιστην Ελλάδα. •Δεύτερον, το εξωτερικό εμπόριο της Ελλάδας δεν έχει μεγάλησυμβολή στην διαμόρφωση του ΑΕΠ. •Τρίτον, οι εγχώριες τιμές δενευθυγραμμίζονται αυτομάτως με το κόστος εργασίας ανά μονάδα προϊόντος,διότι οι επιχειρήσεις μεγιστοποιούν το κέρδος τους υιοθετώντας αυξήσεις (ήμειώσεις) των τιμών ανάμεσα στις μεταβολές των τιμών των εισαγομένων καιστις μεταβολές του μοναδιαίου κόστους εργασίας. •Τέταρτον, είναι ήδη αρκετέςκαι θα είναι ακόμη περισσότερες οι ανταγωνίστριες χώρες που θα εφαρμόσουντην ίδια πολιτική εσωτερικής υποτίμησης. •Πέμπτον, το κόστος εργασίαςυπολογίζεται ανά μονάδα προϊόντος, ισούται δηλαδή με τις μεταβολές τωνμισθών μείον τις μεταβολές της παραγωγικότητας της εργασίας. Ηπαρατεταμένη ύφεση θα μειώσει τους μισθούς, πλην όμως θα μειώσει και τηνπαραγωγικότητα. •Έκτον, η διαδικασία της προσαρμογής, δηλαδή η ολοκλήρωσητης εσωτερικής υποτίμησης θα είναι της τάξης της δεκαετίας. Η επιβράδυνσητου τεχνολογικού εκσυγχρονισμού μειώνει την παραγωγικότητα της εργασίας,άρα και την ανταγωνιστικότητα τιμής, και επιπλέον, περιορίζει τις δυνατότητέςτης χώρας να βελτιώσει την ποιότητα των προϊόντων και να παράγει νέαπροϊόντα για τα οποία αυξάνεται η διεθνής ζήτηση. •Έβδομον, η εσωτερικήυποτίμηση, επειδή έχει τα παραπάνω χαρακτηριστικά, είναι πολύ πιθανό ναοδηγήσει σε μικρότερο αριθμό επιχειρήσεων ανά κλάδο, σε αύξηση τηςολιγοπωλιακής ισχύος των επιχειρήσεων στις αγορές προϊόντων και σε ακαμψίατων τιμών προς τα κάτω. 8
  • στην περίπτωση που η Ελλάδα αφηνόταν να αθετήσει τιςυποχρεώσεις αποπληρωμής του σωρευμένου χρέους της.Ο κύριος όγκος των αλλαγών στα εργασιακά θέματα, δενέγιναν με κοινωνική συναίνεση, ούτε μέσα από κοινωνικόδιάλογο (κάτι που ωστόσο δεν αποκλειόταν από το Μνημόνιο),αλλά με ευθείες παρεμβάσεις της Κυβέρνησης για αλλαγέςστο εργατικό δίκαιο, με τους νόμους 3845/2010, 3863/2010,3899/2010, 3920/11, 3979/11, 3986/11 που αφορούν, άμεσα ήέμμεσα και τον τραπεζικό κλάδο. Με τις διατάξεις αυτών τωννόμων που αφορούν στον ιδιωτικό τομέα:α) Μειώνεται δραστικά ο χρόνος προειδοποίησης για τηνκαταγγελία της σύμβασης εξαρτημένης εργασίας αορίστου χρόνου.Στην πράξη, ο εργοδότης γλυτώνει πλέον το 50% της αποζημίωσηςαπόλυσης. Εισάγονται, ωστόσο, αντικίνητρα στην απόλυσηεργαζομένων 55-64 ετών, με συμμετοχή του ΟΑΕΔ και τουεργοδότη στην κάλυψη εισφορών, ώστε να καλυφθεί τουλάχιστοντο ελάχιστο όριο απαιτούμενων εισφορών για μειωμένη σύνταξηαπό το ΙΚΑ (4.500 ένσημα), αλλιώς η απόλυση είναι άκυρη, καθώςκαι αυξημένη προστασία των εγκύων μέχρι και 18 μήνες από τοντοκετό.β) Αυξάνεται το ποσοστό των ομαδικών απολύσεων σε 5% τουπροσωπικού και μέχρι 30 εργαζόμενους για επιχειρήσεις πουαπασχολούν πάνω από 150 μισθωτούς.γ) Εξαπλασιάζεται η δοκιμαστική περίοδος πρόσληψης, για τηνοποία δεν οφείλεται αποζημίωση (από 2 μήνες σε ένα χρόνο) καιαυξάνεται η διάρκεια των συμβάσεων ορισμένου χρόνου σε 3χρόνια.δ) Εισάγονται ηλικιακές διακρίσεις, με τους νέους 18-25 ετών νααμείβονται πλέον με το 84% των κατώτατων αποδοχών της ΕΓΣΣΕ.ε) Προβλέπονται συμβάσεις μαθητείας διάρκειας μέχρι ενός έτουςγια ανηλίκους 15-18 ετών, «για την απόκτηση δεξιοτήτων», χωρίςωστόσο να ορίζονται κάποιες συγκεκριμένες αντίστοιχεςυποχρεώσεις του εργοδότη, με μισθό στο 70% του κατώτατου τηςΕΓΣΣΕ. Οι μαθητευόμενοι δεν υπόκεινται στις διατάξεις τηςεργατικής νομοθεσίας, παρά μόνο στις διατάξεις για την υγιεινήκαι ασφάλεια.στ) Η χρήση μερικής απασχόλησης γίνεται φθηνότερη, ενωχαλαρώνουν οι προϋποθέσεις μετατροπής της απασχόλησης 9
  • «δανεικών εργαζόμενων» σε κανονική απασχόληση στον έμμεσοεργοδότη.ζ) Μειώνονται οι προσαυξήσεις στα καταβαλλόμενα ωρομίσθιαλόγω υπερεργασίας, υπερωριακής απασχόλησης. Δηλαδή σεπερίοδο εκτόξευσης της ανεργίας πανελλαδικά, οι υπερωρίεςγίνονται φθηνότερες και ενθαρρύνονται, ενω στην πλειονότητάτους δεν αντιστοιχούν σε πραγματικά «έκτακτες και απρόβλεπτες»ανάγκες, αλλά σε πάγιες και τακτικές, που θα μπορούσαν νακαλυφθούν από ανέργους. Παράλληλα, εισάγονται νέα «μενού»διευθέτησης του χρόνου εργασίας- ανταλλαγής υπερωριών μεελεύθερο χρόνο.η) Αυξάνεται σε 9 μήνες για κάθε ημερολογιακό έτος η δυνατότητατου εργοδότη να θέτει σε διαθεσιμότητα το προσωπικό.θ) Εισάγονται σημαντικές αλλαγές στο σύστημα επίλυσηςσυλλογικών διαφορών εργασίας του ν. 1876/90 (Μεσολάβηση-Διαιτησία του ΟΜΕΔ). Οι διαδοχικές παρεμβάσεις στη διαδικασίακαι στο «ανεκτό περιεχόμενο» των αποφάσεων της Διαιτησίας,ουσιαστικά καταργούν το ρόλο της στην προαγωγή του ισότιμουΚοινωνικού διαλόγου και στην προστασία των συλλογικώνρυμίσεων. Η Διαιτησία περιορίζεται, πλέον, στην επίλυσησυλλογικών διαφορών που αφορούν αποκλειστικά στον βασικόμισθό ή ημερομίσθιο και μάλιστα στην κατεύθυνση μείωσήςτους. Οι λοιπές διαφορές (θεσμικά, απασχόληση, ωράρια κλπ),παρ’ότι υπάρχει αντίθετη διάταξη στο Ελληνικό Σύνταγμα, θαμπορούν ακόμα και να μένουν αρύθμιστες, να μην ανανεώνονται,συνεπώς να καταργούνται.ι) Οι «ειδικές επιχειρησιακές ΣΣΕ», που μπορούν να συνάπτονταικαι σε επιχειρήσεις με λιγότερα από 50 άτομα, αρκεί να συναινούν,όταν δεν υπάρχει επιχειρησιακό σωματείο, το αντίστοιχοπρωτοβάθμιο κλαδικό ή η αντίστοιχη κλαδική ομοσπονδία 3,μπορούν να αλλάξουν επ’ αόριστο και σε δυσμενέστερη βάσημισθολογικά θέματα και όροι εργασίας των κλαδικών ΣΣΕ, μεκατώτατο όριο μόνο τις αντίστοιχες ρυθμίσεις της ΕΓΣΣΕ (εθνικάκατώτατα για ανειδίκευτο εργάτη-εργαζόμενο).ια) Στις εισηγμένες Τράπεζες που τελούν υπό τον έλεγχο και τηνπλειοψηφική συμμετοχή του Δημοσίου επιβάλλεται μείωση, από 1-11-2011, κατά 35% στο μέσο κατα κεφαλή κόστος (πάσης φύσεωςαμοιβές, αποζημιώσεις κλπ, χωρίς τις εισφορές) των εργαζομένων,3 Αυτές καταργήθηκαν πρόσφατα, γιατί δεν προχώρησαν, επειδή απαιτείτοσυμφωνία του σωματείου (βλ. ιγ, στη συνέχεια). 10
  • σε σχέση με αυτό που ίσχυε την 31-12-2009, δημιουργώντας«τρύπα» στο κλαδικό Ε.Μ. και δίνοντας ένα γενικότερο μήνυμαστους εργοδότες για μείωση μισθών και ακύρωση κλαδικώνκατακτήσεων. Η παρέμβαση αυτή είναι προάγγελος του τι θασυμβεί στις Τράπεζες που θα προσφύγουν στο ΤΧΣ, εφόσον τοκράτος αποκτήσει σε αυτές πλειοψηφία, με τη μετατροπή τηςσυμμετοχής του ΤΧΣ σε κοινές μετοχές, όπως νόμιμα προβλέπεται,ή με τη διάσπαση προβληματικών Τραπεζών σε «μεταβατικάιδρύματα-bridge banks», επίσης κρατικής ιδιοκτησίας.ιβ) Επεκτείνεται η δυνατότητα σύναψης επιχειρησιακών ΣΣΕ καιαπό ενώσεις προσώπων, εφόσον αυτές συγκεντρώνουν τουλάχιστοντα 3/5 των απασχολουμένων της επιχείρησης και εφόσον δενυπάρχει σωματείο. Αν δεν υπάρχουν ούτε ενώσεις προσώπων, τότεοι επιχειρησιακές ΣΣΕ θα μπορούν να συνάπτονται από τυχόνυπάρχουσες πρωτοβάθμιες κλαδικές οργανώσεις και από τοναντίστοιχο εργοδότη. Η εισαγωγή τής «ένωσης προσώπων» ωςσυνδικαλιστικού υποκειμένου, αυτή τη φορά με αόριστη και όχιπεπερασμένη διάρκεια, σε χώρους που δεν υπάρχουν (ή θα γίνειπροσπάθεια να καταργηθούν...) σωματεία και κυρίως σεμικρομεσαίες επιχειρήσεις, διευκολύνει και εργοδότες που θαθελήσουν να στήσουν «το δικό τους» κίτρινο συνδικαλιστικόμόρφωμα, για να περικόψουν μισθούς, αλλά και να διευρύνουν ταπεδία φοροδιαφυγής και εισφοροδιαφυγής, συμφωνώντας μισθούςμε μοναδικά όρια τα κατώτατα της ΕΓΣΣΕ.ιγ) Καταλύεται η αρχή της ευνοϊκότερης ρύθμισης στη συρροήκλαδικών-επιχειρησιακών ΣΣΕ. Οι Επιχειρησιακές ΣΣΕ θαυπερισχύουν σε κάθε περίπτωση των Κλαδικών για ευκολότερεςμειώσεις μισθών-κατάργηση δικαιωμάτων, με μόνο όριο ταοριζόμενα από την ΕΓΣΣΕ. Η ρύθμιση αυτή θα ισχύει μέχρι και το2014 . ‘Ετσι, ακόμα και όταν οι εργαζόμενοι αντιτάσσονται στημισθολογική μείωση, ή ζητούν εγγυήσεις προστασίας τηςαπασχόλησης κλπ, ο εργοδότης μπορεί να κινήσει διαδικασίαεπιχειρησιακής ΣΣΕ, χωρίς ειδική αιτιολογία ή δέσμευση, και αν δενσυμφωνήσουν, να προσφύγει στον ΟΜΕΔ και να πάρει μειώσειςμισθών μέσω της Διαιτησίας, αφήνοντας όλα τα υπόλοιπααρύθμιστα, αφού η Διαιτησία αποφαίνεται μόνο επί περιορισμένωνμισθολογικών θεμάτων (βασικός μισθός/ημερομίσθιο).Οι ειδικές επιχειρησιακές ΣΣΕ (που δεν περπάτησαν...) και τώρα οι...ενισχυμένες επιχειρησιακές ΣΣΕ, δεν αποβλέπουν στη διάσωση,βάσει συγκεκριμένων κριτηρίων, προϋποθέσεων και προπαντός 11
  • αμοιβαίων κατ’ εξαίρεση δεσμεύσεων, μόνο των επιχειρήσεων πουθα βρίσκονταν σε κρίσιμη κατάσταση.Προορίζονται να λειτουργήσουν ευρύτερα, ως κομβικό όχημαγενικευμένης εσωτερικής υποτίμησης της αμοιβής και των όρωνεργασίας, με σκοπό «τη –δήθεν- γενικότερη βελτίωση τηςανταγωνιστικότητας των επιχειρήσεων», δημιουργώντας σοβαράκαι εκτεταμένα ρήγματα τόσο στην ισχύ των κλαδικών ΣΣΕ, όσο καιστους όρους ανταγωνισμού μεταξύ επιχειρήσεων του ίδιου κλάδου.Ουσιαστικά, δρομολογούν «ελεύθερη πτώση» των αμοιβών κλπ.δικαιωμάτων, παράλληλα με τη διάλυση κάθε είδους κλαδικώνοργανώσεων εργοδοτών και εργαζομένων, καθώς δεν θα υπάρχειπλέον αντικείμενο ελεύθερης διαπραγμάτευσης για τη σύναψηκλαδικών συμβάσεων.Ο κάθε ακραίος εργοδότης, που θα είναι σε θέση να εκβιάσει ή ναελέγξει το σωματείο της επιχείρησης, την ‘Ενωση προσώπων ήγενικότερα το προσωπικό του, ο εργοδότης που θα αποχωρεί απότην εργοδοτική οργάνωση για να μη δεσμευτεί από την κλαδικήΣΣΕ, θα μπορεί πλέον να ασκεί αθέμιτο ανταγωνισμό στουςνομοταγείς και διαλλακτικούς εργοδότες «και με την άδεια τουνόμου», με ό,τι αυτό συνεπάγεται για την ομαλότητα των αγορών,τους μισθούς και την ποιότητα των εργασιακών σχέσεων.Είναι προφανείς οι συνέπειες αυτών των διατάξεων στιςεργασιακές μας σχέσεις και στις κλαδικές, αλλά και στιςεπιχειρησιακές μας ρυθμίσεις, αφού η πρωτοκαθεδρία τωνεπιχειρησιακών ΣΣΕ, χωρίς κλαδικό πάτωμα ασφαλείας, οδηγεί μεμαθηματική ακρίβεια στη μονοσήμαντη, εξατομικευμένη ρύθμισητων αμοιβών και των όρων εργασίας από τους εργοδότες.‘Ομως, η «αρχή της ευνοϊκότερης ρύθμισης», που πλέονκαταλύεται, δεν είναι κάποια «περίεργη ελληνική εφεύρεση». Ισχύειαπό τη δεκαετία του 1950 σε πολλές Ευρωπαϊκές χώρες, όπως ηΓαλλία και η Γερμανία.Με βάση τα σημερινά δεδομένα, η κατάργησή της θα δρομολογήσειμειώσεις μισθών μέχρι και τα ελάχιστα επίπεδα της ΕΓΣΣΕ,μειώσεις που μπορεί να ξεπεράσουν το 30%. Το αντέχουν, όμως,αυτό η οικονομία και η κοινωνία; Που θα πάει η ζήτηση; Που θα πάειη ύφεση4 και η φοροδοτική ικανότητα; Θα καλύψουν το κενό -μόνο-4 Σύμφωνα με εκτιμήσεις, πίνακες και συγκεκριμένα παραδείγματα που έδωσε ηαπελθούσα Υπουργός Εργασίας Κα Λούκα Κατσέλη, μια απότομη μείωση τωνμισθών στον ιδιωτικό τομέα από 10-30%, που θα προκύψει ωςαποτέλεσμα αυτών των διατάξεων, θα αφαιρέσει 4,5-13,5 δις ευρώ από 12
  • οι εξαγωγές; ‘Οταν όλοι στην Ευρώπη και σχεδόν παγκοσμίωςακολουθούν σήμερα υφεσιακές συνταγές, ποιός θα πουλάει σεποιόν;Και που θα πάει, με όλα αυτά, η ανεργία;Είναι δυνατόν να θέλουν να καταπολεμήσουν την ύφεση, που βάθυνεμετά την πρώτη μείωση μισθών-εισοδημάτων και την αυξημένηφοροαφαίμαξη, με νέα μείωση μισθών –συνεπώς με νέα, εκτεταμένηύφεση...- για ν’ ...αυξήσουν, δήθεν, την απασχόληση;;;Είναι δυνατόν να πιστεύουν, σε πείσμα όλων των ενδείξεων καιμελετών, πως οι μισθοί είναι, σήμερα, το καίριο πρόβλημα τηςελληνικής ανταγωνιστικότητας;ιδ) Παγώνει η δυνατότητα επέκτασης των κλαδικών ΣΣΕ, βάσειΥπουργικής Απόφασης και στους μη συμβαλλόμενους εργοδότεςή/και στους μη συνδικαλισμένους εργαζόμενους, μέχρι και το 2014.5 ‘Ετσι, αν κάποιες επιχειρήσεις του κλάδου δεν θέλουν ναδεσμεύονται από κλαδική ΣΣΕ, δεν έχουν παρά να... αποχωρήσουναπό την αντίστοιχη εργοδοτική οργάνωση οπότε γι’ αυτούς το μόνο«πάτωμα» θα είναι οι όροι της ΕΓΣΣΕ για... ανειδίκευτους εργάτεςκαι υπαλλήλους!!!Πρόκειται για διατάξεις που επιχειρούν να διεμβολίσουν, ναδιασπάσουν και εν τέλει να εξαφανίσουν την κλαδική ΣΣΕ της ΟΤΟΕκαι άλλες σημαντικές κλαδικές ΣΣΕ (λ.χ. υπηρεσιών, εμπορίου,επισιτισμού, ξενοδοχείων, ασφαλιστικών εταιρειών κλπ)νομιμοποιώντας τον αθέμιτο ανταγωνισμό και ένα χωρίς αρχές καιόρια κοινωνικό dumping, που δεν υπάρχει στις χώρες της Ε.Ε,ειδικά στη Γερμανία που κατά τα άλλα μας την προβάλλουν ωςπρότυπο.ιε) Προδιαγράφεται (πρόσφατη έκθεση τρόϊκας για την καταβολήτης 6ης δόσης) μείωση και των κατώτατων μισθών της ΕθνικήςΓενικής Συλλογικής Σύμβασης Εργασίας, στη λογική τηςεσωτερικής υποτίμησης, που δρομολογεί «ελεύθερη πτώση»μισθών, σε συνδυασμό με συνεχιζόμενη αύξηση φορολογικώντην Ελληνική οικονομία, δηλαδή θα προκαλέσει πρόσθετη μείωση τουΑΕΠ κατά 2,09-6,26 % !!! Επομένως, η ύφεση που προβλέπεται στο προσχέδιοτου προϋπολογισμού για το 2012 (-2,5%) θα ξεπεράσει, με τις πιο συντηρητικέςεκτιμήσεις, το -5%.5 Σύμφωνα με τον ν. 1876/90, οι κλαδικές ΣΣΕ δεσμεύουν μόνο τα μέλη τωνσυμβαλλομένων οργανώσεων. Με την επέκταση, όμως, δεσμεύουν το σύνολο τουκλάδου, επιχειρήσεις και εργαζόμενους σε αυτές. 13
  • επιβαρύνσεων για τους μισθωτούς και με αύξηση του κόστουςδιαβίωσης.Συνολικά, στο όνομα του Μνημονίου ή με πρόσχημα τοΜνημόνιο: - οι μέχρι σήμερα «γκρίζες» εργασιακές πρακτικές, που προϋπήρχαν στην Ελληνική αγορά εργασίας με τη μορφή συνεχών παραβιάσεων της νομοθεσίας, γίνονται πλέον (και με τη «σφραγίδα» του νόμου) καθεστώς στις εργασιακές σχέσεις, - οι διαφορετικές ταχύτητες της αγοράς εργασίας επιδιώκεται να συγκλίνουν στο κατώτατο δυνατό επίπεδο, ενώ οι όποιοι θύλακες σχετικά προστατευμένης εργασίας, που είναι πιο εκτεταμένοι στον τραπεζικό κλάδο, επιχειρείται να εκλείψουν και να απαξιωθούν. Η πλήρης και σταθερή απασχόληση, με αξιοπρεπή μισθό, μετατρέπεται από δικαίωμα σε «προνόμιο». Σε αυτή τη λογική, οι τραπεζοϋπάλληλοι και οι κατακτήσεις τους αποτελούν συχνά «στόχο» κυβερνητικών επιθέσεων και εργοδοτικών συμφερόντων να τους στιγματίσουν ως «προνομιούχους. Αυτός ο κοινωνικός αυτοματισμός, που προσπαθεί να στρέψει τη μια ομάδα εργαζομένων (και ευρύτερα την κοινή γνώμη) ενάντια στην άλλη, έχει ως απώτερο στόχο την ισοπέδωση των εργασιακών κατακτήσεων στο χαμηλότερο δυνατό επίπεδο για όλους. Η Οργάνωσή μας κάνει συνεχείς προσπάθειες να τεκμηριώσει τον αντίλογό της σε αυτή τη διαλυτική και ισοπεδωτική λογική, δείχνοντας τις ιδιομορφίες και τις ευθύνες της εργασίας, την πραγματική κατάσταση των αμοιβών και των δήθεν «προνομίων» των συναδέλφων. Παρεμβαίνει αποφασιστικά στις εξελίξεις, όχι μόνο για τα κατ’ εξοχή «δικά της» εργασιακά θέματα, αλλά και για θέματα που απασχολούν ευρύτερα τους πελάτες και την κοινή γνώμη. - οι συνεχείς μισθολογικές περικοπές στο Δημόσιο και στον ιδιωτικό τομέα οδηγούν σε μια αντιπαραγωγική ισοπέδωση αμοιβών, δεξιοτήτων, εμπειρίας και συνθηκών εργασίας. Σε συνδυασμό με τη γενικότερη κρίση, η ισοπέδωση ενισχύει τις τάσεις φυγής νέων με προσόντα, επιστημόνων και στελεχών, σε αναζήτηση καλύτερων ευκαιριών και όρων εργασίας στο εξωτερικό. Αυτή η απογύμνωση του εγχώριου ανθρώπινου δυναμικού από τα πιο 14
  • δυναμικά του στοιχεία, έχει σοβαρές και διαχρονικέςσυνέπειες για την εγχώρια ανάπτυξη και τηνανταγωνιστικότητα.- προωθείται εκτεταμένη ηλικιακή αναδιάρθρωσηπροσωπικού, με τη διευκόλυνση απολύσεων «ακριβών»παλιότερων εργαζόμενων, ώστε στη θέση τους ναπροσληφθούν νεότεροι, με λιγότερα δικαιώματα καιχαμηλότερο κόστος, με αμοιβές ακόμα και κάτω από τακατώτατα της ΕΓΣΣΕ. Στόχος, η όποια θετική ατομικήωρίμανση (λ.χ. με τα επιδόματα πολυετίας) ναμετατραπεί, στο σύνολο της επιχείρησης, σε αρνητική.Να εξαλειφθούν «κατεστημένες νοοτροπίες», πρακτικές καιδικαιώματα που θεωρούνται «βαρίδια». ‘Ομως, μαζί με αυτά,απαξιώνεται ή εκπαραθυρώνεται και πολύτιμη παραγωγική,οργανωτική και λειτουργική εμπειρία.- οι συλλογικές διαπραγματεύσεις, η Μεσολάβηση και ηΔιαιτησία δεν αντιμετωπίζονται πλέον ως εργαλείοτεκμηριωμένου διαλόγου και αναζήτησης αμοιβαίααποδεκτών λύσεων, αλλά ως όχημα γενικευμένηςυποβάθμισης των αμοιβών και των όρων εργασίας στα νέαδεδομένα ενός εξαιρετικά άνισου συσχετισμού εργοδοτών-εργαζομένων.- νέο πρότυπο, ο «απασχολήσιμος» εργαζόμενος-λάστιχο, με απεριόριστες υποχρεώσεις,ελαχιστοποιημένες προσδοκίες και μηδενικάδικαιώματα, απέναντι σε εργοδότες απεριόριστηςδικαιοδοσίας και σχεδόν μηδενικών υποχρεώσεων.-Αυτό προβάλλεται ως το όχημα μιας δήθεν ενισχυμένης«υγιούς ανταγωνιστικότητας», για την έξοδο της οικονομίαςαπό την κρίση και τη δημιουργία νέων διεξόδων εξωστρεφούςανάπτυξης, που εξ ορισμού βάζουν σε δεύτερη μοίρα τησημασία και τη ρυθμιστική δυναμική των μισθών, ωςπαραγόντων της εγχώριας ζήτησης. ‘Ομως, όταν όλοιστην Ευρώπη θα συμπιέζουν την εγχώρια αγοραστικήδύναμη για να εξάγουν, ποιοί και σε ποιές αγορές θαέχουν τα χρήματα να αγοράζουν όλα αυτά ταεξαγόμενα; Μια ανταγωνιστικότητα στηριγμένη στηδραστική υποβάθμιση μισθών και όρων εργασίας, στηναποσταθεροποίηση της απασχόλησης και στη βίαιηπροσαρμογή των πολιτών και των εργαζομένων, μια 15
  • προσαρμογή με όχημα τον φόβο, τον αποπροσανατολισμό και την ανασφάλεια, δεν μπορεί να υπηρετήσει την ανάπτυξη συνθηκών ποιότητας, καινοτομίας, υψηλής παραγωγικότητας και αειφορίας. Την ανάπτυξη, με άλλα λόγια, συνθηκών σύγχρονης ποιοτικής ανταγωνιστικότητας, που είναι απαραίτητες για να μην εγκλωβιστεί η Ελλάδα σε έναν αδιέξοδο, τριτοκοσμικού τύπου κατήφορο. Σ’ έναν κατήφορο όπου αυταρχικά καθεστώτα και χώρες με μεγάλα αποθέματα εξαθλιωμένου πληθυσμού, εκ των πραγμάτων θα την ανταγωνίζονται από πολύ καλύτερη θέση.‘Ολα τα παραπάνω, σε συνδυασμό με τις επικείμενεςαναδιαρθρώσεις στον κλάδο, τα προβλήματα κεφαλαιακήςεπάρκειας και ρευστότητας των Τραπεζών, αλλά και τη γενικότερηέξαρση της ανεργίας στη χώρα, σε πραγματικά ποσοστά πουξεπερνούν το 20%, δημιουργούν ένα εκρηκτικό μίγμαανασφάλειας για τους εργαζόμενους στον κλάδο. 4. Λύσεις που διεκδικεί η ΟΤΟΕ .Στα σοβαρά προβλήματα που δημιουγεί για τουςσυναδέλφους μας η νέα κατάσταση που σκιαγραφήσαμεπαραπάνω, η ΟΤΟΕ και τα επιχειρησιακά συνδικάτα-μέλη τηςαντιτάσσουν τις διεκδικήσεις τους, που για κάθε θεματικήείναι συνοπτικά οι ακόλουθες:Για τον τραπεζικό κλάδο - Αποτελεσματικότερη εποπτεία, ρύθμιση και διαφάνεια στο Τραπεζικό σύστημα. - Ανακεφαλαιοποίηση-εξυγίανση-σταθεροποίηση του Τραπεζικού συστήματος. Ξεπέρασμα της κρίσης ομολόγων και των επισφαλειών, κατάλληλες ρυθμίσεις για τα υπερχρεωμένα νοικοκυριά και επιχειρήσεις. - Αποκατάσταση ρευστότητας, ώστε να είναι σε θέση να χρηματοδοτεί ομαλά την πραγματική οικονομία. - Τραπεζικό σύστημα στην υπηρεσία της ανάπτυξης και του ευρύτερου κοινωνικού συμφέροντος. Για τις εξαγορές και τις συγχωνεύσεις 16
  • - ‘Εγκαιρη ενημέρωση-διαβούλευση με συνδικάτα- Επιχειρηματικό και κοινωνικό σχέδιο για ομαλή υλοποίηση- Ρήτρα και διαδικασίες διασφάλισης απασχόλησης και εργασιακών δικαιωμάτων.- Συντονισμένη και συστηματική συμμετοχή των συνδικάτων σε όλες τις φάσεις.-Για την Προστασία της Απασχόλησης- Πρόληψη και αποτροπή απολύσεων. ‘Εχοντας λάβει δεκάδες δις σε κρατικές ενισχύσεις, οι Τράπεζες οφείλουν να απέχουν από κάθε ενέργεια που θα έπληττε την απασχόληση και τα εισοδήματα. Κάθε απώλεια θέσης εργασίας στον κλάδο μας, ισοδυναμεί με απώλεια άλλων 3 στο σύνολο της οικονομίας.- Εξάντληση εναλλακτικών λύσεων για την αποτροπή απολύσεων- Δραστικός περιορισμός ή και απαγόρευση υπερωριών-μείωση πραγματικού χρόνου εργασίας, μετά από την επί χρόνια de facto επιμήκυνσής του, ακόμα και με απλήρωτες υπερωρίες. (που συνήθως δεν πληρώνονται και ισοδυναμούν με τουλάχιστον 5% της απασχόλησης του κλάδου) και απαγόρευση του δανεισμού εργαζόμενων, καθώς και των υπεργολαβιών, όταν χρησιμοποιούνται για κάλυψη μόνιμων και τακτικών τραπεζικών αναγκών.- Αποτροπή μαζικής και ανεξέλεγκτης επιβολής ευέλικτων μορφών απασχόλησης και υπεργολαβιών-εξωτερίκευσης (outsourcing) στον κλάδο.-Για τις Αμοιβές- Αντιμετώπιση των συνεχών πιέσεων Κυβέρνησης-εργοδοτών για μείωση αμοιβών και για δημιουργία πολλών μισθολογικών ταχυτήτων, ιδιαίτερα σε βάρος των νέων.- Αποτροπή αντικατάστασης τακτικών αποδοχών από μεταβλητές και αβέβαιες αποδοχές (bonus, αμοιβές βάσει στόχων)- Αντιμετώπιση ατομικών συμφωνιών για μείωση μισθών και παροχών.-Για τον Κοινωνικό διάλογο και τιςσυλλογικέςδιαπραγματεύσεις 17
  • - Διασφάλιση ρόλου και σημασίας της κλαδικής ΣΣΕ, ως κορυφαίου θεσμού ασφαλείας για τις αποδοχές και τις συνθήκες εργασίας ολόκληρου του κλάδου, αλλά και ως εγγύησης για υγιή ανταγωνισμό-αποτροπή κοινωνικού dumping. - Αποτροπή εμπλοκής σωματείων-μελών μας σε λογικές «ειδικών επιχειρησιακών ΣΣΕ», που να επιτρέπουν χειρότερους όρους από την κλαδική ΣΣΕ ή/και την κατάλυση των Κανονισμών Εργασίας. - Διασφάλιση σταθερού κλαδικού εργοδοτικού συνομιλητή της ΟΤΟΕ, για διαπραγμάτευση και συστηματική διαβούλευση στα θέματα του κλάδου.- Ανάπτυξη των επιχειρησιακών ΣΣΕ συμπληρωματικά και όχι ανταγωνιστικά έναντι της κλαδικής ΣΣΕ, με συντονισμό σωματείων-ΟΤΟΕ.-Για τον χρόνο εργασίας - Τήρηση συμβατικού ωραρίου, αντιμετώπιση συνεχούς επιμήκυνσης ωραρίων και απλήρωτων υπερωριών, σωστότερος καταμερισμός εργασίας και φιλικά ωράρια για την οικογένεια, για δημιουργία/διατήρηση απασχόλησης.-Για θέματα Υγιεινής και Ασφάλειας - Πλήρης εφαρμογή κοινοτικής και εθνικής νομοθεσίας για την προστασία των εργαζομένων. - Αντιμετώπιση εργασιακού στρες και παραγόντων που το επιτείνουν (λ.χ. ανασφάλεια στην εργασία, κυνήγι στόχων/πρόσθετων αμοιβών κλπ) - Προστασία πελατών και εργαζομένων από αύξηση εγκληματικότητας-ληστείες.-Για την εκπαίδευση και την αναβάθμιση δεξιοτήτων - Αξιόπιστα συστήματα διάγνωσης, κάλυψης και πιστοποίησης αναγκών - Επένδυση στο υφιστάμενο δυναμικό - Φιλικές μέθοδοι και ωράρια εκπαίδευσης - Ισότιμη πρόσβαση 18
  • -Για τις ευέλικτες αμοιβές και τα bonus - Ελαχιστοποίηση. Ιδίως για τα ανώτερα στελέχη, τα bonus είναι πηγή κοντόφθαλμων και ριψοκίνδυνων πρακτικών, αδιαφανών διακρίσεων, συχνά και αθέμιτων συμπεριφορών παραπλάνησης του πελάτη. - Κατάργηση αμοιβών βάσει ατομικών στόχων, για τους ίδιους όπως πιο πάνω λόγους + το εργασιακό στρες + την αθέμιτη μετάθεση ρίσκου στον μισθωτό, για το αποτέλεσμα αποφάσεων και διαδικασιών, στις οποίες δεν έχει ούτε λόγο,ούτε έλεγχο. Μέρος Β’: Κοινωνικός Διάλογος και Συλλογικές Διαπραγματεύσεις στον κλάδο.Το κύριο επίπεδο συλλογικής διαπραγμάτευσης στον κλάδο μαςείναι το εθνικό κλαδικό, στο οποίο αρμόδια να διαπραγματεύεται,από την πλευρά των εργαζομένων, είναι η ΟΤΟΕ. Από την πλευράτων εργοδοτών, επειδή η ΕΕΤ δεν αποδέχεται την εργοδοτική τηςιδιότητα, κατά κανόνα συμβάλλονται οι Τράπεζες, με κοινάεξουσιοδοτημένο εκπρόσωπο ή εκπροσώπους τους.Η κλαδική ΣΣΕ ΟΤΟΕ-Τραπεζών ορίζει τους ελάχιστους, γενικάυποχρεωτικούς όρους αμοιβής και εργασίας για ολόκληρο τονκλάδο. Με εξαίρεση τις «ειδικές επιχειρησιακές ΣΣΕ», πουνομοθετήθηκαν πρόσφατα, δεν επιτρέπεται σε καμιάεπιχείρηση του κλάδου να πληρώνει συνολικά χαμηλότερεςαμοιβές, να εφαρμόζει δυσμενέστερα ωράρια ή να δίνειλιγότερες παροχές - δικαιώματα στους εργαζόμενους, απόαυτά που ορίζει η κλαδική ΣΣΕ.Τα σημαντικότερα θέματα που ρύθμιζαν μέχρι σήμερα οι κλαδικέςΣΣΕ είναι: • τους ελάχιστους κλαδικούς βασικούς μισθούς (Ενιαίο μισθολόγιο για 3 κατηγορίες προσωπικού, κύριο, βοηθητικό και καθαριότητας) και τα κοινά σε όλο τον κλάδο επιδόματα (προϋπηρεσίας, οικογενειακά, σπουδών, ανθυγιεινής εργασίας). Το μισθολόγιο της κλαδικής ΣΣΕ δεν προβλέπει αμοιβή ανά ειδικότητα ή θέση, με εξαίρεση τα 2 ειδικά (ανώτατα) κλιμάκια του Ενιαίου Μισθολογίου, που αφορούν τους Διευθυντές και τους Υποδιευθυντές. • το ωράριο εργασίας και συναλλαγών των επιχειρήσεων. 19
  • • βασικές άδειες (κανονική ετήσια άδεια, γονικές, τοκετού, εργαζομένων σε ανθυγιεινούς χώρους κλπ) • γενικές παροχές των επιχειρήσεων στο προσωπικό (επίδομα βρεφονηπιακού σταθμού, κατασκήνωσης για τα παιδιά, τοκετού κ.α) • την ενίσχυση της ερευνητικής, της αθλητικής και της πολιτιστικής δραστηριότητας της ΟΤΟΕ από τις Τράπεζες του κλάδου • διμερείς επιτροπές κοινωνικού διαλόγου, εξελίξεων στο Χ/Π σύστημα, Παρατηρητήριο Απασχόλησης, Διατραπεζικής Εκπαίδευσης, Υγιεινής και Ασφάλειας-Τραπεζικής Ασφάλειας, Ισότητας Ευκαιριών κλπ. Στην περίοδο που εξετάζουμε, όλες αυτές οι επιτροπές είναι ανενεργές, λόγω μη ανταπόκρισης των εργοδοτών. • θέματα προστασίας της απασχόλησης σε περίπτωση τεχνολογικών μεταβολών, εκπαίδευσης, Ισότητας, συνδυασμού εργασιακής και οικογενειακής ζωής (άδειες και διευκολύνσεις για τους γονείς).Επιχειρησιακές διαπραγματεύσεις και συμβάσεις έχουμε στοσύνολο σχεδόν των Τραπεζών κλπ. επιχειρήσεων του κλάδου, εκείπου υπάρχει αντίστοιχο επιχειρησιακό σωματείο-μέλος της ΟΤΟΕ.Οι Επιχειρησιακές ΣΣΕ, που συνάπτονται από το πιοαντιπροσωπευτικό επιχειρησιακό σωματείο και τον αντίστοιχοεργοδότη, λειτουργούν συμπληρωματικά στις κλαδικές κατάκανόνα ρυθμίζουν: • πρόσθετα ειδικά επιδόματα, που δεν τα προβλέπουν οι κλαδικές ΣΣΕ, ανάλογα με τη θέση ευθύνης, την εξειδίκευση, τις ειδικές συνθήκες ή απαιτήσεις της εργασίας. (λ.χ. για tellers, dealers, ειδικούς πληροφορικής κ.α) • πρόσθετες παροχές για τους εργαζόμενους της επιχείρησης σε θέματα αδειών, ενίσχυσης της οικογένειας κλπ. • ζητήματα πρόσθετης αναγνώρισης προϋπηρεσίας (σε σχέση με την κλαδική ΣΣΕ), εκπαίδευσης, ομαδικά bonus και (σπανιότερα) συστήματα αξιολόγησης απόδοσης, προαγωγών, ανάδειξης στελεχών.Οι επιχειρησιακές ΣΣΕ δεν διαπραγματεύονται το κανονικό ωράριοεργασίας. Με βάση γενικό πλαίσιο, που καθορίστηκε στην κλαδικήΣΣΕ 2006-2007, μπορούν ωστόσο να διαπραγματεύονται ορισμένεςαπολύτως αναγκαίες εξαιρέσεις στο γενικό (κανονικό) ωράριο 20
  • εργασίας και συναλλαγών και αυτό για μεμονωμένα καταστήματακαι επιτελικές υπηρεσίες, με βάση τα ελάχιστα πλαίσια και τουςκανόνες που θέτει η κλαδική ΣΣΕ.Η κλαδική ΣΣΕ, είτε με απευθείας συμφωνία με τους εργοδότες,όπως γινόταν επί δεκαετίες, είτε ως απόφαση της Διαιτησίας, όπωςέγινε το 2008 και το 2009, καλύπτει τους συμβαλλόμενουςεργοδότες, εφόσον όμως αυτοί ξεπερνούν το 50% του κλάδου,επεκτείνεται στο σύνολο του κλάδου. Αυτό ίσχυε μέχρι πρόσφατα,οπότε άλλαξε η νομοθεσία, η οποία πλέον επιτρέπει να υπάρξει«κλάδος 2 ταχυτήτων», άλλοι με ελάχιστο την κλαδική σύμβαση(για τα συνδικάτα και τους εργοδότες που την υπογράφουν) καιάλλοι με ελάχιστο την ΕΓΣΣΕ, που ορίζει τα κατώτατα για τονανειδίκευτο υπάλληλο και τον εργάτη.Οι επιχειρησιακές ΣΣΕ καλύπτουν, εκ του νόμου, το σύνολο τωνεργαζομένων της επιχείρησης-εργοδότη που τις υπογράφει. Μέχριπρόσφατα, οι επιχειρησιακές ΣΣΕ λειτουργούσαν μόνοσυμπληρωματικά και όχι ανταγωνιστικά προς την κλαδική ΣΣΕ.Το 2008-2009 στο κλαδικό επίπεδο υπήρξε σαφής επιδείνωση καιστις διαδικασίες και στην ουσία του κοινωνικού διαλόγου. Οιεργοδότες ισχυρίζονταν, προκειμένου να αποφύγουν τη σύναψηκλαδικής ΣΣΕ και να περιθωριοποιήσουν την ΟΤΟΕ, πως δεν υπάρχειεργοδοτική οργάνωση και πως η ΕΕΤ δεν είναι η εργοδοτικήοργάνωση του κλάδου.Γι’ αυτό, δεν υπήρξε καθόλου διάλογος για διάφορα θέματακαι διεκδικήσεις που έθετε η ΟΤΟΕ (για την προστασία τηςαπασχόλησης, την αιτιολογημένη απόλυση, την κατάργηση τωναμοιβών βάσει ατομικών στόχων κλπ), ούτε καν η στοιχειώδηςσυνεργασία που απαιτούσε η συγκυρία για την αντιμετώπισητρεχόντων προβλημάτων του κλάδου (λ.χ. ασφαλιστικό,ρευστότητα και βιωσιμότητα τραπεζικού συστήματος, θέματαδανειοληπτών κλπ)΄.Οι προβλεπόμενες από παλαιότερες συμβάσεις διμερείς κλαδικέςεπιτροπές και το Παρατηρητήριο Απασχόλησης δεν λειτούργησαν,παρ’ ότι υπήρχε αρκετά μακρόχρονη παράδοση στο παρελθόν, ούτεδημιουργήθηκαν νέες.Στο δεύτερο επίπεδο διαπραγμάτευσης, (επιχειρησιακό), ιδιαίτερασε μεγάλες Τράπεζες με ισχυρά επιχειρησιακά σωματεία, 21
  • διατηρήθηκαν δίαυλοι επικοινωνίας και λειτούργησαν διμερείςεπιτροπές, για εξειδικευμένα θέματα του προσωπικού, ΚανονισμούςΕργασίας κλπ.-Το 2008 και το 2009 ήταν χρονιές με σημαντικέςαντιπαραθέσεις στην κλαδική διαπραγμάτευση, λόγω τηςάρνησης διαπραγμάτευσης από τους περισσότερους τραπεζίτες,που δήλωναν ότι προτιμούν «αποκεντρωμένες διαπραγματεύσεις σεεπιχειρησιακό επίπεδο» (και στην πραγματικότητα καθόλουδιαπραγματεύσεις-ατομικές συμβάσεις).- Παρά τις αντιδράσεις της εργοδοτικής πλευράς, το 2008 και το2009, η ΟΤΟΕ πέτυχε ικανοποιητική κλαδική ρύθμιση με Απόφασητης Διαιτησίας, μετά από προσφυγή της στον ΟΜΕΔ. Παρ’ ότιπροσέφυγαν στα δικαστήρια για την ακύρωσή τους, οι εργοδότεςυποχρεώθηκαν να εφαρμόσουν αυτές τις Διαιτητικές Αποφάσεις,που έδιναν αυξήσεις στις κλαδικές αποδοχές.- Τον Μάρτιο του 2010, μπροστά στην έξαρση της κρίσης και μετάαπό διαβουλεύσεις μεταξύ ΟΤΟΕ-Τραπεζιτών, βρέθηκεσυμβιβαστική λύση στο θέμα του κλαδικού συνομιλητή, μεσυμφωνία που εντάχθηκε στο νόμο 3846/2010 (άρθρο 31), ενωπαράλληλα οι τραπεζίτες απέσυραν τις προσφυγές ακύρωσης τωνΔιαιτητικών Αποφάσεων του ΟΜΕΔ για τον κλάδο.-Η νέα ρύθμιση δίνει τη δυνατότητα κλαδικής διαπραγμάτευσης καισε μεμονωμένους εργοδότες, που εκπροσωπούνται από κοινάεξουσιοδοτημένους εκπροσώπους ή εκπρόσωπο, εφόσον οιεργοδότες αυτοί καλύπτουν τουλάχιστον το 70% της απασχόλησηςτου κλάδου ή, εναλλακτικά, τους 5 μεγαλύτερους εργοδότες, μεβάση την απασχόληση. Σε περίπτωση που δεν εξασφαλίζεται κοινήεξουσιοδότηση, ή εαν οι μεμονωμένοι εργοδότες αρνούνται να τηδώσουν, τότε η ΟΤΟΕ μπορεί να προσφύγει κατά του συνόλου τωνεργοδοτών στη Μεσολάβηση (και στη συνέχεια στη Διαιτησία) γιανα υπάρξει κλαδική ρύθμιση.Από τα μέσα του 2010 ξεκίνησαν, αλλά μέχρι σήμερα δεν έχουνκαταλήξει οι διαπραγματεύσεις για τη νέα κλαδική ΣΣΕ 2010-2011.Μέχρι να συναφθεί νέα, η προηγούμενη ΣΣΕ παραμένει σε ισχύ.Η μη σύναψη νέας ΣΣΕ, που να απαντά και στα νέα προβλήματαπροστασίας της απασχόλησης στην κρίση, από τη μια περιορίζει τορόλο της κλαδικής ρύθμισης και της ΟΤΟΕ, από την άλλη διατηρεί 22
  • ένα «status quo”, που μέχρι πρόσφατα δεν επέτρεπε καμίαχειροτέρευση, καθιστωντας την ΟΤΟΕ σημείο αναφοράς καισημαντική «γραμμή άμυνας» για ολόκληρο τον κλάδο.Στο ίδιο διάστημα, ο ρόλος των επιχειρησιακών συνδικάτων καιτων αντίστοιχων ΣΣΕ αυξάνει, γιατί μέσα από επιχειρησιακές ΣΣΕ οιεργοδότες προσπαθούν να επιβάλλουν μειώσεις αποδοχών καιπεριορισμούς σε επιχειρησιακά δικαιώματα, που ήταν ευνοϊκότεραεκείνων της κλαδικής ΣΣΕ. Οι επιχειρησιακές ΣΣΕ επιχειρείται νααξιοποιηθούν είτε για να δημιουργήσουν ρήγματα στην κλαδική και–προοπτικά- ως υποκατάστατά της. (λ.χ. Geniki Bank), είτε ως μέσαμείωσης επιχειρησιακών δικαιωμάτων και αμοιβών (λ.χ. EmporikiBank), χωρίς να θίγεται η κλαδική ΣΣΕ. Παράλληλα, εντείνονται οιπιέσεις για δυσμενέστερες «άτυπες» ατομικές συμβάσεις, που προςτο παρόν δεν είναι ιδιαίτερα διαδεδομένες στον κλάδο.Μέχρι τώρα, αυτή η τακτική δεν έχει περάσει. Ταεπιχειρησιακά συνδικάτα γνωρίζουν πως χωρίς κλαδική ΣΣΕ καιχωρίς ΟΤΟΕ δεν υπάρχει κλάδος, ούτε αλληλεγγύη καιασπίδα ασφαλείας για τους εργαζόμενους. Γνωρίζουν, πολύπερισσότερο, πως απώτερος στόχος πολλών εργοδοτών είναικίτρινα και ελεγχόμενα σωματεία, ή σωματεία περιθωριοποιημένα,εξατομικευμένες σχέσεις εργασίας και καθόλου συλλογικέςσυμβάσεις.ΜΕΡΟΣ Γ’: Εξαγορές και Συγχωνεύσεις στον κλάδο, 2008-2011.Η ΟΤΟΕ δεν ήταν μέχρι σήμερα δογματικά αντίθετη στηνισχυροποίηση του Τ.Σ, μέσω εξαγορών και συγχωνεύσεων (Ε&Σ),υπό τον όρο ότι:• οι Ε&Σ δεν θα αποβαίνουν σε βάρος της ανάπτυξης, τηςαπασχόλησης και των εργασιακών δικαιωμάτων,• δεν θα υπονομεύουν την αναγκαία διαχρονική ύπαρξη ενόςισχυρού πυλώνα κρατικού ενδιαφέροντος στο Χ/Π σύστημα και• θα διενεργούνται με έγκαιρο και ολοκληρωμένοεπιχειρηματικό και κοινωνικό σχεδιασμό, με πλήρη σεβασμό στιςυποχρεώσεις πληροφόρησης, διαφάνειας και ολοκληρωμένηςδιαβούλευσης σε κλαδικό και σε επιχειρησιακό επίπεδο. 23
  • Οι προϋποθέσεις αυτές είχαν έγκαιρα τεθεί και εξακολουθούν νατίθενται επί σειρά ετών, ως διεκδικήσεις της ΟΤΟΕ στις κλαδικέςσυλλογικές διαπραγματεύσεις, μαζί με συγκεκριμένες προϋποθέσειςδιασφάλισης της απασχόλησης και των εργασιακών δικαιωμάτων,που οι εργοδότες σταθερά αρνούνται να συζητήσουν.‘Ηδη στους «καλούς καιρούς» οι τραπεζικές αναδιαρθρώσεις, ιδίωςοι συγχωνεύσεις, είχαν σοβαρές συνέπειες στην απασχόληση καιστα εργασιακά δικαιώματα, που έπρεπε εγκαίρως νααντιμετωπίζονται με κατάλληλο σχεδιασμό και ειδική μέριμνα γιατον κοινωνικό-εργασιακό παράγοντα.Στο διάστημα 1998-2002 έγιναν οι σημαντικότερες διαδικασίεςΕ&Σ στην Ελλάδα, (14 εξαγορές-συγχωνεύσεις, με ιδιωτικοποίηση 6κρατικού ενδιαφέροντος Τραπεζών). Τότε σημειώθηκε στασιμότητατης απασχόλησης στις αντίστοιχες εμπορικές Τράπεζες, που μπορείεν μέρει να αποδοθεί στην επίπτωση των Ε&Σ, αλλά και σημαντικήμείωση της απασχόλησης, περίπου κατά το ¼ του αρχικούδυναμικού της συγχωνευόμενης Τράπεζας, κυρίως με «εθελούσιεςεξόδους» μετά από Ε&Σ, σε ορισμένες Τράπεζες. Λ.χ. η Alphabank,μετά την απορρόφηση της Ιονικής Τράπεζας, εμφάνιζε μείωσηαπασχόλησης κατά 12,9% το 2002, σε σχέση με το δυναμικό καιτων δυο Τραπεζών το 1998. Η τ. Τράπεζα Εργασίας (απορροφήθηκεαπό την E.F.G. Eurobank) εμφάνιζε μείωση κατά 32% του αρχικούδυναμικού της, η τ. Τράπεζα Κρήτης (απορροφήθηκε από την E.F.G.Eurobank) κατά 29% αντίστοιχα, η τ. Μακεδονίας-Θράκης(απορροφήθηκε από την Τράπεζα Πειραιώς) κατά 16,5%αντίστοιχα. Οι μειώσεις αυτές υπερκαλύφθηκαν, στη συνέχεια, απότην ισχυρή ανάπτυξη της τραπεζικής αγοράς.Στο διάστημα 2003-2007 έγιναν κυρίως διασυνοριακές εξαγορέςαπό Ελληνικές Τράπεζες σε Βαλκάνια-Τουρκία-Αίγυπτο.Στο διάστημα 2008 – 2011 δεν υπήρξαν σημαντικές εγχώριεςεξελίξεις, πέραν της απορρόφησης της ιδιωτικής T-Bank από το(κρατικό) Ταχυδρομικό Ταμιευτήριο/Hellenic Postbank.Πέραν των πιέσεων στην απασχόληση, σε καιρούς δυναμικήςανάπτυξης του κλάδου, με τις Ε&Σ είχαμε σημαντικά προβλήματαδιασφάλισης των υφιστάμενων ασφαλιστικών δικαιωμάτων και τωναντίστοιχων προσδοκιών, με τη δημιουργία ιδιαίτερα ετερογενώνκαταστάσεων στην ενιαία επιχείρηση, ανάλογα με την αρχικήπροέλευση των εργαζομένων. 24
  • Σήμερα, οι ίδιες κινήσεις, στο μέτρο μάλιστα που εκβιάζονται καιμεθοδεύονται σε ασφυκτικά χρονικά πλαίσια από τη στενότηταρευστού ή εξυπηρετούν συγκεκριμένα συμφέροντα, μπορούν νααποδειχθούν πραγματικός εφιάλτης για την απασχόληση και τουςεργαζόμενους.Οι κατά κανόνα σημαντικές επικαλύψεις δικτύου καταστημάτων,στελεχιακών θέσεων, λειτουργιών, υποστηρικτικών υπηρεσιών, πουθα εντοπισθούν μεταξύ των συγχωνευόμενων Τραπεζών,συνεπάγονται αυτόματα «πλεονάζον προσωπικό», από το οποίο ηενιαία Τράπεζα θα θελήσει ταχύτατα να απαλλαγεί.Από εκεί και από τη συρρίκνωση των εργασιακών δικαιωμάτωναναμένεται, άλλωστε, να προκύψει το κύριο «όφελος» μιαςσυγχώνευσης στην κρίση, σε όρους εξοικονόμησης λειτουργικούκόστους.Η κυβέρνηση και η Τράπεζα Ελλάδος πιέζουν για συγχωνεύσεις καιεξαγορές, αλλά κατά την περίοδο 2008-2011 δεν υπήρξαναξιόλογες εξελίξεις, πέραν της πρόσφατης απορρόφησης της Τ-Bank από το Ταχυδρομικό Ταμιευτήριο, γιατί οι περισσότεροι«παίκτες» περιμένουν σταθεροποίηση της οικονομίας και του Τ.Σ,με τις παρεμβάσεις εξυγίανσης που προβλέπονται, ακόμα και μεμεταβατική «κρατικοποίηση» των προβληματικών Τραπεζών, ώστενα πωληθούν στη συνέχεια, χωρίς εργασιακές ή άλλες υποχρεώσεις,σε ξένους επενδυτές.Η επικείμενη συγχώνευση της Alpha Bank με την Eurobank, μεκεφαλαιακή ενίσχυση από την Paramount, συμφερόντων του Κατάρ,θα είναι η πρώτη συγχώνευση μεγάλων τραπεζών στην χώρα μας, ηοποία πραγματοποιείται σε συνθήκες έντονης κρίσης, γι’ αυτόδιατυπώνονται ανησυχίες σ’ ότι αφορά την απασχόληση και τηδιασφάλιση των εργασιακών δικαιωμάτων.Ανεξάρτητα αν υιοθετεί ή όχι τη σκοπιμότητα μιας εξαγοράς ήσυγχώνευσης (θέμα που κρίνεται από τα πραγματικά δεδομένα), ηΟΤΟΕ διεκδικεί να υπάρχει συγκεκριμένο επιχειρησιακό σχέδιο γιακάθε Τράπεζα που :• είτε θα εντάσσεται στο (Εθνικό) Ταμείο Χ/Π Σταθερότηταςγια εξυγίανση,• είτε θα εξαγοράζεται• είτε, πόσο μάλλον, θα συγχωνεύεται/απορροφάται από άλλη. 25
  • Το επιχειρησιακό σχέδιο πρέπει να περιλαμβάνει και κοινωνικόσχέδιο, με ειδική μέριμνα και με συγκεκριμένα μέτρα για τηνπροστασία της απασχόλησης, των εργασιακών –ασφαλιστικώνδικαιωμάτων και για την εναλλακτική απορρόφηση τυχόνπλεονάζοντος προσωπικού, σε ορίζοντα τουλάχιστον 3ετίας.Επίσης, να τηεούνται οι όροι ενημέρωσης και διαβούλευσης τηςΟδηγίας 95/50/ΕΚ (Π.Δ. 178/2002). ΜΕΡΟΣ Δ’: Καλές πρακτικές, 2008-2011.Σε αντίθεση με τα προηγούμενα χρόνια, το γενικότερο αρνητικό καιτεταμένο κλίμα ανάμεσα στα μέρη-κοινωνικούς συνομιλητές, δενβοήθησε στο να υπάρξουν ή να αναδειχθούν καλές πρακτικές. ΜΕΡΟΣ Ε’ : Προοπτικές και στόχοι της ΟΤΟΕΜε βάση όσα αναφέραμε στα προηγούμενα, δεν αναμένονταιθετικές εξελίξεις στο άμεσο μέλλον. Τα διαφορετικά σενάριαμακροοικονομικών εξελίξεων είναι εξαιρετικά ρευστά και οιεκτιμήσεις διαφέρουν ανάλογα. ‘Ετσι, θα έχουμε διαφορετικέςεξελίξεις : a) Σε ένα σενάριο συνέχισης Μνημονίου-ων, εντός ζώνης ευρώ, με επιμέρους «συναινετικές διευθετήσεις» επιμήκυνσης της αποπληρωμής χρέους, μείωση επιτοκίων κλπ, με περιορισμένη επιβάρυνση ιδιωτών (PSI), με ελεγχόμενη και υπό όρους – μεταξύ των οποίων και η «εξυγίανση» με συγχωνεύσεις και διοχέτευση ρευστότητας στις Τράπεζες, αλλά και με μακροπρόθεσμη συνεχή αφαίμαξη της οικονομίας και των πολιτών. b) Σε ένα σενάριο ελεγχόμενης-συναινετικής αναδιάρθρωσης χρέους (με σημαντικό «κούρεμα» ομολόγων κτλ), εντός ζώνης ευρώ. c) Στο (μάλλον απίθανο) σενάριο άτακτης-μονομερούς Στάσης πληρωμών, με παραμονή εντός ζώνης ευρώ. d) Σε περίπτωση άτακτης-μονομερούς Στάσης πληρωμών, με έξοδο από ζώνη ευρώ ή και Ε.Ε. (εθελοντική ή κατόπιν διάσπασης/διάλυσης της Ευρωζώνης).Η απόφαση της Συνόδου Κορυφής της Ε.Ε. της 21ης Ιουλίουπροκρίνει το πρώτο σενάριο, δίχως όμως να αποκλείεται ναβιώσουμε, σε επόμενη φάση, κάποιο ή κάποια από τα υπόλοιπα. 26
  • Επειδή η στήριξη των Τραπεζών από το Κράτος και τουςμηχανισμούς της Ε.Ε (EFSF-Ταμείο Χ/Π Σταθερότητας), προϋποθέτειευρεία αναδιάρθρωση, εξυγίανση –ακόμα και με μεταβατικήκρατικοποίηση- και στη συνέχεια επαναπώληση ή συγχώνευσή τους,όλα τα παραπάνω σενάρια ενέχουν σοβαρές πιέσεις καικλυδωνισμούς, αν όχι άμεσο κίνδυνο ανατροπών, τόσο στοτραπεζικό σύστημα, όσο και στην απασχόληση και σταεργασιακά δικαιώματα, που δεν είναι εύκολο ναεξειδικευτούν ανα θέμα.Παράλληλα, η συνδικαλιστική ισχύς και η πυκνότητα στον κλάδο,εξακολουθεί να παραμένει υψηλή, χάρη στις συστηματικέςπροσπάθειες που έγιναν από την ΟΤΟΕ να στηθούν και ναστηριχθούν σωματεία σε δύσκολους, μικρούς χώρους του ιδιωτικούτομέα, καθώς και χάρη στη διατήρηση της δύναμης τωνσυνδικάτων στις μεγάλες τράπεζες, τα οποία εξακολουθούν ναπαρέχουν σημαντική υποστήριξη στα μέλη τους.Ωστόσο, με την παρατηρούμενη αύξηση του ατομικισμού και τιςπιέσεις της συγκυρίας, εντοπίζονται τάσεις απογοήτευσης,ατομικισμού και αποσυσπείρωσης των εργαζομένων, οι οποίεςαξιοποιούνται από τους εργοδότες, ιδίως σε χώρους όπου το σ.κ.εμφανίζεται διασπασμένο σε περισσότερα από ένα επιχειρησιακάσωματεία.Εαν αυτές οι τάσεις δεν αντιμετωπιστούν έγκαιρα, υπάρχεικίνδυνος σημαντικής μείωσης της συνδικαλιστικής κάλυψης και τηςκάλυψηςς από ΣΣΕ τα επόμενα χρόνια.Εφόσον συνεχιστεί το ίδιο «μίγμα» εισοδηματικής, εργασιακής καιοικονομικής πολιτικής, που είναι εξαιρετικά αρνητικό για τασυνδικάτα, για λόγους που ήδη αναφέρθηκαν, θα έχουμεαποσυσπείρωση και σημαντική μείωση της συνδικαλιστικής καισυλλογικής κάλυψης των εργαζομένων του κλάδου.Αυτό θα συμβεί ιδίως στην περίπτωση που η ΟΤΟΕ και τασυνδικάτα-μέλη της δεν καταφέρουν να προστατεύσουναποτελεσματικά την απασχόληση και την ομαλότητα στιςεργασιακές σχέσεις, σε συνθήκες και σε περιβάλλον εξαιρετικάαντίξοα για τις παρεμβάσεις τους.Απέναντι σε αυτές τις προκλήσεις, βασικοί στρατηγικοίστόχοι της ΟΤΟΕ για την επόμενη τριετία είναι: - Η προστασία της απασχόλησης, των μισθών και των εργασιακών δικαιωμάτων, με αιχμή την αντιμετώπιση της 27
  • πρόκλησης των εξαγορών-συγχωνεύσεων, ώστε να μην πληρώσουν οι εργαζόμενοι μια κρίση που δεν προκάλεσαν και για την οποία δεν ευθύνονται.- Η επίτευξη ουσιαστικού κοινωνικού διαλόγου στον κλάδο, με συμφωνίες που να λύνουν προβλήματα.- Η ενότητα δράσης του σ.κ. σε όλους τους χώρους- Η συσπείρωση και η αποτελεσματική τους κάλυψη από τα συνδικάτα.- Η στήριξη των θέσεων και διεκδικήσεων της Ομοσπονδίας από την κοινή γνώμη- ‘Ενα τραπεζικό σύστημα υγιές, βιώσιμο, με ισχυρό κρατικό πυλώνα, ικανό να στηρίξει αποφασιστικά την ανάπτυξη της οικονομίας.- Μια Ευρώπη ισχυρή και αλληλέγγυα, που να προάγει την απασχόληση, την πραγματική σύγκλιση και την κοινωνική συνοχή. 28