Verslaving

966 views
686 views

Published on

Published in: Education
0 Comments
0 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total views
966
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
17
Actions
Shares
0
Downloads
12
Comments
0
Likes
0
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

Verslaving

  1. 1. Over verslaving… Dr. Gerbert Bakx
  2. 2. Identiteitsconstructie
  3. 3. Identiteitsconstructie Aan de buitenwereld getoond imago (rookgordijn) (slimme, lieve jongen) om erkenning te verkrijgen (valse eigenwaarde) Meester Hakuin Denk-, voel- en gedragspatronen om te voldoen aan de regels (bv. veel slimmer of liever zijn dan de anderen…) Regels, verwachtingen, geboden, verboden van anderen (bv. je moet slim/lief zijn…) Negatief geloof: zelfafwijzing o.i.v. afwijzing (opvoeding) door anderen (bv. ik ben zwak, stom, waardeloos, schuldig…) Natuurlijke staat Metapatroon: controle Bij falen –> bevestiging negatieve geloof Geslaagd ego: voldoet aan eisen en verwachtingen -> leidt tot ‘goed voelen’ Falend (neurotisch) ego: voldoet niet aan eisen en verwachtingen, -> leidt tot ‘slecht voelen’ Vaak onmogelijke regels: - nooit fouten maken - nooit controle verliezen - gevoelens zijn verkeerd - gelukkig zijn is egoïstisch - vrouwelijk zijn is verkeerd oorzaak van angst en stress Bij kinderen: - onvoldoende erkenning (genegeerd, misbruikt, mishandeld) = training in zelfafwijzing - parentificatie - instrumentalisatie
  4. 4. Structuur van stress en depressie
  5. 5. Structuur van depressie Feitelijkheid: Aanleiding Gebeurtenis Realiteitsprincipe Negatief zelfbeeld Pessimisme, cynisme: => negatieve ervaring De mens is een evolutionaire zwartkijker! Sombere stemming Automatische gedachten Onze hersenen zijn verantwoordelijk voor 2% van ons lichaamsgewicht, maar voor 20% van ons metabolisme! Stress- Lijden Burnout - Emotionele uitputting Verslaving Depressie Suïcide
  6. 6. Automatische gedachten bij mensen met een depressie 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. Iedereen is tegen mij. Ik ben slecht. Ik doe nooit iets goed. Niemand begrijpt mij. Ik heb anderen teleurgesteld. Ik kan het niet meer aan. Ik wou dat ik een beter mens was. Ik ben zo’n slappeling. Mijn leven loopt niet zoals ik het wil. 10. Ik val mezelf zo tegen. 11. Niets geeft me nog een goed gevoel. 12. Ik kan hier niet meer tegen. 13. Ik kan niet op gang komen. 14. Er is iets mis met me. 15. Ik wou dat ik ergens anders was. 16. Ik krijg de dingen niet op een rijtje. 17. Ik haat mezelf. 18. Ik ben waardeloos. 19. Ik wou dat ik kon verdwijnen.
  7. 7. Automatische gedachten bij mensen met een depressie 20. 21. 22. 23. 24. 25. 26. 27. 28. 29. 30. Wat is er toch met me aan de hand? Ik ben een verliezer. Mijn leven is een pijnhoop. Ik ben een mislukkeling. Ik zal nooit succes hebben. Ik voel me zo machteloos. Er moet iets veranderen. Er is vast iets mis met me. Mijn toekomst stelt niets voor. Het is het niet waard. Ik kan nooit iets afmaken. Bewerking van: Automatic Thoughts Questionnaire ©1980, Philip C. Kendall and Steven D. Hollon.
  8. 8. Martin Seligman
  9. 9. Martin Seligman • Experiment met dieren: normale, gezonde honden gaan zich in bepaalde omstandigheden ‘depressief’ gedragen • Depressie is dus geen ziekte (geen biologisch proces) maar een (aangeboren) gedragspatroon als reactie op bepaalde omstandigheden waarin het idee van machteloosheid aanwezig is. • Er zijn wel biologische gevolgen… • Depressie is een reactiepatroon zoals lachen, huilen, angst, kwaadheid, verliefdheid of seksuele opwinding… • De BRON van depressie en lijden bevindt zich in ons! • Waarom reageert iemand zo? Omdat hij (nog) niet begrepen heeft dat hij ook anders had kunnen reageren!
  10. 10. Martin Seligman • Seligman: depressie is ‘learned helplessness’ • een depressief gedragspatroon is het gevolg van het idee van • machteloosheid, • hopeloosheid, • geen keuze, • gevangen zijn. • => zelfs als men niet ‘echt’ gevangen is!!! • => mede in stand gehouden en zelfs gestimuleerd door een maatschappelijk en (pseudo-)wetenschappelijk discours over zwakte, kwetsbaarheid, onmacht, slachtoffer-zijn, het gewicht van het verleden, wonden, littekens, trauma’s… • Een psychologie die de psyche en de vrijheid van de mens wegpsychologiseert. Een antropologie en een wetenschap die de ‘dood van de mens’ inluiden …
  11. 11. Antidepressiva Studie van Prof. Kirsch van de University of Hull: Initial Severity and Antidepressants Benefits: A Meta-Analysis of Data Submitted to the FDA, PLoS Medicine, February 2008. • “The difference in improvement between patients taking placebos and patients taking antidepressants is not very great. This means that depressed people can improve without chemical treatments. Given these results, there seems little reason to prescribe antidepressants to any but the most severely depressed patients unless alternative treatments have failed to provide benefit. This study raises serious issues that need to be addessed surrounding drug licensing and how drug trial data is reported.”
  12. 12. Antidepressiva Turner EH et al. 2007. Selective publication of antidepressant trials and its influence on apparent efficacy. New England Journal of Medicine. 358: 252-260. • “De farmaceutische industrie heeft de medische wereld bewust misleid en heeft doen geloven dat antidepressiva werken: bijna alle studies die een gunstig resultaat toonden werden gepubliceerd tegen bijna geen van de studies met een ongunstig resultaat.” • “Bovendien tonen ‘positieve’ studies maar weinig voordeel: 40% van de personen werd beter met een placebo (neppil), tegen 60% met een antidepressivum.” • “Toch horen antidepressiva tot de meest verkochte geneesmiddelen: 263 miljoen dagdosissen in 2009 (gegevens van het RIZIV)”
  13. 13. Afhankelijkheid / Verslaving
  14. 14. Bronnen van welzijn en onwelzijn De zelfafwijzing (het negatieve geloof) is een lege gedachte die werkelijkheid en energie krijgt door het verzet ertegen Bron van onwelzijn (angst, stress, ‘slecht voelen’, lijden…) Borderline - Depressie Zelfdoding Verslaving De identiteitsconstructie is een beschermend omhulsel (facade, schuilkelder, jas, paraplu, kartonnen doos…) Verslaving is een poging aan het onwelzijn te ontsnappen … …maar het ‘middel’ onderhoudt en versterkt juist het probleem (d.i. het negatieve geloof ) Echte bevrijding: doorzien van de tragische vergissing! Bron van welzijn Verslaving of depressie kan niet ‘doorbroken’ worden aan de kant van het gedrag, maar moet opgelost worden aan de kant van het negatieve geloof (zelfafwijzing, schuldgevoel..) De illusie van het tekortschieten wordt tot realiteit verheven door ervoor weg te lopen. Het negatieve geloof verliest zijn kracht door niet meer weg te lopen! ‘Het is moeilijk mensen te bevrijden van ketens die zij vereren.’ Voltaire Eten, niet-eten Illegale drugs Geneesmiddelen Relatie(s) Seks Carrière Kinderen Therapie Meditatie Bezittingen Status, roem …
  15. 15. Dynamiek van afhankelijkheid Beter voelen Gebruik van ‘middel’ (verliefdheid, seks, relatie, therapie, eten, nieteten, drugs, kopen, gokken, reizen, snoepen …) Onvrede, slecht voelen… vb. (angst voor) (zelf)afwijzing vb. saai en beperkt leven, de ‘leegte’… Het (tijdelijk, kunstmatig) ‘minder slecht voelen’ wordt toegeschreven aan het middel
  16. 16. Dynamiek van afhankelijkheid Welbevinden Niet-verslaafd Begin van verslaving op een ‘moeilijk’ moment Verslaving Verslavingsgedrag kan herkend worden aan de angst, de dwangmatigheid, de onvrijheid (‘nodig hebben’) en (vooral) de ontwenningsverschijnselen Verschil met iets dat men graag en eventueel veel doet om het plezier van het doen zelf! Tijd
  17. 17. Liefde of relatieverslaving…? Synergie 5. 1. Symbiose Toenadering 4. 2. Differentiatie 3. Exploratie Rebound-relaties => relatieverslaving…
  18. 18. Seksverslaving • Seksverslaving gaat niet over seks maar over de barst in het imago, over identiteit, over existentiële leegte! • Opwinding als ontsnapping uit emotionele leegte, eenzaamheid en een minderwaardigheidsgevoel • Achteraf: schaamte, schuldgevoel, meer emotionele leegte, meer negatief geloof en zelfafwijzing… • De som van twee problemen is geen oplossing…
  19. 19. Eetverslaving • Eten is gemakkelijke troost voor onvrede met het leven, machteloosheid en zelfverwijt: ‘ik ben stom en het zal me nooit lukken om het goed te doen’ • Achteraf: schaamte, schuldgevoel, meer zelfafwijzing, meer onvrede… meer eten! • ‘Gevecht’ leidt tot verslavingsstress die tijdelijk opgelost wordt door… eten! • Lichaamsvet kan een beschermend omhulsel zijn, maar leidt tot bijkomende schaamte en schuldgevoel (wat je in je mond stopt, is je toekomstig lichaam) • Dwangmatigheid: eten om te ontsnappen aan de stress over het niet mogen eten… • Een dieet neemt de basisoorzaak niet weg!
  20. 20. Anorexia – niet-eetverslaving • Niet-eten als troost voor onvrede met het leven, machteloosheid en zelfverwijt: ‘ik ben stom en het zal me nooit lukken om het goed te doen’ • Controle en prestatie: ‘Gewicht verliezen is het enige waar ik heel goed in ben!’ • Achteraf: schaamte, schuldgevoel, meer zelfafwijzing… • ‘Gevecht’ leidt tot verslavingsstress die tijdelijk opgelost wordt door… niet-eten! • Dwangmatigheid: niet-eten leidt tot ontsnapping aan de stress… • Gewicht verliezen neemt de basisoorzaak, de onvrede en de leegte, niet weg!
  21. 21. Alcoholverslaving • Makkelijkst beschikbaar middel (naast eten en roken), diverse graden van gebruik: • Af en toe ‘doorzakken’, bedrinken i.p.v. bezinnen • Sporadische drinkers, weekenddrinkers, sociale drinkers, ‘iets te vieren’-drinkers • Dagelijkse drinkers: gewoonte • Banalisatie: ‘een biertje’, ‘een wijntje’, een ‘flesje’ • Verslaving: ontsnappen uit onvrede, saaiheid, verveling, gevoel ‘de boot gemist te hebben’… (of de afwijzing van deze gevoelens) • Verslavingsstress: zelfafwijzing wegens het drinken wordt ‘opgelost’ door drinken… • Vaak sociaal begin met ‘(her)val’ bij een onverwachte levensmoeilijkheid
  22. 22. Rookverslaving • Meest eigenaardige ‘verslaving’ wegens de afwezigheid van roes! • Illusie: roken voor concentratie, ontspanning, stress, verveling… elk effect! • Sociaal begin, banalisatie: ‘mijn sigaretje’ • Alleen verlossing van ontwenningsstress en dwanggedachten als gevolg van roken! • Roken is alleen fijn als er ontwenningsstress is! • Men raakt niet verslaafd omdat roken fijn is, roken is alleen maar fijn omdat men verslaafd is! (Geldt ook voor heroïne, cocaïne) • Enig reële effect: verlossing van dwanggedachte! • Bovendien: zelfafwijzing wegens het idiote gedrag
  23. 23. Rookverslaving • Enig voordeel = tijdelijke vermindering van het ongemak van de dervingsverschijnselen • Eens je dat doorhebt kan je dus beter stoppen!!! • Angst voor niet-stoppen: steeds meer fysieke nadelen, ziekte, kanker, dood • Angst voor niet-lukken van het stoppen: nog meer zelfafwijzing • Angst voor het wél lukken: een saai, grauw en troosteloos leven
  24. 24. Geneesmiddelenverslaving • Er is alleen sprake van verslaving als de geneesmiddelen zelf de oorzaak zijn van de kwaal waarvoor ze worden ingenomen • Medicijnen bij neurotische problemen als stress, somberheid, burn-out, slapeloosheid, rusteloosheid, nervositeit, paniekaanvallen, fobieën en angsten leiden bijna altijd tot een zekere mate van verslaving omdat ze het negatieve geloof versterken! • Geen roes maar onderdrukken van onwelzijn • Angst voor (bijwerkingen) van het middel en angst voor het leven zonder het middel => schuldgevoelens
  25. 25. Workaholics - Helpaholics • Mensen die zich niet goed voelen en zich beter voelen als ze ‘iets doen voor de ander’ Het zijn neurotische redders. Vaak dienstverlenende beroepen. • Het feit dat ze de ander nodig hebben om zich goed te voelen, versterkt het negatieve geloof dat ze niet goed genoeg zijn zoals ze zijn.
  26. 26. Andere verslavingen • Verslaving = barst in het imago + ‘oplossing’ + bijkomend schuldgevoel/probleem • Geen verslaving zonder onvrede, schuldgevoel of zelfafwijzing! • Mode, make-up, esthetische chirurgie • TV, internet, computerspelletjes • Consumptie, kopen • Gokken • Sport, reizen • Kunstverzamelen • Comfort, gemakkelijk amusement… (iedereen?) • …
  27. 27. Uit de verslaving
  28. 28. Einde van lijden en verslaving Bewustzijn Het bewustzijn is de ruimte waarin het denken zich voordoet. In het bewustzijn zijn er geen wonden, kwetsuren… De geest is onvatbaar als de ruimte, als een spiegel… (Oordeelvrij bewustzijn, ziel, waarnemer, getuige…) De les van verliefd zijn: ervaring van diep, woordeloos geluk… WOW! In die ervaring: geen oordelen, geen (zelf)afwijzing… Natuurlijke bron van geluk! De les van de ontgoocheling: de pijn is de pijn van de eigen afwijzing (schaamte, schuldgevoel) De geest heeft neiging zich te identificeren met en zich te ‘verliezen’ in gedachten, oordelen, (zelf)afwijzing… Einde van lijden en verslavingsdenken: desidentificatie, wakker worden uit behoeftigheid, je bent geen slaaf … Stroom van waarnemingen, gedachten, mentale processen, gevoelens… Oordelen, (zelf)afwijzing (schuldgevoel)… ‘Identiteit’, ‘zelfbeeld’ ‘Natuurlijke’ bron van ‘ongeluk’!
  29. 29. Ervaar en leer! • De bron van alle lijden is de als kind aangeleerde zelfafwijzing. • Een kind wil altijd méér dan ouders kunnen geven! • Cfr. idee van erfzonde… • De pijn (‘verdriet’) bij het eindigen van een relatie is niet het ‘verraad’ of de ‘leugen’ van de ander maar is de pijn van de zelfafwijzing. • Zelfafwijzing is een automatisch, mindless beschermingsmechanisme tegen de pijn van afwijzing door anderen. De inferieure positie wordt een identiteit. • Ervaringen van lijden en ‘gekwetst worden’ zijn een wake-up call en een training in mindfulness…
  30. 30. Ervaar en leer! • Men is alleen maar ‘gekwetst’ omdat men denkt dat de ander gelijk heeft en men waardeloos is. • Lijden en ‘gekwetst worden’ is een vergissing: het is de mindless zelfafwijzing, de vervreemding van de natuurlijke, interne bron van gelukkig-zijn! • Als men wegloopt (door bv. snel ‘leuke’ dingen te gaan doen of therapie of geneesmiddelen te gebruiken), mist men de les… • De les van verslaving: uitvergroting, inzicht en mogelijkheid tot bevrijding van dit patroon • De les van verliefdheid: de interne bron van geluk! (essentie van meditatie en mindfulness)
  31. 31. Ervaar en leer! • De oplossing van een aangeleerd negatief geloof is niet een aangeleerd positief geloof… • De oplossing van een nachtmerrie is niet een fijne droom hebben… het is wakker worden! • Geef jezelf de aanvaarding die je als kind niet gekregen hebt… • Je bent goed genoeg zoals je bent… • Je bent waardevol genoeg om een beter leven te hebben • Je hoeft niet geheeld te worden. Niets kan je heler maken dan je al bent. • Eckhart Tolle: je lijdt tot je begrepen hebt dat lijden niet nodig is.
  32. 32. Ervaar en leer! • Zelfwaardering: overtuiging van je waardevolheid als persoon, ongeacht wat je doet en ongeacht wat anderen zeggen of doen. Al wat leeft en al wat er is, is intrinsiek waardevol. • Zelfvertrouwen: vertrouwen in het leven in jezelf dat je in alle omstandigheden de mogelijkheid geeft om op een volwassen, intelligente en waardige manier te reageren. • Je bent geen slaaf, je bent een meester! • Je bent een vrij mens. Je hebt de keuze tussen het plezier van te gebruiken en het plezier van niet te gebruiken.
  33. 33. Einde van verslaving Traditionele methode: alleen gericht op gedrag • Alleen stoppen met (‘strijden tegen’) verslavingsgedrag terwijl het verslavingsmechanisme blijft omdat het negatieve geloof blijft. • Het geloof in verslaving als een ziekte die met bepaalde methoden of behandelingen genezen kan worden leidt onvermijdelijk tot mislukking! • Leidt tot allerlei ‘pogingen’ en ‘behandelingen’ gevolgd door drogredenen om opnieuw te beginnen (bv. angst voor gewichtstoename) • Gevolg: mislukken van allerlei medische of andere ‘methoden’ of ‘behandelingen’ en opnamen in klinieken
  34. 34. Einde van verslaving • De sleutel ligt niet onder de lantaarnpaal van de geneeskunde… • Verbieden, wilskracht, ‘strijden’, ‘vechten’: dit is kindertaal die het verlangen naar het ‘gevaarlijke’ middel bevestigt en onderhoudt • Verboden leiden tot obsessie! • Leidt tot méér egoschade: het ‘proberen’ gevolgd door ‘mislukken’ of ‘hervallen’ versterkt immers de boodschap dat men echt zwak is en niet zonder het middel kan! • Ook het ‘afwegen’ van vermeende voor- en nadelen onderhoudt het idee dat er voordelen zijn • Ook failliet van de ‘war on drugs’! • Jezelf zielig vinden => versterkt negatieve geloof
  35. 35. Einde van verslaving Nieuwe methode: gericht op negatieve geloof • 1. Principieel: doorzien van het verslavingsmechanisme als ‘oplossing’ voor het negatieve geloof en van de zelfafwijzing daarover • Negatieve geloof is tragische vergissing • Ontleent belangrijkheid en energie (wordt gevoel) door de pogingen het te ontlopen! • Inzien van illusie van identiteit als geheel van automatische zelfafwijzende patronen • Identiteit = schuilkelder, jas, paraplu, kartonnen doos… = beknelling • Je bent niet ziek, je bent ongelukkig… • Je bent geen slaaf, je bent een meester! • Je bent een vrij mens, je hebt keuze.
  36. 36. Einde van verslaving Nieuwe methode: gericht op negatieve geloof • 2. Praktisch: herkennen en aanvaarden van oude automatismen: geen verder verzet of energie • Zelfmededogen behoort tot de Boeddhistische psychologie en de mindfulness-praktijk. Verandering ontstaat door aanvaarding, niet door weerstand. Om vredevol en liefdevol te handelen (bv. gezonder eten) moet men goed voor zichzelf zorgen. • Ontspannen in, glimlachen naar automatische gedachten: gedachten zijn alleen maar verschijnselen • Aanvankelijk leeg en zonder kracht • Worden gevoel door de energie van het verzet
  37. 37. Einde van verslaving Nieuwe methode: gericht op negatieve geloof • Stop de verslaving in je hoofd alvorens te stoppen met gebruiken! (‘Ik ben geen slaaf!’) • Stoppen is gemakkelijk: iedereen kan het! • Enige motivatie: jezelf niet langer afwijzen en jezelf een beter leven gunnen! • Inzicht: geen enkele verslaving heeft voordelen • Geen frustratie over het missen van iets fijns • Bijgevolg geen behoefte aan surrogaten! • In tegendeel: toegenomen zelfwaardering en zelfvertrouwen geeft kracht om ook andere gedragingen te veranderen, bv. gewichtsverlies
  38. 38. Einde van verslaving • Verslaving wijst op een verlangen naar welzijn • Je bent niet ziek, je bent eenzaam, ongelukkig… • Verslaving is een weigering op te geven en zich neer te leggen bij een middelmatig bestaan! • Verslaving is op de eerste plaats een oplossing, het zich vastklampen aan een strohalm • Het bewijst dat je jezelf en het leven nog de moeite waard vindt! • Gebruik de energie van de verslavingsellende om het negatieve geloof te ontkrachten!
  39. 39. Einde van verslaving • Glimlach: het negatieve geloof was maar een (aangeleerde) illusie! • Het werd in stand gehouden door de pogingen het te doen verdwijnen. • Spreek het diepste gevoel van zelfverachting hardop uit (‘ik ben stom, slap, slecht, egoïstisch, waardeloos…’) en stel vast: het is niet waar! • Zodra het negatieve geloof openlijk en hardop wordt uitgesproken, verliest de illusie zijn schijn van werkelijkheid! • Zodra je ophoudt met verzet en weglopen, valt de illusie in duigen! • Kom uit de schuilkelder: er is geen gevaar! Het enige probleem is de schuilkelder zelf!
  40. 40. Einde van verslaving • Moeilijkste gevallen: als de betrokkene geen enkel ander plezier in zijn leven kan benoemen • Niemand wil een ‘laatste plezier’ opgeven! • Einde van de verslaving is geen oorlog aan het plezier! • Wel: méér mogelijkheden van plezier, hoger plezier: affectief, intellectueel, spiritueel…
  41. 41. Einde van verslaving • Automatisch afweerpatroon: ‘zo eenvoudig kan het toch niet zijn!’ • => Zo eenvoudig is het wél! • Tragikomische mythologie: de ‘vijand’, het ‘gevaarlijke monster’ blijkt krachteloos zodra je je omkeert en hem recht in de ogen kijkt. Zijn ‘macht’ berustte alleen op jouw angst! • Vergelijk: een ‘belediging’ is alleen een belediging als je ze gelooft • Onder het negatieve geloof zit de natuurlijke staat! Je bent goed genoeg, je bent al heel! De slang waar je bang voor was, is een dorre tak! Onder de schaamte is er de vreugde! • De natuurlijke bron van geluk!
  42. 42. Einde van verslaving • De verslaving is begonnen op een negatief moment en kan alleen eindigen bij een positief moment! • Maak contact met en ontwikkel het verlangen naar welzijn: ‘ik aanvaard mezelf en creëer vrede in mijn geest en in mijn hart.’ • Voed je bewustzijn met je natuurlijke staat van geluk: zie de zon vandaag in plaats van de regen van gisteren of van morgen. • Voed je bewustzijn: je bent goed genoeg, je bent een beter leven waard! • Enige motivatie: omdat het heerlijk is om vrij te zijn van verslaving!
  43. 43. Angsten • Angst voor de toekomst: men kan zich moeilijk voorstellen dat de tijdelijke moeilijkheid van nu niet altijd zal blijven duren • Angst voor mislukken: als het niet lukt, zal ik mij nog waardelozer en slechter voelen • Angst voor lukken: • De verslaving was een ‘identiteit’, een beschermende constructie rond het negatieve geloof. Wie ben ik zonder dit identiteitsbouwsel? • Als het wel lukt, zal het leven troosteloos en saai zijn en zal ik voor altijd iets fijns missen (=> het was helemaal niet fijn, alleen wat minder ellendig!) • De illusie van een middel ‘om je goed te voelen’ => deed je in feite nog slechter voelen!
  44. 44. De ‘moeilijke’ momenten • Accepteer ‘moeilijke momenten’ als laatste stuiptrekkingen van een verslaafd verleden, een herinnering van heel korte duur • Wees bewust en aanvaard dat je verslaafd was. • Het zijn momenten om bewust te worden dat je nu gelukkig van de verslaving af bent! Je bent geen slaaf meer, je bent nu een meester! • Omarm ‘moeilijke momenten’ als uitdagingen om je nieuwe levenskunst te bevestigen! • Valkuil: jezelf even verwennen omdat je het zo moeilijk hebt en een ‘pleziertje’ verdiend hebt… • Dat is als een mug op je voorhoofd doodslaan met een baksteen!
  45. 45. Omgaan met een verslaafde… • Zeker niet: schuldgevoelens geven (doe het dan voor mij of voor de kinderen…) • Daardoor zal betrokkene zich nog slechter voelen en mogelijk nog meer gaan gebruiken…! • Geen betuttelend gedrag (flessen verbergen…) • Wel: ik hou van je en ik beschouw je als een volwassen en vrij persoon die verantwoordelijk is voor zijn eigen gedrag. Niemand dwingt je. • Ook: hoe houd ik dit gedrag mee in stand? • Als uw gedrag verandert, zal de ander ook moeten veranderen! (cfr. dans) • Confronteer met concrete gevolgen i.p.v. met zeuren maar impliciete instemming…

×