Notarisklerk Nr2 1
Upcoming SlideShare
Loading in...5
×
 

Notarisklerk Nr2 1

on

  • 1,818 views

Notarisklerk 2e nummer 2012

Notarisklerk 2e nummer 2012

Statistics

Views

Total Views
1,818
Views on SlideShare
1,817
Embed Views
1

Actions

Likes
0
Downloads
3
Comments
0

1 Embed 1

http://www.linkedin.com 1

Accessibility

Categories

Upload Details

Uploaded via as Adobe PDF

Usage Rights

© All Rights Reserved

Report content

Flagged as inappropriate Flag as inappropriate
Flag as inappropriate

Select your reason for flagging this presentation as inappropriate.

Cancel
  • Full Name Full Name Comment goes here.
    Are you sure you want to
    Your message goes here
    Processing…
Post Comment
Edit your comment

Notarisklerk Nr2 1 Notarisklerk Nr2 1 Document Transcript

  • De Notarisklerk | maart/april 2012 3/4 De Notarisklerk Maandblad voor Medewerkers in het Notariaat 89ste jaargang maart/april 2012 nr. 1516 Notariskantoor te Heerhugowaard24 De onderhandse executoriale verkoop en de zorgplicht - Mw. mr. I. Visser28 Moet een notaris(klerk) ook fiscaal onderlegd zijn? - A.H. van Huffelen 33 Wilsdelegatie: een introductie - Mw. mr. N.V.C.E. Bauduin
  • “Ons land presteert bovenmatigin het internationale MSonderzoek, doordat deStichting MS Research zichpuur toelegt op onderzoek.Onze taak is kennis uitdragen.Maar daarvoor moeten we heteerst vergaren. En dat kostveel geld. Het internationaleMS onderzoek heeft al veelgebracht voor patiënten.Maar het kan en moet nogveel beter!” FOTOgRAFIE: WIM vAN DER SPIEgEl Prof.dr. Rogier Hintzen Neuroloog ErasMS Rotterdam Nalatenschappen essentieel voor continuïteit MS onderzoek “W at gebeurt er met mijn bezittingen na Wetenschappelijk onderzoek naar MS is daarom mijn overlijden?” Een vraag die veel van enorm belangrijk. Temeer omdat tegenwoordig uw cliënten zich zelf hebben gesteld op steeds jongere leeftijd de diagnose MS wordt voorafgaand aan het moment dat zij bij u aan tafel vastgesteld. Na deze diagnose moet een nieuwe aanschuiven. Het blijkt dat steeds meer mensen het balans worden gevonden. Het leven van iemand prettig vinden iets na te laten aan een goed doel, met MS verandert drastisch. De dagelijkse dingen, zodat zij ook na hun overlijden nog iets kunnen die eerst heel normaal waren, moeten nu zorgvuldig betekenen voor toekomstige generaties. worden afgewogen en gepland. MS is zeer ingrijpend zowel voor de persoon zelf als voor zijn of haar Sommigen kiezen ervoor om een deel van hun omgeving. bezittingen na te laten aan familie en een ander deel te reserveren voor een goed doel. Anderen laten hun Onderzoek naar de oorzaak en behandeling van hele erfenis na aan één of meerdere goede doelen. MS moet doorgaan en is van onschatbare waarde Zeker als er geen kinderen zijn of verdere familie is, voor iemand met MS. Intensief onderzoek moet is dit een goede optie (mits uiteraard vastgelegd in uiteindelijk leiden tot het vinden van een medicijn dat een testament). MS geneest. Multiple sclerose (MS), een ziekte van het centrale Help samen met ons uw cliënt de juiste beslissing zenuwstelsel, kent geen leeftijd. In veel gevallen treft te laten nemen door Stichting MS Research op te het mensen in de bloei van hun leven. Tot op dit nemen in zijn testament, dan doet hij hiermee iets moment is de oorzaak van MS nog niet gevonden, van enorme betekenis. evenmin een medicijn om deze ziekte te genezen. www.msresearch.nl – Voorschoten
  • Colofon De Notarisklerk maart/april 2012Orgaan van de vereniging: Bond van Medewerkers in hetNotariaat, statutair gevestigd te Utrecht ISSN: 0166-6177De vereniging, opgericht 17 mei 1917, is ingeschreven in het 3/4verenigingenregister van de Kamer van Koophandel te Utrechtonder nummer: 40476923.Vereniging Bond van Medewerkers in het Notariaat Kantooradres: Landjuweel 46, 3905 PH Veenendaal, De Notarisklerk Tel. 0318-552937 (dinsdags en donderdags bereikbaar van 10.00 uur tot 16.00 uur), Fax 0318-553210 Email: info@bmnvakbond.nl Internet:www.bmnvakbond.nlVoorzitter: M.J. van der Werf Oude Singel 56-A, 3421 EG Oudewater, tel 06-25020643Secretaris: L. Bosselaar Petrus Aemilliusstraat 25, 8307 BB Ens, tel. h. 0527-251112 Inhoudsopgave fax 084-7233255, email: info@bmnvakbond.nlFinancieel administrateur: H. de Jonge De onderhandse executoriale verkoop en de zorgplicht Eikklop 19, 8375 CP Oldemarkt, tel.h 0561-452829 fax 0561-452816, Contributierekening BMN: 33.31.35.067 van de hypotheekhouder- Mw. mr. I. Visser___________________ 24Lidmaatschap/abonnementen:Aanvragen en mutaties uitsluitend via het kantoor adres. Moet een notaris(klerk) ook fiscaal onderlegd zijn?BondsorgaanDe Notarisklerk – verschijnt 6 x per jaar Informatie, kopij en personeelsadvertenties - A.H. van Huffelen_______________________________________  8 2 uitsluitend per e-mail: info@bmnvakbond.nl of zenden aan het kantooradres van de vereniging. Wilsdelegatie: een introductie - Mevr. mr. N.V.C.E. Bauduin_______ 33Eindredacteur: A. Hoekstra, bertus.hoekstra44@gmail.com mob. 06-23299983 Recent Verschenen____________________________________ 37Juridisch gedeelte onderverantwoordelijkheid van het Inschrijfformulier INM_________________________________ 38Hoofdredacteur:mr. F.M.H. HoensRedactie: Column - Wilbert Raat ___________________________________ 40mr. W.D. Bahlmanmw. mr. N.V.C.E. Bauduin Diploma uitreiking in Tilburg____________________________ 41mw. mr. J. Bossers-Cnossenmr. G.G.B. Boelensmw. mr. E. van den Brink-Baggerman Mededeling hoofdbestuur: jaarlijkse boekencontrole_______ 42 mr. H.J.M. Bukkemsprof. dr. W. Burgerhartmw. mr.H.C. Egger-van Oppenmw. mr. C.G.C. Engelbertinkmw. mr. L.A.G.M. van der Geldmw. mr. M Gerrits-van der Aamr. J.H.M. ter Haarmr. J.W. HopmansA.H. van Huffelenmw. mr. C.J.M. Martensdr. V.A.E.M. Meijersmw. prof. mr. N.C. van Oostrom-Streepmr. T.F.H. Reijnenmr. J.W.A. Rheinfeldmr. B.H.J. Roesprof. mr. drs. J.S.L.A.W.B. Roesmr. J.H. van Rooijmr. F.A.M. Schoenmakerprof. dr. B.M.E.M. Scholsmr. D.E.J.M. Scholsprof. mr. F.W.J.M. Scholsmr. W.J.J.G. Speetjensmr. A. Stenekermw. mr. G.A. Tuinstramw. mr. I. Visser Lidmaatschap beëindigen?mr. F.J. Vonck Wilt u uw lidmaatschap van de Bond beëindigen, houdt u er dan rekening meemr. S. de Vries dat het verenigingsjaar gelijk loopt met het kalenderjaar en dat uitsluitend kanDruk & Opmaak - Drukkerij Weissenbach B.V., worden opgezegd tegen het eind van het jaar. Indien uw opzegging niet uiterlijkZeilmakersstraat 10, 8601 WT Sneek, zes weken voor afloop van het kalenderjaar door ons is ontvangen, dan blijven uwtel. 0515-425544, fax-mail: 0842225895, lidmaatschapsverplichtingen doorlopen tot het eind van het daaropvolgende jaar!e-mail: info@weissenbach.nlVerkoop commerciële advertenties - Martini Media B.V.Hoendiep 140, 9743 AR Groningentel. 050 - 314 22 44, fax: 050 - 314 22 99info@martinimedia.nl, internet:www.martinimedia.nl Copyright Niets van deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of openbaar gemaaktAbonnementen door middel van druk, fotocopy, microfilm of op welke andere wijze dan ook,Leden van de bond ontvangen het blad gratis; uitsluitend zij zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de redactie.die statutair niet voor lidmaatschap in aanmerking kunnenkomen, staat het vrij via het kantooradres een jaar-abonnement aan te vragen. Kosten 55,00 euro per jaar. View slide
  • De Notarisklerk | maart/april 2012 De onderhandse executoriale verkoop en de zorgplicht van de hypotheekhouderArtikel Mw. mr. I. Visser Jurist registergoed Netwerk Notarissen Centrale Organisatie, promovenda Rijksuniversiteit Groningen De executoriale verkoop heeft (onder meer) tot gevolg dat te verzoeken alsnog te beslissen conform het verzoek- de schuldenaar zijn woning moet verlaten. Op grond van schrift en mee te werken aan levering aan kopers. Als de art. 525 lid 3 Rv kan hij hiertoe zelfs worden gedwongen hypotheekhouder hieraan niet zou voldoen, zouden kopers door de veilingkoper; het proces-verbaal vormt de executo- aanspraak maken op levering, een contractuele boete als riale titel op grond waarvan de deurwaarder kan overgaan bedoeld in art. 22 lid 2 AVEA 2001 en schadevergoeding. tot ontruiming. De wet biedt de schuldenaar echter de mogelijkheid deze voor hem verstrekkende gevolgen op Art. 22 AVEA 2001 luidt, voor zover van belang, als volgt: het laatste moment te voorkomen. Uit art. 3:269 BW volgt “1. Bij niet of niet tijdige nakoming van de koopovereen- dat tot het tijdstip van gunning – of goedkeuring door de komst, anders dan door een niet aan één van partijen toe voorzieningenrechter van de onderhandse verkoop – de te rekenen tekortkoming, is de nalatige partij aansprakelijk verkoop kan worden voorkomen door voldoening van de voor alle daaruit voor de wederpartij ontstane schade met hypothecaire schuld en executiekosten. De reden voor deze kosten en rente, ongeacht heet feit of de nalatige partij in bepaling lijkt gelegen in de bescherming van de schulde- verzuim is in de zin van het volgende lid. naar: als de hypotheekhouder voldaan kan worden, mag hij 2. Indien één van de partijen, na bij deurwaardersexploit of niet een voor de schuldenaar nadelige verkoop doorzetten.1 aangetekend schrijven in gebreke te zijn gesteld, gedurende In een uitspraak van de Hoge Raad van 10 juni 2011 komt drie (3) dagen met de nakoming van één of meer van haar aan de orde, of de schuldenaar de uiteindelijke verkoop ook verplichtingen nalatig blijft, is deze partij in verzuim en kan voorkomen indien hij niet de hypothecaire schuld en heeft de wederpartij de keuze tussen: executiekosten voldoet, zoals vereist voor lossing, maar a. nakoming van de koopovereenkomst te vorderen indien ‘slechts’ de achterstand en executiekosten.2 De uitspraak is dit in redelijkheid van de nalatige verlangd kan worden, in interessant, omdat daarin de zorgplicht van de hypotheek- welk geval de nalatige na afloop van de vermelde termijn houder tijdens de (onderhandse) executoriale verkooppro- van drie dagen voor elke sedertdien ingegane dag tot aan cedure wordt belicht. Deze uitspraak wordt in deze bijdrage de dag van nakoming een onmiddellijke opeisbare boete besproken en van commentaar voorzien. verschuldigd is van drie promille (3‰) van de koopsom met een minimum van in elk geval eenduizend gulden (f. 1000,-) De casus3 of Op 13 april 2006 sluiten onderhandse bieders Kreuger en b. de koopovereenkomst te ontbinden, met dien verstande Veluwenkamp met hypotheekhouder ING een koopover- dat de ontbinding door de koper slechts kan worden ge- eenkomst in de zin van art. 3:268 lid 2 BW (onderhandse vraagd door rechterlijke tussenkomst. executoriale verkoop). In deze koopovereenkomst is als In geval van ontbinding verbeurt de nalatige partij tegen- ontbindende voorwaarde opgenomen dat ‘de vereiste over de wederpartij een onmiddellijk opeisbare boete van toestemming van de voorzieningenrechter […] niet of niet vijftien procent (15%) van de koopsom. onvoorwaardelijk is verkregen’. In de koopovereenkomst […] zijn de Algemene Veilingvoorwaarden voor Executieveilin- 6. Betaalde of verschuldigde boete strekt in mindering van gen Amsterdam 2001 (AVEA 2001) op de overeenkomst van verschuldigde schadevergoeding met rente en kosten.” toepassing verklaard. Deze koopovereenkomst wordt vervolgens ter goedkeuring De hypotheekhouder heeft niet aan de sommatie van de voorgelegd aan de voorzieningenrechter. Tijdens de monde- kopers voldaan. Omdat de schuldenaar de achterstand en linge behandeling van het verzoek is overeengekomen dat de schuldenaar binnen een week aan de hypotheekhouder 1 Parlementaire Geschiedenis Boek 3, p. 828 (Toelichting Me-24 de achterstand en executiekosten zou voldoen, waarna de ijers). hypotheekhouder de executoriale verkoop zou beëindigen. 2 Hoge Raad 10 juni 2011, NJ 2011, 423 m.nt. P.A. Stein (ING/ De zaak werd vervolgens een week aangehouden. In de Kreuger & Veluwenkamp), LJN BP6163. tussentijd sommeerden de kopers de hypotheekhouder om 3 Zoals afgeleid uit rechtsoverweging 3.1 van het arrest en de geen minnelijke regeling te sluiten, de voorzieningenrechter conclusie van advocaat-generaal Rank-Berenschot. View slide
  • De Notarisklerk | maart/april 2012executiekosten voldoet, verklaart de voorzieningenrechter van redelijkheid en billijkheid onaanvaardbaar zou zijn.”in zijn beschikking de hypotheekhouder niet-ontvankelijkin zijn verzoek tot goedkeuring van de onderhandse koop- Voor de beoordeling van de vraag of de voorwaarde opovereenkomst.4 Hierop eisen kopers nogmaals betaling van grond van art. 6:23 lid 2 BW als niet-vervuld moet geldende boete zoals opgenomen in art. 22 lid 2 onder a AVEA – zoals door kopers wordt gesteld –, moeten alle omstan-2001. De hypotheekhouder geeft echter aan niet vrijwil- digheden in aanmerking worden genomen, zo overweegtlig aan deze vordering te zullen voldoen. De ontbindende de Hoge Raad. Welke omstandigheden dat hier zijn blijkt Artikelvoorwaarde die in de koopovereenkomst was opgenomen is eveneens uit de overweging:in vervulling gegaan, en daarmee is de koopovereenkomst “Tot deze omstandigheden behoren in dit geval in het bij-ontbonden. Daarop vorderen de kopers – die het klaarblij- zonder datkelijk niet met dit standpunt eens zijn – ontbinding van de i) ING gebruik maakte van haar bevoegdheid tot paratekoopovereenkomst en veroordeling van de hypotheekhou- executie als bedoeld in art. 3:268 lid 1 BW,der tot betaling van de boete van 15% van de koopsom. ii) de ontbindende voorwaarde was opgenomen in eenOp grond van art. 22 lid 2 onder b AVEA 2001 is daarvoor ondershandse koopovereenkomst als bedoeld in art. 3:268rechterlijke tussenkomst vereist. lid 2 BW en iii) ING mede rekening diende te houden met de belangenDe uitspraak van de Hoge Raad van haar schuldenaar […] die rechthebbende was op hetAan de vordering van de kopers ligt ten grondslag dat de goed dat executoriaal zou worden verkocht.”hypotheekhouder is tekortgeschoten in de nakoming vande overeenkomst door het overeenkomen van de minnelijke Daarop volgt een meer algemene overweging ten aanzienregeling, waarbij zij zich op het standpunt stellen dat de van het belang van de schuldenaar tijdens de executorialeontbindende voorwaarde in de koopovereenkomst op grond verkoopprocedure:van art. 6:23 lid 2 BW als niet vervuld heeft te gelden. Art. “In het algemeen is het belang van de rechthebbende op6:23 lid 2 BW luidt als volgt: het verbonden goed ermee gediend zo mogelijk zijn tot“Wanneer de partij die bij de vervulling belang had, deze de executie aanleiding gevende verzuim te zuiveren omheeft teweeggebracht, geldt de voorwaarde als niet ver- daarmee de executoriale verkoop van het goed, met allevuld, indien redelijkheid en billijkheid dit verlangen.” daaruit voor hem voortvloeiende nadelen, te voorkomen.In deze procedure ligt dan ook de vraag voor of de ont- Deze mogelijkheid is aanwezig zo lang als de executiebindende voorwaarde van niet- of niet onvoorwaardelijke niet is voltooid. De voorzieningenrechter zal dan ook zijngoedkeuring door de voorzieningenrechter in dit geval als toestemming voor een ondershandse verkoop in beginselniet vervuld heeft te gelden, omdat de hypotheekhouder de aan de schuldeiser (moeten) weigeren als de schuldenaarschuldenaar de kans gaf de executoriale verkoop te voorko- alsnog bereid en in staat is hetgeen hij aan de hypothecairemen – met niet-goedkeuring door de voorzieningenrechter schuldeiser is verschuldigd, te voldoen en deze mogelijk-als gevolg. heid hem in redelijkheid niet mag worden onthouden.”De vordering van de kopers wordt door de rechtbank afge-wezen, maar door het hof (die de zaak overigens niet in het Dit alles leidt tot de conclusie dat het Hof Amsterdam blijklicht van art. 6:23 BW beoordeelt) toegewezen. Tegen dit heeft gegeven van een onjuiste rechtsopvatting:arrest wordt door de hypotheekhouder cassatie ingesteld. “In de eerste plaats heeft het hof voorbijgezien aan de maatstaf van art. 6:23 lid 2. Het hof heeft immers nietIn cassatie doet de hypotheekhouder een beroep op de ver- beoordeeld of de redelijkheid en billijkheid verlangen datvulling van de ontbindende voorwaarde, nu de toestemming de ontbindende voorwaarde als niet vervuld gold, doch isvan de voorzieningenrechter niet is verkregen. Het verweer […] ervan uitgegaan dat ING verplicht was de tussen par-van kopers wordt door de Hoge Raad, in de woorden van tijen gesloten koopovereenkomst na te komen. VervolgensSchuijling ‘met enige cassatietechnische behendigheid’,5 als heeft het hof miskend dat deze overeenkomst is geslotenvolgt samengevat: in het kader van de uitoefening van het recht van parate“[Koper] c.s. hebben daartegen aangevoerd executie, waarbij ING rekening diende te houden met de-  laarblijkelijk […] met het bepaalde in art. 6:23 lid 2 BW k gerechtvaardigde belangen van haar schuldenaar. Het hof voor ogen heeft deze belangen kennelijk, en ten onrechte, als niet re--  at aan ING een beroep op het vervuld zijn van de ontbin- d levant beschouwd. Ten slotte is het oordeel van het hof […] dende voorwaarde niet toekomt, nu dit naar maatstaven dat het ING niet vrijstond een minnelijke regeling met [de schuldenaar] aan te gaan in zijn algemeenheid onjuist, nu ING als schuldeiser in beginsel haar schuldenaar de moge-4  het in deze procedure nog tot een beslissing komt, is het Dat lijkheid de executie van het verbonden goed te voorkomen, gevolg van een faxbericht van ING aan de voorzieningenrechter. niet zonder meer mocht onthouden.” Daarin geeft ING aan dat zij, hoewel de achterstand en kosten Het arrest van het Hof Amsterdam wordt door de Hoge inmiddels voldaan zijn, toch een beslissing gewenst is vanwege 25 Raad vernietigd en voor verdere behandeling wordt ver- het standpunt van kopers. Zie onderdeel 1.1, onder f van de wezen naar het Hof ’s-Hertogenbosch. Bij de beoordeling conclusie van A-G Rank-Berenschot. door het hof zal van belang zijn dat de voorzieningenrechter5  ook: B.A. Schuijling, annotatie onder Hoge Raad 10 juni Zie 2011, JOR 2011, 310 (ING/Kreuger & Veluwenkamp). geen goedkeuring heeft gegeven aan het verzoekschrift,
  • De Notarisklerk | maart/april 2012 waarmee de ontbindende voorwaarde in de koopovereen- dure eveneens zijn betalingsachterstand ingelopen, waarna komst in vervulling is gegaan. Van Straaten geeft aan dat de hypotheekhouder aan een onderhandse bieder mee- het hof dus zal moeten onderzoeken of er een aanleiding deelde dat de executoriale verkoop werd gestaakt. Daarop was de schuldenaar een laatste kans te geven én, zo nee, vorderde de koper betaling van de boete op grond van art. of op grond van art. 6:23 BW de redelijkheid en billijkheid 22 AVVE 2006.9 De rechter oordeelde: verlangen dat de voorwaarde als niet-vervuld geldt.6 In dat “Geoordeeld moet worden dat goedkeuring door de voorzie- geval had de hypotheekhouder geen beroep kunnen doen ningenrechter een vereiste is voor totstandkoming van een op de voorwaarde. geldige onderhandse executieverkoop. De omstandigheidArtikel dat ingevolge artikel 3:269 BW tot aan de goedkeuring kan Een tweetal opmerkingen bij de uitspraak worden gelost, valt immers niet te rijmen met het standpunt In de (veiling)praktijk zal met deze uitspraak rekening dat op het moment van de goedkeuring de overeenkomst moeten worden gehouden. Op deze plaats ga ik in op tot onderhandse executie reeds tot stand zou zijn gekomen. een tweetal voor de praktijk interessante aspecten uit de Nu in het onderhavige geval goedkeuring door de voorzie- uitspraak: de mogelijkheid om met deze uitspraak in de ningenrechter van de onderhandse executieverkoop aan koopovereenkomst rekening te houden en de zorgplicht van ’s-Gravenhof [de onderhandse bieder, IV] ontbreekt, is deze de hypotheekhouder bij onderhandse én openbare executo- overeenkomst niet tot stand gekomen en kan ’s-Gravenhof riale verkoop. hieraan geen rechten ontlenen. Derhalve is geen sprake van tekortkoming van Quion [de hypotheekhouder, IV] in de 1. De inhoud van de koopovereenkomst nakoming van deze overeenkomst.” Het lijkt erop dat door deze uitspraak van de Hoge Raad de koper bij onderhandse executoriale verkoop rekening Zo bezien komt de koop pas tot stand op het moment van zal moeten houden met het niet doorgaan van de koop als goedkeuring door de voorzieningenrechter. Een beroep van gevolg van betaling van de achterstand en executiekosten de koper op een in de koopovereenkomst opgenomen boe- door de schuldenaar. Uit de hierboven weergegeven al- teclausule of medewerkingsverplichting zal dan ook weinig gemene overweging van de Hoge Raad volgt immers dat kans van slagen hebben. de voorzieningenrechter in de regel zijn goedkeuring zal Uit de annotatie van Stein onder het arrest van de Hoge moeten onthouden aan de onderhandse executoriale ver- Raad wordt duidelijk dat de hypotheekhouder vóór de goed- koop als de schuldenaar bereid en in staat is hetgeen hij keuring door de voorzieningenrechter nog onder de koop uit is verschuldigd alsnog te voldoen. De bieder blijft hierdoor kan in drie gevallen:10 met niets achter. Dat doet de vraag opkomen of het voren- 1 Lossing, op grond van art. 3:269 BW. staande ook geldt indien in de koopovereenkomst niet de 2  voorleggen van een hoger bod door een belangheb- Het voorwaarde van toestemming van de voorzieningenrechter bende vóór afloop van de behandeling van het verzoek- wordt opgenomen. Kan de bieder dan wel een beroep doen schrift bij de voorzieningenrechter, op grond van art. op schadevergoeding wegens niet-nakoming, of zal hij 3:268 lid 2 BW. slechts rekening moeten houden met de betaling van ach- 3 e betaling van de achterstand en kosten door de D terstand en kosten door de schuldenaar? En, ligt dit anders schuldenaar, op grond van het arrest ING/Kreuger & als in de koopovereenkomst afspraken zijn gemaakt over de Veluwenkamp. In verband hiermee stelt Stein: voldoening van schadevergoeding in een dergelijk geval? “Het is ten slotte niet vreemd dat het door de hypotheek- houder te respecteren belang van de hypothecaire debiteur Schuijling is in zijn annotatie onder het arrest van mening ook door de executiekoper moet worden ontzien, omdat dat, indien in de koopovereenkomst niet de voorwaarde van hij immers een recht heeft dat hij aan de hypotheekhouder toestemming is opgenomen, de executiekoper ‘niet zonder ontleent.” meer aanspraak [kan] maken op schadevergoeding’.7 Een Met deze omstandigheden zal een koper terdege rekening minnelijke regeling leidt dan ook niet tot een toerekenbare moeten houden. Van Straaten geeft aan dat het wellicht tekortkoming ten opzichte van de koper, indien de hypo- aanbeveling verdient hierover in de koopovereenkomst de theekhouder jegens de schuldenaar gehouden is het aanbod volgende bepaling op te nemen: tot zuivering van het verzuim te accepteren. Daarbij geeft hij evenwel aan dat het wél mogelijk is contractueel verdere 6  van Straaten, ‘Parate executie door hypotheekhouder – zui- J.C. invulling te geven. Zo kan de koper bijvoorbeeld proberen te vering van verzuim schuldenaar – invloed op rechtsverhouding bedingen dat de zuivering van het verzuim de hypotheek- verkoper-koper’, JBN 2012-3, 15. houder niet ontslaat van zijn verplichtingen uit de koop, of 7  ook: B.A. Schuijling, annotatie onder Hoge Raad 10 juni Zie kan een bijzondere boeteclausule worden opgenomen voor 2011, JOR 2011, 310 (ING/Kreuger & Veluwenkamp). het geval de executie niet door kan gaan. 8  Rotterdam 20 april 2011, LJN BQ7044. Rb. Ik vraag mij af of dergelijke afspraken in de koopovereen- 9  deze procedure was overigens alleen een concept-koopover- In komst zonder meer geldend kunnen worden gemaakt. Het eenkomst tot stand gekomen. De uitspraak van de rechtbank is26 is immers maar de vraag of de overeenkomst niet pas tot echter algemener, zodat deze ook toepassing vindt in gevallen waarin de koopovereenkomst tot stand is gekomen (zie ook art. stand komt bij goedkeuring door de voorzieningenrechter. 7:2 BW in geval van onderhandse executoriale verkoop aan een Ik wijs hierbij op een uitspraak van de voorzieningenrechter particulier). van de Rechtbank Rotterdam uit 2011.8 In deze casus had 10  Stein, annotatie onder Hoge Raad 10 juni 2011, JOR 2011, P.A. de schuldenaar gedurende de executoriale verkoopproce- 310 (ING/Kreuger & Veluwenkamp).
  • De Notarisklerk | maart/april 2012“Koper is ermee bekend dat deze overeenkomst is gesloten de hypotheekakte is opgenomen vereist. Bartels & Twee-in het kader van de uitoefening door verkoper van het hem huysen stellen echter terecht dat ook de betaling van hetals hypotheekhouder toekomende recht van parate executie bedrag dat het goed bij executoriale verkoop zou opleverenen aanvaardt, bij wijze van vrijwaring van aansprakelijkheid (de executiewaarde) tot lossing in de zin van art. 3:269 BWvan verkoper jegens koper, dat verkoper in dit kader rekening leidt.13dient te houden met de gerechtvaardigde belangen van zijn Omdat lossing een wettelijk recht van de schuldenaarschuldenaar, ook indien daardoor de executieverkoop van betreft, zal de executoriale verkoopprocedure zonder meer Artikelhet verkochte goed wordt voorkomen.”11 moeten worden gestaakt bij betaling van de door hypotheekIn deze bepaling kunnen – voor de volledigheid – ook de gedekte vordering en kosten. Ik vraag mij af dat ook bij debeide andere, hierboven vermelde omstandigheden die betaling van de achterstand en kosten het geval is. Gezienmeebrengen dat de onderhandse executoriale verkoop aan de overwegingen van de Hoge Raad met betrekking totdeze koper geen doorgang vindt worden opgenomen. art. 6:23 BW meen ik dat een belangenafweging op grond van de omstandigheden van het geval is aangewezen. Dat2. Zorgplicht van de hypotheekhouder betekent dat onder omstandigheden de onderhandse execu-Mijn tweede opmerking betreft de zorgplicht van de hypo- toriale verkoop wel degelijk doorgang kan vinden, ondankstheekhouder bij de executoriale verkoopprocedure. Uit het de aangeboden betaling van achterstand en kosten. Eenarrest volgt dat de hypotheekhouder rekening moet houden dergelijke omstandigheid zou kunnen zijn dat de schulde-met het belang van de schuldenaar bij het voorkomen van naar reeds een aantal keren zijn verzuim heeft gezuiverd,executoriale verkoop. Hiermee geeft de Hoge Raad een alge- maar steeds weer in betalingsproblemen geraakt en er ookmene richtlijn voor de zorgplicht van de hypotheekhouder. nu geen uitzicht lijkt op verbetering. Het belang om verdereHierdoor geldt in de eerste plaats dat de voorzieningen- executiekosten (voor de toekomst) te voorkomen, weegtrechter op grond van de uitspraak geen goedkeuring zal dan zwaarder dan het belang van de schuldenaar om demogen verlenen aan de onderhandse executoriale verkoop verkoop (voor even) te voorkomen. Een soortgelijke redene-als de schuldenaar bereid en in staat blijkt tot de voldoening ring is ook te vinden bij Van Straaten, die recentelijk in JBNvan achterstand en executiekosten. Indien de schuldenaar deze uitspraak analyseerde:hiertoe pas – zoals in de onderhavige casus – bereid blijkttijdens de mondelinge behandeling van het verzoek bij de “Het komt mij voor dat een hypotheekhouder niet hoeft invoorzieningenrechter, zal de voorzieningenrechter die van te gaan op een zuiveringsvoorstel dat geen prompte beta-oordeel is dat het een serieus aanbod betreft de zaak moe- ling inhoudt. En ook al lukt het de geëxecuteerde op hetten aanhouden om de schuldenaar de gelegenheid te geven laatste moment de benodigde middelen te verwerven omom te betalen. de achterstand voor dat moment weg te werken, zou tochTen tweede, geldt deze zorgplicht niet evenzeer bij open- de verwachting voor de nakoming van toekomstige beta-bare executoriale verkoop? Dat zou betekenen dat, indien lingsverplichtingen er dermate somber kunnen uitzien, datde schuldenaar vóór het moment van gunning bereid is de hypotheekhouder naar mijn oordeel niet in strijd handelten in staat blijkt de achterstand en kosten te voldoen de met de redelijkheid door de verkoop door te zetten.hypotheekhouder niet tot gunning zou mogen overgaan. Een praktische benadering kan zijn de kwestie ter gelegen-Waar bij onderhandse executoriale verkoop de koop pas tot heid van de behandeling van het goedkeuringsverzoek terstand komt bij goedkeuring door de voorzieningenrechter, beoordeling voor te leggen aan de voorzieningenrechter. Deis dat bij openbare executoriale verkoop het geval bij gun- hypotheekhouder hoeft dan zelf geen keuze te maken.”14ning door de hypotheekhouder.12 Als de schuldenaar vóórdat moment de achterstand én de kosten voldoet, zal de Conclusienotaris niet mogen meewerken aan een akte van gunning. In het op 10 juni 2011 gewezen arrest wordt de zorgplichtImmers, bij openbare executoriale verkoop zal ook gelden van de hypotheekhouder tegenover de schuldenaar bij dedat een hypothecaire schuldeiser, in de woorden van de executoriale verkoopprocedure nader ingevuld. Uit het ar-Hoge Raad, zijn schuldenaar de mogelijkheid de executie rest volgt dat de hypotheekhouder rekening moet houdenvan het verbonden goed te voorkomen, niet zonder meer met het belang van de schuldenaar om de executorialemag onthouden. verkoop nog te voorkomen. De schuldenaar kan de executo- riale verkoop niet alleen voorkomen door lossing (art. 3:269Let wel, anders dan bij lossing zal met de betaling van de BW), maar ook door de betaling van de achterstand enachterstand en kosten ‘slechts’ de executoriale verkoop executiekosten. Bij onderhandse executoriale verkoop zal deworden afgewend. Lossing zal er daarentegen toe leiden dat voorzieningenrechter zijn goedkeuring moeten onthouden,het hypotheekrecht teniet gaat. Voor lossing is echter ofwel bij openbare executoriale verkoop zal de hypotheekhouderbetaling van de door het hypotheekrecht gedekte vordering, in beginsel niet mogen gunnen als de schuldenaar hiertoeofwel (bij een bankhypotheek) het maximumbedrag dat in bereid en in staat is. Een koper kan in dat geval in beginsel geen aanspraak maken op de betaling van de contractuele 27 boete. Hierop kan de koper nadrukkelijk gewezen worden11  Straaten, JBN 2012-3, 15. Van door een bepaling in de koopovereenkomst, waarin ook de12  ook Van Straaten, JBN 2012-3, 15. Zie overige twee omstandigheden voor het niet-doorgaan van13  Bartels & V. Tweehuysen, ‘Het lossingsrecht’, WPNR (6864) S.E. 2010, p. 834-835. Evenzo: Van Straaten, JBN 2012-3, 15. de verkoop aan de koper zijn opgenomen (lossing en voor-14  Straaten, JBN 2012-3, 15. Van leggen gunstiger aanbod).
  • De Notarisklerk | maart/april 2012 Moet een notaris(klerk) ook fiscaal onderlegd zijn?Artikel A.H. van Huffelen Senior paralegal commercieel vastgoed bij Van der Stap Notarissen B.V. in Rotterdam Inleiding voorgelegd of niet moest worden geopteerd voor een Het gebeurt niet zo vaak dat (het doen of laten van) een BTW-belaste levering, omdat inmiddels wel duidelijk was notarisklerk de aanleiding tot een gerechtelijke procedure geworden dat een levering vrij van BTW herziening van vormt. De zaak die deze bijdrage tot onderwerp heeft, afgetrokken BTW bij de verkoper tot gevolg zou hebben. vormt daarop de spreekwoordelijke uitzondering.1 Aller- De koper gaf echter aan daar geen trek in te hebben. Her- eerst bespreek ik de casus die aanleiding tot de procedure gaf en wat het geschil behelsde. Vervolgens ga ik na hoe de rechter over een en ander oordeelde. Ik rond het artikel 1 Rechtbank Roermond 31 augustus 2011, LJN BT1984, bespro- ken in Notamail 23 september 2011-228. Zie ook ‘Notaris aan- af met een nabeschouwing. sprakelijk door btw herziening bij verkoop niet aan de orde te stellen’, Fiscale Berichten voor het Notariaat 2011 (11) 62. 1. De casus 2  vind deze aanduiding wat merkwaardig. Bij een transactie Ik Een notariskantoor werd gevraagd de overdracht van een van commercieel vastgoed tussen niet–consumenten komt de bedrijfspand te verzorgen. Aan de notaris werd verzocht koop door (mondelinge) wilsovereenstemming tot stand. Ik de koopakte op te maken. De notarisklerk die de zaak in neem aan dat bedoeld wordt een lijst waarop de ‘koopingredi- behandeling kreeg, begon met de koper een zogenaamde ënten’ worden genoteerd. ‘voorovereenkomst tot koop’2 toe te sturen. Daarbij, en 3 Blijkens het vonnis staat in het ingevulde formulier niet vermeld evenmin in het vervolgens opgemaakte koopcontract, of de opgegeven koopprijs in- of exclusief BTW is. Ongewijfeld kwam niet aan de orde of ter zake van de levering moge- zal de notaris bij de ‘voorovereenkomst tot koop’ gebruik ma- lijk van rechtswege BTW verschuldigd was, dan wel of een ken van een bepaald format. Ik weet niet in hoeverre daarin wordt gemeld of over de koopprijs al dan niet BTW is verschul- optie voor een belaste levering geïndiceerd was.3 digd. Wat het vervolgens opgemaakte koopcontract betreft: het zal toch niet zo zijn dat het element ‘opteren voor een BTW- De verkoper had de tot het registergoed behorende grond belaste levering’ onnadenkend is geschrapt of, nog erger, dat verkregen op 16 september 2004 en daar vervolgens het model-koopcontract geen fiscale paragraaf bevat? een pand op gebouwd. Op het moment van de verkoop,  Blijkens het vonnis was de desbetreffende aankomsttitel gepas- begin 2009, was het pand zo’n 4 jaar bij de verkoper in seerd door het notariskantoor dat nu ook de opdracht tot het gebruik, ofwel de herzieningstermijn van 10 jaar was nog opmaken van de leveringsakte kreeg. (lang) niet verstreken.4 Het was in casu dus wel degelijk 5  mijn eerdere artikel: A.H. van Huffelen, ‘Omzetbelasting en In opportuun om te opteren voor een BTW-belaste levering.5 overdrachtsbelasting bij onroerend goed-transacties: een ver- De koper was een ondernemer die BTW-belaste prestaties kenning’, De Notarisklerk juni 2010, heb ik uitgebreid bespro- verrichtte. Het was dan ook daadwerkelijk mogelijk om ken waarom en wanneer een optie voor een BTW-belaste leve- ring van belang is en welke voorwaarden daarbij gelden. een verzoek te doen om de levering uit te zonderen van de 6  Notamail vermeldt niet al te veel achtergrondinformatie. Het De vrijstelling van BTW. is daarom zaak om voor een volledig beeld van de ins en outs van de casus kennis van het vonnis zelf te nemen. Op enig moment nadat de koopakte door partijen is on- 7  notaris maakt melding van dit aspect in een één dag voor de De dertekend en het moment van overdracht nadert, wordt levering aan de verkoper verzonden brief. de fiscale kant van de zaak alsnog aan de orde gesteld.6 8 Artikel 37d Wet op de omzetbelasting 1968. Zou dat wel het Dat mocht ook wel verwacht worden van een kantoor dat geval zijn geweest, dan zou de koper qua herzieningstermijn ‘in – zo ontleen ik aan het vonnis – afficheert tevens fiscale de voetsporen van de verkoper treden’. Om die reden is het van diensten aan te bieden. groot belang om in een dergelijke situatie te bepalen wanneer de herzieningstermijn van de verkoper is aangevangen, hoe28 Zo blijkt dat onderzocht is of de overdracht mogelijk als het boekjaar van de verkoper loopt en wat de ten aanzien van de verkoper geldende verhouding belast/vrijgesteld gebruik is. een overdracht van een algemeenheid van goederen kon Overigens krijg ik de indruk dat deze mogelijkheid (nu een optie kwalificeren7, hetgeen – na overleg met de Belastingdienst te laat aan de orde was gekomen) er aan de haren is bijgesleept – niet het geval bleek.8 Ook werd alsnog aan partijen ofwel een vorm van damage control.
  • De Notarisklerk | maart/april 2012ziening van BTW was het probleem van de verkoper en als Zeker nu de notaris de verkrijging had verzorgd en dus ‘vankoper weigerde hij om met een nieuwe herzieningstermijn de hoed en de rand wist’, had hij moeten beseffen dat eenvan 10 jaar te worden opgescheept. De overdracht van het levering in de herzieningstermijn zonder optie de verkoperpand vond vervolgens conform de afspraken van het koop- financiële schade zou berokkenen.contract plaats: vrij van BTW, ‘slechts’ belast met over-drachtsbelasting. Het onvermijdelijke gevolg bleef niet uit: De notaris betwist dat sprake is van een beroepsfoutnu binnen de herzieningstermijn was overgedragen, kreeg omdat ‘ten aanzien van het opstellen van de onderhandse Artikelde verkoper een herziening van BTW ten bedrage van een koopovereenkomst op de notaris in beginsel niet eenkleine € 100.000,-- voor zijn kiezen. Dat hij daarover not (zwaarwegende) zorgplicht rust’. Verder voert de notarisamused was, laat zich verstaan. De verkoper stelde de no- aan dat ‘overtreding van de door de verkoper bedoeldetaris aansprakelijk voor de schade, die het gevolg was van gedragsregel niet een grond oplevert voor civielrech-de onbelaste levering. Na daadwerkelijk de achteraf blijk- telijke aansprakelijkheid’. De notaris erkent wel dat ‘debaar ten onrechte in aftrek gebrachte BTW aan de fiscus te notarisklerk moet hebben gezien dat het bedrijfspandhebben (terug)betaald, sprak de verkoper de notaris in een uit 2004 was en dat deze in strijd met de instructies enciviele procedure voor de ‘schade’ aan omdat die – althans het beleid van de notaris heeft gehandeld door bij hetzijn notarisklerk – verzuimd had bij het opmaken van de opstellen van de koopovereenkomst niet de problematiekkoopakte een optie voor een BTW-belaste levering aan rond de herzieningstermijn met partijen te bespreken’.de orde te stellen.9 De notaris vond dat zijn kantoor geenverwijtbare fout had gemaakt en wees aansprakelijkheid 3. Het oordeel van de rechteraf. Daarop werd door de verkoper de rechter geadieerd. De beoordeling van de rechter bevat een aantal interes- sante aspecten en gezichtspunten.2. Het geschilDe verkoper vorderde dat de notaris de schade (ten be- 3.1. Beroepsfoutdrage van de alsnog verschuldigde BTW) zou voldoen. Ten aanzien van dit aspect vermeldt het vonnis het vol-Waarop baseerde de verkoper zijn vordering? gende:11De verkoper legt aan zijn vordering ten grondslag dat ‘4.6. De rechtbank overweegt het volgende. [de Notaris]sprake is van een evidente beroepsfout van de notaris: moet als opdrachtnemer van [de Verkoper] (en [de Koper])de notaris heeft nagelaten hem voor te lichten over de bij haar werkzaamheden handelen zoals een redelijk be-fiscale gevolgen van de verkoop en in kaart te brengen kwaam en redelijk handelend vakgenoot te werk zou zijnwat het fiscale belang van de verkoper was.10 De notaris gegaan. Die zorgplicht dient een notaris als [de Notaris]had de verkoper erop moeten wijzen dat deze, nu levering niet alleen in acht te nemen bij de uitoefening van in dein de herzieningstermijn plaatsvond, tegen een herziening wet aan een notaris opgedragen werkzaamheden, maar bijvan afgetrokken BTW zou aanlopen als niet zou worden alle opdrachten die een notaris aanvaardt. Dus ook in hetgeopteerd voor een BTW-belaste levering. Verkoper moti- geval partijen zich vrijwillig tot een notaris wenden voorveert deze stellingname met een beroep op artikel 4 van het opstellen van een koopovereenkomst voorafgaand aande Verordening beroeps- en gedragsregels. Lid 1 van dit een akte van levering van een onroerende zaak. De par-artikel luidt als volgt: tijen moeten bij de gang naar de notaris niet alleen kun- nen rekenen op een juiste juridische voorlichting, op een1. De notaris is gehouden alle partijen bij de rechtshan- adequate vastlegging in een notariële akte, waar dat nodigdeling waarvoor zijn tussenkomst is ingeroepen voor te is, maar ook op een zodanige begeleiding, dat de persoonlichten met betrekking tot de gevolgen van de handeling, die bij de notaris komt er op kan rekenen dat zijn belangenvoor zover de wet of de gewoonte dit van hem verlangt. voldoende beschermd worden door de begeleiding van de notaris. Bij het uitoefenen van het ambt dient een notarisEen notaris, aldus de verkoper, moet op de hoogte zijn van dan ook de grootst mogelijke zorgvuldigheid te betrachtende fiscale gevolgen bij de levering van een bedrijfspand. en de belangen van alle betrokkenen bij een rechtshande- ling te behartigen. Artikel 4 lid 1 van de Verordening kan9  betrof hier een civiele procedure. De notaris (werkgever) Het in zoverre worden beschouwd als een norm volgens welke is aansprakelijk voor fouten van de notarisklerk (werknemer). een redelijk bekwaam en redelijk handelende vakgenoot In het tuchtrecht is zowel de notaris als de kandidaat-notaris te werk zou gaan.’ aan te spreken. Zie ook Hof Amsterdam 25 juli 1996, WPNR 1997/6257, p. 117. Een notarisklerk kan niet zelfstandig tucht- Een notaris moet dus handelen als een redelijk bekwaam rechtelijk worden aangesproken. Zie Hof Amsterdam 9 januari en redelijk handelend vakgenoot. Ook op fiscaal gebied? 1992, PW 20054. Ja, zegt de rechter:10  staat het in het vonnis. Bedoeld zal zijn dat hij niet tijdig, Zo 29 dat wil zeggen reeds in de obligatoire fase, is voorgelicht, nu de ‘4.7. Een redelijk bekwaam en redelijk handelend notaris fiscale aspecten in een later tijdstip (maar voor de verkoper én moet niet alleen de juridische maar ook de fiscale belangen de notaris helaas te laat) wel aan de orde zijn gekomen. behartigen van de partijen die zich voor de afwikkeling van11  in het vonnis genoemde namen van partijen zijn door mij De geanonimiseerd en vervangen door neutrale begrippen. een koopovereenkomst met betrekking tot een onroerende
  • De Notarisklerk | maart/april 2012 zaak tot hem wenden. Een redelijk bekwaam notaris dient ‘4.12. De rechtbank is van oordeel dat het standpunt van namelijk op de hoogte te zijn van de fiscale gevolgen van [de Notaris] niet juist is en dat in deze zaak wel degelijk een dergelijke transactie. Ten aanzien van [de Notaris] de bedoelde omkeringsregel geldt. De door [de Verkoper] geldt in het bijzonder nog dat zij uitdrukkelijk ook fiscale gestelde vereisten voor toepassing van de omkeringsregel diensten aanbiedt.’ zijn verwoord in het arrest van de Hoge Raad van 26 januari 1996. De toepassing van de omkeringsregel is in latere arres- Een notaris dient dus over de nodige fiscale kennis te ten van de Hoge Raad (HR 29 november 2002, NJ 2004, 304 beschikken. De volgende rechtsoverweging geeft daar in en HR 2 februari 2007, NJ 2007, 92) als volgt verduidelijkt.Artikel casu vervolgens nadere invulling aan: Voor de toepassing van de omkeringsregel is vereist dat is komen vast te staan dat sprake is geweest van een ‘4.8. Tussen partijen staat vast dat [de Notarisklerk] de BTW gedraging in strijd met een norm die strekt tot het voor- problematiek niet heeft besproken met [de Verkoper] en komen van een specifiek gevaar ter zake van het ontstaan [de Koper] hoewel hij wist althans redelijkerwijs kon weten van schade, en dat degene die zich op schending van dat de koopovereenkomst nadelige fiscale gevolgen zou deze norm beroept, ook bij betwisting aannemelijk heeft hebben voor [de Verkoper] vanwege de verkoop tijdens de gemaakt dat in het concrete geval het (specifieke) gevaar herzieningstermijn. Van [de Notarisklerk] althans [de Nota- waartegen de norm bescherming beoogt te bieden, zich ris] had als redelijk bekwaam en redelijk handelend notaris heeft verwezenlijkt. verwacht mogen worden dat deze de BTW problematiek 4.13. Uit wat hiervoor in rov. 4.8 is overwogen volgt dat met de partijen zou hebben besproken ten einde zich er vaststaat dat [de Notarisklerk] althans [de Notaris] in strijd van te vergewissen of de partijen daarvan op de hoogte met de zorgplicht heeft verzuimd de BTW-problematiek waren en of zij zich bewust waren van de nadelige fiscale met [de Verkoper] en [de Koper] te bespreken teneinde zich gevolgen van de afspraken die zij hadden gemaakt. Door er van te vergewissen of die partijen daarvan op de hoogte dit nalaten heeft [de Notarisklerk] althans [de Notaris] in waren en of zij zich bewust waren van de nadelige fis- strijd gehandeld met de zorgplicht als opdrachtnemer. Dit cale gevolgen voor [de Verkoper] van de afspraken die zij levert op een aan [de Notaris] toerekenbare tekortkoming, gemaakt hadden. Verder heeft [de Verkoper] aannemelijk op grond waarvan zij aansprakelijk is voor de schade die gemaakt dat het specifieke gevaar zich heeft verwezenlijkt [de Verkoper] daardoor lijdt.’ omdat vaststaat dat [de Verkoper] alsnog de eerder in vooraftrek gebrachte BTW heeft moeten afdragen aan de Dat is stevige, maar ook duidelijke taal! belastingdienst. Dat betekent dat in beginsel het causaal verband tussen het verzuim en de aldus ontstane schade 3.2. Causaal verband wordt aangenomen tenzij degene die op grond van dit Voor het ontstaan van een plicht tot schadevergoeding bij verzuim wordt aangesproken, dus [de Notaris], bewijst – het plegen van een onrechtmatige daad geldt volgens het waarvoor in het kader van het hier te leveren tegenbewijs aansprakelijkheidsrecht een aantal voorwaarden. Een van die voorwaarden is dat er sprake dient te zijn van ‘causaal 12  6:162 BW lid 1: ‘Hij die jegens een ander een onrechtma- Art. verband’ tussen de onrechtmatige daad (in casu: de be- tige daad pleegt, welke aan hem kan worden toegerekend, is roepsfout) en de gevorderde schade.12 Ofwel, de schade verplicht de schade die de ander dientengevolge (cursivering dient het gevolg te zijn van de gedraging. Uitgangspunt van mij, AvH) lijdt, te vergoeden.’ daarbij is: als de schade ook zou zijn ontstaan als de ‘ge- 13  andere woorden: is de bewuste gedraging een zogeheten Met draging’ niet had plaatsgevonden, is er géén sprake van conditio sine qua non? causaal verband.13 14  150 Rv: ‘De partij die zich beroept op rechtsgevolgen van Art. Verder is het zo dat in beginsel de benadeelde het cau- door haar gestelde feiten of rechten, draagt de bewijslast van sale verband tussen de gedraging en de schade dient die feiten of rechten, tenzij uit enige bijzondere regel of uit de te bewijzen.14 Een uitzondering op deze regel kan zich eisen van redelijkheid en billijkheid een andere verdeling van de voordoen, wanneer er (i) sprake is van schending van een bewijslast voortvloeit.’ 15  Deze omkeringsregel betreft een door de Hoge Raad in een norm die ertoe strekt een specifiek gevaar ter zake van het reeks van arresten aanvaarde regel. In de geciteerde rov. 4.12. ontstaan van schade bij een ander te voorkomen en (ii) dit wordt een aantal in dit verband cruciale arresten vermeld. gevaar zich vervolgens ook verwezenlijkt. Dit wordt ook 16  verkoper beroept zich daarbij op het arrest van de Hoge De wel de ‘omkeringsregel’ genoemd.15 De verkoper in dezen Raad van 26 januari 1996, NJ 1996, 607. stelt zich op het standpunt dat de notaris de stelplicht 17  de voet van het bepaalde in artikel 6:101 BW. Lid 1 van Op en bewijslast draagt van het ontbreken van het causaal dit artikel luidt als volgt: ‘Wanneer de schade mede een gevolg verband tussen de beroepsfout en de gevorderde schade.16 is van een omstandigheid die aan de benadeelde kan worden De notaris meent echter dat de omkeringsregel niet van toegerekend, wordt de vergoedingsplicht verminderd door de toepassing is omdat het in deze zaak gaat om schending schade over de benadeelde en de vergoedingsplichtige te ver- van een algemene zorgplicht en niet om schending van delen in evenredigheid met de mate waarin de aan ieder toe30 een specifieke zorgplicht. te rekenen omstandigheden tot de schade hebben bijgedragen, met dien verstande dat een andere verdeling plaatsvindt of de vergoedingsplicht geheel vervalt of in stand blijft, indien de bil- Hoe kijkt de rechter hier tegen aan? Het vonnis vermeldt lijkheid dit wegens de uiteenlopende ernst van de gemaakte daar het volgende over: fouten of andere omstandigheden van het geval eist.’
  • De Notarisklerk | maart/april 2012voldoende is: aannemelijk maakt (vgl. HR 29 november wilsovereenstemming bestond over de verschuldigdheid2002, NJ 2004, 304) – dat de bedoelde schade ook zonder van BTW en heeft ook niet vanwege het misverstand eendit verzuim zou zijn ontstaan.’ poging gedaan opnieuw over de prijs te onderhandelen.19 Ook heeft verkoper niet aangedrongen op een uitstel van3.3. Eigen schuld, dikke bult? de levering vanwege de BTW-kwestie. De rechtbank is van oordeel dat het debat tussen partijen op dit onderdeel nogDe notaris heeft nog een pijl op haar boog. Zij voert onvoldoende is uitgekristalliseerd en stelt de verkoper Artikelnamelijk aan dat de schade van de verkoper voor diens alsnog in de gelegenheid daarop te reageren.rekening dient te blijven:17 als professionele partij had hijzich bewust dienen te zijn van dit soort BTW problematiek. 4. Nabeschouwing In mijn hiervoor aangehaalde artikel (zie noot 5) merkteDe rechtbank kan hier, mijns inziens terecht, niet in mee- ik op dat van het notariaat een adequate fiscale kennisgaan: verwacht mag worden en dat aandacht voor de fiscaliteit vanaf het prilste begin een must is. De juistheid van die op-‘Van een rechtspersoon die een onderneming drijft zoals merkingen is door de onderhavige uitspraak weer eens dui-[de Verkoper] (fabrikant van plaatstaalconstructies; toe- delijk aangetoond. De fiscale kant van een transactie kanvoeging van mij, AvH) mag niet verwacht worden dat deze eenvoudigweg niet worden genegeerd. De fiscaliteit moetbekend is met de fiscale gevolgen van transacties betref- reeds bij het opmaken van het koopcontract serieuze aan-fende haar onroerend goed. De rechtbank onderschrijft dacht krijgen. Dat daarbij een proactieve rol van de notarisdaarom ook niet het standpunt van [de Notaris] dat het wordt verwacht, is met deze uitspraak eveneens bevestigd.primair op de weg van [de Verkoper] had gelegen om in In die zin kan de vraag die de titel boven deze bijdragede onderhandelingen met [de Koper] te onderzoeken of vormt, zeker wanneer het omzetbelasting- en overdrachts-deze wilde opteren voor een BTW-belaste levering en dat belastingvraagstukken bij registergoedtransacties betreft,[de Verkoper] aan [de Notarisklerk] melding had moeten zonder meer met ‘ja’ worden beantwoord.20 Ontbreekt diemaken van de lopende herzieningstermijn.’18 kennis dan kan de notaris al snel met aansprakelijkheid voor fiscale schade worden geconfronteerd.21 Booij ver-Ten slotte brengt de notaris, ter onderbouwing van het woordde het aldus: ‘Van een redelijk bekwaam vakgenootberoep op eigen schuld van de verkoper, nog naar voren mag worden verwacht dat hij voldoende kennis dient tedat de verkoper geheel vrijwillig heeft ingestemd met de hebben van de fiscale aspecten die een rol spelen bij deuiteindelijke onbelaste levering. Hij heeft zich er tegen- transactie die hij begeleidt. Dit ziet in het bijzonder op deover de koper niet op beroepen dat tussen partijen geen overdrachtsbelasting’.22 Een notaris en zijn ervaren medewerk(st)ers moeten18 Natuurlijk begrijp ik dat de notaris alles uit de kast haalt om dus over voldoende kennis op het gebied van omzet- en aan schadevergoeding te ontkomen. Als je echter werkelijk van overdrachtsbelasting beschikken. Niettemin blijft het mening bent dat een verkoper in deze branche zelf alert had moeten zijn op het wel of niet opteren voor BTW, moet je wel evengoed waar dat een notaris primair een civilist en (in een plaat voor je hoofd hebben. het algemeen) geen fiscalist is. Kan een notaris zich van19  overeenkomst komt tot stand door een aanbod en de aan- Een aansprakelijkheid (bijvoorbeeld voor de fiscale gevolgen vaarding daarvan (art. 6:217 lid 1 BW). Ik interpreteer dit ver- van een transactie) exonereren? Naar mijn mening wel. weer als volgt: blijkens de koopakte is niet overeengekomen om Ik meen dat het mogelijk zou moeten zijn dat een notaris te opteren voor een BTW-belaste levering. Door mee te werken voor wat betreft de fiscale advisering ten aanzien van een aan de levering heeft de verkoper zich blijkbaar neergelegd bij transactie een heldere en ondubbelzinnige disclaimer in de in het koopcontract vastgelegde afspraken. zijn opdrachtbevestiging opneemt en, vanaf het begin of20  het gaat om de BTW-aspecten, geldt dit ook voor een nota- Als zodra de reikwijdte van een transactie hem duidelijk is, de risklerk. Ik verwijs naar het bepaalde in de hiervoor geciteerde opdrachtgever adviseert specifiek fiscaal advies in te win- rov. 4.8. uit het vonnis. Het is bovendien niet voor niets dat in nen. Het kan naar mijn mening niet zo zijn dat de notaris de klerkenopleiding substantiële aandacht wordt gegeven aan het fiscale recht. bij ingewikkelde transacties verantwoordelijk is voor de21  bijvoorbeeld ook Rechtbank Roermond 8 februari 2001, LJN Zie fiscale gevolgen.23 Waaijer stelt dat exoneratie door een AA9874. notaris niet per definitie is uitgesloten, ook niet voor de22  Booij, ‘Civielrechtelijke aansprakelijkheid van de notaris voor J.A. wettelijke werkzaamheden en daarmee samenhangende belastingschulden’, Fiscale Berichten voor het Notariaat 2007 werkzaamheden.24 Wel vindt hij dat exoneratie slechts (6) 36. Zie ook diens artikel ‘De notaris als medepleger fiscaal aanvaard kan worden indien voldoende recht wordt ge- beboet’, Fiscale Berichten voor het Notariaat 2010 (11) 65. daan aan de positie van de cliënt en dat uitsluiting van23  denk bijvoorbeeld aan de (mogelijk wat gezochte) situatie Ik aansprakelijkheid mede afhangt van de aard van de ver- dat een opdrachtgever geen (extra) kosten voor fiscale advise- langde diensten. Zaman is de mening toegedaan dat een ring wil maken en van mening is dat de notaris ook zijn fiscale notaris zich in ieder geval niet kan exonereren ten aanzien 31 belangen maar moet behartigen. van de ambtelijke bewijskracht, de authenticiteit van de24  elis/Waaijer 2003, p. 377-379. M25 .F.M.M. Zaman, ‘De grenzen van de notariële exoneratie’, D akte, omdat daarvoor een resultaatsverbintenis (jegens de WPNR 2010/6859. opdrachtgever) geldt.25 Hij vindt dit anders liggen indien
  • De Notarisklerk | maart/april 2012 het de inhoud van de notariële werkzaamheid betreft. Ten slotte: in de afgelopen jaren hebben heel wat notaris- Naar zijn mening betekent een exoneratie niet dat een sen door de recessie noodgedwongen afscheid moeten notaris zich ontdoet van zijn ‘zorgplicht’. Ik deel de visies nemen van gekwalificeerde medewerk(st)ers. De lange lijst van deze schrijvers. Wel meen ik dat een notaris de fiscale met werkzoekenden die steeds in dit blad staat, is daar het consequenties van een transactie dient te begrijpen als hij wrange bewijs van. Ik hoop maar niet dat het gevolg van de keuze maakt de bewuste akte te passeren. De in dit dergelijke saneringsoperaties is dat het op notariskantoren onderwerp geïnteresseerde lezer verwijs ik ten slotte naar aan kundige medewerk(st)ers gaat ontbreken en zaken een artikel van Kleyn, die enige jurisprudentie ter zake moeten worden voorbereid en/of behandeld door perso-Artikel bespreekt en enkele vuistregels aanreikt.26 neel dat het daarvoor aan de vereiste kennis en kunde ontbreekt. Want dan zou ‘goedkoop’ wel eens ‘duurkoop’ Ik mijmer nog wat na: kunnen betekenen. Hoe heeft de in dit artikel besproken situatie kunnen ont- staan? Kwalificeerde de desbetreffende notarisklerk wel voor deze klus? Heeft er wellicht onvoldoende toezicht door de notaris plaatsgevonden? Waren de gebruikte mo- dellen niet toereikend? Vragen waar ik het antwoord niet op weet. 26  .M. Kleyn, ‘Risico’s verbonden aan adviseren in juridische aan- W gelegenheden’, Juridische Berichten voor het Notariaat 2007 (5) 24.32
  • De Notarisklerk | maart/april 2012 Wilsdelegatie: een introductie Artikel Mevr. mr. N.V.C.E. Bauduin Als promovenda verbonden aan het Centrum voor Notarieel Recht van de Radboud Universiteit NijmegenI Inleiding In deze bijdrage een introductie met het leerstuk van wils-Familiale vermogensplanning is een belangrijk onder- delegatie.deel van de alledaagse adviespraktijk. Cliënten zijn zichterdege bewust van de impact van belastingheffingen II De wet van het leven is de veranderingop opgebouwd familiekapitaal. Het besef dat een deel Allereerst de vraag waarom de cliënt in zijn testamentvan het familievermogen bij het overlijden van de cliënt bepaalde keuzes aan anderen zou willen overlaten. De cli-door het belastingwezen wordt opgeslokt, beweegt tot ënt die een testament maakt omdat het wettelijk erfrechteen weloverwogen plan de campagne om voor de nabe- hem niet in zijn wensen contenteert, wordt overrompeldstaanden belasting te besparen. Maar niet alleen fiscale door allerlei onzekerheden: wat is de omvang van mijnmotieven zijn drijfveren voor de vermogensplanning, ook vermogen op het moment van mijn overlijden en wanneer(bijvoorbeeld) de zorg voor de voortgang van de onder- vindt dit overlijden plaats? Is er een langstlevende partnerneming, de wens om de langstlevende verzorgd achter te en hoe oud wordt deze partner? Zijn er (klein)kinderen,laten en het voorkomen van familieruzies kunnen tot een hoe oud zijn deze kinderen op het moment dat ik overlijdplanningsstrategie prikkelen. Een manier om de planning en hoe ontwikkelen zij zich in de periode voor en na mijnte verwezenlijken is het opstellen van een testament.1 overlijden? Wat zijn de wensen van de achterblijvende per- sonen? En, vanuit fiscaal oogpunt niet onbelangrijk: blijftHierin is een trend gaande die oproept tot zeer flexibele de fiscale wetgeving zoals deze op dit moment is of komttestamenten, waarbij niet wordt geschroomd om een palet er een wetswijziging waardoor het testament een fiscaleaan keuzemogelijkheden voor anderen samen te stel- uitwerking geniet, anders dan mij voor ogen staat?len. Met deze keuzeverlening wordt mogelijkerwijs hetdelegatie-terrein betreden. Een terrein waartegen, met Deze onzekerheden vloeien voort uit en worden verklaardname in de literatuur,2 nogal huiverig wordt aangekeken. door het (veelal aanzienlijke) tijdsverloop tussen de dagBij het horen van het woord delegatie slaat bij menigeen waarop wordt getesteerd en de dag van het overlijden.de schrik toe. Dit komt omdat het woord ‘delegatie’ een Meestal verstrijken er heel wat jaren tussen deze tweenegatieve lading met zich meedraagt, doordat het vaak in momenten. Jaren waarin situaties, al dan niet ingrijpend,één adem wordt genoemd met het woord ‘ongeoorloofd’. veranderen. ‘Change’ is immers ‘the law of life’.3Onterecht mijns inziens. Zonder er besef van te hebbenworden thans tal van delegatie-achtige bepalingen in De keuzes die de cliënt in zijn testament maakt, kunnentestamenten opgenomen. zodoende bij het overlijden geheel anders uitpakken dan ten tijde van het testeren werd beoogd. De cliënt heeft per slot van rekening geen vooruitziende blik waarmee een kijkje in de toekomst kan worden genomen. De wet geeft1 Optimale planning kan geschieden aan de hand van de door B. Schols, W. Burgerhart en F. Schols gelanceerde ‘schijf van vijf’, weliswaar de mogelijkheid om in te spelen op gewijzigde die bestaat uit: 1. het huwelijksvermogensrecht; 2. het erfrecht; en/of onvoorziene omstandigheden door het bepaalde 3. de schenking; 4. de levensverzekering; 5. het buitenland. in artikel 4:42 lid 2 BW dat een uiterste wilsbeschikking2  hoogstpersoonlijke aard van de uiterste wilsbeschikking De steeds eenzijdig is te herroepen. Doch, niet uit het oog zou zich niet goed verenigen met het delegeren van testeerbe- dient verloren te worden dat dit ‘herroepingsvangnet’ niet voegdheden. Zie onder anderen Breemhaar (diss. Groningen) altijd zegeviert. Wat immers te doen als ouderdom de cli- 1992, nr. 18, 42, 72 en 74-77; Kleijn, WPNR 1969, 5046-5047 ënt overmeestert, in die zin dat hij niet meer in staat is zijn en Kleijn, Nieuw Erfrecht 2004, nr. 5; F. Schols, Handboek Erf- wil te bepalen en daardoor een eerder gemaakte beschik- recht, 2011, par. VI.1.8.; B. Schols (diss.) 2007, p. 432 e.v.; Van 33 king niet kan herroepen? Dient in zo’n geval vastgehouden Mourik, Erfrecht (Mon. Priv. Deel I), 2008, nr. 46; Asser/Perrick te worden aan deze reeds gemaakte keuze, die (door de 2009 (4*), nr.115. gewijzigde omstandigheden) alles behalve strookt met de3 John F. Kennedy, toespraak in de Paulskirche in Frankfurt am Main op 25 juni 1963. laatste wil van de cliënt?
  • De Notarisklerk | maart/april 2012 Waar de cliënt veelal behoefte aan heeft, is een flexibel vorderingen van de kinderen wegens overbedeling te testament. Een testament waarmee hij zijn keuzes zo lang bepalen? En wat te denken van de geoorloofdheid van mogelijk kan uitstellen, zodat ingespeeld kan worden op keuzelegaten, waarmee de partner van de cliënt het zelf in onvoorziene en veranderde omstandigheden en zijn wen- de hand heeft om te bepalen welke goederen hij of zij uit sen zodoende optimaal tot hun recht komen. de nalatenschap verkrijgt. In de testamentenpraktijk doen deze bepalingen niet veel delegatie-stof opwaaien. Aan III Flexibel testeren: een nieuwe tendens? delegatie wordt soms niet eens gedacht. De behoefte van de cliënt om flexibel te testeren zal geenArtikel tendens zijn van de laatste jaren. Toch zien we de notaris De afwikkelingsbewindvoerder die naar eigen inzicht vandaag de dag flexibelere testamenten passeren dan verdeelt, sleutelt immers niet aan de gerechtigheid tot de voorheen. Hoe komt dit? nalatenschap. Wie verkrijgt en wat verkregen wordt is door de testateur in het testament zelf bepaald. Van wilsdele- Dat flexibiliteit in het testamentaire erfrecht thans volop gatie is dan ook geen sprake, zo kan worden verdedigd.7 aandacht geniet, heeft te maken met het op 1 januari 2003 Maar deze gedachte is dan wel enigszins gekleurd. Wils- ingevoerde Boek 4 BW dat veel meer dan voorheen het delegatie wordt kennelijk in enge zin opgevat. Namelijk flexibel testeren toelacht. in die zin dat enkel van wilsdelegatie sprake is indien de Onder de vigeur van het oude erfrecht werd de uitvoering gerechtigheid (degene die verkrijgt en/of datgene wat van een (creatief) testament namelijk nog vaak doorkruist wordt verkregen) door een ander dan de testateur wordt door de aanspraken van legitimarissen. Deze konden in bepaald. Zou wilsdelegatie niet ook ruimer kunnen wor- goederenrechtelijke zin een stokje steken voor de beschik- den opgevat? In die zin dat alle (expliciete of impliciete) kingen van de testateur. Inventief en flexibel testeren was bevoegdheids- of keuzeverleningen van de testateur in zijn zodoende de moeite niet waard. testament aan anderen waarmee dezen een invulling aan Onder het thans geldende erfrecht hoeft een beroep op de de beschikkingen van de testateur kunnen geven, eronder legitieme portie daarentegen amper te worden gevreesd. dienen te worden verstaan. De werking van de legitieme portie is namelijk getemperd. In HR 16 januari 1997, BNB 1996/112 betreffende de In plaats van het verwerven van het erfgenaamschap, ver- geldigheid van de voorwaardelijke ouderlijke boedelverde- krijgen de legitimarissen met een beroep op de legitieme ling (de testateur maakte een ouderlijke boedelverdeling nu nog slechts een geldaanspraak op de erfgenamen. Deze geldaanspraak is bovendien vaak geruime tijd niet-opeis- baar op grond van het bepaalde in de artikelen 4:82 en 4  B. Schols (diss.) 2007, p. 408. Zie 4:83 BW. De vrijheid om over het vermogen te beschikken 5  leest men in Kamerstukken II 1981/82, 17 141, nr. 3, p. 62 Zo voor de periode na het overlijden is hierdoor aanzienlijk (MvT); Parl. Gesch. Vast. p. 2050. Zie ook B.M.E.M. Schols, ‘De verruimd. Want een beroep op de legitieme portie zal de quasi-wettelijke verdeling als ‘Teilungsanordnung’ (I)’, WPNR testeervrijheid van de cliënt niet meer in goederenrechte- 2004, 6571, p. 226 en ‘Wederom een Leidse schijnaanval op de ‘driesterrenexecuteur’. Verdeling door de executeur-afwik- lijke zin beperken. kelingsbewindvoerder? Huijgen, WPNR (2004) 6587’, EstateTip Review 2004-30. Voorts bracht 1 januari 2003 nog een vernieuwing met zich 6  over de vraag of dit is toegestaan: W.M. Kleijn, ‘Wat zijn de Zie mee. Door art. 4:171 BW werd namelijk de weg gebaand mogelijkheden voor een afwikkelingsbewindvoerder om zelf te om aan een testamentaire bewindvoerder ruime bevoegd- verdelen?’, JBN 2003, nr. 24, p.3-4 en ‘Het nieuwe Erfrecht’, JBN heden, zoals zelfstandige verdelingsbevoegdheden, toe te 2003, nr. 29, p. 10; W.G. Huijgen, ‘Verdeling door de executeur- kennen. Hierdoor zag onder meer het afwikkelingsbewind bewindvoerder?’, WPNR 2004, 6587, p. 621; C.A. Kraan, ‘Ver- het levenslicht (art. 4:155 lid 4 jo. 4:171 BW)4, dat overi- deling door de bewindvoerder’, WPNR 2003, 6544; M.J.A. van gens zijn kracht weer ontleent aan de tot een verbintenis- Mourik, ‘Verdeling door de executeur (rechtsvragenrubriek)’, rechtelijke aanspraak afgezwakte legitieme.5 WPNR 2004, 6560; B.M.E.M. Schols,‘L’executeur-testamentair est mort, es lebe der Testamentsvollstrecker!’, WPNR 1999, 6374, p. 749 en eveneens van zijn hand de artikelen ‘Wederom Het op 1 januari 2003 ingevoerde erfrecht heeft zodoende, een Leidse schijnaanval op de ‘driesterrenexecuteur’. Verdeling met de afgezwakte legitieme portie en het open stelsel van door de executeur-afwikkelingsbewindvoerder? Huijgen, WPNR bewind, de deur voor zeer flexibele testamenten opengezet. (2004) 6587’, EstateTip Review 2004-30, ‘De quasi-wettelijke verdeling als ‘Teilungsanordnung’ (I en II)’, WPNR 2004, 6571 IV ‘Wilsdelegatie’ ≠ ‘ongeoorloofd’ en 6572, p. 225-232 en 243-250, ‘Vier sterren voor de dries- Met de hierboven geschetste behoefte aan testamentaire terrenexecuteur. De afwikkelingsbewindvoerder kan zelfstandig flexibiliteit en de door het thans geldende erfrecht ge- beschikken op grond van de doctrine, de wet, het testament en opende mogelijkheden om aan deze behoefte tegemoet zijn zorgplicht’, WPNR 2006, 6690 en zijn proefschrift B. Schols te komen, komt een onvermijdelijke vraag op: Hoe flexibel 2007, p. 407 e.v.; F.W.J.M. Schols, Testamentair bewind naar mogen we bij het opstellen van een testament zijn? nieuw erfrecht, Preadvies KNB 2004, p. 60 e.v.; W.D. Kolkman,34 Mag aan de afwikkelingsbewindvoerder de bevoegdheid ‘Verdeling door de afwikkelingsbewindvoerder’, Nieuw Erfrecht 2004, nr. 5; S. Perrick, ‘De boedelnotaris en de bewindvoerder’, worden verleend om de nalatenschap naar eigen inzicht WPNR 2006/6672, p. 502-504; W.J.J.G. Speetjens, ‘Het afwik- te verdelen?6 En mag aan de langstlevende partner de kelingsbewind’, FTV 2007, nr. 27, p. 29. bevoegdheid worden toegekend om de rente op de 7  B. Schols (diss.) 2007, p. 434. Zie
  • De Notarisklerk | maart/april 2012en voegde daarin de volgende clausule toe: ‘tenzij mijn wordt geen ongeoorloofde delegatie van de laatste wil inechtgenote en mijn afstammelingen in onderling overleg te houden (zo ook Asser-Van der Ploeg-Perrick, nr. 80), ziebinnen zes maanden na mijn overlijden bij notariële akte te ik voorts geen reden om aan te nemen dat zulks anders zoukunnen hebben gegeven een andere verdeling te wensen’) zijn onder het nieuwe erfrecht, ook niet als het gaat omging AG Moltmaker in zijn conclusie kort in op de vraag een keuzelegaat in combinatie met de wettelijke verdeling.of deze clausule een verboden delegatie inhield. Het de- Inderdaad zou de echtgenoot daarbij kunnen bepalen oflegatievraagstuk werd hier dus in verband gebracht met hij – bij verwerping van de nalatenschap c.q. ongedaan- Artikel(eveneens) een verdelingsvraagstuk. De gerechtigheid tot making van de wettelijke verdeling – alle goederen derde nalatenschap was niet in het geding. Het gegeven dat nalatenschap als legataris verkrijgt zonder verplichting totde door de testateur gemaakte verdeling afhankelijk werd inbreng, dan wel of hij genoegen neemt met de wettelijkegesteld van de wil van anderen, zou mijns inziens ook kun- verdeling en de bijbehorende vorderingen van de kinde-nen worden gezien als een vorm van wilsdelegatie. In casu, ren. Echter, ook bij een gewoon (niet-keuze)legaat van dezo concludeerde Moltmaker, was evenwel geen sprake van gehele nalatenschap, of bij afzonderlijke legaten van alleverboden wilsdelegatie. Dat zou volgens hem anders zijn afzonderlijke goederen der nalatenschap, kan de echtge-indien de begunstigde volledig naar eigen goeddunken noot door al of niet verwerping daarvan dezelfde gevolgenmet het verkregene kan handelen. Wordt de vrijheid van de bereiken.’9begunstigde daarentegen beperkt tot een duidelijk door de testateur aangegeven beperkt kader, dan is dit toegestaan. Het besef dat het keuzelegaat is toegestaan, maakt het tot een veel gehanteerde testamentaire planningstech-Wordt delegatie in de hierboven genoemde enge zin niek. Dat de delegatie-gedachte hierbij niet uit het oogopgevat, dan zou de bevoegdheid van de langstlevende moet worden verloren, laat een recente tuchtrechtelijkeom van de door de testateur bepaalde rente af te wijken uitspraak van het Hof Amsterdam 21 juni 2011(LJN BRen zelf de rente op de overbedelingsvorderingen van de 1599) zien. In het door de testateur opgestelde testamentkinderen vast te stellen, geen wilsdelegatie zijn. Althans, waren vier keuzelegaten ten behoeve van zijn echtgenoteindien wordt verondersteld dat de langstlevende op deze opgenomen:manier geen invloed uitoefent op de gerechtigdheid tot denalatenschap. Zij kan evenwel met haar bevoegdheid, door 1. keuzelegaat volle eigendom tegen inbreng waarde;bijvoorbeeld een lagere rente vast te stellen, een fictief 2. keuzelegaat vruchtgebruik tegen inbreng waarde;vruchtgebruik gaan genieten waardoor de vorderingen 3. keuzelegaat volle eigendom vrij van inbreng waarde;van de kinderen voor de erfbelasting een lagere contante 4. keuzelegaat vruchtgebruik vrij van inbreng waarde.waarde krijgen. Mijns inziens dient deze bevoegdheidsver-lening aan de langstlevende te worden gezien als een vorm Wie het keuzelegaat beschouwt als het aanvaarden en ver-van (ex art. 1 lid 3 SW fiscaal geoorloofde) wilsdelegatie. werpen van allerlei afzonderlijke legaten en bijgevolg geen plek ziet voor de delegatiegedachte, zal in bovenstaandVoor wat het keuzelegaat betreft, daarvan kan worden ge- testament niettemin wilsdelegatie bespeuren. Doordat dezegd dat het hier net zoveel legaten betreft als goederen en testateur aan zijn echtgenote de keuze geeft om uit vierdat een legataris nu eenmaal bevoegd is om het ene legaat keuzelegaten te kiezen, kan de echtgenote zelf bepalen ofte aanvaarden en het andere te verwerpen. Van delegatie al dan niet wordt ingebracht. Op de vraag of deze wils-is dan geen sprake.8 De bevoegdheid om te aanvaarden en delegatie is toegestaan, ga ik in deze inleidende bijdragete verwerpen is een bevoegdheid die de legataris sowieso niet in. Ik wil met bovenstaande voorbeelden enkel latenal toekomt, niet een bevoegdheid die de legataris van de zien dat wilsdelegatie, zonder er erg in te hebben, wellichttestateur verkrijgt. Wat de testateur de legataris in zijn vaker aan de orde is dan wordt gedacht en niet per defini-testament niettemin voorschotelt, door alle of bepaalde tie ongeoorloofd is. Bovendien kan wilsdelegatie als plan-goederen van de nalatenschap aan hem te legateren, is een ningsinstrument goede dienst doen. Zo blijkt bijvoorbeeldvrije keuze waarmee de legataris zelf kan bepalen wat door ook uit de voorwaardelijke tweetrapserfstelling.hem wordt verkregen en waartoe hij is gerechtigd. Ik zouhet keuzelegaat dan ook als een vorm van wilsdelegatie V Boerenplaatsjewillen aanmerken. Een als algemeen, ook door de minister, Op 16 januari 2004 (NJ 2004/487) introduceerde de Hogeerkende geoorloofde vorm: Raad de voorwaardelijke tweetrapserfstelling:‘Waar een keuzelegaat naar huidig recht algemeen geacht ‘Geen regel van erfrecht zoals dat gold tot de inwerking- treding per 1 januari 2003 (…) verzet zich tegen een testamentaire making als bedoeld in art. 4:928 (oud) BW8  Kraan, ‘De voorwaardelijke- of alternatieve- ouderlijke boe- C.A. waarbij de erflater de bezwaarde niet slechts de vrijheid delverdeling, WPNR 1989, 5923, p. 428. laat het hem gemaakte te vervreemden of te verteren,9 Kamerstukken I 2001/02, 27 021, nr. 111a, p. 6 (MvA I bezem- 35 doch hem eveneens de bevoegdheid verleent daarover bij wet); Parl. Gesch. Inv. p. 1564.10  16 januari 2004, NJ 2004/487, r.o. 3.5. Het betrof een testa- HR testament te beschikken. (…) In dat geval is sprake van ment gemaakt vóór 1 januari 2003, maar blijkens r.o. 3.6 geldt een fideïcommissaire making onder de voorwaarde dat zij dit ook voor testamenten gemaakt onder het huidige erfrecht. slechts van kracht is, indien en voor zover de bezwaarde
  • De Notarisklerk | maart/april 2012 niet bij uiterste wil over de fideï-commissair vermaakte weg inslaan) en of de door hem gemaakte keuze voor een zaken mocht blijken te hebben beschikt. Is zulks wel het tweetrapserfstelling bij de bezwaarde en de verwachters geval, dan vallen de bedoelde zaken niet langer onder het fiscaalrechtelijk wel zo gewenst was (denk hierbij aan de fideï-commissair verband (curs. NB).’10 tariefgroepen in de SW). In casu betrof het een tweetrapserfstelling waarbij de tes- tateur (de insteller) aan haar echtgenoot (de bezwaarde) VI Tot besluit de volgende bevoegdheid gaf: Het veranderlijke leven brengt een behoefte aan flexibel testeren met zich mee. Een behoefte die onder het huidigeArtikel ‘Hij [mijn echtgenoot/ de bezwaarde, toev. NB] zal echter erfrecht, met de verbintenisrechtelijke legitieme en het wel bij testament over het na te melden onroerend goed open stelsel van bewind, veel meer dan voorheen kan mogen beschikken’. worden verwezenlijkt. Om het conform de wensen van de testateur meest op- De echtgenoot (bezwaarde) kon in zijn testament zelf over timale testament te maken, dienen evenwel gegevens het na te melden onroerend goed, te weten een Boeren- voorhanden te zijn (zoals de omvang van het vermogen)12 plaatsje, beschikken. Op die manier kon hij een in begin- die pas bij het overlijden van de testateur zijn vast te stel- sel voorwaardelijke making, voor wat het Boerenplaatsje len. Omdat het niet in de macht van de testateur ligt om de betreft,11 onvoorwaardelijk maken. Door bij testament over toekomst te voorspellen, kan het zijn wens zijn om in het het Boerenplaatsje te beschikken, viel dit onroerend goed testament niet voor één erfrechtelijk route het anker uit te niet meer onder de tweetrapserfstelling. gooien. Door de definitieve keuze nog niet zelf te nemen, maar deze in het testament aan anderen te delegeren De tweetrapserfstelling, bestaande uit makingen onder worden meerdere te bevaren routes opengehouden. De een voorwaarde, wordt door zo’n Boerenplaatsje-clausule testateur dient hierbij evenwel een duidelijk kader, waar- dus eveneens voorwaardelijk. De bezwaarde bepaalt, met binnen de beslissings-of keuzebevoegdheid kan worden de aan hem toekomende bevoegdheid, overigens niet al- uitgeoefend, aan te geven, zodat de wilsdelegatie geen leen of de voorwaarde al dan niet van kracht zal zijn. Hij ongeoorloofd karakter krijgt. bepaalt tevens (middellijk) wat al dan niet tot het over- Degenen die als gedelegeerden optreden, kunnen dan met schot behoort. Met zijn bevoegdheid kan hij dus (indirect) de aan hen verleende bevoegdheid en aan de hand van ook invloed uitoefenen op de grootte van de verkrijging de omstandigheden zoals deze zijn ten tijde van testateurs van de verwachter en de verwachter zodoende, indien hij overlijden de knopen doorhakken. Zo kan de testateur zijn de bevoegdheid heeft om over alle tot het voorwaardelijk laatste wil optimaliseren: met het door hem geredigeerde vermogen behorende goederen bij testament te beschik- testament in de hand kan de (vanuit civiel en fiscaalrechte- ken, impliciet buiten spel zetten (wat hij overigens niet kan lijk oogpunt) meest optimale koers worden gevaren. is bepalen wie als verwachter optreedt). Maar dat is geen doel op zich. De meerwaarde van de Boerenplaatsje-clau- sule is gelegen in de vrijheid die het voor de bezwaarde schept. Deze kan zelf een route uitstippelen die hem en eventueel zijn nabestaanden vanuit civiel en fiscaal oog- punt het meest gewenst voorkomt. En daarmee wordt weer tegemoetgekomen aan de wens van de testateur die deze bevoegdheid graag aan de bezwaarde toekent. Hij weet immers niet hoe situaties zich gaan ontwikkelen (de ver- wachters kunnen het verkeerde pad gaan bewandelen of de bezwaarde kan op familiaal-relationeel vlak een andere 11  Getuige de hierboven aangehaalde passage uit het arrest van de Hoge Raad, verzet geen regel van erfrecht zich om deze be- voegdheid te verlenen ten aanzien van alle tot de tweetrap- serfstelling behorende goederen en niet enkel tot een bepaald goed. Zie ook de conclusie van A-G De Vries Lentsch-Kostense die niettemin enige voorzichtigheid betracht en opmerkt: ‘Aan het wezenskenmerk van het fideï-commis de residuo wordt door het verlenen van testeerbevoegdheid naar mijn oordeel geen afbreuk gedaan, met name niet in geval de testeerbevoegdheid – zoals in casu – slechts met betrekking tot een deel van de fideï commissaire goederen wordt verleend zodat kan worden36 gesproken van een fideï-commis de residuo waarbij geldt dat bepaalde goederen slechts onder het fideï-commissaire verband en daarmee onder het residu vallen onder de opschortende voorwaarde dat daarover niet bij testament is beschikt.’ 12  ook en voorts de onzekerheden genoemd in paragraaf II. Zie
  • De Notarisklerk | maart/april 2012 Recent VerschenenM.J.A. van Mourik (red.), B.M.E.M. Schols, F.W.J.M. en verwerping van nalatenschappen, de gevolgen van deSchols, L.C.A. Verstappen & B.C.M. Waaijer, Handboek erfopvolging, executele, testamentair bewind, vereffeningErfrecht, Publicaties vanwege het Centrum voor No- en bewind. Het slotakkoord behoort toe aan de schenking.tarieel Recht, nr. 2, Deventer: Kluwer 2011. Net als de vorige drukken is ook deze vijfde druk veel-,Bij Kluwer verscheen de inmiddels al vijfde druk van dit zo niet haast alomvattend. Het verbaast niet dat heterfrechtelijke handboek waarvan, zoals de redacteur Van werk minder geschikt is als eerste kennismaking met deMourik in het voorwoord terecht opmerkt, alle auteurs wondere wereld van het erf- en schenkingsrecht, daarvoorondertussen de professorale staat hebben bereikt. staan andere uitgaven ter beschikking. Wel biedt het boek de lezer de kans om zich in alle ter zake relevanteDe opzet van het boek is ongewijzigd. Ook in deze druk vraagstukken te verdiepen. De hoeveelheid literatuur enwordt op systematische wijze het erf- en schenkingsrecht jurisprudentie maakt het de lezer mogelijk om niet alleenonder loep genomen. Daarbij is de indeling van Boek 4 van de heersende leer tot zich te nemen, maar ook kennis tehet Burgerlijk Wetboek als vertrekpunt genomen. Na de nemen van afwijkende opinies. Van een handboek magontstaansgeschiedenis van het huidige Boek 4 komen dan ook niet anders worden verwacht.ook eerst de algemene bepalingen, de erfopvolging bijversterf in het algemeen en in het bijzonder de wettelijke Kortom, met deze vijfde druk wordt opnieuw bevestigdverdeling alsmede de wilsrechten aan bod. Vervolgens is dat het Handboek Erfrecht een vooraanstaande positiede uiterste wilsbeschikking aan de beurt. Na het karakter, inneemt in de rechtspraktijk en het onderwijs. De auteursvormvoorschriften en nulliteiten zijn de diverse beschik- beperken zich gelukkig niet tot Boek 4 van het Burgerlijkkingen zelf aan de beurt. Het ‘middenveld’ bestaat uit de Wetboek. Daar waar nodig voor een goed begrip van de‘genieters’, de tweetrapsmaking, de legitieme portie en materie waaieren zij uit naar andere relevante rechtsge-de andere wettelijke rechten. Een logische volgende stap bieden terwijl ook de fiscale aspecten van een en anderis de boedelafwikkeling met aandacht voor aanvaarding allesbehalve vergeten worden.J.B. Huizink, Contractuele samenwerkingsvormen in den zoveel mogelijk aan de hand van voorbeelden en ju-beroep en bedrijf, Deventer: Kluwer 2011. risprudentie aanschouwelijk gemaakt. Bij de behandeling van genoemde thema’s wordt voortdurend gewezen op deOp 5 september 2011 berichtte de Minister van Veilig- samenhang met algemene privaatrechtelijke leerstukken.heid en Justitie de Eerste Kamer der Staten-Generaaltot de conclusie te zijn gekomen dat de wetsvoorstellen Het boek bevat een heldere beknopte en toegankelijkevoor de personenvennootschappen onvoldoende aan hun inleiding in de wereld van de personenvennootschap. Indoelstelling voldoen. De wetsvoorstellen zullen worden een zestal hoofdstukken komen onder meer de kenmer-ingetrokken. In de loop van het wetgevingstraject heeft ken, de oprichting, de organisatie, en winst en verlies aanvooral het onderwijs, maar ook de praktijk, zich in belang- de orde. Zeer relevant is de uiteenzetting over de rechtenrijke mate geconcentreerd op de nieuwe regeling. Dat ligt van schuldeisers van de vennootschap. Hetzelfde geldtthans anders. Onze grotendeels nog uit 1838 stammende de continuïteit van de personenvennootschappen; hetwetgeving is actueler dan ooit. In dit boek staan de maat- notariaat is immers bij uitstek een van de ‘plekken’ waarschap, vennootschap onder firma en commanditaire ven- de gevolgen van het ontbreken van rechtspersoonlijkheidnootschap centraal. Met de eenmanszaak als vertrekpunt zich doen voelen.wordt de hele scala van contractuele samenwerkingsvor-men voor de uitoefening van een beroep of bedrijf in kaart Vermeldenswaard is dat de auteur het manuscript totgebracht. Het praktisch functioneren van de verschillende 1 oktober heeft bijgewerkt, zodat ook aandacht besteed isrechtsvormen en de juridische complicaties daarbij wor- aan zeer recente ontwikkelingen. 37
  • De Notarisklerk | maart/april 2012 Cursus 12 juni 2012Cursussen themadag voor notariële medewerkers Geadviseerd of gepasseerd? De adviserende juridische medewerker en 2012: Actualiteiten Familie-, Onroerendgoed- en Ondernemingsrecht. Adviseren of passeren? Het gaat vanzelfsprekend niet alleen om de vorm maar met name om de inhoud... Er is weer veel nieuws op de notariële rechtsgebieden. Alle actualiteiten, tips en aandachts- punten op de drie pijlers komen op deze studiedag aan bod, civiel en fiscaal: Familierecht, Onroerendgoed-recht en Ondernemingsrecht. En de dag na de cursus weer geheel up to date en klaar voor het telefoontje naar de vaste relaties... datum Dinsdag 12 juni 2012, van 9.30 – 17.00 uur met borrel locatie Hogeschool Domstad te Utrecht docenten prof. mr. dr. Wouter Burgerhart prof. mr. dr. Bernard M.E.M. Schols prof. mr. Freek W.J.M. Schols mr. Jonneke Bossers-Cnossen mr.dr. Birgit Snijder-Kuipers cursusprijs € 395,- incl. lunch, borrel, excl. BTW. doelgroep Elke notariële medewerker die zich bezighoudt met de behandeling van dossiers pe punten BMN: 6 punten Bij aanmelding van 2 of meer kantoorgenoten de verklaring van erfrecht is de cursusprijs € 350,- per deelnemer. 25 september 2012 van 10.00 – 16.00 uur Indien u aangesloten bent bij Netwerk No- docenten prof. mr. dr. W. Burgerhart tarissen is de cursusprijs € 350,- voor elke prof. mr. dr. B.M.E.M. Schols deelnemer. prof. mr. F.W.J.M. Schols locatie Hogeschool Domstad38 Noteert u vast in uw agenda
  • De Notarisklerk | maart/april 2012 Inschrijfformulier Cursussen themadag voor notariële medewerkers Kantoornaam Wel / niet aangesloten bij Netwerk Notarissen Postadres Postcode Plaats Naam deelnemer 1 m/ v Ik ben wel / geen lid van de Bond van Medewerkers in het Notariaat E-mailadres Naam deelnemer 2 m/v Ik ben wel / geen lid van de Bond van Medewerkers in het Notariaat E-mailadres Schrijft/schrijven zich in voor “Themadag voor notariële medewerkers” op 12-6-2012 te Utrecht: ■ en betaalt € 395,- excl. BTW voor de cursus. ■ en betaalt € 350,- excl. BTW voor de cursus aangezien het kantoor is aangesloten bij Netwerk Notarissen. ■ en betalen € 350,- excl. BTW p.p. voor de cursus aangezien er ingeschreven wordt door 2 of meer kantoorgenoten. Datum Handtekening 39Faxen naar: 035 - 6945045, Mailen naar: info@inm.nl, Sturen aan INM: Bastenakenstraat 130, 1066 JG AmsterdamVerhindering: Kosteloos annuleren is mogelijk tot drie weken voor aanvang van de cursus. Daarna bent u de volledige cursusprijs verschuldigd.U kunt wel iemand anders gebruik laten maken van uw inschrijving. U dient dan uiterlijk een dag tevoren de naam van degene die in uw plaatskomt aan ons door te geven.
  • De Notarisklerk | maart/april 2012Column Raat weet raad Raat weet raad Nederlanders in de top drie van best betaalde werknemers… behalve voor Elly dan. Wilbert Raat Nederlandse managers, vakdeskundigen, technici en ondersteunend personeel behoren wereld- wijd tot de top drie van best betaalde werknemers. De goede positie van Nederlandse werknemers geldt voor zowel bruto- als nettosalarissen zo blijkt uit onderzoek van de Loonwijzer/Monsterboard Wage Index. In 2011 zagen de meeste Nederlanders hun salaris nog stijgen zo blijkt verder uit het onderzoek. Productiepersoneel ging er 6,8 % op vooruit, marketingpersoneel 6 %. De salarisstijging is niet van toepassing op financieel personeel, zij zagen een daling van 0,6% op het loonstrookje. Leuk om te lezen… maar wat heb je er aan? Algemene onderzoeken uit een doorsnede van wer- kend Nederland….helaas heb ik sterk de overtuiging dat bovenstaande niet van toepassing is voor notarisklerken. Ik ben eigenlijk wel benieuwd of en wat de salarisverhogingen zijn geweest voor 2010 en 2011. Alleen indexatie of meer of helemaal geen indexatie. Is het salarisvoorstel van de bond (+1,5% voor 2011) gevolgd? Laat me het a.u.b. weten zodat ik u in mijn volgende column hierover kan informeren. Ook via LinkedIN groep “notarisklerk” zal ik een poll uitzetten. We hebben al bijna 200 leden!  * De gemiddelde leeftijd van werknemers is opgelopen. Waren we begin jaren negentig gemid- deld 36 jaar, in 2011 is de gemiddelde leeftijd gestegen tot ruim 41 jaar zo meldt het CBS. Niet alleen de gemiddelde leeftijd is gestegen, ook werken er meer 50- tot 65-jarigen: 35 procent in 1990, 60 procent in 2011. Vooral vrouwen zijn meer gaan werken. Als we ons alleen op de mannen focussen, waren er in 2011 voor het eerst meer werkzame vijftigers dan dertigers. In de toekomst betekent dit dus- bij een gelijk blijvende economie- meer vacatures. De vergrijzing gaat Column de komende jaren dus flink doorzetten. * In 2011 steeg het aantal burn- outgevallen met 11 procent. Dit blijkt uit een telling van dienstverlener 365 gebaseerd op ruim 1 miljoen werknemers. Dit terwijl het totaal aantal verzuimgevallen in 2011 daalde met 8 procent. In tijden van crisis daalt altijd het verzuim maar dat geldt dus niet voor de uitval door burn-out. * Elly belde nog, het gaat gelukkig al wat beter met haar. Ze heeft 3 loopbaancoaches gesproken en is met degene waar ze een goede “klik”mee had in zee gegaan. Ze hebben een traject voor 6 gesprekken afgesproken. Ze gaat niet gelijk beginnen met het zoeken naar een andere baan maar eerst gaat ze met haar boosheid en frustratie aan de slag, daarna gaan ze onderzoeken door middel van gesprekken en testen met welke andere beroepen zij affiniteit heeft. Vervolgens gaat ze een goede brief en CV maken en gericht solliciteren en misschien ook wel een meeloop-40 stage zoeken. Ik ben blij voor haar, ze klink veel positiever nu! | Reageren? info@raatnotariaat.nl www.raatnotariaat.nl www.raatcoaching.nl
  • De Notarisklerk | maart/april 2012 KopstudieDiploma uitreiking in Tilburgop 1 maart 2012Tweede lichting Kopstudie studenten aan de juridische HogeschoolDeze studenten zijn nu Bachelor of Laws 41
  • De Notarisklerk | maart/april 2012 Mededeling van het hoofdbestuur:Hoofdbestuur jaarlijkse boekencontrole Oproep aan de bezitters van de akte van bekwaamheid tot notarisklerk REGISTERNOTARISKLERK De gediplomeerde notarisklerken kunnen zich laten inschrijven als registernotarisklerk in het register dat door de SOMN in Oudewater wordt bijgehouden. De website van de SOMN is inmiddels aangepast en gebruiksklaar voor dit register, een initiatief van de BMN en de SOMN. U dient voor de inschrijving een kopie van uw behaalde diploma, tezamen met uw personalia en een kopie van een geldig legitimatiebewijs, op te sturen aan het bureau van de SOMN, Postbus 14, 3420 DA Oudewater. Bij voorkeur wordt u verzocht deze bescheiden te scannen en per e-mail te zenden aan info@somnotariaat.nl Aan deze inschrijving zijn voor leden van de BMN geen kosten verbonden; voor niet leden van de BMN is een bedrag van E 45,-- verschuldigd. Notarisklerken die reeds in voorgaande jaren hun gegevens hebben doorgegeven aan de SOMN worden per brief of per mail benaderd om de gegevens eventueel te actualiseren.42
  • __________________________________________ Personeelsadvertentie ___________________________________________ is op zoek naar: klerk / boekhouder (m/v) met enige ervaring Of zij die snel willen leren Ons landelijk opererende kantoor ligt in Rotterdam, pal aan de A16, naast metro station Kralingse Zoom en is tip top geoutilleerd. Wij zijn de grootste notaris van NL op twitter / facebook en linkedin, zijn zeer ondernemend en staan midden in de maatschappij. Wij zoeken positief ingestelde personen met een boven gemiddeld denkniveau. Wij zijn een kantoor met een open en informele sfeer waar humor een “must” is. Uitstekende toekomstperspectieven. Goede primaire beloning en secundaire arbeidsvoorwaarden. Verwacht wordt een creatieve, praktische en doelgerichte instelling. Flexibiliteit en collegialiteit zijn voorts van belang. Wij zijn een hecht, groeiend, dynamisch team van thans 18 FTE’s en willen dito collega’s. De huidige boekhouder / klerk wil graag ondersteuning. Sollicitaties graag binnen 10 dagen na het verschijnen van deze advertentie t.a.v. Mr Th. Langerwerf bij wie u tevens informatie kunt inwinnen via 010 – 767.1700 of tl@010notaris.nl Bezoekadres: Jan Leentvaarlaan 2, 3065 DC Rotterdam “Voor ons is het gewoonweg een vereiste dat we één aanspreekpunt hebben.” Quantaris stelt de klant centraal En dat is niet zomaar een loze kreet. We leggen continu ons oor te luister bij u; de notaris. In de huidige markt wil ieder notariskantoor zich immers onderscheiden en dat vraagt om ICT-oplossingen op maat. Daarbij staat de optimalisatie van uw notariële bedrijfsvoering cen- traal. Uw input vertalen we naar een inzichtelijk en beheersbaar informatiesysteem. Overtuig uzelf en bezoek onze website voor alle relevante informatie. W W W. Q UA N TA R I S . N L
  • __________________________________________ Advertorial ___________________________________________Nu ook automatisch naar gegevens‘vissen’ met assyst Opnieuw heeft Devoon een nieuwe tijdbesparende functio- naliteit aan haar softwarepakket assyst toegevoegd. Na de mogelijkheid tot automatische inzage en controle van het huwelijksgoederenregister, is Devoon er nu ook, als eerste partij, in geslaagd om de verplichte inzage in het Verificatie Identificatie Systeem (VIS) geheel geautomatiseerd te laten verlopen. Het voordeel is duidelijk: een flinke tijdbesparing en foutloze overname van gegevens.Uw processen meester met assystMet assyst automatiseert u alle voorkomende processen binnen uw notariskantoor. Van dossieradministratie en hetgenereren van akten tot urenregistratie en agendabeheer. Het grootste concurrerende voordeel ten opzichte vanandere softwarepakketten is de gebruiksvriendelijkheid van assyst. Als eindgebruiker staat u centraal doordat dewerking van de software volledig is afgestemd op deprocessen en werkzaamheden van een notariskantoor.Het resultaat is dat iedere notarieel medewerker, dieoverweg kan met een browser, binnen een dag zijn wegvindt in assyst.Automatische controlesVolledig geïntegreerd in assyst kunt u vrijwel alle(verplichte) inzagen en recherches geheel automatischuit laten voeren en de resultaten direct in het De Lexxyn Groep: ICT voor dedigitaal dossier verwerken. Inmiddels is de lijst van juridische praktijkmogelijkheden binnen assyst voor geautomatiseerde Devoon maakt onderdeel uit van de Lexxyn Groep: een samenwerking tussen bedrijven gespecialiseerdbevraging en controles indrukwekkend te noemen. in ICT-dienstverlening voor de juridische markt:Een kleine greep: huwelijksgoederenregister, de advocatuur, het notariaat en de deurwaar-het register schuldsanering het insolventie- en derspraktijk. Zij leveren procesondersteunendecurateleregister en sinds kort dus ook het Verificatie ICT-diensten, zoals kantoorautomatisering, cloudIdentificatie Systeem. computing, webdiensten en telecommunicatie én speciaal voor advocaten, notarissen en deurwaar- ders ontwikkelde enterprise software.Voor en door gebruikersassyst is ontwikkeld in nauwe samenwerking met het De gebundelde ervaring van de deelnemers maaktnotariaat en wordt continu doorontwikkeld. Efficiënt, de Lexxyn Groep tot een interessante partner voorfoutloos en plezierig werken. Dát is het doel. Input van kleine, middelgrote én grote ondernemingen ingebruikers leidt hierbij tot vernieuwde, betere versies de juridische sector. Bij Lexxyn vinden zij één aan-van de software. Op deze manier blijft Devoon met assyst spreekpunt voor alle benodigde ICT-diensten.voorop lopen en goed aansluiten op de notariële praktijk.
  • __________________________________________ Advertorial ___________________________________________Onderzoek naar MS kost veel geld, inkomsten uit nalatenschappen zijnvoor Stichting MS Research dan ook van onschatbare waarde.IN In Nederland lijdt één op de in Nederland mogelijk. Door de investering in de nalatenschap. Uiteraard kan Stichting MS duizend mensen aan Multiple wetenschappelijk onderzoek is de diagnose Research ook tot enige erfgenaam worden sclerose. MS is een ziekte van naar MS verbeterd, het verloop van de benoemd (als er bijvoorbeeld geen kinderenhet centrale zenuwstelsel: de hersenen en ziekte beter in kaart gebracht en zijn ook en/of verdere familie is).het ruggenmerg. Het centrale zenuwstelsel behandeling en kwaliteit van zorg voor Men kan ook een zgn. legaat nalaten (eenkan bepaalde signalen niet goed verwerken mensen met MS vooruitgegaan. waardevol bezit of een vastgesteld bedrag cq.doordat de isolatielaag (de myeline) rondom percentage van de erfenis).de zenuwbanen is aangetast. Een aantal Stichting MS Research ontvangt geenlichaamsfuncties kan hierdoor niet meer subsidies van de overheid of andere instanties Stichting MS Research is door deof niet meer optimaal werken. Wereldwijd en is dus afhankelijk van particuliere giften. Belastingdienst aangemerkt als “Algemeenneemt het aantal mensen met MS nog steeds Nalatenschappen zijn dan ook erg belangrijk. Nut Beogende Instelling (ANBI)”. Belangrijktoe. Het stellen van de diagnose is een zeer 30% van de inkomsten komt voort uit voor uw cliënt is te weten dat nalatencomplexe zaak. De symptomen zijn vaak nalatenschappen. aan een goed doel met ANBI verklaring isverschillend en vaag. Intensief onderzoek vrijgesteld van belastingen. Dit betekent datmoet uiteindelijk leiden tot het vinden van “Wat gebeurt er met mijn bezittingen na over het legaat of erfstelling geen erfbelastingeen medicijn dat MS geneest. mijn overlijden”. Een vraag die veel van uw (successierechten) wordt geheven.Stichting MS Research heeft als belangrijkstedoel het bevorderen van wetenschappelijkonderzoek naar de ziekte MS. Stichting MS ResearchDaarnaast informeert MS Research een breed heeft als belangrijkste doelstellingen:publiek over de wetenschappelijke, medische • Het bevorderen van wetenschappelijk onderzoek naar de ziekte MS en maatschappelijke aspecten van MS, met • Het informeren van een breed publiek over de wetenschappelijke, als doel het creëren van meer begrip voorhet leven met MS. Tevens financiert ze het medische en maatschappelijke aspecten van MSontwikkelen van kwaliteitsmodellen voor • Het verbeteren van de kwaliteit van toegankelijke zorg voor alle zorg . Sinds de oprichting in 1980 maakt mensen met MSStichting MS Research door middel vanfondsenwerving (voornamelijk particuliere cliënten zich zelf hebben gesteld voorafgaand Tenslotte; Wetenschappelijk onderzoek naargiften) wetenschappelijk onderzoek naar MS aan het moment dat zij bij u aan tafel MS is en blijft belangrijk. Niet alleen om aanschuiven. nieuwe medicijnen te ontwikkelen, maar ook om te onderzoeken hoe MS precies ontstaat Het blijkt dat steeds meer mensen het prettig en wat de oorzaak is. Door onderzoek vinden ook iets na te laten aan een goed hebben we al bereikt dat het stellen van de doel, zodat zij ook na hun overlijden nog diagnose MS sneller kan gebeuren. Ook zijn iets kunnen betekenen voor toekomstige er verschillende medicijnen op de markt generaties. Sommigen kiezen ervoor om die het ziekteproces remmen en weten we een deel van hun bezittingen na te laten steeds meer over de schade die MS aanricht aan familie en een ander deel te reserveren aan de zenuwen. Maar we zijn er nog niet. voor een goed doel. Anderen laten hun hele Daarom besteedt Stichting MS Research ieder erfenis na aan één of meerdere goede doelen. jaar meer dan 80% van haar fondsen aan Zeker als er geen kinderen zijn of verdere wetenschappelijk onderzoek. familie, is dit een goede optie (mits uiteraard vastgelegd in een testament). Meer dan 100 enthousiaste onderzoekers houden zich dagelijks bezig met onderzoek Ook kan iemand zijn nalatenschap concreet naar MS. Het Nederlandse onderzoek staat MS is een ontzettende rotziekte waar maken, door zelf een bestemming aan te hoog aangeschreven, zelfs in de top 5 van veel te veel mensen aan lijden. Met geven waaraan hij als erflater wil schenken. de wereld. Dit moet zo blijven! Stichting ons onderzoek proberen we beter Uw cliënt kan bijvoorbeeld een affiniteit MS Research blijft daarom investeren in te voorspellen wie MS zal krijgen en hebben met een bepaald wetenschappelijk onderzoeken, maar ook in de onderzoekers hoe het ziektebeloop zal zijn. Het onderzoek of hij draagt één van de van de toekomst. zou natuurlijk het mooiste zijn als activiteiten van Stichting MS Research een we uiteindelijk het aantal mensen warm hart toe. Zijn of haar nalatenschap Help samen met ons uw cliënt de juiste dat MS krijgt kunnen verkleinen, of krijgt vervolgens een concrete bestemming. beslissing te laten nemen door Stichting MS het ziektebeloop positief kunnen Research op te nemen in zijn testament, dan beïnvloeden. Maar daarvoor is nog Stichting MS Research kan op verschillende doet hij hiermee iets van enorme betekenis. veel meer onderzoek nodig. Daarom manieren in een testament worden is het heel mooi als mensen geld opgenomen: www.msresearch.nl schenken om dit mogelijk te maken. De Stichting kan worden benoemd tot (mede) erfgenaam in de vorm van een Tessel Runia, erfstelling. Stichting MS Research erft dan Onderzoeker ErasMS Rotterdam een door de erflater bepaald gedeelte van
  • Accountancy is ons vak het Notariaat ons specialisme r 2 5 jaaIN 1987 BEGONNEN ALS PION(IER), IN 2012 GROOTMEESTER!branche- Oude Utrechtseweg 26-28de notariële wereld sterk veranderd. En deze verandering zal zich nog verder door- 3743 KN Baarn Postbus 1008op uw bedrijfsvoering. Als BNA volgen wij de ontwikkelingen op de voet. Wij 3740 BA Baarn WIJ ONDERSTEUNEN U DAAR, WAAR U HET NODIG HEEFT T (035) 693 64 44 Daar zijn wij groot mee geworden! F (035) 693 95 55 Rosemarie Wielinga-de Winter RA info@bna-lodder.com Pieter den Ouden AA www.deNotarisPraktijk.nl
  • __________________________________________ Advertorial ___________________________________________Meten is wetenOndernemen in het notariaat is tegenwoordig topsport. Het is voor u als notaris daarom nodig om teallen tijde een goed en volledig beeld te hebben van de financiële situatie van uw kantoor. Het BureauFinancieel Toezicht verlangt elk kwartaal cijfers van uw kantoor om zo eventuele zaken die voor hettoezicht van belang zijn, vroegtijdig te kunnen signaleren.Indiening Kwartaalcijfers, niet alleen een lastBureau Notariaat & Advocatuur gebruikt de cijfersdie zij namens haar cliënten indient, om een beeldte krijgen van de ontwikkelingen in de branche. Uhebt waarschijnlijk een idee hoe uw eigen kantoordraait ten opzichte van eerdere jaren, maar hoede branche zich ontwikkelt, is vaak onduidelijk.Door de kwartaalvergelijking worden de (resultaat)ontwikkelingen in de branche tastbaar. De cijfersworden genormaliseerd zodat het mogelijk wordtde prestaties van de verschillende kantoren met degemiddelde cijfers van de branche te vergelijken.Ieder kwartaal brengt BNA een uitgebreid rapportuit met de (resultaat)ontwikkelingen in hetnotariaat.Vergelijking met het ‘gemiddelde kantoor’In de kwartaalvergelijking worden de prestatiesvan een notariskantoor weergegeven in relatie tot de Vraag het uw notariële systeem!prestaties van het ‘gemiddelde kantoor’. Uiteraard Terug naar uw eigen organisatie: Als ondernemer heeftontbreekt ook een vergelijking met de voorgaande periode u vanzelfsprekend niet genoeg aan slechts éénmaal peren ook het voorgaande jaar niet. Door in de vergelijking kwartaal een inzicht in uw financiële situatie. Ook zijnniet alleen het meest recente kwartaal te tonen maar er meer aspecten dan alleen de financiële situatie. Hoeook de voorgaande kwartalen erin te betrekken kunt u staat het met de doorlooptijd van uw dossiers, hoeveelgoed zien of de ontwikkelingen van uw kantoor in de declarabele uren maken uw medewerkers en wat kost diepas lopen met die van de markt. Discrepantie tussen de hypotheekakte u nu eigenlijk om te maken? Belangrijkeeigen cijfers en die van het ‘gemiddelde kantoor’ kunnen vragen die in de huidige tijd met steeds verder gaandeeen aanwijzing zijn voor verschillen in de kwaliteit van automatisering gelukkig steeds makkelijker zijn om tede kantoororganisatie. Hierbij kan gedacht worden aan beantwoorden. Uw kaartenbak heeft op meer vragenbezettings- en efficiencyverschillen. antwoord dan u denkt. Het is alleen zaak om de juiste “vraag” aan uw systeem te stellen. Het kost soms alleenNatuurlijk trekt u als zelfstandig ondernemer vooral uw even moeite om de informatie te vertalen naar eeneigen plan, en zijn de prestaties van uw concurrenten in beslissing. Eén ding is duidelijk: Meten is weten!die zin niet van belang. Het is natuurlijk wel interessantom te zien of uw ondernemersbeslissingen de gewenste Indien u daarover meer informatie wenst, of overweegtresultaten hebben en of u daarmee wellicht een om deel te nemen aan de kwartaalbenchmark kuntvoorsprong neemt op de concurrentie. Daarnaast kunt u contact opnemen met BNA op telefoonnummeru een betere inschatting maken waar u nog kosten kunt 035 693 64 44.besparen.Dit artikel is geschreven door Jean-Paul Rijnsburger, werkzaam bij Bureau Notariaat & Advocatuur, de grootste brancheaccountant in het Notariaat.Naast reguliere accountancywerkzaamheden adviseert BNA op het gebied van managementinformatie en procesbeheersing.www.deNotarisPraktijk.nl
  • LEXXYN.NL leuker, beter, slimmer, makkelijker alles is mogelijk met assyst slimme software voor de notariële praktijk Recente overstappers: Connect Notarissen, Venlo Wat nog meer kan met assyst? Lees het op onze website: www.devoon.nl Schepers en van Nunen Netwerk Notarissen, Uden Devoon BV | Reeuwijkse Poort 305a | 2811 NV Reeuwijk | Telefoon +31 182 39 99 94 | info@devoon.nl KAeP Notaris, Utrecht LEXXYN.NL veilig bij u Alle gegevens op kantoor of staan 100% ICT Concept biedt een net zo veilig in veilig op onze totaalpakket aan maatwerk de cloud. eigen server. op het gebied van ICT. Binnen één van onze alles voor concepten treft u altijd een perfect elkaar. aansluitende oplossing. Een maatoplossing die functioneert als een stille held op de werkvloer; eenmaal gewend, wil je niet meer zonder. Hoe ver gaan juristen Een overtuigend Alles voor elkaar. bij het beschermen van pleidooi vindt u op www.ict-concept.nl hun cliëntgegevens? www.sshned.nl/pleidooi. Amersfoort Amsterdam Den Hout Eindhoven Joure Rotterdam Hoofdvestiging Basicweg 19a, 3821 BR Amersfoort T 088 002 84 82 / F 084 831 77 35 Houtse Pad 4, 4911 AS Den Hout, Telefoon 088 - 002 84 50