• Share
  • Email
  • Embed
  • Like
  • Save
  • Private Content
Natalitet
 

Natalitet

on

  • 6,955 views

 

Statistics

Views

Total Views
6,955
Views on SlideShare
6,955
Embed Views
0

Actions

Likes
0
Downloads
22
Comments
0

0 Embeds 0

No embeds

Accessibility

Categories

Upload Details

Uploaded via as Microsoft Word

Usage Rights

© All Rights Reserved

Report content

Flagged as inappropriate Flag as inappropriate
Flag as inappropriate

Select your reason for flagging this presentation as inappropriate.

Cancel
  • Full Name Full Name Comment goes here.
    Are you sure you want to
    Your message goes here
    Processing…
Post Comment
Edit your comment

    Natalitet Natalitet Document Transcript

    • Natalitet (franc. natalité − broj rođenih, hrv. rodnost) je stručni izraz kojim sekoristi demografija a označava ukupno rađanje na određenom području u određenomvremenu. Njegova visina se mjeri stavljanjem u omjer broja rođene djece − obično samoživorođene − prema ukupnom broju stanovništva. Najčešće se u razne svrhe razmatranjanataliteta i problematike uz to vezane koristi stopa nataliteta. Stopa nataliteta se obično računa na 1.000 stanovnika i to uz pomoć matematičkeformule gdje n označava traženu stopu, N broj živorođene djece , a Sukupan broj stanovnika na određenom području u razdoblju za koje se izračunava stopa,najčešće u godini dana. Pored stope nataliteta za određenu zemlju, moguća su i razna drugačija računanja,za određenu regiju, za određene skupine stanovništva i slično. Natalitet je viši u zemljama u razvoju od onog u razvijenim zemljama. Po stopi nataliteta Srbija je na poslednjem mestu u Evropi. Popis stanovništva od2002. godine pokazuje da prosečno domaćinstvo ima 2,86 članova i da Srbija po jednombračnom paru nema ni jedno celo dete. U proteklih deset dana u 150 naselja nije zabeležena prinova. Prema rečima mrBiljane Spasić, autora knjige „Zašto Srbi nestaju?“, za dve decenije Srbi će biti manjina usopstvenoj državi ukoliko se stopa nataliteta ne poveća, a već za 50 godina preti impotpuni nestanak. Prosečna starost građana Srbije, bez Kosmeta, danas je 39,75 godina, a u centralnojSrbiji je 40,9 godina, dok mladih do 19 godina ima samo 19,6 odsto. Od 1992. godine Srbija beleži negativan prirodni priraštaj. U poslednjih 50 godinabroj novorođenčadi u Vojvodini je sa 40.590 opao na 18.686, a u centralnoj Srbiji sa120.796 na 53.536. Osim što je broj novorođenčadi u Srbiji za pola veka smanjen 2,2****, i broj dece po bračnom paru je smanjen sa 4,1 na 0,81. Da bi prirodni priraštajpostao pozitivan, svaka bi porodica trebalo da ima najmanje četvoro dece. Zabrinjava i smanjenje broja sklopljenih brakova. Za prošle dve decenije brakova jeza četvrtinu manje. Trećina bračnih parova nema potomstvo, a od njih polovina zbogmedicinskih problema. Trenutno oko 800.000 građana traži pomoć lekara kako bi postaliroditelji. Ostali ne žele potomstvo, jer „vole život na visokoj nozi“, misle da je potrebno
    • pre svega rešiti stambene i sve druge probleme, trče za karijerom, teže ekonomskojsamostalnosti... Mlade žene sve više karakteriše potpuni egoizam, a o novom životu kojitreba da stvore sve ređe razmišljaju. Analize su pokazale da jedva sedam odsto parova uSrbiji živi na ivici egzistencije i ima stvarne razloge da se odrekne potomstva zbogekonomskih razloga. Poslednji popis stanovništva pokazuje da u 80 odsto okruga u Srbiji stanovništvonestaje. U centralnoj Srbiji se za deset godina broj žitelja smanjio za 116.602. Najviše sedemografski smanjio Zlatiborski okrug, za 18.654 stanovnika, a slede Zaječarski,Braničevski, Borski i Pirotski okrug. Pad nataliteta u Srbiji nije problem uzrokovan iskušenjima savremenog doba, kaošto se to često, pogrešno predstavlja javnosti. Sve manji broj novorođenih Srba beleži se od kraja 19. veka, a posle Drugogsvetskog rata nastaje doslovno dramatičan pad nataliteta u Srbiji. Tragične istorijskeokolnosti, ratovi i pogibije stotine hiljada muškaraca u najproduktivnijem životnom dobu,među naučnicima se danas ističu kao ključni razlog smanjenja prirodnog priraštaja. Sa druge strane, nije tačna ni katastrofična tvrdnja da Srbija ima najniži natalitet inajstarije stanovništvo u Evropi. Stanje jeste dramatično, i mada nije za utehu, treba znatida gori prirodni priraštaj od nas u susedstvu imaju Bugarska i Mađarska. U Srbiji prirodnipriraštaj je -3,5, u Mađarskoj -3,8, a u Bugarskoj čak -4,8. Ali je zato prirodni priraštaj ususednoj Albaniji najviši u Evropi - neverovatnih 11,1! U borbi za demografski oporavak Srbije ne traba plašiti javnost, niti pred nju izlazitisa netačnim podacima i glasinama. Jer, nažalost, i zvanični, državni statistički podaci suveć dovoljno upOzoravajući. Republički zavod za statistiku je državna institucijaodgovorna za sprovođenje većine statističkih istraživanja u Srbiji. Popis stanovništva,koji je najmasovnija statistička akcija i koji se, zbog kompleksnosti i visokih troškova,sprovodi jednom u deset godina, obezbeđuje podatke o broju stanovnika, ukupno i porazličitim obeležjima. Redovnim godišnjim statističkim istraživanjima, kojima seprikupljaju podaci o broju rođenih i umrlih, dobijamo informacije o natalitetu, mortalitetui prirodnom priraštaju. Direktor ovog zavoda dr Dragan Vukmirović, profesor Fakultetaorganizacionih nauka Univerziteta u Beogradu, za „Pravoslavlje“ govori o najnovijimdemografskim podacima u Srbiji.
    • Sva pomenuta istraživanja koja sprovodi Republički zavod za statistiku obezbećujupodatke i na nižim teritorijalnim nivoima, kao što su opštine i naselja. Na drugoj strani,Ministarstvo rada, zapošljavanja i socijalne politike i Ministarstvo zdravlja su izvršniorgani koji su zaduženi za sprovođenje politike, pa i populacione politike i mera koje setiču socijalnih uslova i zdravstvenog stanja dece i stanovništva Republike Srbije. Takođe,postoje i naučne institucije, kao što su Institut društvenih nauka i, u okviru instituta,Centar za demografska istraživanja, koje se bave analizama socijalne i demografskesituacije u Republici. Kada je vaša ustanova radila poslednji popis u Srbiji? Poslednji popis u Republici Srbiji sproveden je 2002. godine, i to na teritorijirepublike bez Kosova i Metohije. U toku su pripreme za sledeći popis koji bi trebalo dabude sproveden 2011. godine. Predstavnici Srbije su već nekoliko puta učestvovali nameđunarodnim sastancima koji su bili posvećeni preporukama za sledeću rundu popisaoko 2010. godine. Krajem 2005. i početkom 2006. godine, RZS je u saradnji sa UNICEF-om sproveo MICS istraživanje posvećeno socijalnom i zdravstvenom stanju dece do 5godina i žena u reproduktivnoj dobi (15 do 49 godina starosti). Uskoro bi trebalo da budupredstavljeni rezultati ovog istraživanja. Koliko Srbija ima stanovnika? Javnost, nažalost, često dobija neprecizne podatke:od toga da nas ima deset miliona, pa do procena da nas je, zapravo, manje od sedam. U Srbiji je popisano 7 498 001 stanovnik. Podatak se odnosi na stanovništvocentralne Srbije i pokrajine Vojvodine, i to prema stanju na dan 31. marta 2002. godine.Na teritoriji pokrajine Kosovo i Metohija popis će biti izvršen kada se za to budu steklineophodni uslovi. Kakvi su podaci o rađanju dece u Srbiji poslednjih godina? Iz priloženih tabele i grafikona, vidi se da je evidentan pad broja živorođenja tokomprethodnih petnaestak godina, a da je u porastu broj umrlih lica. To za posledicu imasmanjenje vrednosti prirodnog priraštaja i, čak, prelaz priraštaja u negativne vrednosti.Zato ima i predloga da se ne koristi termin priraštaj, jer ovaj termin ima pozitivnukonotaciju za vrednosti koje su negativne, već se predlaže izraz prirodni saldo koji imaneutralno značenje.
    • Poredeći podatke za 2005. sa podacima iz 1990. godine, broj živorođenih je opao zanešto više od 20%, dok je broj umrlih porastao skoro za četvrtinu (24,9%). U poslednjojgodini za koju imamo podatke, a to je 2005. godina, stanovništvo Republike Srbije jeostalo bez opštine veličine Petrovca ili Ćuprije! Koji deo Srbije ima najveći prirodni priraštaj, ne računajući (trenutno) uistraživanjima Kosovo i Metohiju? Opština sa najvećim prirodnim priraštajem je Novi Pazar u kojem je brojživorođenih veći za 1092 od broja umrlih. Zatim slede Preševo i Tutin sa po 478,odnosno 443. Okrug sa najvećim prirodnim priraštajem je Raški okrug, gde on iznosi 818.Posmatrajući stope prirodnog priraštaja (stopa je vrednost prirodnog priraštaja u odnosuna 1000 stanovnika), stopa je najveća u Tutinu (14,2), a zatim slede Preševo (12.6) i NoviPazar (12). Kada našu statistiku uporedite sa drugim zemljama i važećim naučnim standardima,da li je u Srbiji zaista reč o demografskoj katastrofi? Podaci o broju rođenih u Republici Srbiji jesu upozoravajući, jer je već više odjedne decenije u toku depopulacija. Emigracija je takođe ostavila svoj trag. Ono što brineje i sve manji broj žena koje su u reproduktivnom periodu, kao i sve veća starost majkipri rađanju. Kakav je natalitet u Srbiji u poređenju sa drugim evropskim zemljama ineposrednim okruženjem? U odnosu na druge evropske zemlje, Srbija zauzima visoko mesto među zemljamasa negativnim vrednostima prirodnog priraštaja. Naime, jedino Bugarska i Mađarskaimaju nepovoljniji prirodni priraštaj od nas. Da li ovi podaci najavljuju da će uskoro u Srbiji biti mnogo manje stanovnika? I dali postoji realna opasnost da Srbi postanu manjina u sostvenoj zemlji? Prema svakoj odpet napravljenih i analiziranih varijanti projekcija, broj stanovnika Srbije 2032. godinebio bi manji nego 2002. godine. Do najmanjeg smanjenja stanovništva došlo bi u slučajuostvarenja visoke varijante (smanjenje bi tada bili za 444 hiljade lica). Proces depopulacije bio bi kontinuiran tokom čitavog projekcionog perioda, adepopulacija bi bila najintenzivnija pod pretpostavkom ostvarenja konstantne varijante.
    • Naime, ukoliko bi tokom čitavog projekcionog perioda fertilitet i mortalitet po starostiostali na nivou iz 2002, a migracije se kretale u „očekivanim“ okvirima, broj stanovnikaSrbije u 2032. godini bio bi za oko milion manji nego 2002. Opšti zaključak jeste da će u naredne tri decenije Srbija (bez podataka za Kosovo iMetohiju) biti tipično područje negativnog prirodnog priraštaja. Projekcije stanovništva rade se samo po starosti i polu, odnosno do sada nisu rađeneni procene ni projekcije stanovništva po nacionalnosti. Teoretski, procene bi mogle da serade, ali je njihova izrada pod velikom sumnjom u postavljanje hipoteza, naročito oeventualnim migracijama. Bolje od Rusije, gore od Japana Ruski predsednik Vladimir Putin izjavio je da se za prethodnih 13 godina u Rusijiznačajno povećao broj umrlih u odnosu na broj novorođenih i pozvao na povećanjedečijih dodataka i pomoći za decu. Putin je naglasio da je od 1993. do 2006. godine uRusiji umrlo čak 11,2 miliona ljudi više nego što se rodilo, a da čak 14 odsto populacijeima preko 60 godina, što je dvostruko više od međunarodnih standarda prema kojima sejedna nacija smatra starom. U istom periodu, ukupan pad broja stanovnika Rusije je vrlovisokih 4 odsto, i sada je 142,7 miliona. Glavnim uzrocima pada nataliteta u Rusijismatraju se siromaštvo, loša socijalna i zdravstvena zaštita, alkoholizam, kriminal imigracije. Inače, Rusija ima vrlo kratak prosečan ljudski vek - samo 66 godina, što je 16godina kraće nego u Japanu, a 14 godina kraće od stanovnika zemalja Evropske Unije.Japan je, sa druge strane, prošle godine prvi put zabeležio porast broja novorođenčadi, jerje rođeno čak 32 000 beba više nego u 2005. godini. To daje nadu da će se posle rekordnoniske stope rađanja (u proseku, žena u Japanu u 2005. godini rađala je samo 1,26 dece)prevazići loš demografski trend. Vlada Japana ocenjuje da je porast broja rođene deceuzrokovan većim brojem novih radnih mesta za muškarce, zbog čega je sklopljeno i višebrakova. Besparica utišava kolevke Manje od jednog deteta u porodici rađa se u Srbiji i nigde više na svetu, dok smo pobroju abortusa prvi u Evropi! Ako se ovako nastavi, u bliskoj budućnosti više neće bitiSrba, upozorava demograf Biljana Spasić
    • Početak druge polovine ovog veka Srbija će dočekati kao stara nacija jer seprocenjuje se da će stariji od 65 godina brojčano nadmašiti populaciju mlađu od 15godina. U školsku 1990/91. godinu u Beogradu je upisano 20.509 prvaka, ali je u 2005.godini upisano šest hiljada manje dece, samo 14.238 prvaka. Razlog smanjenja brojaupisane dece u prvi razred osnovne škole je opšte smanjenje broja živorođene dece uposlednjih deset godina, iako broj sklopljenih brakova sada (9.332) nije mnogo manjinego 1990. godine (9.469). Psiholog i analitičar Žarko Trebješanin smatra da je negativan prirodni priraštaj isve izraženija bela kuga poslednjih godina u Srbiji posledica niskog standarda građanakoji se, najčešće zbog ekonomskih razloga, ne odlučuju na više dece. Osnovni razlozi su nizak standard i nepoverenje u budućnost. Ne samo što jeljudima loše sada, već misle da će tako biti i u budućnosti. Deca moraju da rastu ibudućnost brine roditelje . Uloga vlade i države trebalo bi da bude u stvaranju ambijenta koji će doprinetipovećanju nataliteta. Koliko država (ne) brine o ovom problemu najbolje govori činjenicada ni državni sekretar za oblast socijalne politike, niti bilo ko iz sektora koji se bavisocijalnom zaštitom porodice i dece, nije želeo čak ni da prokomentariše ove alarmantnepodatke, a kamoli da govori o aktivnim merama koje država sprovodi kako bi se povećaonatalitet. Evropa sve starija Prema podacima Instituta društvenih nauka, u 2000. godini među većimpopulacijama demografski najstarija zemlja je Italija - više od 18 odsto Italijana ima 65 iliviše godina, zatim Grčka, Švedska, Japan, Španija i Belgija. Među 25 demografskinajstarijih zemalja u svetu, sa izuzetkom Japana, sve su iz Evrope: među njima je i Srbija(teritorija van područja Kosova i Metohije), sa udelom od 15,7 odsto starijih od 65godina. Negativan prirodni priraštaj, niska stopa nataliteta, kao i starenje stanovništvazahtevaju što hitnije sprovođenje više mera u različitim oblastima života - obrazovanju,zapošljavanju, zdravstvu, stanovanju... Demograf Biljana Spasić navodi da u Srbiji pojednom bračnom paru ne dolazi čak ni jedno dete, nego 0,80 odsto.
    • Manje od jednog deteta u porodici rađa se samo u Srbiji i nigde više na svetu, doksmo po broju abortusa prvi u Evropi. Ako dosadašnja demografska praksa budenastavljena, u bliskoj budućnosti više neće biti Srba. Stanovništvo Srbije stari krupnim koracima i već se nalazi na listi najstarijih nacijau svetu. Prema podacima Instituta društvenih nauka, centralna Srbija i Vojvodina saprosečnom starošću od 40,7 godina nalaze se na četvrtom mestu na listi najstarijihpopulacija u svetu. Spasićeva kaže da nepovoljnu demografsku sliku Srbije najboljeilustruje podatak o broju mladih do 19 godina života. U Vojvodini i centralnoj Srbiji broj mladih do tog uzrasta neprekidno opada, astarih je sve više. Ako starih do 60 godina ima dva i po puta više nego mladih do 19godina, to je kraj jednog naroda. Jedina zemlja na svetu koja ima veći mortalitet negonatalitet jeste naša nesrećna Srbija. Pad rađanja naročito je izražen u devedesetim godinama prošlog veka: iako podaciiz 2001. i 2002. godine ukazuju na blagi porast neto stope reprodukcije, nivo rađanja je uproseku 25 odsto niži od potreba prostog obnavljanja. Prema podacima Republičkogzavoda za statistiku, broj stanovnika se u 2002. godini smanjio za 3,3 promila, pošto jebroj umrlih bio za 25.000 veći od broja rođenih. Predviđa se da će se trend padaprirodnog priraštaja nastaviti. Kako bi se ublažili ovi podaci i natalitet povećao, od 1. januara ove godine na snaguje stupio Zakon o izmenama i dopunama Zakona o radu, prema kom zaposlene ženeostvaruju pravo na porodiljsko odsustvo i odsustvo radi nege deteta za treće i svakonaredno novorođeno dete u ukupnom trajanju od dve godine. Zakonom o izmenama idopunama Zakona o finansijskoj podršci porodici sa decom, takođe od 1. januara ovegodine, uvodi se i roditeljski jednokratni dodatak za prvo dete od 20.000 dinara. U Srbiji drastično pada natalitet Po stopi nataliteta Srbija je na posljednjem mjestu u Europi. U Srbiji je 2008. rođeno 30 tisuća djece manje nego je potrebno za prirodnureprodukcijsku zamjenu stanovništva, a po stopi nataliteta ona je na posljednjem mjestu uEuropi, objavio je u ponedjeljak beogradski dnevnik "Večernje novosti", navevši podatkeministarstva socijalne politike.
    • Ističe se kako je broj djece po bračnom paru smanjen s 4,1 na 0,81 te da najcrnjeprognoze stručnjaka pokazuju kako će, nastavi li se tako, Srbi za 500 godina biološkiizumrijeti. Beogradski list prenosi ocjenu stručnjakinje za pitanja nataliteta prof. BiljaneSpasić, po kojoj zabrinjava podatak da je broj sklopljenih brakova u protekla dvadesetljeća za četvrtinu manji, te da trećina bračnih parova nema potomstvo, a trenutačnooko 800.000 građana traži pomoć liječnika kako bi postali roditelji. Istodobno, podatcipokazuju da se u Srbiji učini oko 200.000 pobačaja na godinu. "Već 2100. u središnjoj Srbiji bit će samo 2,1 milijun stanovnika, u Vojvodini800.000, a na Kosovu taj bi broj, po sadašnjem populacijskom trendu, bio čak 4,4milijuna. Dakle, u svojoj državi bit ćemo nacionalna manjina!", ističe Spasić. U zadnjih 17 godina Srbija je bez Kosova izgubila pola milijuna stanovnika,prenose "Večernje novosti" i navode tvrdnje stručnjaka Republičkog zavoda za statistikuda je po popisu 1991. u zemlji bilo nešto više od 7,8 milijuna stanovnika te da ih je danasnešto iznad 7,3 milijuna. Dodaje se kako zabrinjava činjenica brza pada broja stanovnika srpskenacionalnosti te se ističe da bi, radi pozitivna prirodnog prirasta, svaka obitelj trebalaimati barem četvero djece. Jedan od ciljeva strategija jeste i borba protiv neplodnosti gde stručnjaci predlažuda se mladim parovima koji nemajii decu omogući da barem dva puta imaju pravo nabesplatnu veštačku oplodnju. Sumorni podaci koji ukazuju na to da u Srbiji godišnje nestane oko 35.000stanovnika, odnosno upravo toliko Ijudi više umre nego što se rodi (podaci su bezKosmeta na kome je natalitet pozitivan), navelo je Ministarstvo rada i socijalne polilikeda sa stručnjacima iz raznih oblasti izrade nacrt strategije podsticanja rađanja. Fenomen negativnog priraštaja nije samo u našoj zemlji.Gotovo sve razvijenezemlje, odnosno 61 država, ima ovaj problem. Projekcija UN pokazuje da će u Evropi2050. živeti čak 80 miliona ljudi manje nego danas -navodi za „Blic" Predrag Petrović,šef Odseka za poslove finansijske podrške porodici sa decom u Ministarstvu rada isociijalne politike.
    • Kod ublažavanja ekonomske cene podizanja deteta predložili smo da se PDV skinena bebi opremu i hranu za decu do tri godine, kao i da žena za vreme trudničkog iporodiljskog bolovanja dobija sto odsto platu. Takođe smo predložili da za drugo, treće ičetvrto dete budu isplaćene jednokratne nadoknade, a ne kao dosad u 24 rate. U okviru usklađivanja rada i roditeljstva strategija predviđa otvaranje vrtića prifirmama, ali i širenje mreže lokacijskih i ekonomski lako dostupnih predškolskihustanova. U strategiji je predviđeno i otvaranje lako dostupnih servisa koji bi se baviličuvanjem dece, pogotovo tokom vikenda i u večernjim satima. Pedložili smo i pojačanu kontrolu insekcija kako bi se sprečila prikrivenadiskriminacija na poslu mladih žena koje imaju decu ili koje tek planiraju da postanumajke. Jedan od ciljeva strategija jeste i borba protiv neplodnosti gde stručnjaci predlažuda se mladim parovima koji nemajii decu omogući da barem dva puta imaju pravo nabesplatnu veštačku oplodnju. Videli ste da je dosad samo 1.000 parova imalo pravo na tako nešto, a mi tražimoda na besplatnu veštačku oplodnju imaju pravo svi parovi koji ne mogu da imaju decu. Strategija predviđa i obogaćivanje planova i programa osnovnih i srednjih školavezanih za populacionu edukaciju, a koja obuhvta obrazovanje o porodičnom stablu,ulozi brata, odnosno sestre, humanih odnosa među Ijudima, zdravom roditeljstvu,reproduktivnom zdravlju, o nacionalnoj i kulturološkoj svesti. Javno izjašnjavanje Nacrt strategije trebalo bi da prođe javnu raspravu kroz nekoliko ministarstava -zdravlja, finansija, prosvete, lokalne samouprave... kao i kroz nekoliko nevladinihorganizacijia. Na kraju će najverovatnije biti održan i okrugli sto no temu ove strategije. Tekst izmenjene i dopunjene strategije najverovatnije će do oktobra biti upućen nausvajanje u Vladi Srbije. Tek posle toga o njemu će se raspravljati i glasati u Skupštini. Ključni elementi strategije * Ublažavanje ekonomske cene podizanja deteta * Usklađivanje rada i roditeljstva * Snižava psihološke cene materinstva * Promocija reproduktivnog zdravlja adolescenata
    • * Borba protiv neplodnosti * Ka zdravom materinstvu * Populaciona edukacija * Aktivnije lokalne samouprave Napomena : U samoj strategiji kao rokovi za realizaciju ovih pravaca pominju se2007. i 2008. Kako tokom ove godine strategija tek treba da se usvoji, realno je očekivatida će njena realizacija početi tek naredne godine, a pojedini njeni pravci, kao što jeotvaranje vrtića pri firmama tek 2010 Naime, u Srbiji svake godine nestane jedan grad veličine Jagodine, a veliki krivacza slab natalitet su upravo abortusi. Da nije bilo ratova srbijanski Press tvrdi da bi bilo 20milijuna Srba. Za pet desetljeća kirurški je nestalo 14 milijuna Srba, te Srbijanci strahujuda bi se uskoro moglo ispuniti proročanstvo njihovog proroka iz Kremnina, MitraTarabića, koji je kazao da će doći vrijeme kad će svi Srbi moći stati pod jednu šljivu. Naime, prema statističkim podacima Srbija bilježi pad nataliteta još od 1992.godine, a samo tokom posljednjeg desetljeća izgubila je 260.000 stanovnika, prenosisarajevo-x. Ukoliko se nastavi pad nataliteta statističari predviđaju da će Srbija 2060. godineimati 1,5 milijuna stanovnika manje nego danas. Ista ta računica kaže da će tim tempomposljednji Srbin u Srbiji umrijeti 2225. godine. No, stručnjaci Centra za demografska istraživanja tvrde da nema mjesta za takvupaniku s obzirom da se u Srbiji svake godine rađa 30 tisuća ljudi više no što umire. Ipak,kako bi pospiješili natalitet u Srbiji je usvojena Strategija rehabilitacije rađanja, pomoćukoje se nadaju da će biti pospješen natalitet. Potpuno suprotno od mišljenja demografa ima magistar Biljana Spasić, profesorEkonomske škole u Kragujevcu i autor knjige „Zašto nestaju Srbi", koja je upozorila naalarmantno stanje u Srbiji. "Nije pitanje hoćemo li, nego kada ćemo potpuno nestati, a način na koji se bavimoovim problemom ukazuje na to da će posljednja godina opstanka Srba kao naroda doćiznatno ranije nego što očekujemo", istakla je Spasić za srbijanski Press online. Proseåan broj dece po jednoj porodici u Srbiji je 1,14.16
    • Opadanje broja dece koja se u Srbiji i Jugoslaviji raoeaju, odnosno opadanjenataliteta,17 ali i uoåljivo smanjenje prirodnog priraãtaja stanovniãtva od sredinepedesetih godina, takooee je jedan od elemenata koji je uslovio promene struktureporodice. 16 Sanja Ñopiñ, n. d., str. 20. 17 Broj æivorooeenih beba na hiljadu stanovnika na podruåju SRJ konstantno je upadu. Dok je 1950. godine odnos æivorooeenih na hiljadu stanovnika bio 29,5, 1998.godine bio je 12,1, Statistiåki godiãnjak Jugoslavije 2000, str. 57. Okolnost da se raoea manje dece nego ranije nije svojstvena samo za ovo podruåje.Stope fertiliteta u Jugoslaviji, uporeoeene sa stanjem u drugim zemljama Istoåne Evrope,bile su viãe samo u Albaniji i Makedoniji.18 Prirodni priraãtaj na 1.000 stanovnika ucentralnoj Srbiji od 1992. godine je negativan, kada je iznosio - 0,1, a 1997. - 1,8.Podatak da je na tom podruåju 1952. godine priraãtaj na hiljadu stanovnika bio 16,7svedoåi o znatnom smanjenju prirodnog priraãtaja. Stopa prirodnog priraãtaja uVojvodini je negativna od 1989. godine.19 Drugim reåima, viãe ljudi umire nego ãto ihse raoea. Ako se posmatra celokupno podruåje SRJ, odnosno Srbije i Crne Gore, prirodnipriraãtaj na 1.000 stanovnika godine 1997. bio je 1,8. Sve manji broj dece koji u proseku dolazi na jednu porodicu takooee se odraæavana nju, jer su porodice sa jednim detetom ili one u kojima ih uopãte nema, suãtinskidrugaåije u odnosu na porodice sa veñim brojem dece.20 Iz navedenog sledi da stanovniãtvo u Srbiji u globalu stari. Proseåna staroststanovniãtva u Srbiji sredinom 1948. godine je bila 29,05 godina (za muãkarce 28,13, aza æene 29,92), a sredinom 1997. godine 36,57 (za muãkarce 35,58, a za æene 37,54).21 U Beogradu je åak 16 odsto stanovnika starije od 60 godina.22 Posledice okolnostida stanovniãtvo u globalu stari jesu porast broja staraåkih domañinstava, te smanjenjebroja zakljuåenih brakova. Ako se porast staraåkih domañinstava dovede u vezu saåinjenicom da tu æene u proseku æive duæe od muãkaraca23, to bi za posledicu mogloimati i porast samaåkih domañinstava u starijoj populaciji stanovniãtva, posebno onih ukojima æene æive same. Briga o ostarelim roditeljima predstavlja joã jedan åinilac, kojidodatno utiåe na porodicu.
    • 18 Godine 1990, po jednoj æeni u proseku je rooeeno 2,1, a 1996-1997. godine, 1,7æivorooeene dece. The World`s Women 2000, Trends and Statistics, str. 35. 19 Demografska statistika 1997, str. 58 i 59. 20 Viãe videti: M. Miterauer, n. d., str. 329 - 330. 21 Demografska statistika 1997, str. 31. 22 Jelena Cerovina, “Deca su najugroæenija”, Politika, 9. mart, 2002. godina. 23 Na podruåju centralne Srbije i Vojvodine devedesetih godina poveñan jeprocenat udovaca i udovica u ukupnom stanovniãtvu. Poslednjim popisom na tompodruåju registrovano je oko 540.000 udovica i oko 150.000 udovaca. U ukupnomæenskom stanovniãtvu starijem od 15 godina, svaka ãesta, sedma æena je udovica. Takav raskorak je naglaãeniji na seoskom podruåju, nego u gradu. B. Radivojãa,“Epidemija odloæenih brakova”, Politika, 5. 11 2003. godina. 24 Demografska statistika 1997, str. 30. Podaci se odnose za period 1952-1954. i1990-1992. godinu. Nemamo nacionalnu strategiju, i to nam se sveti, ka`u stru~waci za demografiju.Mladi se pravdaju da sve te`e osnivaju porodicu jer im materijalne prilike to nedozvoqavaju. Bra~ni parovi se zadr`avaju na jednom, eventualno dvoje dece.Zabriwavaju}i je broj prekida trudno}e, a za to vreme nestaju ~itava sela. Nemamopodmladak koji bi popravio sliku vreme{nog naroda... @ivot je skup, ali mnogo jeskupqe kada ga nema. Odgovore na pitawe {ta nam je ~initi potra`ili smo od stru~waka, qudi dobre voqe,predstavnika verskih zajednica... Glasnik Antropološkog društva Jugoslavije 2006, br. 41, str. 33-43 Politika obnavljanja stanovništva u Srbiji - stanje i tendencije razvoja, načela,ciljevi, mere Živković Milovan Beogradska poslovna škola Sažetak Natalitet, koji se spustio ispod nivoa nužnog za obnavljanje generacija, a većgodinama je tako nizak na većem području Srbije i velikom delu industrijalizovanog
    • sveta, postavlja pred nauku i politiku mnoga pitanja. Ta pitanja se tiču, pre svega, samogfenomena nedovoljnog rađanja, njegove pojave i varijacija, mogućih uzroka i činioca kojiga perpetuiraju eventualnog trajanja i posledica, mogućnosti da se natalitet rehabilituje ipodigne do mere nužne za prostu reprodukciju, kao i odgovarajućih mera i politike. Ukrajnjoj instanci, sva se ova pitanja svode na jedno: da li je nedovoljno rađanje istorijskaneminovnost koja se ne može izbeći ili je izazov društvu i civilizaciji s kojima se moramosučeliti. O ovom krupnom problemu Srbije nije dovoljno samo pisati, diskutovati,upozoravati već je nužno i nešto konkretno uraditi. Zato predlažem da se sa ovognaučnog skupa pošalje jedan ozbiljan signal Vladi Republike Srbije, kako bi onapredložila Skupštini novu Rezoluciju o stanovništvu Srbije koja bi sadržavala poznatemere za porast nataliteta, npr.: *Mogle bi se predvideti razne povlastice za roditelje(posebno majke) trećeg, četvrtog i..n-tog deteta). *Mogle bi se predvideti razne (ipovećane) materijalne stimulacije za treće, četvrto... dete. *Država bi morala da stvoritakav ekonomski ambijent da roditelji trećeg, četvrtog... deteta ne strepe za egzistenciju,stan. *Mogle bi se proučiti mere Švedske Vlade i nekih drugih nordijskih i evropskihzemalja koje ovaj problem uspešno rešavaju, pa ih ugraditi u tu novu Rezoluciju. Natalitet u zemljama Evropske unije u postojanom padu već decenijama Uz nekoliko izuzetaka, natalitet širom Evropske unije je u postojanom padu većdecenijama. Ekonomisti upozoravaju na posledice - sve manju radnu snagu i sve većuostarelu populaciju. Profesor univerziteta u Francuskoj, Natali Martinier, je rodila sina Fransoa pre šestmeseci i od tada je na trudničkom bolovanju i godišnjem odmoru. U septembru će sevratiti na posao na univerzitetu u gradu Limožu i voziti se četiri dana nedeljno vozom,350 kilometara od Pariza do posla. "Mislim da nije lako podizati dete i raditi na primer u Nemačkoj. U Francuskoj jelakše, jer imamo sistem sa prilično prihvatljivim dečjim vrtićima ili ženama za čuvanjedece. U oba slučaja dobijate za to pomoć od vlade." S obzirom da žene rađaju prosečno dvoje dece, Francuska ima najviši natalitet u 27-članoj Evropskoj uniji. Razlog tome je, kažu stručnjaci, višedecenijska politikapodsticanja nataliteta koja obuvhata jeftinu zdravstvenu negu, pristupačno i jeftinočuvanje dece, poreske olakšice i velikodušno porodiljsko bolovanje.
    • Jedna od korisnica tih olakšica je 39-godišnja Mari Kler King, Amerikanka i majkatroje dece, koja živi u Francuskoj skoro dvadeset godina. Beneficije materinstva uFrancuskoj, kaže ona daleko su bolje od onih koje imaju njene prijateljice u SjedinjenimDržavama. Međutim, Francuska je izuzetak u Evropi. Nordijske zemlje, poput Norveške iDanske takođe subvencionišu dečju negu i odsustvo za roditelje, dajući prednostporodicama u kojima roditelji rade. Ali majke u mnogim drugim evropskim zemljamaimaju teškoće da usklade obaveze prema deci i poslu. Demograf na univerzitetu Bokoni,u Milanu, Frančesko Bilari, kaže da Francuska ima drugačiju politiku za zaposlenemajke. "Politika koja ne funkcioniše je politika zasnovana na tradicionalnim gledištima oporodici, koja nastoji da odvoji majke od tržišta rada – na primer davanjem male novčanenadoknade za ostanak kod kuće i brigu o deci." 2005. godine izvršna grana Evropske unije, upozorila je da bi stopa nataliteta moglada nanese štetu ekonomiji u regionu, životnom standardu i odnosima između generacija upredstojećim godinama. Šef odseka za socijalnu politiku Organizacije za ekonomskusaradnju i razvoj, Mark Pierson se slaže: "Pad populacije nameće troškove. Jasno je da će Evropa morati da se nosi sa njima.Ništa se ne može učiniti da se izbegne manjak radne snage u velikom broju zemalja." Evropske vlade sada se suočavaju sa tom realnošću. Nemačka je zemlja sa najnižimnatalitetom u Evropskoj uniji, ali ministarka za porodična pitanja Ursula fon de Lejen –inače majka sedmoro dece – zalaže se da natalitet bude prioritetan. Vlada je sastavila planza povećanje broja dečjih vrtića i donela zakon koji predviđa dodatne poreske olakšice zaporodice. U međuvremenu, Italija i Španija su među nekoliko Evropskih zemalja koje nudenovčane bonuse kako bi ohrabrili majke da imaju više dece. Međutim, stručnjaci poputMarka Pirsona, iz OECD-a, veruju da plaćanje roditeljima da imaju više dece možda nijenajbolja politika. "Davanje novca kao inicijative za roditelje da imaju više dece je od marginalnogznačaja. To nije efikasni način za podsticanje nataliteta. Najbolji način za podsticanježena da imaju više dece je pomoć da rade više."
    • Francuske beneficije, uključujući poreske olakšice i pomoć u čuvanju, navele suMari Kler King da ima više dece. Ona je čak napustila posao na tri godine kad je rodilatrećeg sina – dobivši garanciju da će moći da se vrati na na posao sa istom platom. "Na mom poslu su puni razumevanja i shvataju da ako imate decu to ne znači da stenekompetentni. Nisu me kaznili onemogućavanjem napredovanja u karijeri, kako sammislila da bi moglo da se desi." Mari Kler King je ipak odlučila da napusti posao, živi u Parizu i pokuša da ispunijoš jedan san - da postane književnica. Godišnje se u Srbiji uradi oko 200.000 abortusa. Tako je od Drugog svetskog ratado danas ubijeno više od deset miliona ljudi. Najpesimističkije prognoze stručnjaka su još konkretnije - ako se ovako nastavi,Srbi će za 500 godina i biološki izumreti. Na svaki brak u Srbiji dolazi 0,88 posto dece. ( Drugim rečima, Srbi umiru i ako se, ne daj bože, ovako nastavi već 2100. godine,u centralnoj Srbiji biće 2.100.000 stanovnika, Vojvodini 800.000, dok bi na Kosovu iMetohiji taj broj, prema sadašnjem populacionom trendu, bio čak 4,4 miliona) Dakle u svojoj državi bićemo nacionalna manjina. Resenja koja se naziru: -Da se sto pre uhvatimo u koštac sa „belom kugom" što će koštati nas - kao narod ikao državu. -Problem "bele kuge" ne rešava se samo poboljšanjem životnog standarda. Vecresenjem problema ljudskog egoizma. Naime, vrlo često roditelji se ne odlučuju narađanje iz čisto sebičnih razloga, ne želeći da poremete svoj konformizam. Rađanje ipodizanje dece predstavlja - žrtvu, na koju je savremeni čovek sve manje spreman. -Da se stvore uslovi za uravnoteženje težnji savremene žene za karijerom imaterinstvom. Da se radi na prevenciji abortusa kod omladine. Samo u Srbiji devojčicasa 16 godina može da se opredeli za abortus bez saglasnosti roditelja... Povrh svega Srbija je u proteklom veku u ratovima izgubila više od četiri milionaljudskih života. A stručnjaci i borci protiv abortusa izračunali su da su čedomorstvom odDrugog svetskog rata naovamo "ubijene tri Srbije".