ιστορια γυμνασιου βιβλιο καθηγητη
Upcoming SlideShare
Loading in...5
×
 

ιστορια γυμνασιου βιβλιο καθηγητη

on

  • 8,473 views

 

Statistics

Views

Total Views
8,473
Views on SlideShare
8,464
Embed Views
9

Actions

Likes
1
Downloads
44
Comments
0

2 Embeds 9

http://atsapos.blogspot.gr 7
http://atsapos.blogspot.com 2

Accessibility

Categories

Upload Details

Uploaded via as Adobe PDF

Usage Rights

© All Rights Reserved

Report content

Flagged as inappropriate Flag as inappropriate
Flag as inappropriate

Select your reason for flagging this presentation as inappropriate.

Cancel
  • Full Name Full Name Comment goes here.
    Are you sure you want to
    Your message goes here
    Processing…
Post Comment
Edit your comment

ιστορια γυμνασιου βιβλιο καθηγητη ιστορια γυμνασιου βιβλιο καθηγητη Document Transcript

  • ΥΠΕΠΘ / ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΤΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΣ» Γ’ ΚΟΙΝΟΤΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΣΤΗΡΙΞΗΣ ΕΡΓO ΣΥΓΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΟΥΜΕΝO ΚΑΤΑ 80% ΑΠΟ ΤΟ ΕΚΤ ΚΑΙ ΚΑΤΑ 20% ΑΠΟ ΕΘΝΙΚΟΥΣ ΠΟΡΟΥΣ«Ολοκληρωμένη Αξιοποίηση των Τ.Π.Ε. στην Εκπαιδευτική Διαδικασία» ΙΣΤΟΡΙΑ Α’ - Γ’ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΒΙΒΛΙΟ ΚΑΘΗΓΗΤΗ Ανάδοχος: Διεύθυνση: Χωματιανού 3, 15123 Μαρούσι Τηλέφωνο: 210 6178290 Fax: 210 6105507 Email: info@korimvos.gr URL: http://www.korimvos.gr
  • ΒΙΒΛΙΟ ΚΑΘΗΓΗΤΗ ΙΣΤΟΡΙΑ Α΄ - Γ΄ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ
  • 2
  • ΙΣΤΟΡΙΑ Α΄ - Γ΄ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 3 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑΒΙΒΛΙΟ ΚΑΘΗΓΗΤΗ 1ΣΚΟΠΟΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ............................................................................ 7Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ....................................................... 9 Α. ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ .............................................................................................................9 Β. ΜΕΘΟΔΟΙ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ....................................................................................................9 Γ. ΜΕΣΑ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ..........................................................................................................11 Δ. ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ.......................................................................................................................11Α΄ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 13ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ.................................................................................................... 14 Διαίρεση της Ελληνικής ιστορίας ...............................................................................................14ΚΕΦ. 1: Η ΕΠΟΧΗ ΤΟΥ ΛΙΘΟΥ .......................................................................................... 15 1.1 Η ΠΑΛΑΙΟΛΙΘΙΚΗ ΚΑΙ ΜΕΣΟΛΙΘΙΚΗ ΕΠΟΧΗ ...........................................................15 1.2 Η ΝΕΟΛΙΘΙΚΗ ΕΠΟΧΗ .....................................................................................................15ΚΕΦ. 2: Η ΕΠΟΧΗ ΤΟΥ ΧΑΛΚΟΥ ....................................................................................... 17 2.1.ΟΙ ΛΑΟΙ ΤΗΣ ΕΓΓΥΣ ΑΝΑΤΟΛΗΣ....................................................................................17 2.2. Ο ΚΥΚΛΑΔΙΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ......................................................................................19 2.3. Ο ΜΙΝΩΙΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ............................................................................................21 2.4. Ο ΜΥΚΗΝΑΪΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ .....................................................................................23ΚΕΦ. 3: Ο ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΚΟΣΜΟΣ ΑΠΟ ΤΟ 1100 π.Χ. ΩΣ ΤΟ 800 π.Χ. Η ΓΕΩΜΕΤΡΙΚΗΕΠΟΧΗ....................................................................................................................................... 28 3.1. ΟΙ ΜΕΤΑΒΑΤΙΚΟΙ ΧΡΟΝΟΙ (1100-800 π.Χ.) ...................................................................28 3.2 Η ΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΗ ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ...................................................................................29ΚΕΦ. 4: Η ΑΡΧΑΪΚΗ ΕΠΟΧΗ 800 π.Χ. - 479 π.Χ. .............................................................. 31 4.1. Η ΑΠΟΙΚΙΑΚΗ ΕΞΑΠΛΩΣΗ (Ο Β’ ΕΛΛHNIKOΣ ΑΠΟΙΚΙΣΜΟΣ) ..............................31 4.2 Η «ΠΟΛΗ - ΚΡΑΤΟΣ» - Η ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΕΥΜΑΤΟΣ ........................................32 4.3 Η ΣΠΑΡΤΗ ..........................................................................................................................33 4.4 Η ΑΘΗΝΑ - ΑΠΟ ΤΗ ΒΑΣΙΛΕΙΑ ΣΤΗΝ ΑΡΙΣΤΟΚΡΑΤΙΑ ...............................................33 4.5 Η ΑΘΗΝΑ - Η ΠΟΡΕΙΑ ΠΡΟΣ ΤΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ...........................................................34 ΒΙΒΛΙΟ ΚΑΘΗΓΗΤΗ
  • 4 4.6 ΟΙ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΙ ΔΕΣΜΟΙ .............................................................................................36 4.7 ΠΕΡΣΕΣ ΚΑΙ ΕΛΛΗΝΕΣ: ΔΥΟ ΚΟΣΜΟΙ ΣΥΓΚΡΟΥΟΝΤΑΙ ...........................................37 4.8 Η ΟΡΙΣΤΙΚΗ ΑΠΟΜΑΚΡΥΝΣΗ ΤΗΣ ΠΕΡΣΙΚΗΣ ΕΠΙΘΕΣΗΣ ......................................38 4.9 ΤΑ ΓΡΑΜΜΑΤΑ ..................................................................................................................39 4.10 Η ΤΕΧΝΗ ..........................................................................................................................40ΚΕΦ. 5: Η ΗΓΕΜΟΝΙΑ ΤΗΣ ΑΘΗΝΑΣ 479π.Χ - 431π.Χ. ................................................... 41 5.1 Η ΣΥΜΜΑΧΙΑ ΤΗΣ ΔΗΛΟΥ - Η ΣΥΜΜΑΧΙΑ ΟΡΓΑΝΟ ΤΗΣ ΑΘΗΝΑΪΚΗΣ ΗΓΕΜΟΝΙΑΣ ....41 5.2 ΤΟ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΚΟ ΠΟΛΙΤΕΥΜΑ ΣΤΑΘΕΡΟΠΟΙΕΙΤΑΙ - Ο ΠΕΡΙΚΛΗΣ ΚΑΙ ΤΟ ΔΗΜΟΚΡΑΤΚΟ ΠΟΛΙΤΕΥΜΑ ................................................................................................41 5.3 Η ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΕΥΜΑΤΟΣ - ΟΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ .........................................42 5.4 Η ΣΥΓΚΡΟΤΗΣΗ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΑΣ - Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ ΖΩΗ......................................42 5.5 ΜΟΡΦΩΣΗ - ΕΡΓΑΣΙΑ - ΕΟΡΤΕΣ ......................................................................................42ΚΕΦ. 6: ΗΓΕΜΟΝΙΚΟΙ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΜΟΙ ΚΑΙ ΚΑΜΨΗ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΠΟΛΕΩΝ431-363 π.Χ. ............................................................................................................................... 45 6.1 - 6.2 Ο ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΙΑΚΟΣ ΠΟΛΕΜΟΣ ......................................................................45 6.1 ΠΡΩΤΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ (431-421 Π.Χ.): ΑΡΧΙΔΑΜΕΙΟΣ ΠΟΛΕΜΟΣ .................................45 6.2 ΔΕΥΤΕΡΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ (415-413 Π.Χ.): ΕΚΣΤΡΑΤΕΙΑ ΣΤΗ ΣΙΚΕΛΙΑ - ΤΡΙΤΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ (413- 404 Π.Χ.): ΔΕΚΕΛΕΙΚΟΣ ΠΟΛΕΜΟΣ .....................................................................................45 6.3 ΗΓΕΜΟΝΙΑ ΤΗΣ ΣΠΑΡΤΗΣ - ΜΙΑ ΚΥΡΙΑΡΧΙΑ ΣΕ ΑΜΦΙΣΒΗΤΗΣΗ .........................47 6.4 ΚΥΡΙΑΡΧΙΑ ΤΗΣ ΘΗΒΑΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ .....................................................................47ΚΕΦ 7: Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ..................................................................... 49 7.1 - 7.2 ΤΟ ΚΡΑΤΟΣ ΤΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ - ΤΟ ΚΡΑΤΟΣ ΤΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΕΠΕΚΤΕΙΝΕΤΑΙ ..49 7.3 - 7.4 Ο ΜΕΓΑΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ - Η ΚΑΤΑΚΤΗΣΗ ΤΗΣ ΑΝΑΤΟΛΗΣ - ΤΟ ΕΡΓΟ ΤΟΥ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥ..........................................................................................................................50 7.5 ΟΙ ΤΥΧΕΣ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ ..................................................................................................51ΚΕΦ.8 ΟΙ ΤΕΧΝΕΣ ΚΑΙ ΤΑ ΓΡΑΜΜΑΤΑ ΤΗΝ ΚΛΑΣΙΚΗ ΕΠΟΧΗ .............................. 53 8.1 ΤΑ ΓΡΑΜΜΑΤΑ ...................................................................................................................53 8.2 ΟΙ ΤΕΧΝΕΣ ..........................................................................................................................53 8.3 ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ...............................................................................................................53 8.4 ΓΛΥΠΤΙΚΗ ΚΑΙ ΖΩΓΡΑΦΙΚΗ ............................................................................................54ΚΕΦ.9 ΕΛΛΗΝΙΣΤΙΚΟΙ ΚΑΙ ΡΩΜΑΪΚΟΙ ΧΡΟΝΟΙ .......................................................... 56 9.1 ΤΑ ΕΛΛΗΝΙΣΤΙΚΑ ΒΑΣΙΛΕΙΑ ..........................................................................................56 9.2 Η ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΣΤΟΝ ΕΛΛΑΔΙΚΟ ΧΩΡΟ .......................................................................56 9.3 ΤΟ ΡΩΜΑΪΚΟ ΚΡΑΤΟΣ ΑΠΟΚΤΑ ΜΕΓΑΛΗ ΔΥΝΑΜΗ ..................................................56 9.4 Η ΥΠΟΤΑΓΗ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΚΟΣΜΟΥ .....................................................................57 9.5 ΤΑ ΓΡΑΜΜΑΤΑ ΚΑΙ ΟΙ ΤΕΧΝΕΣ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΙΣΤΙΚΩΝ ΧΡΟΝΩΝ............................57 9.6 ΕΛΛΗΝΟΡΩΜΑΪΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ...............................................................................58ΚΕΦ.10: ΑΠΟ ΤΗ ΡΩΜΗ ΣΤΟ ΒΥΖΑΝΤΙΟ ....................................................................... 59 10.1 Η ΡΩΜΑΪΚΗ ΕΙΡΗΝΗ ......................................................................................................59
  • ΙΣΤΟΡΙΑ Α΄ - Γ΄ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 5 10.2 Ο ΧΡΙΣΤΟΣ ΚΑΙ Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ. Η ΠΡΩΤΗ ΕΚΚΛΗΣΙΑ ..................................59 10.3 Η ΔΙΑΔΟΣΗ ΤΟΥ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΣΜΟΥ...............................................................................60 10.4 3ος ΑΙΩΝΑΣ Μ.Χ. Η ΡΩΜΑΪΚΗ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΑ ΣΕ ΚΡΙΣΗ .....................................60 10.5 ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ. Η ΜΕΓΑΛΗ ΣΤΡΟΦΗ .......................................................................61Β΄ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 63ΚΕΦ. 1: ΟΙ ΠΡΩΤΟΙ ΑΙΩΝΕΣ ΤΟΥ ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ (330-717 μ.Χ.) ................................... 64 1.1 Η ΜΕΤΕΞΕΛΙΞΗ ΤΟΥ ΡΩΜΑΪΚΟΥ ΚΡΑΤΟΥΣ ................................................................64 1.2 ΕΞΩΤΕΡΙΚΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΑΝΑΔΙΟΡΓΑΝΩΣΗ ΤΟΥ ΚΡΑΤΟΥΣ .......................66ΚΕΦ.2: ΛΑΟΙ ΣΤΟΝ ΠΕΡΙΓΥΡΟ ΤΟΥ ΒΥΖΑΝΤΙΝΟΥ ΚΡΑΤΟΥΣ ................................. 68 2.1 ΟΙ ΣΛΑΒΟΙ ..........................................................................................................................68 2.2 ΟΙ ΒΟΥΛΓΑΡΟΙ ....................................................................................................................68 2.3 ΟΙ ΑΡΑΒΕΣ ..........................................................................................................................69ΚΕΦ. 3: ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΤΗΣ ΜΕΓΑΛΗΣ ΑΚΜΗΣ ΤΟΥ ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ (717-1025 μ.Χ.) ..... 70 3.1 ΠΑΓΙΩΣΗ ΤΗΣ ΒΥΖΑΝΤΙΝΗΣ ΚΥΡΙΑΡΧΙΑΣ ΣΤΑ ΒΑΛΚΑΝIΑ ΚΑΙ ΤΗ Μ. ΑΣΙΑ.....70 3.2 ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΚΑΙ ΟIΚΟΝΟΜIΑ...........................................................................................75ΚΕΦ. 4: ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΤΗΣ ΚΡΙΣΗΣ ΤΟΥ ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ (1025-1453 μ.Χ.) ....................... 78 4.1 Η ΕΞΑΣΘΕΝΗΣΗ ΤΟΥ ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟ ΣΧΙΣΜΑ ΜΕ ΤΗ ΔΥΣΗ.........................78 4.2 ΟΙ ΣΤΑΥΡΟΦΟΡΙΕΣ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ ΤΟΥΣ ΓΙΑ ΤΟ ΒΥΖΑΝΤΙΟ ..........................79 4.3 ΑΝΑΣΥΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ ΚΑΙ ΥΠΟΤΑΓΗ ΣΤΟΥΣ ΟΘΩΜΑΝΟΥΣ ...............79ΚΕΦ. 5: Ο ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ ..................................................................... 81 5.1 Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ ΖΩΗ ΣΤΟ ΒΥΖΑΝΤΙΟ.........................................................................81ΚΕΦ. 6: Η ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗ ΕΥΡΩΠΗ .................................................................................... 86 6.1 Η ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗ ΕΥΡΩΠΗ ΜΕΤΑ ΤΗ ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΣΗ ΤΩΝ ΛΑΩΝ (5ος -10ος αι.) ............86 6.2 Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΗΣ ΔΥΤΙΚΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ ΚΑΤΑ ΤΑ ΤΕΛΗ ΤΟΥ ΜΕΣΑΙΩΝΑ .......87ΚΕΦ 7: Η ΕΥΡΩΠΗ ΣΤΟΥΣ ΝΕΟΤΕΡΟΥΣ ΧΡΟΝΟΥΣ (15ος - 18ος αι.) ........................ 89 7.1 ΟΙ ΑΝΑΚΑΤΑΤΑΞΕΙΣ ΣΤΗ ΜΕΤΑΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ..............89 7.2 Ο ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΣ ΥΠΟ ΒΕΝΕΤΙΚΗ ΚΑΙ ΟΘΩΜΑΝΙΚΗ ΚΥΡΙΑΡΧΙΑ ........................92Γ΄ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 93ΚΕΦ. 1: ΑΠΟ ΤΟ ΜΕΣΑΙΩΝΑ ΣΤΟΥΣ ΝΕΟΥΣ ΧΡΟΝΟΥΣ ............................................ 94 Διδακτικός στόχος του κεφαλαίου ..............................................................................................94 1.1 Η ΦΕΟΥΔΑΡΧΙΑ ΣΤΗ ΔΥΤΙΚΗ ΕΥΡΩΠΗ ........................................................................94 1.2 ΟΙ ΣΤΑΥΡΟΦΟΡΙΕΣ ............................................................................................................94 1.3 ΑΣΤΙΚΗ ΤΑΞΗ.....................................................................................................................94 1.4 ΟΙ ΑΝΑΚΑΛΥΨΕΙΣ .............................................................................................................95 1.5 ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΜΟΣ .............................................................................95 1.6 Η ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΗ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΗ...............................................................................96ΚΕΦ.2: Η ΕΥΡΩΠΗ ΑΠΟ ΤΟΝ 15ο ΜΕΧΡΙ ΤΙΣ ΑΡΧΕΣ ΤΟΥ 18ου ΑΙΩΝΑ ................. 97 ΒΙΒΛΙΟ ΚΑΘΗΓΗΤΗ
  • 6 2.1 ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ, ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ ....................................97 2.2 ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ ΣΤΑ ΓΡΑΜΜΑΤΑ, ΤΙΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΚΑΙ ΤΙΣ ΤΕΧΝΕΣ ............................97ΚΕΦ. 3: (1ο μέρος) Η ΕΥΡΩΠΗ ΤΟΝ 18ο ΑΙΩΝΑ ............................................................. 100 Διδακτικοί στόχοι:.....................................................................................................................100 3.1 ΔΙΑΦΩΤΙΣΜΟΣ .................................................................................................................100 3.2 ΝΑΠΟΛΕΩΝ ΒΟΝΑΠΑΡΤΗΣ ..........................................................................................101ΚΕΦ. 4: Ο ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΣ 15ος - 18ος ΑΙΩΝΑΣ ............................................................... 102 Διδακτικοί στόχοι:.....................................................................................................................102ΚΕΦ. 5: Ο ΑΓΩΝΑΣ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΕΞΑΡΤΗΣΙΑ 1821 - 1831 μ.Χ. .... 105 Διδακτικοί στόχοι:.....................................................................................................................105ΚΕΦ. 6: Η ΕΥΡΩΠΗ (1815 - 1914 μ.Χ. ................................................................................. 108 Διδακτικοί στόχοι ......................................................................................................................108ΚΕΦ 7: ΕΛΛΑΔΑ (1832 - 1912 μ.Χ.) ..................................................................................... 110 Διδακτικοί στόχοι:.....................................................................................................................110ΚΕΦ 8: ΕΛΛΑΔΑ (1912 - 1918 μ.Χ.) ..................................................................................... 112 Διδακτικοί στόχοι:.....................................................................................................................112ΚΕΦ 9: ΜΙΚΡΑΣΙΑΤΙΚΟΣ ΠΟΛΕΜΟΣ .............................................................................. 113 Διδακτικοί στόχοι: ....................................................................................................................113ΚΕΦ 10: ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΜΕΣΟΠΟΛΕΜΟΥ (1919 - 1939 μ.Χ.) ............................................. 114 Διδακτικοί στόχοι:.....................................................................................................................114ΚΕΦ 11: Β΄ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΣ ΠΟΛΕΜΟΣ ............................................................................ 115 Διδακτικοί στόχοι:.....................................................................................................................115ΚΕΦ 12: Ο ΜΕΤΑΠΟΛΕΜΙΚΟΣ ΚΟΣΜΟΣ ....................................................................... 117 Διδακτικοί στόχοι:.....................................................................................................................117ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ 119ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ............................................................................................ 120ΑΡΧΑΙΑ ΙΣΤΟΡΙΑ................................................................................................................... 121ΡΩΜΑΪΚΗ ΚΑΙ ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ............................................................................ 123ΝΕΟΤΕΡΗ ΙΣΤΟΡΙΑ .............................................................................................................. 125Παράδειγμα σχεδίου μαθήματος με χρήση Η/Υ.................................................................... 127
  • ΙΣΤΟΡΙΑ Α΄ - Γ΄ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 7ΣΚΟΠΟΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣΟ γενικός σκοπός του μαθήματος της Ιστορίας όπως προσδιορίζεται από το ΕΝΙΑΙΟ ΠΛΑΙΣΙΟΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΙΣΤΟΡΙΑΣ είναι ο ακόλουθος:Γενικός σκοπός της Ιστορίας είναι η ανάπτυξη της ιστορικής σκέψης και ιστορικής συνείδησης.Ο κοινά αποδεκτός σκοπός της μελέτης της Ιστορίας που αφορά τη γνώση του παρελθόντοςγια την κατανόηση του παρόντος και το σχεδιασμό του μέλλοντος, υφίσταται ως βασικήιδέα για τον προσδιορισμό της ιστορικής συνείδησης και ιστορικής σκέψης. Ειδικότερα, ηανάπτυξη ιστορικής σκέψης αφορά την κατανόηση των ιστορικών γεγονότων και τη σύνδεσηαιτίων και αποτελεσμάτων, ενώ η καλλιέργεια ιστορικής συνείδησης αφορά την κατανόησητης συμπεριφοράς του ανθρώπου σε συγκεκριμένες καταστάσεις και την εξασφάλιση τωνπροϋποθέσεων για την εκδήλωση υπεύθυνης συμπεριφοράς στο παρόν και το μέλλον. Έτσιμε τη διδασκαλία της Ιστορίας μπορεί ο μαθητής να αποκτήσει όχι μόνο την επίγνωση ότι οσύγχρονος κόσμος αποτελεί συνέχεια του παρελθόντος, αλλά και την επίγνωση ότι ο σύγχρονοςιστορικός ορίζοντας συνδέεται άμεσα με τη ζωή του. Ο σκοπός της ιστορικής σκέψης καισυνείδησης συνδέεται έτσι με το γενικότερο σκοπό της εκπαίδευσης που αναφέρεται στηνπροετοιμασία συνειδητών πολιτών.Για τη ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ο Γενικός σκοπός διδασκαλίας της Ιστορίαςαναλύεται στους παρακάτω επιμέρους σκοπούς: • Να κατανοήσουν οι μαθητές ότι ο κόσμος στον οποίο ζουν είναι αποτέλεσμα μιας εξελικτικής πορείας, με υποκείμενα δράσης τους ανθρώπους. • Να καταστούν ικανοί, μέσα από τη γνώση του παρελθόντος, να κατανοήσουν το παρόν, να στοχαστούν για τα προβλήματά του και να προγραμματίσουν υπεύθυνα το μέλλον τους.. • Να συνειδητοποιήσουν την προσωπική τους ευθύνη για την πορεία της κοινωνίας στην οποία ζουν. • Να διαμορφώσουν, μέσα από τη μελέτη των επιμέρους πολιτισμών και της συνεισφοράς τους στον παγκόσμιο πολιτισμό, πνεύμα μετριοπάθειας, ανοχής και σεβασμού στο διαφορετικό. • Να οικοδομήσουν, μέσα από τη μελέτη του δικού τους πολιτισμού, την εθνική και πολιτιστική τους ταυτότητα. • Να συνειδητοποιήσουν την αναγκαιότητα επιλογής και κριτικής αξιολόγησης των ΒΙΒΛΙΟ ΚΑΘΗΓΗΤΗ
  • 8 ιστορικών πηγών.Ειδικότερα για το ΓΥΜΝΑΣΙΟ οι σκοποί που επιδιώκονται είναι οι εξής: • Να γνωρίσουν οι μαθητές την ιστορική πορεία του Ελληνισμού από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα, με αναφορές στην ευρύτερη παγκόσμια ιστορία. • Να οικειώνονται βαθμιαία το ειδικό λεξιλόγιο της ιστορικής επιστήμης. • Να συνειδητοποιήσουν ότι η κατανόηση κάθε κοινωνίας προϋποθέτει τη μελέτη όλων των πτυχών της (πολιτικής, οικονομικής, πολιτιστικής, θρησκευτικής κ.λ.π.). • Να κατανοούν την έννοια του χρόνου και των τρόπων μέτρησής του και να εντάσσουν τα γεγονότα στις ιστορικές περιόδους. • Να εντοπίζουν, κατά τη μελέτη των ιστορικών γεγονότων ή φαινομένων, αίτια και αποτελέσματα. • Να συγκρίνουν ιστορικά γεγονότα ή φαινόμενα και να εντοπίζουν ομοιότητες και διαφορές. • Να αναλύουν ένα γεγονός ή φαινόμενο και να διαπιστώνουν τις σχέσεις μεταξύ των επιμέρους στοιχείων. • Να κατανοήσουν ότι η αξιοπιστία της ιστορικής αφήγησης θεμελιώνεται στην ορθή αξιοποίηση των πηγών. • Να αποκτήσουν την ικανότητα να διακρίνουν, στις ιστορικές μαρτυρίες, γεγονότα, αιτίες, απόψεις κ.λ.π. • Να προσεγγίζουν τα ιστορικά γεγονότα χωρίς άκριτη αποδοχή των ιστορικών ερμηνειών, απόψεων κ.λ.π. • Να αναπτύξουν θετική στάση απέναντι στη σπουδή του παρελθόντος ως παράγοντα απόκτησης αυτογνωσίας και κατανόησης της κοινωνίας. • Να συνειδητοποιήσουν την προσφορά του ελληνικού έθνους στον παγκόσμιο πολιτισμό και να διαμορφώσουν ανάλογη συνείδηση.
  • ΙΣΤΟΡΙΑ Α΄ - Γ΄ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 9Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣΑ. ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣΣημαντικό μέσο για την επίτευξη ευρύτερων σκοπών της αγωγής αποτελεί το μάθημα τηςΙστορίας, στο βαθμό που παρέχει γνώσεις που δίνουν στο μαθητή στοιχεία απαραίτητα γιανα επιβιώσει στη σύγχρονη κοινωνία, να ασκήσει με μεγαλύτερη επιτυχία επαγγελματικέςδραστηριότητες, να γνωρίσει σε ιστορικό βάθος και πλάτος τον τρόπο λειτουργίας τουδημοκρατικού πολιτεύματος, να κατανοήσει το κοινωνικό γίγνεσθαι και να μετέχει ενεργά σ’αυτό. Η διδασκαλία είναι ανάγκη να στηρίζεται σε ορισμένες αρχές όπως: • Η εγκυρότητα της γνώσης • Η παιδαγωγική ευθύνη • Η μαθητοκεντρικότητα και η εξατομίκευση. • Η ανάπτυξη της κριτικής σκέψης και όχι η στείρα απομνημόνευση και αναπαραγωγή της γνώσης • Η διαμόρφωση παιδαγωγικού κλίματος. • Η εξάσκηση των βασικών νοητικών λειτουργιών: επαγωγική και παραγωγική σκέψη, ανάλυση, κατηγοριοποίηση, αιτιολόγηση απόψεων, διατύπωση υποθέσεων, εξαγωγή συμπερασμάτων, διάκριση της αιτίας και αποτελέσματος. • Η έμφαση στη διαδικασία διερεύνησηςΒ. ΜΕΘΟΔΟΙ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣΟι σύγχρονες μέθοδοι προσέγγισης του μαθήματος διαφοροποιούνται γενικά από το μοντέλοτης παραδοσιακής διδασκαλίας.Γενικά χαρακτηριστικά της παραδοσιακής διδασκαλίας είναι ότι το σύνολο των μαθητώνεργάζεται με τον ίδιο τρόπο στο ίδιο θέμα, χρησιμοποιούνται προφορικές μέθοδοι για την ΒΙΒΛΙΟ ΚΑΘΗΓΗΤΗ
  • 10έκθεση των γεγονότων και τα μέσα διδασκαλίας περιορίζονται στο διδακτικό βιβλίο και τονπίνακα.Εξέλιξη της παραδοσιακής προσέγγισης αποτελεί η επινόηση μιας ποικιλίας μεθόδων κατάτις οποίες η τάξη μπορεί να εργάζεται ομαδικά ή ατομικά. Επιχειρείται να δοθεί ζωή στοπαρελθόν με την ανάκληση των εμπειριών των μαθητών και την ανάληψη δραστηριοτήτων,και η όλη διαδικασία είναι πιο πολύπλοκη αλλά και πιο δημιουργική από ότι στις παραδοσιακέςμεθόδους διδασκαλίας.Σημαντική εξέλιξη στον τομέα της επινόησης τρόπων προσέγγισης των ιστορικών γεγονότωναποτελεί η μελέτη των πηγών εκ μέρους των μαθητών, με την οποία οι μαθητές εισάγονταιστην ιστορική έρευνα, μέσα στα πλαίσια των ικανοτήτων τους, και έτσι αντιμετωπίζουν τηνΙστορία με έναν περισσότερο ενεργητικό και διερευνητικό τρόπο. Μέσω της μελέτης τωναυθεντικών πηγών οι μαθητές αναπτύσσουν την κριτική τους σκέψη, με αφορμή τη μελέτητων ιστορικών προβλημάτων.Για το σκοπό αυτό είναι αναγκαίο να δίνεται μικρότερη έμφαση στο περιεχόμενο και περισσότερηστη διαδικασία μάθησης με άμεση συμμετοχή των μαθητών, ώστε να περιορίζεται η δράσητου δασκάλου και να επιβάλλεται ένας περισσότερο ενεργητικός τύπος μάθησης.Οι ενεργητικές μέθοδοι διδασκαλίας και μάθησης είναι δυνατόν να εφαρμοσθούν τόσο στηνατομική όσο και στην ομαδική μελέτη, και συνιστώνται στην περίπτωση των τάξεων με μαθητέςδιαφορετικών επιπέδων, εφόσον κάθε μαθητής συμμετέχει στην όλη διαδικασία σύμφωνα μετις προσωπικές του ικανότητες.Το κριτήριο της ποικιλίας θα πρέπει να αποτελεί ένα σημαντικό στοιχείο στην επιλογήτης μεθόδου διδασκαλίας κατά τη διαδικασία οργάνωσης κάθε διδακτικής ενότητας. Έτσι,ορισμένες παραδοσιακές μέθοδοι διδασκαλίας όπως είναι η αφήγηση, οι γραπτές εργασίες τωνμαθητών και η χρήση των σχολικών εγχειριδίων, δεν θα πρέπει να αποκλείονταιΣτην περίπτωση που η ιστορική ύλη δεν προσφέρεται για απ’ ευθείας έρευνα εκ μέρους τωνμαθητών, η προφορική έκθεση των γεγονότων μπορεί να αποτελεί αξιόλογη μέθοδο διδασκαλίας,χωρίς να αποκλείεται ο συνδυασμός της με τον ελεύθερο ή κατευθυνόμενο διάλογο.H μαιευτική, ως μέθοδος διδασκαλίας, παραμένει πάντα σύγχρονη.Βασική προϋπόθεση για την εφαρμογή ενεργητικών μεθόδων διδασκαλίας είναι ο περιορισμόςτου ρόλου του διδάσκοντος και η αντίστοιχη αύξηση της ενεργητικής συμμετοχής των μαθητώνστη διδακτική και μαθησιακή διαδικασία.Συνοπτικά, η πορεία της μεθόδου μπορεί να περιγραφεί ως ενεργοποίηση, έρευνα, διάλογος,ανακοινώσεις και αξιολόγηση.
  • ΙΣΤΟΡΙΑ Α΄ - Γ΄ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 11Γ. ΜΕΣΑ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣΤέτοια μέσα και τεχνικές μπορεί να είναι η χρήση του πίνακα, η χρήση video, επιδιασκόπιου,φωτεινών διαφανειών (slides) και άλλων οπτικοακουστικών μέσων όπως ο ηλεκτρονικόςυπολογιστής, η μελέτη σύγχρονων πηγών σχετικών προς τα ενδιαφέροντα των μαθητών(γραμματοσήμων, αφισών, περιοδικών), η οργάνωση εκθέσεων, η ανάπτυξη ερευνητικώνδραστηριοτήτων, η σύνταξη φύλλου εργασίας από τον διδάσκοντα με ακριβώς καθορισμένακαθήκοντα, ερωτήσεις, παραπομπές και πηγές που πρέπει να μελετηθούν, η σύνταξη“εφημερίδας” ή “εγγράφων”, η οργάνωση ασκήσεων και παιχνιδιών, μέσω των οποίων γίνεταιπροσπάθεια αναπαράστασης και βίωσης των ιστορικών γεγονότων κ.ά.Οι γραπτές μαρτυρίες αλλά και οι εικόνες του σχολικού βιβλίου αποτελούν σημαντικόπρωτογενές υλικό, που μπορεί και πρέπει να χρησιμοποιείται από τους μαθητές κατά τηδιαδικασία, της διδασκαλίας. Σημαντικό επίσης στοιχείο αποτελούν τα διαγράμματα, οιχρονολογικοί πίνακες και οι χάρτες, αφού συμβάλλουν αποφασιστικά στην άμεση και σαφήπληροφόρηση, λαμβανομένου υπόψη ότι η ιστορική γνώση είναι από τη φύση της αφηρημένηκαι προσεγγίζεται καλύτερα με την αξιοποίηση κάθε μέσου αισθητοποίησης.Σχετικά με τα κεφάλαια τέχνης, είναι αυτονόητο ότι, στα πλαίσια του μαθήματος της Ιστορίας,η τέχνη αντιμετωπίζεται ως σημαντικό στοιχείο του πολιτισμού μιας εποχής ή ενός λαού, όπωςεξάλλου και οι λοιπές κοινωνικές, πολιτικές, οικονομικές κ.ά. δραστηριότητες.Δ. ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΟι σύγχρονες παιδαγωγικές αντιλήψεις θεωρούν την αξιολόγηση, ως βασικό στοιχείο τηςδιδακτικής διαδικασίας, που αποτελεί κυρίως μέσο ανατροφοδότησης της διδασκαλίας,αφού πληροφορεί για την επιτυχία ή αποτυχία των ακολουθούμενων μεθόδων και τηναποτελεσματικότητα των υιοθετούμενων στρατηγικών. Η αξιολόγηση πρέπει να θεωρείται ωςένα σύστημα που βοηθά τον εκπαιδευτικό να ελέγχει καλύτερα τη διδακτική του πρακτική καινα κινείται προς την κατεύθυνση της βελτίωσής της.Είναι ανάγκη να γίνεται σαφής διάκριση μεταξύ διαγνωστικής, διαμορφωτικής και αθροιστικήςαξιολόγησης.Η διαμορφωτική αξιολόγηση επιτρέπει στον εκπαιδευτικό να προβαίνει σε ενδεχόμενεςτροποποιήσεις της διδακτικής του στρατηγικής και να προσφέρει συμπληρωματικήβοήθεια στους μαθητές που έχουν ανάγκη, εξατομικεύοντας τις διδακτικές του ενέργειες. Ηδιαμορφωτική αξιολόγηση είναι ανάγκη να έχει διερευνητικό χαρακτήρα, ώστε οι μαθητές ναέχουν την ευκαιρία να προσεγγίζουν την ιστορική πραγματικότητα με βάση τις εμπειρίες τους,τις νοητικές τους δομές και τις αντιλήψεις τους. Αυτό σημαίνει ότι η μαθησιακή διαδικασία ΒΙΒΛΙΟ ΚΑΘΗΓΗΤΗ
  • 12πρέπει να ενθαρρύνεται μάλλον παρά να ελέγχεται, για να μπορέσει ο μαθητής να οδηγηθείσε μια ενεργητική διαδικασία διερεύνησης των ιστορικών γεγονότων. Με τη διαμορφωτικήαξιολόγηση πρέπει να καταβάλλεται προσπάθεια εντοπισμού και καταγραφής των διεργασιώνσύλληψης και ερμηνείας των ιστορικών γεγονότων ώστε να ακολουθεί η παρέμβαση τουδιδάσκοντος και ενδεχομένως η τροποποίηση στις μεθόδους και τεχνικές διδασκαλίας. Μετον τρόπο αυτό η αξιολόγηση συμβάλλει στη βελτίωση της ποιότητας της διδασκαλίας και όχιμόνο στην καταγραφή των μετρήσιμων αποτελεσμάτων της.Η διαγνωστική και αθροιστική αξιολόγηση συνδέονται με την ανάγκη ελέγχου του γνωστικούκυρίως επιπέδου των μαθητών, πριν και μετά τη διδασκαλία μιας ενότητας ή ενός συνόλουενοτήτων, και σχετίζονται περισσότερο με τον έλεγχο του βαθμού επίτευξης των διδακτικώνστόχων. Οι διάφορες μορφές προφορικής και γραπτής εξέτασης μπορεί να εναλλάσσονται,προσαρμοζόμενες στις απαιτήσεις των διδακτικών στόχων και του περιεχομένου κάθεενότητας.
  • ΙΣΤΟΡΙΑ - Α΄ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 13 Α΄ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΒΙΒΛΙΟ ΚΑΘΗΓΗΤΗ
  • 14 ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑΣΤΟΧΟΙ:Να διακρίνουν οι μαθητές: • τους όρους ιστορία και προϊστορία • τη διαίρεση της προϊστορίας σε εποχή του λίθου και εποχή των μετάλλων • τη διαίρεση της ιστορίαςΔιαίρεση της Ελληνικής ιστορίαςΣΤΟΧΟΣ: • Να διακρίνουν οι μαθητές τις περιόδους της Ελληνικής ιστορίας και τα γεγονότα που τις οριοθετούν
  • ΙΣΤΟΡΙΑ - Α΄ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 15 ΚΕΦ. 1: Η ΕΠΟΧΗ ΤΟΥ ΛΙΘΟΥ1.1 Η ΠΑΛΑΙΟΛΙΘΙΚΗ ΚΑΙ ΜΕΣΟΛΙΘΙΚΗ ΕΠΟΧΗΣτόχοι: • Να γνωρίσουν οι μαθητές τα στάδια εξέλιξης του ανθρώπου. • Να κατανοήσου ν τον τρόπο ζωής κατά την Παλαιολιθική εποχή . • Να κατανοήσουν ότι η τέχνη είναι σχεδόν σύμφυτη με τον άνθρωπο.1.2 Η ΝΕΟΛΙΘΙΚΗ ΕΠΟΧΗΣτόχοι: • Να κατανοήσουν οι μαθητές τη σημασία της μετάβασης από τον νομαδικό βίο στη μόνιμη εγκατάσταση • Να κατανοήσουν τη σημασία της ενασχόλησης με τη γεωργία και την κτηνοτροφία καθώς και τη χρήση της κεραμικής. • Να μάθουν για το πλήθος των νεολιθικών οικισμών στην Ελλάδα.ΣΗΜΕΙΑ ΠΟΥ ΧΡΕΙΑΖΟΝΤΑΙ ΠΡΟΣΟΧΗ:Οι όροι: Προϊστορία, Παλαιολιθική και Νεολιθική εποχή, κυνηγός, τροφοσυλλέκτης,καρποσυλλέκτης, νομάδες. ΒΙΒΛΙΟ ΚΑΘΗΓΗΤΗ
  • 16ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ / ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣΔραστηριότητα: Νεολιθικοί οικισμοίΣτον παρακάτω χάρτη κάνε κλικ σε ευρύτερες ή μικρότερες περιοχές που νομίζεις ότι υπήρξαννεολιθικοί οικισμοί.Ο χρήστης μπορεί να κάνει κλικ σε ευρύτερες περιοχές όπως π.χ. Μακεδονία ή μικρότερεςόπως π.χ. Χίος. Αν το κλικ είναι σε περιοχή που προβλέπεται από την παρούσα άσκηση ναυπάρχουν νεολιθικοί οικισμοί, τότε ακούγεται ευχάριστος ήχος και στην προβλεπόμενη περιοχήεμφανίζεται μεγαλούτσικη κόκκινη κουκκίδα και δίπλα το όνομα ή τα ονόματα του οικισμούή των οικισμών που προβλέπονται.Αν το κλικ είναι σε περιοχή για την οποία δεν προβλέπονται οικισμοί, τότε ακούγεται δυσάρεστοbeep και εμφανίζεται σε πλαίσιο η προτροπή «προχώρησε σε άλλη περιοχή» (μπορεί και ναακούγεται).Προβλεπόμενες περιοχές και οικισμοί • Μακεδονία: Προβλέπονται οι οικισμοί o «Νέα Νικομήδεια» κοντά στη Βέροια και «Δισπηλιό» κοντά στην Καστοριά • Θεσσαλία: Προβλέπονται οι οικισμοί o «Σέσκλο» κοντά στο Βόλο και o «Διμήνι» κοντά στο Βόλο • Κυκλάδες: Προβλέπεται οι οικισμός o «Σάλιαγκος», νησάκι κοντά στην Αντίπαρο • Βορειανατολικό Αιγαίο: Προβλέπεται οι οικισμός o «Πολιόχνη» στη Λήμνο • Στερεά Ελλάδα: Προβλέπονται οι οικισμοί o «Νέα Μάκρη» στην Αττική και o «Αίγινα» στο Σαρωνικό • Κρήτη: Προβλέπεται ο οικισμός: o «Κνωσός» στην Κνωσό • Πελοπόννησος: Προβλέπεται οι οικισμός: o «Διρός» στη Λακωνία
  • ΙΣΤΟΡΙΑ - Α΄ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 17 ΚΕΦ. 2: Η ΕΠΟΧΗ ΤΟΥ ΧΑΛΚΟΥ2.1.ΟΙ ΛΑΟΙ ΤΗΣ ΕΓΓΥΣ ΑΝΑΤΟΛΗΣ • 2.1.1 Η Μεσοποταμία • 2.1.2 Η Αίγυπτος • 2.1.3 Οι Χετταίοι • 2.1.4 Οι Φοίνικες • 2.1.5 Οι ΕβραίοιΣτόχοι: • Να αντιληφθούν οι μαθητές τη σημασία των πολιτισμών που αναπτύχθηκαν στην περιοχή της λεγόμενης «εύφορης ημισελήνου». • Να μάθουν την προσφορά του καθενός από τους πολιτισμούς αυτούς στην ιστορική εξέλιξη. • Να κατανοήσουν τη σημασία της επινόησης της γραφής και να παρακολουθήσουν την εξέλιξή της. • Να κατανοήσουν τη σπουδαιότητα της εμφάνισης του μονοθεϊσμού στον εβραϊκό λαό.ΣΗΜΕΙΑ ΠΟΥ ΧΡΕΙΑΖΟΝΤΑΙ ΠΡΟΣΟΧΗ:Χρειάζεται να προσδιοριστεί στο χάρτη η περιοχή της λεγόμενης «εύφορης ημισελήνου »Η Μεσοποταμία • Σουμέριοι: ουσιαστικά ο πρώτος μεγάλος πολιτισμός • Βαβυλώνιοι, ανάπτυξη νομοθεσίας και αστρονομίας • Ασσύριοι: πολεμική ικανότητα ΒΙΒΛΙΟ ΚΑΘΗΓΗΤΗ
  • 18 • Σφηνοειδής γραφή : πρώτη μορφή γραφής / σημασία αυτού του βήματος για την πρόοδο του ανθρώπουΗ Αίγυπτος • κράτος συγκεντρωτικό με αυστηρή ιεραρχία • Φαραώ, απόλυτος άρχοντας σε άμεση σχέση με τους θεούς. • Ιερογλυφική γραφήΜε τη βοήθεια της δραστηριότητας για το Νείλο, θα φανεί ότι η Αίγυπτος είναι πράγματι«δώρον του Νείλου ».Οι λαοί της Παλαιστίνης και της Μικράς Ασίας.Φοίνικες: θαλασσοπόροι / δεινοί έμποροι.Το φοινικικό αλφάβητο αποτελεί μεγίστη συμβολή στην πορεία του πολιτισμού.Εβραίοι: ΜονοθεϊσμόςΧετταίοι: σχέση με ΜυκήνεςΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ / ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣΆσκηση εμπέδωσηςΝα συσχετίσεις τα στοιχεία της στήλης Α με τα στοιχεία της στήλης Γ, σύροντας τα με τοποντίκι στην κατάλληλη θέση της στήλης Β.Α Β ΓζιγκουράτΒύβλοςιερογλυφικάΟυρ ΑίγυπτοςΌσιρις ΜεσοποταμίαΧαττούσα Χετταίοιμούμιες Φοίνικεςσφηνοειδής γραφή ΕβραίοιπυραμίδεςμονοθεϊσμόςΜέμφιςΖητούμενα:(καθέτως) Μεσοποταμία, Φοίνικες, Αίγυπτος, Μεσοποταμία, Αίγυπτος, Χετταίοι,
  • ΙΣΤΟΡΙΑ - Α΄ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 19Αίγυπτος, Μεσοποταμία, Αίγυπτος, Εβραίοι, ΑίγυπτοςΆσκηση εμπέδωσηςΝα συσχετίσεις τις εικόνες με τους πολιτισμούς, σύροντας με το ποντίκι το σωστό στοιχείο τουπίνακα πάνω στην εικόναΜεσοποταμίαΑίγυπτοςΧετταίοιΖητούμενα: Αίγυπτος, Μεσοποταμία, Χετταίοι, Αίγυπτος, Μεσοποταμία, Αίγυπτος2.2. Ο ΚΥΚΛΑΔΙΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣΣτόχοι: • Να μάθουν οι μαθητές ότι κατά την 3η χιλιετία π.Χ. αναπτύχθηκε στις Κυκλάδες ένας αξιόλογος πολιτισμός. • Να νιώσουν ν τη γοητεία της κυκλαδικής γλυπτικής, που βρίσκεται κοντά στη σύγχρονη αφηρημένη τέχνη.ΣΗΜΕΙΑ ΠΟΥ ΧΡΕΙΑΖΟΝΤΑΙ ΠΡΟΣΟΧΗ: • Οι Κυκλάδες γέφυρα α ανάμεσα σε Ευρώπη, Μικρά Ασία, Κρήτη. Συνέπεια της γεωγραφικής θέσης η ανάπτυξη του εμπορίου. • Η σχετική δραστηριότητα θα δείξει τις εμπορικές σχέσεις των Κυκλαδιτών. • Στις Κυκλάδες δημιουργείται ο πρώτος μεγάλος πολιτισμός στην Ελλάδα. • Να δοθεί έμφαση στο εικονογραφικό υλικό.ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ / ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣΔραστηριότηταΕμφανίζεται χάρτης της Ελλάδας, χωρίς λεπτομέρειες στον οποίο εμφανίζονται σταδιακάκαμπύλα χοντρά κόκκινα βέλη που δείχνουν τις εμπορικές σχέσεις των Κυκλαδιτών : ΒΙΒΛΙΟ ΚΑΘΗΓΗΤΗ
  • 20 • 1 βέλος προς Σαρωνικό • 1 βέλος προς Αργολικό • 1 βέλος προς Κρήτη και • 2 βέλη προς μικρασιατικές ακτέςΤα βέλη αυτά εμφανίζονται και σβήνουν συνεχώς ώσπου να τα σταματήσει ο χρήστης.Από κάτω υπάρχουν κουμπιά «λήξη» και «επανάληψη»
  • ΙΣΤΟΡΙΑ - Α΄ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 212.3. Ο ΜΙΝΩΙΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣΣτόχοι: • Να μάθουν οι μαθητές τα κύρια χαρακτηριστικά του μινωικού κόσμου . • Να κατανοήσουν τους λόγους της ανάπτυξης και εξάπλωσης ενός λαμπρού πολιτισμού.ΣΗΜΕΙΑ ΠΟΥ ΧΡΕΙΑΖΟΝΤΑΙ ΠΡΟΣΟΧΗ: • Τα ανάκτορα • Ισχυρή κεντρική διοίκηση • θαλασσοκρατία • Δύο μορφές γραφής. • Να δοθεί έμφαση στο εικονογραφικό υλικόΗ σχετική δραστηριότητα θα δείξει τις εμπορικές σχέσεις των Κρητών.ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ / ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣΔραστηριότηταΕμφανίζεται χάρτης των χωρών της Ανατολικής Μεσογείου, χωρίς λεπτομέρειες στον οποίοεμφανίζονται σταδιακά καμπύλα χοντρά κόκκινα βέλη από την Κρήτη που δείχνουν τιςεμπορικές σχέσεις των Μινωιτών : • 1 βέλος προς τις «Κυκλάδες» • 1 βέλος προς την «Αττική» • 1 βέλος προς την «Αργολίδα» • 1 βέλος προς «Κύπρο» • 1 βέλος προς «Αίγυπτο» • 1 βέλος προς «Συρία» • 1 βέλος προς «Παλαιστίνη» ΒΙΒΛΙΟ ΚΑΘΗΓΗΤΗ
  • 22Συγχρόνως εμφανίζεται και το όνομα της περιοχής προς την οποία κατευθύνεται το βέλος.Τα βέλη αυτά εμφανίζονται και σβήνουν συνεχώς ώσπου να τα σταματήσει ο χρήστης.Από κάτω υπάρχουν κουμπιά «λήξη» και «επανάληψη»
  • ΙΣΤΟΡΙΑ - Α΄ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 232.4. Ο ΜΥΚΗΝΑΪΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣΣτόχοι: • Να γνωρίσουν οι μαθητές τα κύρια χαρακτηριστικά του μυκηναϊκού κόσμου . • Να κατανοήσουν το πνεύμα αυτού του πολιτισμού. • Να συλλάβουν τις διαφορές και τις ομοιότητες του μυκηναϊκό και του κρητικού πολιτισμού. • Να κατανοήσουν τη σημασία της επινόησης της Γραμμικής γραφής Β και την αξία της ως ιστορικής πηγής.ΣΗΜΕΙΑ ΠΟΥ ΧΡΕΙΑΖΟΝΤΑΙ ΠΡΟΣΟΧΗ: • Η σχετική δραστηριότητα θα δείξει τα κέντρα του μυκηναϊκού πολιτισμού. • Τα πρόσωπα που σχετίζονται άμεσα με την αποκάλυψη του μυκηναϊκού κόσμου : Ερρ . Σλήμαν, Μίκαελ Βέντρις, Τ. Τσάντγουικ. • Ο μυκηναϊκός πολιτισμός είναι ένας πολιτισμός που δανείζεται από τους Κρήτες πολλά στοιχεία, αλλά διατηρεί και αναπτύσσει ένα δικό του προσωπικό ύφος. • Να δοθεί έμφαση στο εικονογραφικό υλικόΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ / ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣΔραστηριότηταΚάνε κλικ στις περιοχές του πίνακα που βρίσκεται κάτω από το χάρτη, για να δεις τα κέντρατου μυκηναϊκού πολιτισμού σε κάθε περιοχή.Υπάρχει απλός χάρτης της Ελλάδας χωρίς λεπτομέρειες από τη Θεσσαλία και κάτω.Κάτω από το χάρτη υπάρχει πίνακας με τα εξής στοιχεία: • Αργολίδα • Μεσσηνία • Λακωνία ΒΙΒΛΙΟ ΚΑΘΗΓΗΤΗ
  • 24 • Αττική • Βοιωτία • ΜαγνησίαΟ χρήστης κάνει κλικ στις περιοχές πάνω στον πίνακα και εμφανίζονται για κάθε περιοχή ταμυκηναϊκά κέντρα ως εξής: • Αργολίδα: Μυκήνες, Τίρυνθα (δίπλα στις Μυκήνες), Άργος • Μεσσηνία: Πύλος (παραλιακά στο Ιόνιο) • Λακωνία: Βαφειό (κοντά στη Σπάρτη) • Αττική: Αθήνα, Ελευσίνα, Μαραθώνας • Βοιωτία: Θήβα, Ορχομενός (βορειοδυτικά της Θήβας), Γλας (ανατολικά του Ορχομενού)Άσκηση εμπέδωσης 1Ποια χρονική περίοδος ονομάζεται εποχή του χαλκού στην Ελλάδα; Κάνε κλικ δίπλα στοσωστό.3000-2000 π.Χ3000-1100 π.Χ1200-500 π.Χ.Ζητούμενο: 3000 - 1100 π.Χ.Άσκηση εμπέδωσης 2Ποιο ήταν το σημαντικότερο κέντρο του κυκλαδικού πολιτισμού στην περίοδο της μεγαλύτερηςακμής του;Η Φυλακωπή στη ΜήλοΤο Ακρωτήρι στη ΘήραΗ ΚέροςΖητούμενο: Το Ακρωτήρι στη ΘήραΆσκηση εμπέδωσης 3Τα μικρά αγαλματάκια που είναι τα πιο χαρακτηριστικά δείγματα της κυκλαδικής τέχνηςονομάζονται (γράψε την απάντηση και πάτησε enter):Ζητούμενο: ειδώλια
  • ΙΣΤΟΡΙΑ - Α΄ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 25Άσκηση εμπέδωσης 4 Α Β ΓΠότνιαΑκρωτήρι ΘήραςΑνάκτορο Ζάκρου Κυκλαδικόςγραμμική Α ΜινωικόςΆναξ Μυκηναϊκόςγραμμική Βδιπλός πέλεκυςμέγαρονΖητούμενα:(στήλη Β καθέτως) Μυκηναϊκός, Κυκλαδικός, Μινωικός, Μινωικός, Μυκηναϊκός,Μυκηναϊκός, Μινωικός, ΜυκηναϊκόςΆσκηση εμπέδωσης 5Πώς ονόμασαν οι κατοπινοί Έλληνες τα τείχη των Μυκηναίων; Κάνε κλικ στο σωστότετράγωνο:ιλλυρικάκυκλώπειαγιγάντιαΖητούμενο: κυκλώπειαΆσκηση εμπέδωσης 6Να συσχετίσεις τις εικόνες με τις λεζάντες τους, σύροντας με το ποντίκι το σωστό στοιχείο τουπίνακα πάνω στην εικόναΠίνακας • Ταυροκαθάψια • Τηγανόσχημο σκεύος • Αίθουσα του θρόνου • Ο «Αρπιστής» • Η μάσκα του Αγαμέμνονα» • Πύλη των ΛεόντωνΖητούμενα:εικ.1 Ταυροκαθάψια εικ.2 Τηγανόσχημο σκεύος εικ.3 Η αίθουσα του θρόνου ΒΙΒΛΙΟ ΚΑΘΗΓΗΤΗ
  • 26εικ.4 Ο «Αρπιστής» εικ.5 Η «Μάσκα του Αγαμέμνονα» εικ.6 Πύλη των ΛεόντωνΆσκηση εμπέδωσης 7Ποια είναι τα κυριότερα αίτια της παρακμής του μυκηναϊκού πολιτισμού;Επιλέξτε όσα είναι σωστά κάνοντας κλικ επάνω τους:1.οι πόλεμοι ανάμεσα στα μυκηναϊκά κράτη2. η διαμάχη με τους Μινωίτες3. η παρεμπόδιση του εμπορίου από τις αναστατώσεις πουπροκάλεσαν οι «λαοί της θάλασσας»4. η έκρηξη του ηφαιστείου της ΘήραςΖητούμενα: 1 και 3Άσκηση εμπέδωσης 8Να συσχετίσεις τις εικόνες με τους πολιτισμούς, σύροντας με το ποντίκι το σωστό στοιχείο τουπίνακα πάνω στην εικόναΠΙΝΑΚΑΣΚυκλαδικόςΜινωικόςΜυκηναϊκόςΖητούμενα: (οριζόντια πάνω και μετά κάτω αριστερά) Α. ταύρος Μινωικός Β. ειδώλιο Κυκλαδικός Γ. ανάκτορο Κνωσού Μινωικός Δ. θεά με τα φίδια Μινωικός Ε. δίσκος της Φαιστού Μινωικός Στ. κύπελλο του Βαφειού Μυκηναϊκός Ζ. μάσκα του «Αγαμέμνονα» Μυκηναϊκός
  • ΙΣΤΟΡΙΑ - Α΄ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 27Άσκηση εμπέδωσης 9ΔραστηριότηταΣτον παρακάτω χάρτη κάντε κλικ στις περιοχές με τις οποίες οι Μυκηναίοι είχαν σημαντικέςεμπορικές σχέσεις. Όταν έχεις ολοκληρώσει, πάτησε enter.Υπάρχει ΧΑΡΤΗΣ Νοτιοανατολικής Ευρώπης και Ανατολικής Μεσογείου μονόχρωμος, χωρίςλεπτομέρειες.Ζητούνται: «Νησιά Αιγαίου», «Μικρά Ασία», «Κύπρος», «Κρήτη», «Συρία», «Παλαιστίνη»,«Αίγυπτος», «Παράλια Αδριατικής» (βαλκανικά), «Ιταλία» (νότια) , «Σικελία», «Σαρδηνία»,«Μάλτα», «Ισπανία» (μεσογειακά παράλια) . ΒΙΒΛΙΟ ΚΑΘΗΓΗΤΗ
  • 28 ΚΕΦ. 3: Ο ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΚΟΣΜΟΣ ΑΠΟ ΤΟ 1100 π.Χ. ΩΣ ΤΟ 800 π.Χ. Η ΓΕΩΜΕΤΡΙΚΗ ΕΠΟΧΗ3.1. ΟΙ ΜΕΤΑΒΑΤΙΚΟΙ ΧΡΟΝΟΙ (1100-800 π.Χ.)Στόχοι: • Να γνωρίσουν οι μαθητές τα κύρια χαρακτηριστικά αυτής της περιόδου . • Να μάθουν για τις νέες συνθήκες που δημιουργούνται στην Ελλάδα μετά τη μόνιμη εγκατάσταση των ελληνικών φύλων. • Να κατανοήσουν τη σχέση ανάμεσα στον κόσμο των ομηρικών επών και στην ιστορική πραγματικότητα. • Να γνωρίσουν τα σχετικά με τον πρώτο ελληνικό αποικισμό.ΣΗΜΕΙΑ ΠΟΥ ΧΡΕΙΑΖΟΝΤΑΙ ΠΡΟΣΟΧΗ: • Η περίοδος αυτή εμφανίζεται ως άμεσο επακόλουθο των αναστατώσεων που σημειώνονται στον ελλαδικό χώρο μετά την πτώση του μυκηναϊκού κόσμου. • Η περίοδος θέτει τα θεμέλια της ιδιοπροσωπίας του ελληνικού πολιτισμού. • Η σχετική δραστηριότητα θα βοηθήσει τους μαθητές να κατανοήσουν τους στόχους και την έκταση και του πρώτου ελληνικού αποικισμού.Δραστηριότητα «Α΄ελληνικός αποικισμός» • Εμφανίζεται χάρτης της ανατολικής Ελλάδας, Αιγαίου Κρήτης και παραλίων Μικράς Ασίας • Στο χάρτη είναι μόνο τα εξής ονόματα στις αντίστοιχες περιοχές:
  • ΙΣΤΟΡΙΑ - Α΄ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 29 o ΘΕΣΣΑΛΙΑ, ΑΤΤΙΚΗ, ΕΥΒΟΙΑ, ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΣ, ΚΥΚΛΑΔΕΣ, ΔΡΗΤΗ, ΤΕΝΕΔΟΣ, ΛΕΣΒΟΣ, ΧΙΟΣ, ΣΑΜΟΣ, ΚΩΣ, ΡΟΔΟΣ • Από τον ηπειρωτικό κορμό της Ελλάδας ξεκινούν έγχρωμα βέλη με κατεύθυνση τα παράλια της Μικράς Ασίας ως εξής: 1. Από παράλια Θεσσαλίας: παχύ πορτοκαλί βέλος 2. Από Αττική και Εύβοια και Κυκλάδες: παχιά φούξια βέλη. 3. Από κέντρο Πελοποννήσου: παχύ πράσινο βέλοςΤα παράλια της Μικράς Ασίας χρωματίζονται αντίστοιχα με τα βέλη ως εξής: 1. Από κάτω από την Τροία έως τη Σμύρνη → πορτοκαλί και αναγράφεται «ΑΙΟΛΙΔΑ» 2. Από τη Σμύρνη έως την Αλικαρνασσό → φούξια και αναγράφεται «ΙΩΝΙΑ» 3. Από την Αλικαρνασσό έως ΒΑ της Ρόδου → πράσινα και αναγράφεται «ΔΩΡΙΚΗ ΕΞΑΠΟΛΗ»Χρώματα στα νησιά του Αιγαίου: 1. Πορτοκαλί: Τένεδος, Λέσβος 2. Φούξια: Κυκλάδες (πλην Μήλου και Θήρας), Χίος, Σάμος, Ικαρία 3. Πράσινα: Κρήτη, Μήλος, Θήρα, ΔωδεκάνησαΣε κάποιο σημείο υπάρχουν τρεις κύκλοι με τα παραπάνω χρώματα και μέσα αναγράφουν τοφύλο:Αιολείς (πορτοκαλί), Ίωνες (φούξια), Δωριείς (πράσινο)3.2 Η ΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΗ ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ • Τα γράμματα • Η τέχνηΣτόχοι: • Να κατανοήσουν οι μαθητές την κεφαλαιώδη σημασία του ελληνικού αλφαβήτου για την ανάπτυξη του πολιτισμού. • Να μάθουν ότι το ελληνικό αλφάβητο δεν είναι μίμηση του φοινικικού αλλά καινοτόμος ΒΙΒΛΙΟ ΚΑΘΗΓΗΤΗ
  • 30 μετεξέλιξή του . • Να γνωρίσουν την ιδιομορφία της γεωμετρικής τέχνης.ΣΗΜΕΙΑ ΠΟΥ ΧΡΕΙΑΖΟΝΤΑΙ ΠΡΟΣΟΧΗ: • Αναφορά στις μορφές γραφής 5 που έχουν ήδη γνωρίσει (σφηνοειδής, ιερογλυφική, Γραμμική Α, Γραμμική Β, φοινικική ). • Ομοιότητες και διαφορές ελληνικού και φοινικικού αλφαβήτου • Σημασία προσθήκης φωνηέντων • Να δοθεί έμφαση στο εικονογραφικό υλικόΆσκηση εμπέδωσηςΧαρακτήρισε τις παρακάτω προτάσεις με Σ (σωστό) και Λ (λάθος) κάνοντας κλικ στο αντίστοιχοτετραγωνάκι Σ ΛΤα ομηρικά έπη διαμορφώθηκαν στα τέλη του 9ου - αρχές του 8ου αι. π.Χ.Ο βασιλιάς, κατά τη Γεωμετρική εποχή, ονομάζεται «άναξ».Τα ομηρικά έπη παρουσιάζουν κυρίως την ομηρική εποχή.Οι Έλληνες παρέλαβαν το αλφάβητο από τους Φοίνικες.Οι ναοί στη Γεωμετρική εποχή είναι ίδιοι με τα μικρά μυκηναϊκά ιερά.Οι Έλληνες χρησιμοποίησαν αυτούσιο το φοινικικό αλφάβητο.Κατά τη Γεωμετρική εποχή η εξουσία των βασιλέων συχνά αμφισβητείται απότους ευγενείς.Ζητούμενα (καθέτως): Σ, Λ, Σ, Σ, Λ, Λ, Σ
  • ΙΣΤΟΡΙΑ - Α΄ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 31 ΚΕΦ. 4: Η ΑΡΧΑΪΚΗ ΕΠΟΧΗ 800 π.Χ. - 479 π.Χ.4.1. Η ΑΠΟΙΚΙΑΚΗ ΕΞΑΠΛΩΣΗ (Ο Β’ ΕΛΛHNIKOΣΑΠΟΙΚΙΣΜΟΣ)Στόχοι: • Να κατανοήσουν οι μαθητές τα αίτια που οδήγησαν στη δημιουργία αποικιών Να εκτιμήσουν τις σχέσεις μητρόπολης - αποικίας. • Να γνωρίσουν τις συνέπειες που είχε η δημιουργία αποικιών στη ζωή των ανθρώπων.ΣΗΜΕΙΑ ΠΟΥ ΧΡΕΙΑΖΟΝΤΑΙ ΠΡΟΣΟΧΗ: • Συσχέτιση με τα γενικότερα και διαχρονικά αίτια των μεταναστεύσεων, • Συσχέτιση με αναζήτηση πρώτων υλώνΆσκηση εμπέδωσηςΝα συσχετίσεις τα στοιχεία των στηλών Α και Β σύροντας με το ποντίκι τα στοιχεία της στήληςΓ στη σωστή θέση στη στήλη Β. Α Β Γοι εν πορεία αποτέλεσμα αποικισμούαίτια αποικισμού πολιτικές διαμάχεςδιεύρυνση πνευματικού αίτια αποικισμούορίζοντα των ανθρώπωνοικιστής μητρόποληανάγκη για μέταλλα κάπηλοςΜεγάλη Ελλάδα αρχηγός αποστολής αποικίαςμητέρα - πόλη οι έμποροιλιανοπωλητής Κάτω Ιταλία ΒΙΒΛΙΟ ΚΑΘΗΓΗΤΗ
  • 32Ζητούμενα (καθέτως): οι έμποροι, πολιτικές διαμάχες, αποτέλεσμα αποικισμού, αρχηγόςαποστολής αποικίας, αίτια αποικισμού, Κάτω Ιταλία, μητρόπολη, κάπηλος4.2 Η «ΠΟΛΗ - ΚΡΑΤΟΣ» - Η ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΟΥΠΟΛΙΤΕΥΜΑΤΟΣΣτόχοι: • Να κατανοήσουν οι μαθητές την έννοια της πόλης-κράτους • Να κατανοήσουν το ρόλο της οπλιτικής φάλαγγας στη διαμόρφωση των κοινωνικών σχέσεων. • Να γνωρίσουν πώς έγινε η μετάβαση από την αριστοκρατία στην ολιγαρχία. • Να εκτιμήσουν τις συνθήκες που οδήγησαν στην τυραννίδα.ΣΗΜΕΙΑ ΠΟΥ ΧΡΕΙΑΖΟΝΤΑΙ ΠΡΟΣΟΧΗ:Η διαφορά ανάμεσα στην αριστοκρατία και την ολιγαρχία και ανάμεσα στην ολιγαρχία και τηντυραννίδα.Άσκηση εμπέδωσηςΝα συσχετίσεις τα στοιχεία των στηλών Α και Β σύροντας με το ποντίκι τα στοιχεία της στήληςΓ στη σωστή θέση στη στήλη Β. Α Β Γοπλιτική φάλαγγα μεγάλοι γαιοκτήμονεςαριστοκρατία ΠερίανδροςΠολυκράτης πόλη - κράτοςολιγαρχία δημοκρατίαΚόρινθος Σάμοςσυμμετοχή του πολίτη στη πλούσιοι έμποροι καιδιακυβέρνηση της πόλης βιοτέχνεςΖητούμενα (καθέτως): πόλη - κράτος, μεγάλοι γαιοκτήμονες, Σάμος, πλούσιοι έμποροι καιβιοτέχνες, Περίανδρος, δημοκρατία
  • ΙΣΤΟΡΙΑ - Α΄ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 334.3 Η ΣΠΑΡΤΗΣτόχοι: • Να γνωρίσου ν οι μαθητές την κοινωνική διαστρωμάτωση του κράτους. • Να γνωρίσουν την οργάνωση του κράτους • Να συσχετίσουν το εκπαιδευτικό σύστημα με τις πολιτικές και κοινωνικές συνθήκες.ΣΗΜΕΙΑ ΠΟΥ ΧΡΕΙΑΖΟΝΤΑΙ ΠΡΟΣΟΧΗ: • Ο φόβος επανάστασης • μπορούσαν να ζουν χωρίς να εργάζονται • Λιτότητα / ολιγάρκεια, λακωνισμός • αγωγή των κοριτσιών και η θέση της γυναίκας,Άσκηση εμπέδωσηςΝα συσχετίσεις τα στοιχεία των στηλών Α και Β σύροντας με το ποντίκι τα στοιχεία της στήληςΓ στη σωστή θέση στη στήλη Β. Α Β Γαυτοί ουσιαστικά κυβερνούσαν τη Σπάρτη Γερουσίαείχε 28 μέλη άνω των 60 ετών είλωτεςψηφοφορία δια «βοής» λίγα λόγιαοι απόγονοι των κατακτημένων λαών περίοικοιζούσαν σε οικισμούς γύρω από τη Σπάρτη πέντε έφοροιλακωνισμός ΑπέλλαΖητούμενα (καθέτως): πέντε έφοροι, Γερουσία, Απέλλα, είλωτες, περίοικοι, λίγα λόγια4.4 Η ΑΘΗΝΑ - ΑΠΟ ΤΗ ΒΑΣΙΛΕΙΑ ΣΤΗΝΑΡΙΣΤΟΚΡΑΤΙΑΣτόχοι: • Να κατανοήσουν οι μαθητές τη μετάβαση από τη βασιλεία στην αριστοκρατία. ΒΙΒΛΙΟ ΚΑΘΗΓΗΤΗ
  • 34 • Να αξιολογήσουν την αριστοκρατική οργάνωση του κράτους και τη λειτουργικότητα των θεσμών. • Να κατανοήσου ν το ρόλο των λαϊκών διεκδικήσεωνΣΗΜΕΙΑ ΠΟΥ ΧΡΕΙΑΖΟΝΤΑΙ ΠΡΟΣΟΧΗ: • Στην Αθήνα μορφοποιήθηκαν όλα τα είδη των πολιτευμάτων της αρχαιότητας με αποκορύφωμα τη δημοκρατία. • Συνοικισμός - Παναθήναια • ο επώνυμος άρχοντας σε σχέση με τη χρονολόγηση των γεγονότων • ο Άρειος Πάγος και η Εκκλησία του Δήμου • Το κίνημα του Κύλωνα • Οι νόμοι του Δράκοντα4.5 Η ΑΘΗΝΑ - Η ΠΟΡΕΙΑ ΠΡΟΣ ΤΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣτόχοι: • Να κατανοήσουν οι μαθητές τη συμβολή του Σόλωνα στην αντιμετώπιση των κοινωνικών και πολιτικών προβλημάτων της πόλης. • Να αξιολογήσουν τις συνθήκες μέσα από τις οποίες οι Αθηναίοι προχώρησαν προς τη δημοκρατία. • Να παρατηρήσουν διαφορές ανάμεσα στην κοινωνική και πολιτική δομή Αθήνας και Σπάρτης.ΣΗΜΕΙΑ ΠΟΥ ΧΡΕΙΑΖΟΝΤΑΙ ΠΡΟΣΟΧΗ: • Σεισάχθεια • Η διαίρεση των πολιτών σε τάξεις με βάση το εισόδημα • Ο Πεισίστρατος • Ο Κλεισθένης και η θεμελίωση της δημοκρατίας.
  • ΙΣΤΟΡΙΑ - Α΄ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 35 • λαϊκή κυριαρχία με ενίσχυση του ρόλου της Εκκλησίας του Δήμου • ο οστρακισμόςΆσκηση εμπέδωσης 1Να συσχετίσεις τα στοιχεία των στηλών Α και Β σύροντας με το ποντίκι τα στοιχεία της στήληςΓ στη σωστή θέση στη στήλη Β. Α Β Γο τελευταίος βασιλιάς της ΣόλωνΑθήναςαυστηροί νόμοι Κλεισθένηςοστρακισμός ΚόδροςΣεισάχθεια Πεισίστρατος«Συνοικισμός» ένας από τους 9 άρχοντες10 στρατηγοί Δράκωνδιαίρεση σε 4 τάξεις ανάλογα Θησέαςμε το εισόδημα10 φυλέςτυραννίδαεπώνυμοςΖητούμενα (καθέτως): Κόδρος, Δράκων, Κλεισθένης, Σόλων, Θησέας, Κλεισθένης, Σόλων,Κλεισθένης, Πεισίστρατος, ένας από τους 9 άρχοντεςΆσκηση εμπέδωσης 2Χαρακτήρισε τις παρακάτω προτάσεις με Σ (σωστό) και Λ (λάθος) κάνοντας κλικ στο αντίστοιχοτετραγωνάκι Σ ΛΣτην Αθήνα τη βασιλεία τη διαδέχθηκε η δημοκρατία.Με τις 10 φυλές ο Κλεισθένης μείωσε το ρόλο της καταγωγής στην πολιτικήζωή.Η σεισάχθεια έχει σχέση με τη συμμετοχή στα κοινά.Μετά τον Κλεισθένη η Εκκλησία του Δήμου γίνεται κυρίαρχο όργανο τουπολιτεύματος.Ο Σόλωνας διαίρεσε τους πολίτες σε τάξεις ανάλογα με την καταγωγή.Ζητούμενα (καθέτως): Λ, Σ, Λ, Σ, Λ ΒΙΒΛΙΟ ΚΑΘΗΓΗΤΗ
  • 364.6 ΟΙ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΙ ΔΕΣΜΟΙΣτόχοι: • Να κατανοήσουν οι μαθητές τα στοιχεία που ένωναν τους ‘Έλληνες • Να γνωρίσουν τον θεσμό των Ολυμπιακών αγώνων και να διακρίνουν διαφορές από τον αντίστοιχο σύγχρονο θεσμό. • Να κατανοήσουν την ανθρώπινη επιθυμία για παρέμβαση στο μέλλον. • Να εξετάσουν τους λόγους που ωθούν τους ανθρώπους στη σύνδεσή τους με ιερούς τόπους.ΣΗΜΕΙΑ ΠΟΥ ΧΡΕΙΑΖΟΝΤΑΙ ΠΡΟΣΟΧΗ:Να καταστεί σαφής η διαφορά ανάμεσα στις έννοιες κράτος και έθνος.Άσκηση εμπέδωσης 1Να συσχετίσεις τα στοιχεία των στηλών Α και Β σύροντας με το ποντίκι τα στοιχεία της στήληςΓ στη σωστή θέση στη στήλη Β Α Β Γοργάνωση πόλεων με κέντρο Ολυμπιακοί αγώνεςκάποιο μαντείοκλαδί αγριελιάς ΠυθίαΛοξίας Πανελλήνιοι Δεσμοίιέρεια Δελφών ολυμπιονίκηςεκεχειρία αμφικτιονίαγλώσσα, θρησκεία, συνήθειες ΑπόλλωναςΖητούμενα (καθέτως): αμφικτιονία, ολυμπιονίκης, Απόλλωνας, Πυθία, Ολυμπιακοί αγώνες,Πανελλήνιοι δεσμοίΆσκηση εμπέδωσης 2α) Ποιο είναι το 2ο έτος της 61ης Ολυμπιάδας;β) Να χρονολογήσεις τη ναυμαχία της Σαλαμίνας με βάση τις Ολυμπιάδες. Το ___ο έτος της __ __ ης Ολυμπιάδας.
  • ΙΣΤΟΡΙΑ - Α΄ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 37Ζητούμενα:α) 535β) Το 1ο έτος της 75ης Ολυμπιάδαςη λύση :α) 61 - 1 = 60 β) 777 - 480 = 297 60 Χ 4 = 240 297 : 4 = 74, υπόλοιπο 1 240 + 2 = 242 άρα 1ο 75ης 777 - 242 = 5354.7 ΠΕΡΣΕΣ ΚΑΙ ΕΛΛΗΝΕΣ: ΔΥΟ ΚΟΣΜΟΙΣΥΓΚΡΟΥΟΝΤΑΙΣτόχοι: • Να αποκτήσουν οι μαθητές κάποιες γνώσεις για τους Πέρσες και το περσικό κράτος. • Να κατανοήσουν τους λόγους που ωθούν τους Πέρσες στην επεκτατική τους πολιτική. • Να διακρίνουν τα αίτια από τις αφορμές • Να κατανοήσουν τη σοβαρότητα της περσικής επιβουλής. • Να εκτιμήσουν το ρόλο των Αθηναίων στην απόκρουση της περσικής εισβολής.ΣΗΜΕΙΑ ΠΟΥ ΧΡΕΙΑΖΟΝΤΑΙ ΠΡΟΣΟΧΗ: • Η σχετική δραστηριότητα θα βοηθήσει στην κατανόηση των κινήσεων των αντιπάλων • Το στρατηγικό σχέδιο του Μιλτιάδη • η υπεροχή της αθηναϊκής φάλαγγας. • Ότι οι Αθηναίοι έδωσαν μάχη εξ ονόματος όλων των Ελλήνων ΒΙΒΛΙΟ ΚΑΘΗΓΗΤΗ
  • 38 • η σημασία της νίκης • Ο μαραθώνιος δρόμος4.8 Η ΟΡΙΣΤΙΚΗ ΑΠΟΜΑΚΡΥΝΣΗ ΤΗΣ ΠΕΡΣΙΚΗΣΕΠΙΘΕΣΗΣΣτόχοι: • Να κατανοήσουν τη σοβαρότητα της περσικής επιβουλής. • Να αξιολογήσουν τη θυσία των υπερασπιστών του στενού των Θερμοπυλών. • Να κατανοήσουν τη σημασία του γεωγραφικού παράγοντα στις Θερμοπύλες και τη Σαλαμίνα. • Να εκτιμήσουν τις συνέπειες της νίκης των Ελλήνων.ΣΗΜΕΙΑ ΠΟΥ ΧΡΕΙΑΖΟΝΤΑΙ ΠΡΟΣΟΧΗ:Η σχετική δραστηριότητα θα βοηθήσει στην κατανόηση των κινήσεων των αντιπάλων στηΣαλαμίναΆσκηση εμπέδωσης 1Κατάταξε χρονολογικά τα γεγονότα της Α στήλης σύροντας τα με το ποντίκι στη σωστή θέσηστη στήλη Β. Α ΒΝαυμαχία της Σαλαμίνας 1.Μάχη των Πλαταιών 2.Ιωνική επανάσταση 3.Μάχη του Μαραθώνα 4.Εκστρατεία του Μαρδόνιου 5.Ζητούμενα: 1. Ιωνική επανάσταση 2. Εκστρατεία του Μαρδόνιου, 3. Μάχη του Μαραθώνα, 4.Ναυμαχία της Σαλαμίνας, 5. Μάχη των ΠλαταιώνΆσκηση εμπέδωσης 2Να συσχετίσεις τα στοιχεία των στηλών Α και Β σύροντας με το ποντίκι τα στοιχεία της στήλης
  • ΙΣΤΟΡΙΑ - Α΄ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 39Γ στη σωστή θέση στη στήλη Β. Α Β ΓΠαυσανίας αίτιο περσικής επίθεσηςΘεμιστοκλής ΘερμοπύλεςΔάτης και Αρταφέρνης Μάχη του ΜαραθώναΕπιθυμία για επέκταση στη Δύση Ναυμαχία της ΣαλαμίναςΜαρδόνιος «Μιλήτου Άλωσις»Φρύνιχος ΛεωνίδαςΙωνική επανάσταση Ναυμαχία της ΜυκάληςΛεωνίδας Μάχη των ΠλαταιώνΜιλτιάδης αφορμή περσικής επίθεσης«Μολών λαβέ»ΛεωτυχίδηςΖητούμενα (καθέτως): Μάχη των Πλαταιών, Ναυμαχία της Σαλαμίνας, Μάχη του Μαραθώνα,αίτιο περσικής επίθεσης, Μάχη των Πλαταιών, «Μιλήτου Άλωσις», αφορμή περσικής επίθεσης,Θερμοπύλες, Μάχη του Μαραθώνα, Λεωνίδας, Ναυμαχία της Μυκάλης4.9 ΤΑ ΓΡΑΜΜΑΤΑΣτόχοι: • Να γνωρίσουν οι μαθητές τα διάφορα είδη ποιητικού και πεζού λόγου που αναπτύσσονται την περίοδο αυτή. • Να γνωρίσουν τους κυριότερους εκπροσώπους κάθε είδουςΣΗΜΕΙΑ ΠΟΥ ΧΡΕΙΑΖΟΝΤΑΙ ΠΡΟΣΟΧΗ: • Η σχετική δραστηριότητα θα βοηθήσει στην εμπέδωση των ειδών και των εκπροσώπων. • Να γίνει αξιοποίηση του εικονογραφικού υλικού ΒΙΒΛΙΟ ΚΑΘΗΓΗΤΗ
  • 404.10 Η ΤΕΧΝΗΣτόχοι: • Να γνωρίσουν οι μαθητές το δωρικό και τον ιωνικό ρυθμό και να επισημάνουν τις βασικές διαφορές τους. • Να κατανοήσουν τα βασικά χαρακτηριστικά της αρχαϊκής πλαστικήςΣΗΜΕΙΑ ΠΟΥ ΧΡΕΙΑΖΟΝΤΑΙ ΠΡΟΣΟΧΗ: • Η σχετική δραστηριότητα θα βοηθήσει στην κατανόηση των χαρακτηριστικών των ρυθμών και στην επισήμανση των διαφορών. • Να γίνει αξιοποίηση του εικονογραφικού υλικούΆσκηση εμπέδωσηςΝα συσχετίσεις τα στοιχεία των στηλών Α και Β σύροντας με το ποντίκι τα στοιχεία της στήληςΓ στη σωστή θέση στη στήλη Β. Α Β Γφιλοσοφία κούροςερυθρόμορφη τεχνική Ησίοδοςλυρική ποίηση Αγγείοάγαλμα νέου δωρικόςκιονοστοιχία σηκόςαρχιτεκτονικός ρυθμός Ηράκλειτοςδιδακτικό έπος Αρχίλοχοςμέρος αρχαίου ναού πτερόνΖητούμενα (καθέτως): Ηράκλειτος, αγγείο, Αρχίλοχος, κούρος, πτερόν, δωρικός, Ησίοδος,σηκός
  • ΙΣΤΟΡΙΑ - Α΄ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 41 ΚΕΦ. 5: Η ΗΓΕΜΟΝΙΑ ΤΗΣ ΑΘΗΝΑΣ 479π.Χ - 431π.Χ.5.1 Η ΣΥΜΜΑΧΙΑ ΤΗΣ ΔΗΛΟΥ - Η ΣΥΜΜΑΧΙΑΟΡΓΑΝΟ ΤΗΣ ΑΘΗΝΑΪΚΗΣ ΗΓΕΜΟΝΙΑΣΣτόχοι: • Να κατανοήσουν οι μαθητές τις συνθήκες κάτω από τις οποίες δημιουργήθηκε η Συμμαχία της Δήλου . • Να κατανοήσου ν την οργάνωσή της. • Να συνειδητοποιήσουν την πορεία της Συμμαχίας, η οποία από συνασπισμό ελευθέρων πόλεων μεταβλήθηκε σε όργανο της αθηναϊκής ηγεμονίας.ΣΗΜΕΙΑ ΠΟΥ ΧΡΕΙΑΖΟΝΤΑΙ ΠΡΟΣΟΧΗ: • μεταμόρφωση της ηγεμονίας σε αρχή.5.2 ΤΟ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΚΟ ΠΟΛΙΤΕΥΜΑΣΤΑΘΕΡΟΠΟΙΕΙΤΑΙ - Ο ΠΕΡΙΚΛΗΣ ΚΑΙ ΤΟΔΗΜΟΚΡΑΤΚΟ ΠΟΛΙΤΕΥΜΑΣτόχοι: • Να κατανοήσουν οι μαθητές την εξέλιξη του αθηναϊκού πολιτεύματος από τη λήξη των Περσικών πολέμων μέχρι την εποχή του Περικλή . • Να εκτιμήσουν τη σημασία της προσωπικότητας στη διαμόρφωση αυτού του πολιτεύματος. ΒΙΒΛΙΟ ΚΑΘΗΓΗΤΗ
  • 42 • Να κατανοήσουν την έννοια της Δημοκρατίας. • Να γνωρίσουν τα κύρια χαρακτηριστικά της πολιτικής του Περικλή .5.3 Η ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΕΥΜΑΤΟΣ - ΟΙΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣΣτόχοι: • Να γνωρίσου ν οι μαθητές τη λειτουργία του αθηναϊκού πολιτεύματος. • Να κατανοήσουν το ρόλο της Εκκλησίας του Δήμου . • Να κατανοήσουν τους θεσμούς των 10 στρατηγών και της Ηλιαίας. • Να γνωρίσουν το μηχανισμό των λειτουργιών.5.4 Η ΣΥΓΚΡΟΤΗΣΗ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΑΣ - ΗΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ ΖΩΗΣτόχοι: • Να γνωρίσουν οι μαθητές τη συγκρότηση της αθηναϊκής κοινωνίας. • Να συνειδητοποιήσουν τη θέση των Αθηναίων πολιτών, των μετοίκων και των δούλων • Να κατανοήσουν τη θέση της γυναίκας • Να γνωρίζουν τον τρόπο ανατροφής των παιδιών.5.5 ΜΟΡΦΩΣΗ - ΕΡΓΑΣΙΑ - ΕΟΡΤΕΣΣτόχοι: • Να γνωρίσουν οι μαθητές το εκπαιδευτικό σύστημα της αθηναϊκής κοινωνίας.
  • ΙΣΤΟΡΙΑ - Α΄ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 43 • Να κατανοήσουν το ρόλο του εμπορίου και της βιοτεχνίας στην οικονομική ανάπτυξη της Αθήνας. • Να γνωρίσουν τις σπουδαιότερες αθηναϊκές γιορτές.Άσκηση εμπέδωσης 1Να συσχετίσεις τα στοιχεία των στηλών Α και Β σύροντας με το ποντίκι τα στοιχεία της στήληςΓ στη σωστή θέση στη στήλη Β. Α Β ΓΕλληνοταμίες Περικλήςτερματισμός ελληνοπερσικών πολέμων Άρειος Πάγοςμέτρα Περικλή Ηλιαίαμεταφορά του ταμείου της συμμαχίας στην Ειρήνη του ΚαλλίαΑκρόποληπεριορισμός δύναμης Αρείου Πάγου Εφιάλτης και Περικλήςμεγάλο λαϊκό δικαστήριο φόροςπροπύργιο του συντηρητισμού μισθοφορία-θεωρικάΖητούμενα (καθέτως): φόρος, Ειρήνη του Καλλία, μισθοφορία - θεωρικά, Περικλής, Εφιάλτης- Περικλής, Ηλιαία, Άρειος ΠάγοςΆσκηση εμπέδωσης 2Στο κείμενο που ακολουθεί συμπλήρωσε τα κενά σύροντας με το ποντίκι λέξεις και φράσειςαπό τις παρακάτω:μετοίκιον, χιτώνας, Παναθήναια, κιθαριστής, λειτουργίες, κρέας, ιμάτιο, παιδαγωγός,επεξεργασμένα προϊόντα, μέτοικοι, τριηραρχία, δούλοι, όσπρια, γραμματιστής, Μεγάλα Διονύσια,πρώτες ύλες, σοφιστέςΈνας τρόπος για να φορολογούνται οι πλούσιοι πολίτες ήταν οι ___________. Εκείνη πουπεριελάμβανε τα έξοδα για τη συντήρηση πλοίου λεγόταν __________. Οι ξένοι που ζούσανστην Αθήνα λέγονταν_________ και πλήρωναν το __________. Η πιο πολυάριθμη κοινωνική ομάδα ήταν οι__________. Οι Αθηναίοι έτρωγαν συχνά _______αλλά σπάνια ______. Το πανωφόρι τουςλεγόταν __________, ενώ το ένδυμα που φορούσαν από κάτω _____ . Ο δούλος που πήγαινετα παιδιά στο σχολείο λεγόταν ___________ , ο δάσκαλος που τους μάθαινε γράμματα____________ και ο δάσκαλος της μουσικής ___________. Ανώτερη μόρφωση μπορούσαν ναπάρουν οι Αθηναίοι νέοι από τους __________. Οι Αθηναίοι εισήγαν τρόφιμα και ________και εξήγαν _________. Κάθε τέσσερα χρόνια γιόρταζαν τα ___________, ενώ η μεγάλη εορτή ΒΙΒΛΙΟ ΚΑΘΗΓΗΤΗ
  • 44προς τιμήν του Διονύσου ήταν τα _______________________.Ζητούμενα (κατά σειράν): λειτουργίες, τριηραρχία, μέτοικοι, μετοίκιον, δούλοι, όσπρια,κρέας, ιμάτιο, χιτώνας, παιδαγωγός, γραμματιστής, κιθαριστής, σοφιστές, πρώτες ύλες,επεξεργασμένα προϊόντα, Παναθήναια, Μεγάλα Διονύσια.Άσκηση εμπέδωσης 3Να χαρακτηρίσεις τις παρακάτω προτάσεις με Σ (σωστό) και Λ (λάθος) κάνοντας κλικ στοαντίστοιχο τετραγωνάκι.Με τις μεταρρυθμίσεις του Περικλή η Εκκλησία του Δήμου έγινε το κυρίαρχο Σ Λσώμα του πολιτεύματος.Οι Αθηναίες σύχναζαν στην Αγορά.Ο Περικλής ενίσχυσε τη Βουλή των Πεντακοσίων.Ο Εφιάλτης και ο Περικλής έκαναν το πολίτευμα συντηρητικότερο.Τα κορίτσια δεν πήγαιναν στα σχολεία.Οι δούλοι δεν είχαν κανένα δικαίωμα.Η συμμαχία της Δήλου έγινε τελικά όργανο της αθηναϊκής ηγεμονίας.Οι Αθηναίοι σπάνια έτρωγαν δημητριακά.Ζητούμενα (καθέτως): Σ, Λ, Σ, Λ, Σ, Σ, Σ, Λ
  • ΙΣΤΟΡΙΑ - Α΄ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 45 ΚΕΦ. 6: ΗΓΕΜΟΝΙΚΟΙ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΜΟΙ ΚΑΙ ΚΑΜΨΗ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΠΟΛΕΩΝ 431-363 π.Χ.6.1 - 6.2 Ο ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΙΑΚΟΣ ΠΟΛΕΜΟΣ • Τα αίτια και οι αφορμές του πολέμου - Οι αντίπαλοι • Περίοδοι του πολέμου - Τα σημαντικότερα γεγονότα του πολέμου6.1 ΠΡΩΤΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ (431-421 Π.Χ.): ΑΡΧΙΔΑΜΕΙΟΣΠΟΛΕΜΟΣΣτόχοι: • Να γνωρίσουν οι μαθητές τις αιτίες της μεγάλης σύγκρουσης ανάμεσα στην Αθήνα και τη Σπάρτη. • Να μπορούν να διακρίνουν σημασιολογικά τις έννοιες αίτια - αφορμές. • Να γνωρίσουν την πρώτη φάση του πολέμου.6.2 ΔΕΥΤΕΡΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ (415-413 Π.Χ.): ΕΚΣΤΡΑΤΕΙΑΣΤΗ ΣΙΚΕΛΙΑ - ΤΡΙΤΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ (413-404 Π.Χ.):ΔΕΚΕΛΕΙΚΟΣ ΠΟΛΕΜΟΣ • Οι όροι της ειρήνης • Οι συνέπειες του πελοποννησιακού πολέμου ΒΙΒΛΙΟ ΚΑΘΗΓΗΤΗ
  • 46Στόχοι: • Να συνειδητοποιήσουν οι μαθητές την αλαζονεία της δύναμης της Αθήνας. • Να γνωρίσουν την προσωπικότητα του Αλκιβιάδη. • Να μάθουν για τη Σικελική εκστρατεία. • Να συνειδητοποιήσουν την αγριότητα του πολέμου • Να κατανοήσουν τι σημαίνει συνθηκολόγησηΆσκηση εμπέδωσης 1Να συσχετίσεις τα στοιχεία των στηλών Α και Β σύροντας με το ποντίκι τα στοιχεία της στήληςΓ στη σωστή θέση στη στήλη Β. Α Β ΓΕκστρατεία στη Σικελία Μεγαρικό ψήφισμαΣχέδιο Περικλή Αδιαφορία για ηθικές αξίεςΑφορμή σικελικής Τρίτη περίοδος τουεκστρατείας πολέμουΚατεδάφιση των τειχών Βρασίδας και ΚλέωνΤερματίζει την πρώτη Όρος συνθηκολόγησηςπερίοδο του πολέμου ΑθήναςΑφορμή Πελοποννησιακού δημαγωγοίπολέμουΝαυμαχία Αργινουσών ΑλκιβιάδηςΜάχη στην Αμφίπολη Μακρά ΤείχηΣυνέπεια Πελοποννησιακού ΈγεσταπολέμουΚυριαρχούν μετά το θάνατο Νικιείος Ειρήνητου ΠερικλήΖητούμενα (καθέτως): Αλκιβιάδης, Μακρά Τείχη, Έγεστα, όροι συνθηκολόγησης Αθήνας,Νικιείος Ειρήνη, Μεγαρικό ψήφισμα, Τρίτη περίοδος του πολέμου, Βρασίδας και Κλέων,αδιαφορία για ηθικές αξίες, δημαγωγοίΆσκηση εμπέδωσης 2Κατάταξε χρονολογικά τα γεγονότα της Α στήλης σύροντάς τα με το ποντίκι στη σωστή θέσηστη στήλη Β. Α ΒΛοιμός στην Αθήνα 1.
  • ΙΣΤΟΡΙΑ - Α΄ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 47Αιγός Ποταμοί 2.Σφακτηρία 3.Ψήφισμα κατά Μεγαρέων 4.Καταστροφή στη Σικελία 5.Συνθηκολόγηση Αθήνας 6.Νικίειος Ειρήνη 7.Ζητούμενα: (καθέτως) 1. Ψήφισμα κατά Μεγαρέων, 2. Λοιμός στην Αθήνα, 3. Σφακτηρία, 4.Νικιείος Ειρήνη, 5.Καταστροφή στη Σικελία, 6.Αιγός Ποταμοί, 7. Συνθηκολόγηση Αθήνας6.3 ΗΓΕΜΟΝΙΑ ΤΗΣ ΣΠΑΡΤΗΣ - ΜΙΑ ΚΥΡΙΑΡΧΙΑ ΣΕΑΜΦΙΣΒΗΤΗΣΗΣτόχοι: • Να γνωρίσουν οι μαθητές τη νέα πραγματικότητα που διαμορφώθηκε στον ελληνικό χώρο μετά την ήττα της Αθήνας. • Να γνωρίσουν την κατάσταση του περσικού κράτους με βάση τις πληροφορίες που μας δίνει η «Κύρου Ανάβασις».6.4 ΚΥΡΙΑΡΧΙΑ ΤΗΣ ΘΗΒΑΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑΣτόχοι: • Να γνωρίσουν οι μαθητές τη δράση του Πελοπίδα και του Επαμεινώνδα. • Να γνωρίσουν τη σημασία της μάχης στα Λεύκτρα • Να κατανοήσουν την κατάσταση που επικράτησε στην Ελλάδα μετά τη μάχη στη ΜαντινείαΣΗΜΕΙΑ ΠΟΥ ΧΡΕΙΑΖΟΝΤΑΙ ΠΡΟΣΟΧΗ:Να γίνει αναφορά στη νέα πολεμική τακτική που εφάρμοσαν οι Θηβαίοι. ΒΙΒΛΙΟ ΚΑΘΗΓΗΤΗ
  • 48Άσκηση εμπέδωσηςΝα συσχετίσεις τα στοιχεία των στηλών Α και Β σύροντας με το ποντίκι τα στοιχεία της στήληςΓ στη σωστή θέση στη στήλη Β. Α Β Γμάχη στην Κορώνεια Θρασύβουλοςστρατιωτική μεγαλοφυϊα ΞενοφώνΙερός Λόχος ΚριτίαςΤριάκοντα τύραννοι Ανταλκίδειος Ειρήνη«Κύρου Ανάβασις» Αγησίλαοςμάχη στα Λεύκτρα Επαμεινώνδαςαποκατάσταση της δημοκρατίας Πελοπίδαςστην Αθήνααποκλείει τις συμμαχίες πόλεων λοξή φάλαγγαΖητούμενα (καθέτως): Αγησίλαος, Επαμεινώνδας, Πελοπίδας, Κριτίας, Ξενοφών, λοξήφάλαγγα, Θρασύβουλος, Ανταλκίδειος Ειρήνη
  • ΙΣΤΟΡΙΑ - Α΄ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 49 ΚΕΦ 7: Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ7.1 - 7.2 ΤΟ ΚΡΑΤΟΣ ΤΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ - ΤΟ ΚΡΑΤΟΣΤΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΕΠΕΚΤΕΙΝΕΤΑΙΣτόχοι: • Να μάθουν οι μαθητές στοιχεία από τη δράση των Μακεδόνων. • Να γνωρίσουν τα μεγαλεπήβολα σχέδια του Φιλίππου • Να διαμορφώσουν γνώμη για την προσωπικότητα του Φιλίππου . • Να εκτιμήσουν την κατάσταση στη νότια Ελλάδα μετά τη δυναμική εμφάνιση των Μακεδόνων. • Να προβληματιστούν πάνω στο τέλος της ελληνικής πόλης,Εμπέδωση: • ο ρόλος της Μακεδονίας ως προμαχώνα του Ελληνισμού. • Το γεγονός ότι καμία πόλη του ελληνικού νότου δεν μπορεί να έχει την πρωτοπορία. • Τα ευρήματα της ΒεργίναςΆσκηση εμπέδωσηςΝα συσχετίσεις τα στοιχεία των στηλών Α και Β σύροντας με το ποντίκι τα στοιχεία της στήληςΓ στη σωστή θέση στη στήλη Β. Α Β ΓΜακεδονικό μακρύ δόρυ ΑιγέςΑθηναίος αντίπαλος του ΔίοΦιλίππου ΒΙΒΛΙΟ ΚΑΘΗΓΗΤΗ
  • 50Δημιούργησε πολιτιστικούς Συμμαχικός στρατόςδεσμούς με νότιους Αθηναίων - ΘηβαίωνΈλληνεςΑλέξανδρος Α΄ ΑρχέλαοςΣυνέδριο της Κορίνθου ΣάρισσαΜακεδονικό Θρησκευτικό Δημοσθένηςκέντρο Εκστρατεία κατά τωνΜάχη στη Χαιρώνεια ΠερσώνΖητούμενα (καθέτως): σάρισσα, Δημοσθένης, Αρχέλαος, Αιγές, εκστρατεία κατά των Περσών,Δίο, συμμαχικός στρατός Αθηναίων - Θηβαίων7.3 - 7.4 Ο ΜΕΓΑΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ - Η ΚΑΤΑΚΤΗΣΗΤΗΣ ΑΝΑΤΟΛΗΣ - ΤΟ ΕΡΓΟ ΤΟΥ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥΣτόχοι: • Να κατανοήσου ν οι μαθητές το ρόλο που έπαιξε η ελληνική παιδεία στη διαμόρφωση της προσωπικότητας του Αλέξανδρου . • Να γνωρίσουν τα πολεμικά γεγονότα της εκστρατείας του Μακεδόνα ηγεμόνα. • Να καταλάβουν τη σημασία της ίδρυσης της Αλεξάνδρειας στην Αίγυπτο. • Να κατανοήσου ν στο σύνολο του το πολιτισμικό έργο του Αλέξανδρου . • Να συνειδητοποιήσουν τη σημασία τη5 ίδρυσης των νέων πόλεων και τη διάδοσης, δια μέσου αυτών, του ελληνικού τρόπου ζωής. • Να γνωρίσουν την αντιρατσιστική πολιτική του Αλέξανδρου • Να κατανοήσουν τη σημασία της ελεύθερης διακίνησης ανθρώπων και αγαθών • Να αξιολογήσουν τη σημασία της ανεξιθρησκίας.
  • ΙΣΤΟΡΙΑ - Α΄ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 517.5 ΟΙ ΤΥΧΕΣ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥΣτόχοι: • Να κατανοήσουν οι μαθητές ότι η Κύπρος, παρά την απομάκρυνσή τηδ από τον ελληνικό κορμό, διατήρησε ακμαία την ελληνικότητά της. • Να κατανοήσουν την ευελιξία τηδ κυπριακής πολιτικής για να διατηρήσει, ουσιαστικά, το νησί την αυτονομία του. • Να γνωρίσουν τη μεγάλη συμβολή του Ευαγόρα στη διατήρηση του ελληνικού τρόπου ζωής στην Κύπρο.Άσκηση εμπέδωσης 1Κατάταξε χρονολογικά τα γεγονότα της Α στήλης σύροντάς τα με το ποντίκι στη σωστή θέσηστη στήλη Β. Α ΒΜάχη στην Ισσό 1.Συνέδριο στην Κόρινθο 2.Μάχη με Πώρο 3.Ο Αλέξανδρος στη Βαβυλώνα 4.Μάχη στο Γρανικό 5.Μάχη στη Χαιρώνεια 6.Ίδρυση Αλεξάνδρειας 7.Ζητούμενα: (καθέτως) 1. μάχη στη Χαιρώνεια, 2. συνέδριο της Κορίνθου, 3. μάχη στοΓρανικό, 4. μάχη στην Ισσό, 5. ίδρυση Αλεξάνδρειας, 6. μάχη με Πώρο, 7. Ο Αλέξανδρος στηΒαβυλώναΆσκηση εμπέδωσης 2Να συσχετίσεις τα στοιχεία των στηλών Α και Β σύροντας με το ποντίκι τα στοιχεία της στήληςΓ στη σωστή θέση στη στήλη Β. Α Β Γάρνηση στρατού να Δαρείος Γ΄ ο Κοδομανόςσυνεχίσειμητέρα του Αλέξανδρου Γρανικόςδάσκαλος του Αλέξανδρου Ρωξάνη«στρατηγός αυτοκράτορας» συνέδριο της Κορίνθου ΒΙΒΛΙΟ ΚΑΘΗΓΗΤΗ
  • 52σύζυγος του Αλέξανδρου Ύφασηςηττάται στα Γαυγάμηλα Αριστοτέληςπρώτη νίκη του ΟλυμπιάδαΑλέξανδρουΖητούμενα (καθέτως): Ύφασης, Ολυμπιάδα, Αριστοτέλης, συνέδριο της Κορίνθου, Ρωξάνη,Δαρείος Γ΄ ο Κοδομανός, Γρανικός
  • ΙΣΤΟΡΙΑ - Α΄ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 53 ΚΕΦ.8 ΟΙ ΤΕΧΝΕΣ ΚΑΙ ΤΑ ΓΡΑΜΜΑΤΑ ΤΗΝ ΚΛΑΣΙΚΗ ΕΠΟΧΗ8.1 ΤΑ ΓΡΑΜΜΑΤΑΣτόχοι: • Να αποκτήσουν οι μαθητές μια πρώτη γνωριμία με τα φιλοσοφικά ρεύματα • Να κατανοήσουν τη σημασία των επιστημονικών επιτευγμάτων της κλασικής περιόδου : ιστορίας, ρητορικής, ιατρική, αστρονομίας, γεωγραφίας κλπ. • Να κατανοήσουν τη δημιουργία του θεατρικού λόγου και την κεφαλαιώδη σημασία του για την παιδεία των πολιτών. • Να κατανοήσουν τη σημασία της ιστορίας • Να γνωρίσουν τους κυριότερους εκπροσώπους των γραμμάτωνΣΗΜΕΙΑ ΠΟΥ ΧΡΕΙΑΖΟΝΤΑΙ ΠΡΟΣΟΧΗ: • Να αξιοποιηθεί το εικονογραφικό υλικό8.2 ΟΙ ΤΕΧΝΕΣ8.3 ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗΣτόχοι: • Να κατανοήσου ν οι μαθητές τη σημασία του όρου «Κλασικός» στην τέχνη. ΒΙΒΛΙΟ ΚΑΘΗΓΗΤΗ
  • 54 • Να εντοπίσουν τα γνωρίσματα της κλασικής αρχιτεκτονικής. • Να εξοικειωθούν μετά σημαντικότερα κλασικά οικοδομήματαΣΗΜΕΙΑ ΠΟΥ ΧΡΕΙΑΖΟΝΤΑΙ ΠΡΟΣΟΧΗ: • Ο όρος «κλασικός» • Να γίνει αναφορά σε σύγχρονα ενδιαφέροντα οικοδομήματα • Να αξιοποιηθεί το εικονογραφικό υλικό8.4 ΓΛΥΠΤΙΚΗ ΚΑΙ ΖΩΓΡΑΦΙΚΗΣτόχοι: • Να γνωρίσουν οι μαθητές τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της γλυπτικής των κλασικών χρόνων • Να έρθουν σε επαφή με τους δημιουργούς και τα έργα τους Να γνωρίσουν τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της μεγάλης ζωγραφικής και αγγειογραφίας των κλασικών χρόνων • Να έρθουν σε επαφή με τους δημιουργούς και τα έργα τουςΣΗΜΕΙΑ ΠΟΥ ΧΡΕΙΑΖΟΝΤΑΙ ΠΡΟΣΟΧΗ: • Να γίνει αναφορά σε νεότερους και σύγχρονους μεγάλους ζωγράφους και γλύπτες και στα έργα τους • Να αξιοποιηθεί το εικονογραφικό υλικόΆσκηση εμπέδωσης 1Συσχέτισε τα στοιχεία της στήλης Α με τα στοιχεία της στήλης Γ, σύροντάς τα με το ποντίκιστην κατάλληλη θέση της στήλης Β.Α Β Γφιλοσοφία Θουκυδίδηςρητορική Σοφοκλής
  • ΙΣΤΟΡΙΑ - Α΄ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 55αρχιτεκτονική Πλάτωνγλυπτά Παρθενώνα Μύρωνπατέρας της ιστορίας Ηνίοχοςιστορία Πελοποννησιακού Προπύλαιαπολέμουμέρος του θεάτρου Λυσίαςδραματική ποίηση ΦειδίαςΔελφοί ΗρόδοτοςΔισκοβόλος ορχήστραΖητούμενα:(στήλη Β καθέτως) Πλάτων, Λυσίας, Προπύλαια, Φειδίας, Ηρόδοτος, Θουκυδίδης,ορχήστρα, Σοφοκλής, Ηνίοχος, ΜύρωνΆσκηση εμπέδωσης 2Να συσχετίσεις τις εικόνες με τις λεζάντες τους, σύροντας με το ποντίκι το σωστό στοιχείο τουπίνακα πάνω στην εικόναεικ.1 Ερέχθειο εικ.2 Ο Ερμής του Πραξιτέλη εικ.3 Ακρόπολη εικ.6 Ο Δορυφόρος τουεικ.4 Ναός της Νίκης εικ.5 Ηνίοχος Πολυκλείτου ΒΙΒΛΙΟ ΚΑΘΗΓΗΤΗ
  • 56 ΚΕΦ.9 ΕΛΛΗΝΙΣΤΙΚΟΙ ΚΑΙ ΡΩΜΑΪΚΟΙ ΧΡΟΝΟΙ9.1 ΤΑ ΕΛΛΗΝΙΣΤΙΚΑ ΒΑΣΙΛΕΙΑΣτόχοι: • Να γνωρίσουν οι μαθητές το πρόβλημα της διαδοχής και να εξετάσουν τους λόγους που οδήγησαν τους διαδόχους στη σύγκρουση. • Να εκτιμήσουν τη σημασία της διάδοσης του ελληνικού πολιτισμού.ΣΗΜΕΙΑ ΠΟΥ ΧΡΕΙΑΖΟΝΤΑΙ ΠΡΟΣΟΧΗ: • Η έκταση του κράτους • Η σημασία του ηγέτη • Η βιβλιοθήκη της Αλεξάνδρειας, η αρχαία και η σύγχρονη.9.2 Η ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΣΤΟΝ ΕΛΛΑΔΙΚΟ ΧΩΡΟΣτόχοι: • Να γνωρίσουν την κατάσταση που επικρατούσε στον ελλαδικό χώρο αυτή την εποχή. • Να κατανοήσουν τη σημασία της συγκρότησης των συμπολιτειών. • Να γνωρίσου ν την προσωπικότητα του Πύρρου9.3 ΤΟ ΡΩΜΑΪΚΟ ΚΡΑΤΟΣ ΑΠΟΚΤΑ ΜΕΓΑΛΗ
  • ΙΣΤΟΡΙΑ - Α΄ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 57ΔΥΝΑΜΗΣτόχοι: • Να γνωρίσουν τους λόγους της ταχείας ανάπτυξης της Ρώμης. • Να συσχετίσουν την κοινωνική δομή του ρωμαϊκού κράτους με την αντίστοιχη των ελληνικών πόλεων-κρατών. • α κατανοήσουν τους λόγους που έφεραν τη Ρώμη και την Καρχηδόνα σε σύγκρουση. • Να εκτιμήσουν τον κίνδυνο για τον ελληνισμό που αντιπροσώπευε η άνοδος της Ρώμης.9.4 Η ΥΠΟΤΑΓΗ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΚΟΣΜΟΥΣτόχοι: • Να γνωρίσουν οι μαθητές τους λόγους που είχαν οδηγήσει σε αποδυνάμωση τον ελληνισμό. • Να αντιληφθούν τη πολιτική του «διαίρει και βασίλευε» και τη διαχρονική της ισχύ. • Να κατανοήσουν τους λόγους που οδήγησαν τον ελληνισμό σε υποταγή .9.5 ΤΑ ΓΡΑΜΜΑΤΑ ΚΑΙ ΟΙ ΤΕΧΝΕΣ ΤΩΝΕΛΛΗΝΙΣΤΙΚΩΝ ΧΡΟΝΩΝΣτόχοι: • Να γνωρίσουν οι μαθητές το φαινόμενο της μεγάλης ανάπτυξης των γραμμάτων και των επιστημών κατά την περίοδο αυτή. • Να γνωρίσουν τις τεχνοτροπίες και τα θέματα της τέχνης της περιόδου • Να κατανοήσουν το διαφορετικό χαρακτήρα της περιόδου αυτής από την κλασική ΒΙΒΛΙΟ ΚΑΘΗΓΗΤΗ
  • 58ΣΗΜΕΙΑ ΠΟΥ ΧΡΕΙΑΖΟΝΤΑΙ ΠΡΟΣΟΧΗ: • Να αξιοποιηθεί το εικονογραφικό υλικό9.6 ΕΛΛΗΝΟΡΩΜΑΪΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣΣτόχοι: • Να κατανοήσουν οι μαθητές τα χαρακτηριστικά γνωρίσματα του ελληνορωμαϊκού πολιτισμού • Να κατανοήσουν τους λόγους που διαμόρφωσαν τον ελληνορωμαϊκό πολιτισμό. • Να αντιληφθούν τη συμβολή του ελληνορωμαϊκού πολιτισμού στη διαμόρφωση του δυτικοευρωπαϊκού πολιτισμού.Άσκηση εμπέδωσηςΝα συσχετίσεις τα στοιχεία των στηλών Α και Β σύροντας με το ποντίκι τα στοιχεία της στήληςΓ στη σωστή θέση στη στήλη Β. Α Β ΓΚράτος της Αιγύπτου ΣτωικοίΕγκαθίδρυση ΠύρροςΑυτοκρατορίαςκαταστροφή Κορίνθου Αρίσταρχος ο ΣάμιοςΝέα Κωμωδία ΜόμμιοςΉπειρος Ρώμηφιλοσοφία ΠτολεμαίοςΑστρονομία ΑύγουστοςΣύγκλητος ΜένανδροςΖητούμενα (καθέτως):Πτολεμαίος, Αύγουστος, Μόμμιος, Μένανδρος, Πύρρος, Στωικοί,Αρίσταρχος ο Σάμιος, Ρώμη.
  • ΙΣΤΟΡΙΑ - Α΄ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 59ΚΕΦ.10: ΑΠΟ ΤΗ ΡΩΜΗ ΣΤΟ ΒΥΖΑΝΤΙΟ10.1 Η ΡΩΜΑΪΚΗ ΕΙΡΗΝΗΣτόχοι: • Να γνωρίσουν οι μαθητές τις αλλαγές που επέφερε στο ρωμαϊκό πολίτευμα ο Οκταβιανός. • Να κατανοήσουν την έννοια της έκφρασης «Ρωμαϊκή ειρήνη». • Να γνωρίσουν τις συνθήκες που επικρατούν στην Αυτοκρατορία κατά την περίοδο της «Ρωμαϊκής ειρήνης». • Να αντιληφθούν τη σημασία της ελεύθερης διακίνησης ανθρώπων και ιδεών κατά τη «Ρωμαϊκή ειρήνη».ΣΗΜΕΙΑ ΠΟΥ ΧΡΕΙΑΖΟΝΤΑΙ ΠΡΟΣΟΧΗ: • Η δημοκρατία παύει να υφίσταται • Η κατάργηση των συνόρων, • η ελεύθερη διακίνηση ανθρώπων και ιδεών, • ο συγκρητισμός των θρησκειών10.2 Ο ΧΡΙΣΤΟΣ ΚΑΙ Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ. Η ΠΡΩΤΗΕΚΚΛΗΣΙΑΣτόχοι: • Να γνωρίσουν οι μαθητές το ιστορικό περιβάλλον μέσα στο οποίο γεννήθηκε ο Χριστός. ΒΙΒΛΙΟ ΚΑΘΗΓΗΤΗ
  • 60 • Να κατανοήσουν το περιεχόμενο της διδασκαλίας του Χριστού. • Να εκτιμήσουν τις συνθήκες κάτω από τις οποίες σχηματίστηκε η πρώτη Εκκλησία. • Να εκτιμήσουν την επίδραση της ελληνικής σκέψης στο Χριστιανισμό.ΣΗΜΕΙΑ ΠΟΥ ΧΡΕΙΑΖΟΝΤΑΙ ΠΡΟΣΟΧΗ: • Με βάση ιστορικά στοιχεία που παρέχουν τα Ευαγγέλια, η Γέννηση του Χριστού τοποθετείται στο 5/4 π.Χ. και ο σταυρικός θάνατος το 28/29 μ.Χ. • η ελληνική γλώσσα, βοήθησε στη διάδοση του χριστιανισμού.10.3 Η ΔΙΑΔΟΣΗ ΤΟΥ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΣΜΟΥΣτόχοι: • Να κατανοήσουν οι μαθητές τη συμβολή της προσωπικότητας του Παύλου στη διάδοση του Χριστιανισμού. • Να κατανοήσουν τη σημασία που είχε για τον Παύλο η ελληνική του παιδεία • Να γνωρίσουν τους λόγους οι οποίοι συνετέλεσαν στην ταχεία διάδοση του Χριστιανισμού. • Να κατανοήσουν το φαινόμενο των διωγμώνΣΗΜΕΙΑ ΠΟΥ ΧΡΕΙΑΖΟΝΤΑΙ ΠΡΟΣΟΧΗ: • Ο Παύλος χρησιμοποίησε την ελληνική γλώσσα και φιλοσοφία • Η σημασία των περιοδειών του Παύλου για τη διάδοση του Χριστιανισμού.10.4 3ος ΑΙΩΝΑΣ Μ.Χ. Η ΡΩΜΑΪΚΗ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΑΣΕ ΚΡΙΣΗΣτόχοι: • Να γνωρίσουν οι μαθητές τους λόγους οι οποίοι οδηγούν σε κρίση τη Ρωμαϊκή
  • ΙΣΤΟΡΙΑ - Α΄ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 61 αυτοκρατορία κατά τον 3ο αιώνα μ.Χ. • Να κατανοήσουν ότι το άλυτο θεσμικό πρόβλημα της διαδοχής στο αυτοκρατορικό αξίωμα οδηγεί το Ρωμαϊκό κράτος σε κρίση. • Να κατανοήσουν το σύστημα της Τετραρχίας.10.5 ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ. Η ΜΕΓΑΛΗ ΣΤΡΟΦΗΣτόχοι: • Να κατανοήσουν οι μαθητές τις αδυναμίες του συστήματος της Τετραρχίας • Να συνειδητοποιήσουν τους λόγους που ώθησαν τον Κωνσταντίνο να στραφεί προς τους Χριστιανούς. • Να κατανοήσουν την ιστορική σημασία του Διατάγματος των Μεδιολάνων. • Να εκτιμήσουν τους λόγους για τους οποίους ο Κωνσταντίνος επέλεξε ως θέση της νέας πρωτεύουσας το αρχαίο Βυζάντιο. ΒΙΒΛΙΟ ΚΑΘΗΓΗΤΗ
  • 62
  • ΙΣΤΟΡΙΑ - Β΄ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 63 Β΄ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΒΙΒΛΙΟ ΚΑΘΗΓΗΤΗ
  • 64 ΚΕΦ. 1: ΟΙ ΠΡΩΤΟΙ ΑΙΩΝΕΣ ΤΟΥ ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ (330-717 μ.Χ.)1.1 Η ΜΕΤΕΞΕΛΙΞΗ ΤΟΥ ΡΩΜΑΪΚΟΥ ΚΡΑΤΟΥΣ • Από τη Ρώμη στη Νέα ΡώμηΔιδακτικοί στόχοι: • Να γνωρίσουν οι μαθητές τη σημασία και τους λόγους ίδρυσης της Κωνσταντινούπολης. • Να κατανοήσουν τη σημασία της θρησκευτικής πολιτικής του Κωνσταντίνου.Εξελίξεις ως τις αρχές του 6ου αι.Διδακτικοί στόχοι: • Να γνωρίσουν οι μαθητές τα χαρακτηριστικά της οικονομίας και της κοινωνίας του βυζαντινού Κράτους ως τις αρχές του 6ου αι. • Να κατανοήσουν οι μαθητές την ουσία του γερμανικού προβλήματος • Να αντιληφθούν οι μαθητές τις πολιτιστικές εξελίξεις από τον Κωνσταντίνο Α’ ως τον Ιουστινιανό Α’.Η πάλη της Ορθοδοξίας με τις αιρέσεις και την αρχαία
  • ΙΣΤΟΡΙΑ - Β΄ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 65θρησκείαΔιδακτικοί στόχοι: • Να κατανοήσουν οι μαθητές τι ήταν οι αιρέσεις • Να αντιληφθούν τις επιπτώσεις των αιρέσεων στο ανατολικό τμήμα του Ρωμαϊκού Κράτους. • Να κατανοήσουν τη σύγκρουση Χριστιανισμού-αρχαίας θρησκείαςΆσκηση εμπέδωσης 1Χαρακτήρισε τις παρακάτω προτάσεις με Σ (σωστό) και Λ (λάθος) κάνοντας κλικ στο αντίστοιχοτετραγωνάκι Σ ΛΤο δυτικό ρωμαϊκό κράτος αντιμετώπισε καλύτερα τη γερμανική απειλή.Η οικονομία του Πρώιμου Βυζαντινού κράτους ήταν εκχρηματισμένη.Ο Θεοδόσιος Α΄ ευνόησε την αρχαία θρησκεία.Οι Μονοφυσίτες στράφηκαν προς τους Άραβες για προστασία.Στο Βυζάντιο εφαρμόστηκε η τακτική «άρτος και θεάματα».Η προσπάθεια του Ιουλιανού να επαναφέρει την αρχαία θρησκεία ήταν επιτυχής.Ζητούμενα (καθέτως): Λ,Σ,Λ,Σ,Σ,ΛΆσκηση εμπέδωσης 2Να συσχετίσεις τα στοιχεία των στηλών Α και Β σύροντας με το ποντίκι τα στοιχεία της στήληςΓ στη σωστή θέση στη στήλη Β. Α Β ΓΚαθιέρωση Χριστιανισμούως επίσημης θρησκείας του Οικουμενικές Σύνοδοικράτους Δείγμα της πνευματικήςΑμφισβήτησε τη θεότητα ακμής της νέαςτου Χριστού πρωτεύουσας Μεγάλοι Πατέρες τηςΊδρυση Πανεπιστημίου ΕκκλησίαςΣυγκέντρωση της γηςστα χέρια των μεγάλων Άρειοςγαιοκτημόνων ΒΙΒΛΙΟ ΚΑΘΗΓΗΤΗ
  • 66Αντιμετώπισαν τις αιρέσεις Θεοδόσιος Α΄Επιλεκτική αξιοποίηση των Εξαθλίωση των αγροτώνκλασσικών κειμένωνΖητούμενα (καθέτως): Θεοδόσιος Α΄, Άρειος, Δείγμα της πνευματικής ακμής της νέαςπρωτεύουσας, Εξαθλίωση των αγροτών, Οικουμενικές Σύνοδοι, Μεγάλοι Πατέρες τηςΕκκλησίας1.2 ΕΞΩΤΕΡΙΚΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΚΑΙΑΝΑΔΙΟΡΓΑΝΩΣΗ ΤΟΥ ΚΡΑΤΟΥΣ • Ο Ιουστινιανός και το έργο τουΔιδακτικοί στόχοι • Να γνωρίσουν οι μαθητές τους στόχους της εσωτερικής και εξωτερικής πολιτικής του Ιουστινιανού και να εκτιμήσουν τις συνέπειές της. • Να αντιληφθούν τη σημασία της οικοδόμησης της Αγίας Σοφίας α) για την αρχιτεκτονική και β) για το Βυζάντιο γενικότερα.Ο Ηράκλειος και η δυναστεία του (610-717): Εσωτερικήμεταρρύθμιση και αγώνας επιβίωσηςΔιδακτικοί στόχοι • Να αντιληφθούν οι μαθητές την κατάσταση που επικρατούσε στην αυτοκρατορία, όταν ανέλαβε τη διακυβέρνησή της ο Ηράκλειος. • Να κατανοήσουν τη σημασία των θεμάτων για τη διοίκηση και την άμυναΆσκηση εμπέδωσης 1Να συσχετίσεις τα στοιχεία των στηλών Α και Β σύροντας με το ποντίκι τα στοιχεία της στήληςΓ στη σωστή θέση στη στήλη Β. Α Β Γ
  • ΙΣΤΟΡΙΑ - Β΄ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 67αποκατάσταση Ρωμαϊκής στρατιωτόπιαΟικουμένηςανάκτηση περιοχών Εγγύς ΠανδέκτηςΑνατολήςΑγία Σοφία πιστός εν Χριστώ βασιλεύς καταστολή της Στάσης τουδιάδοχοι Ηρακλείου ΝίκαΙουστινιάνειο Δίκαιο Ιουστινιανόςθέματα ΗράκλειοςΙουστινιανός θέματαΗράκλειος Ανθέμιος και ΙσίδωροςΖητούμενα (καθέτως): Ιουστινιανός, Ηράκλειος, Ανθέμιος και Ισίδωρος, θέματα, Πανδέκτης,στρατιωτόπια, καταστολή της Στάσης του Νίκα, πιστός εν Χριστώ βασιλεύς.Άσκηση εμπέδωσης 2Κατάταξε χρονολογικά τα γεγονότα της Α στήλης σύροντας τα με το ποντίκι στη σωστή θέσηστη στήλη Β. Α ΒΠόλεμος Ιουστινιανού με Οστρογότθους 1.Δημιουργία θεμάτων στη Μικρά Ασία 2.Στάση του Νίκα 3.Ο Ηράκλειος συντρίβει τους Πέρσες 4.Συνθήκη Ιουστινιανού με Πέρσες 5.Αναστολή λειτουργίας Ακαδημίας στην Αθήνα 6.Ζητούμενα: 1.αναστολή λειτουργίας Ακαδημίας στην Αθήνα 2. Στάση του Νίκα 3. πόλεμοιΙουστινιανού με Οστρογότθους 4. Συνθήκη Ιουστινιανού με Πέρσες 5. Ο Ηράκλειος συντρίβειτους Πέρσες 6. Δημιουργία θεμάτων στη Μικρά Ασία ΒΙΒΛΙΟ ΚΑΘΗΓΗΤΗ
  • 68 ΚΕΦ.2: ΛΑΟΙ ΣΤΟΝ ΠΕΡΙΓΥΡΟ ΤΟΥ ΒΥΖΑΝΤΙΝΟΥ ΚΡΑΤΟΥΣ2.1 ΟΙ ΣΛΑΒΟΙΔιδακτικός στόχος: • Να κατανοήσουν οι μαθητές τη δράση των Σλάβων από τη στιγμή που εγκαταστάθηκαν στη Χερσόνησο του Αίμου ως την αφομοίωσή τους από το Βυζάντιο • Να αντιληφθούν τη σημασία τους για τους ίδιους και την αυτοκρατορία.ΣΗΜΕΙΑ ΠΟΥ ΧΡΕΙΑΖΟΝΤΑΙ ΠΡΟΣΟΧΗ:Χρειάζεται να προσδιοριστεί στο χάρτη η περιοχή της λεγόμενης «εύφορης ημισελήνου »2.2 ΟΙ ΒΟΥΛΓΑΡΟΙΔιδακτικός στόχος: • Να κατανοήσουν οι μαθητές τον όρο «εθνογένεση». • Να παρακολουθήσουν την εξέλιξη των σχέσεων των Βουλγάρων με το Βυζάντιο.
  • ΙΣΤΟΡΙΑ - Β΄ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 692.3 ΟΙ ΑΡΑΒΕΣα. Η εξάπλωση των ΑράβωνΔιδακτικός στόχος: • Να γνωρίσουν οι μαθητές τα σχετικά με την εμφάνιση και την εξάπλωση του Ισλάμ. • Να κατανοήσουν τη σημασία βασικών ισλαμικών όρων. • Να συνειδητοποιήσουν το σημαντικό ρόλο που έπαιξε το Ισλάμ στην ιστορία.β. Το εμπόριο και ο πολιτισμός του ΙσλάμΔιδακτικοί στόχοι: • Να συνειδητοποιήσουν οι μαθητές τη σημασία του αραβικού εμπορίου • Να κατανοήσουν την πολιτιστική αλληλεπίδραση μεταξύ Ισλάμ, Βυζαντίου και Δύσης.Άσκηση εμπέδωσης 1Να συσχετίσεις τα στοιχεία των στηλών Α και Β σύροντας με το ποντίκι τα στοιχεία της στήληςΓ στη σωστή θέση στη στήλη Β. Α Β Γιερός πόλεμος Χαλιφάτοόπλο των Βυζαντινών στις ναυμαχίες νησίδες σλαβικών πληθυσμών διευκόλυνε την εξάπλωση τωνΚάρολος Μαρτέλος Αράβωντο αραβικό κράτος Χάνοςσυνέπεια εξάπλωσης Αράβων υγρό πυρηγεμόνας των Βουλγάρων τζιχάντσκλαβηνίες Πουατιέεξάντληση Βυζαντινών και Περσών διάσπαση μεσογειακού κόσμουΖητούμενα (καθέτως): τζιχάντ, υγρό πυρ, Πουατιέ, Χαλιφάτο, διάσπαση μεσογειακού κόσμου,Χάνος, νησίδες σλαβικών πληθυσμών, διευκόλυνε την εξάπλωση των Αράβων ΒΙΒΛΙΟ ΚΑΘΗΓΗΤΗ
  • 70 ΚΕΦ. 3: ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΤΗΣ ΜΕΓΑΛΗΣΑΚΜΗΣ ΤΟΥ ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ (717-1025 μ.Χ.)3.1 ΠΑΓΙΩΣΗ ΤΗΣ ΒΥΖΑΝΤΙΝΗΣ ΚΥΡΙΑΡΧΙΑΣ ΣΤΑΒΑΛΚΑΝIΑ ΚΑΙ ΤΗ Μ. ΑΣΙΑ • Η διαμόρφωση της μεσαιωνικής ελληνικής βυζαντινής αυτοκρατορίαςΔιδακτικοί στόχοι: • Να γνωρίσουν και να κατανοήσουν οι μαθητές τα χαρακτηριστικά της περιόδου της μεγάλης ακμής του Βυζαντίου. • Να κατανοήσουν τις διαφορές της από την Πρώιμη Βυζαντινή Αυτοκρατορία. • Να συνειδητοποιήσουν τον ελληνικό χαρακτήρα της αυτοκρατορίαςΗ μεταβατική εποχή: Οι έριδες για τη λατρεία των εικόνωνΔιδακτικοί στόχοι: • Να γνωρίσουν οι μαθητές τα βαθύτερα κίνητρα πού ώθησαν τους Ισαύρους στην κήρυξη της Εικονομαχίας • Να κατανοήσουν τις θέσεις των δύο πλευρών. • Να αξιολογήσουν τα αποτελέσματα της εικονομαχίας.
  • ΙΣΤΟΡΙΑ - Β΄ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 71Η βασιλεία του Μιχαήλ Γ’ και η αυγή της Νέας ΕποχήςΔιδακτικός στόχος: • Να γνωρίσουν οι μαθητές τη σημασία της βασιλείας του Μιχαήλ Γ‘ για την εκπαίδευση, την άμυνα και τον πολιτισμό της Βυζαντινή ς Αυτοκρατορίας.Η διάδοση του Χριστιανισμού στους Μοραβούς και τουςΒουλγάρουςΔιδακτικοί στόχοι: • Να γνωρίσουν οι μαθητές τα στάδια του εκχριστιανισμού των Μοραβών και των Βουλγάρων. • Να αξιολογήσουν τη σημασία του εκχριστιανισμού των σλαβικών λαών. • Να αντιληφθούν την ένταση ανάμεσα στη Δυτική και Ανατολική ΕκκλησίαΗ Βυζαντινή Εποποιία. Επικοί αγώνες και επέκταση τηςΑυτοκρατορίαςΔιδακτικοί στόχοι: • Να αντιληφθούν εκτιμήσουν οι μαθητές τη σημασία της εποποιίας • Να κατανοήσουν τη συμβολή των μεγάλων στρατηγών και των μεγάλων στρατηγών- αυτοκρατόρων στη βυζαντινή εποποιία. • Να αξιολογήσουν την οικονομική σημασία των βυζαντινών θριάμβων κατά των Αράβων και των Βουλγάρων.Η ίδρυση, η εξέλιξη και ο εκχριστιανισμός του Ρωσικού ΒΙΒΛΙΟ ΚΑΘΗΓΗΤΗ
  • 72ΚράτουςΔιδακτικοί στόχοι: • Να γνωρίσουν οι μαθητές την εθνογένεση των Ρώσων • Να κατανοήσουν τη βαθύτερη σχέση ανάμεσα στη σύναψη εμπορικών σχέσεων μεταξύ Βυζαντίου και Ρωσίας και στον εκχριστιανισμό των Ρως, • Να αντιληφθούν τη σημασία του εκχριστιανισμού για τον πολιτισμό του Ρωσικού Έθνους.Σχέσεις Βυζαντίου-Δύσης. Αγώνες για τη διατήρηση των ιταλικώνκτήσεωνΔιδακτικοί στόχοι • Να γνωρίσουν οι μαθητές την εξέλιξη της δυτικής πολιτικής του Βυζαντίου. • Να κατανοήσουν οι μαθητές τις μεθόδους της βυζαντινής διπλωματίας.Άσκηση εμπέδωσης 1Να τοποθετήσεις τα στοιχεία του πίνακα Β στη σωστή θέση του πίνακα Α (σύροντας τα με τοποντίκι). Πίνακας Α ΕΙΚΟΝΟΜΑΧΟΙ ΕΙΚΟΝΟΦΙΛΟΙ ΕΝΕΡΓΕΙΕΣ Πίνακας ΒΙωάννης ΔαμασκηνόςΔιώξεις - φυλακίσεις - εξορίεςΛέων Γ΄ ο Ίσαυρος
  • ΙΣΤΟΡΙΑ - Β΄ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 73Καταστροφές εικόνων, μονώνΕιρήνη η ΑθηναίαΚωνσταντίνος Ε΄Λέων Ε΄ ο ΑρμένιοςΖητούμενα:ΕΙΚΟΝΟΜΑΧΟΙ: Λέων Γ΄ ο Ίσαυρος, Κωνσταντίνος Ε΄, Λέων Ε΄ ο ΑρμένιοςΕΙΚΟΝΟΦΙΛΟΙ: Ιωάννης Δαμασκηνός, Ειρήνη η ΑθηναίαΕΝΕΡΓΕΙΕΣ: Διώξεις - φυλακίσεις - εξορίες, Καταστροφές εικόνων- μονώνΆσκηση εμπέδωσης 2Ποια από τα παρακάτω δεν ήταν αίτια της εικονομαχίας (σημείωσέ τα κάνοντας κλικ επάνωτους) 1. Οι Ίσαυροι ήθελαν να περιορίσουν τη δύναμη των μοναχών. 2. Υπήρξε αντίδραση στις υπερβολές της λατρείας εικόνων και λειψάνων. 3. Οι Βούλγαροι εκχριστιανίστηκαν διαφορετικά από τους Μοραβούς 4. Οι Ίσαυροι είχαν επηρεαστεί από ιουδαϊκές και αραβικές ανεικονικές αντιλήψεις. 5. Οι εικονολάτρες ήταν υπερόπτες. 6. Οι Ίσαυροι ήθελαν να στηρίξουν τους πληθυσμούς που αντιστέκονταν στους Άραβες και οι οποίοι είχαν ανεικονικές αντιλήψεις.Ζητούμενα: Οι φράσεις 3 και 5.Άσκηση εμπέδωσης 3Να αντιστοιχίσεις τα στοιχεία των στηλών Α και Γ σύροντας με το ποντίκι τα στοιχεία τηςστήλης Γ στη σωστή θέση στη στήλη Β. Α Β ΓΑνάκτηση Κρήτης ΦώτιοςΣχολή της Μαγναύρας Βασίλειος Β΄ Εκχριστιανισμός τωνΚύριλλος Ρώσων Έδωσε προνόμια στουςΜάχη στο Κλειδί ΒενετούςΓάμος Βλαδίμηρου Νικηφόρος Φωκάς ΒΙΒΛΙΟ ΚΑΘΗΓΗΤΗ
  • 74Αγώνες κατά Αράβων Λέων ο ΦιλόσοφοςΕνδιαφέρον για τους Σλαβικό αλφάβητοκλασικούςΒασίλειος Β΄ Ακριτικά τραγούδιαΖητούμενα(καθέτως): Νικηφόρος Φωκάς, Λέων ο Φιλόσοφος, Σλαβικό αλφάβητο, ΒασίλειοςΒ΄, Εκχριστιανισμός των Ρώσων, Ακριτικά τραγούδια, Φώτιος, έδωσε προνόμια στουςΒενετούςΆσκηση εμπέδωσης 4ΚΕΙΜΕΝΟ«Λίγο αργότερα (856), ο πρωθυπουργός Βάρδας, θείος, του αυτοκράτορα Μιχαήλ Γ’΄, ιδρύειένα δεύτερο πανεπιστήμιο στα ανάκτορα της Μαγναύρας. Ο Ιωάννης Γραμματικός διδάσκειμαζί με τον μετέπειτα πατριάρχη Κωνσταντινουπόλεως Φώτιο γραμματική, ρητορική καιφιλοσοφία. Ένας από τους μαθητές ήταν ο περίφημος απόστολος των Σλάβων Κωνσταντίνος(Κύριλλος), ο οποίος χάρις στον βιβλιοθηκάριο της Α. Σοφίας Θεόκτιστο είχε αναλάβει εκπαραλλήλου την διδασκαλία της φιλοσοφίας. Ο αυτοκράτορας Λέων ΣΤ’ ο Σοφός φροντίζειγια την οργάνωση της Νομικής.Σ’ αυτήν διδάσκουν δύο διαφορετικών επιπέδων καθηγητές: οι «διδάσκαλοι» που έδιναν τηβασική εκπαίδευση («εγκύκλιος παίδευσις») και οι «παλαιοδιδάσκαλοι νομικοί», καθηγητέςνομικής που δίδασκαν τον Πρόχειρο νόμο και τις Βασιλικές. Ο Κωνσταντίνος ο Πορφυρογέννητοςκαι ο Ιωάννης Τσιμισκής αναφέρονται ως προστάτες της δημόσιας εκπαίδευσης».Ασπασία Λούβη-Κίζη, «Η εκπαίδευση στο Βυζάντιο», Αρχαιολογία, τεύχος 25, σ. 28Αφού μελετήσεις το παραπάνω παράθεμα, να τοποθετήσεις τα ζητούμενα στοιχεία στονπαρακάτω πίνακα (σύροντάς τα με το ποντίκι) Πρόσωπα (εκτός τομείς γνώσεων διδάσκοντες διδασκόντων) που έπαιξαν (μαθήματα) ρόλο στη σχολήΖητούμενα : • διδάσκοντες: Ιωάννης Γραμματικός, Φώτιος, Κωνσταντίνος (Κύριλλος), {δεκτά και τα δύο είτε μαζί είτε χωριστά} • Μαθήματα: γραμματική, ρητορική, φιλοσοφία, Πρόχειρος Νόμος, Βασιλικές
  • ΙΣΤΟΡΙΑ - Β΄ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 75 • Πρόσωπα(…): Βάρδας, Θεόκτιστος, Λέων ΣΤ΄ ο Σοφός, Κωνσταντίνος ο Πορφυρογέννητος, Ιωάννης Τσιμισκής.3.2 ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΚΑΙ ΟIΚΟΝΟΜIΑ • Οι εξελίξεις στην οικονομία και την κοινωνίαΔιδακτικοί στόχοι: • Να γνωρίσουν οι μαθητές τις κυριότερες οικονομικές εξελίξεις • Να κατανοήσουν τα βασικά χαρακτηριστικά της κοινωνίας του Βυζαντίου.Η νομοθεσία της Μακεδονικής Δυναστείας και η σύγκρουσή τηςμε τους «δυνατούς»Διδακτικοί στόχοι: • Να γνωρίσου ν οι μαθητές τη νομοθεσία των Μακεδόνων. • Να κατανοήσουν τους λόγους που οδήγησαν στην αναθεώρηση της παλαιότερης νομοθεσίας.Άσκηση εμπέδωσης 5Να τοποθετήσεις τα στοιχεία του πίνακα Β στη σωστή στήλη στον πίνακα Α, σύροντάς τα μετο ποντίκι. Πίνακας Α ύπαιθρο-επαρχίες πόλεις ΒΙΒΛΙΟ ΚΑΘΗΓΗΤΗ
  • 76 Πίνακας Βακτήμονεςσυντεχνίεςαριστοκρατία αξιωμάτωνπάροικοιμεσαία τάξηαριστοκρατία της γηςΔήμοςβιοτεχνίαελεύθεροι μικροί γαιοκτήμονεςχωρίαΖητούμενα: • ύπαιθρο-επαρχίες: ακτήμονες, πάροικοι, αριστοκρατία της γης, ελεύθεροι μικροί γαιοκτήμονες, χωρία • Πόλεις: συντεχνίες, αριστοκρατία αξιωμάτων, μεσαία τάξη, Δήμος, βιοτεχνίαΆσκηση εμπέδωσης 6Συμπλήρωσε τα κενά στο παρακάτω κείμενο σύροντας με το ποντίκι λέξεις και φράσεις απότον πίνακα που προηγείται: οι αγρότες ήταν η κύρια δύναμη του στρατού οι δυνατοί Νεαρές οι αγρότες κυρίως πλήρωναν τους φόρους το κράτος__________ ήθελαν να αρπάξουν τις περιουσίες των μικρών καλλιεργητών, αλλά__________ ήθελε να τους προστατεύσει για δύο λόγους: α) _________________________και β)_________________________. Οι αυτοκράτορες με τις ________ προσπάθησαν ναπεριορίσουν την αρπακτικότητα των μεγάλων γαιοκτημόνων.Ζητούμενα: οι δυνατοί, το κράτος, οι αγρότες ήταν η κύρια δύναμη του στρατού, οι αγρότες
  • ΙΣΤΟΡΙΑ - Β΄ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 77κυρίως πλήρωναν τους φόρους, Νεαρές.Άσκηση εμπέδωσης 7(Νεαρά του 934) «Η εξουσία τέτοιων ισχυρών προσώπων αύξησε υπερβολικά τη μεγάλη ταλαιπωρία τωνφτωχών, διότι [οι δυνατοί] με το πλήθος των οικόσιτων υπηρετών τους των μίσθαρνων οργάνωντους και των άλλων παρατρεχάμενων και ακολούθων τους προκάλεσαν βίαιες επιθέσειςδιώξεις αγγαρείες (υποχρεωτική προσφορά υπηρεσιών), άλλες θλίψεις και στενοχώριες (στουςφτωχούς) και προξένησαν μεγάλη καταστροφή στο κοινό συμφέρον [...].Αλλά η ύπαρξη πολλών μικροϊδιοκτητών προσφέρει μεγάλα οφέλη στο κράτος, καθώς αυτοίπληρώνουν φόρους και παρέχουν στρατιωτικές υπηρεσίες στο κράτος. Τα οφέλη αυτά θαεκλείψουν, αν μειωθεί ο αριθμός των μικροκτηματιών. Όσοι λοιπόν είναι επιφορτισμένοι με τηδημόσια ασφάλεια πρέπει να απαλλαγούν από τους ταραξίες να απομακρύνουν τα ενοχλητικάστοιχεία και να διασφαλίσουν τη δημόσια σωτηρία». N. Svoronos, Les Novelles des empereurs Macedoniens, Αθήνα 1994, 85.Αφού μελετήσεις το παραπάνω παράθεμα, να τοποθετήσεις τα ζητούμενα (λέξεις και φράσεις)στον παρακάτω πίνακα σύροντάς τα με το ποντίκι. Λέξεις ή φράσεις που αποτελούν Λέξεις ή φράσεις που δηλώνουν ποιες χαρακτηρισμούς των Δυνατών ενέργειες έκανανΖητούμενα: • Λέξεις ή φράσεις που αποτελούν χαρακτηρισμούς των Δυνατών: ισχυρών προσώπων, ταραξίες, ενοχλητικά στοιχεία • Λέξεις ή φράσεις που δηλώνουν ποιες ενέργειες έκαναν: αύξησε υπερβολικά τη μεγάλη ταλαιπωρία των φτωχών, προκάλεσαν βίαιες……(στους φτωχούς), προξένησαν μεγάλη καταστροφή στο κοινό συμφέρον ΒΙΒΛΙΟ ΚΑΘΗΓΗΤΗ
  • 78 ΚΕΦ. 4: ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΤΗΣ ΚΡΙΣΗΣ ΤΟΥ ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ (1025-1453 μ.Χ.)4.1 Η ΕΞΑΣΘΕΝΗΣΗ ΤΟΥ ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΣΧΙΣΜΑ ΜΕ ΤΗ ΔΥΣΗ • Η κρίση και οι απώλειες της αυτοκρατορίας κατά τον 11 ο αιώνα (1025-1081)Διδακτικοί στόχοι: • Να αντιληφθούν οι μαθητές τα αίτια της εξασθένησης της αυτοκρατορίας. • Να γνωρίσουν τα κυριότερα γεγονότα που δείχνουν τη στρατιωτική αδυναμία του ΒυζαντίουΟι Κομνηνοί και η μερική αναδιοργάνωση της αυτοκρατορίαςΔιδακτικοί στόχοι: • Να γνωρίσουν οι μαθητές τις προσπάθειες των σημαντικότερων αυτοκρατόρων της περιόδου για την ανόρθωση της αυτοκρατορίας. • Να κατανοήσουν το γεγονός ότι οι Κομνηνοί στηρίχτηκαν στη στρατιωτική αριστοκρατία και να εκτιμήσουν τις συνέπειες αυτής της πολιτικήςΗ Ενετική οικονομική διείσδυση και το σχίσμα των ΕκκλησιώνΔιδακτικοί στόχοι: • Να αντιληφθούν οι μαθητές τη σημασία της παραχώρησης προνομίων στη Βενετία και τις άλλες ιταλικές ναυτικές πόλεις, α) για το εμπόριο και την οικονομία του Βυζαντινού
  • ΙΣΤΟΡΙΑ - Β΄ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 79 Κράτους και β) για τις εξελίξεις στην ανατολική Μεσόγειο. • Να κατανοήσουν τα αίτια και τις συνέπειες του σχίσματος των Εκκλησιών.4.2 ΟΙ ΣΤΑΥΡΟΦΟΡΙΕΣ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ ΤΟΥΣ ΓΙΑΤΟ ΒΥΖΑΝΤΙΟ • Οι σταυροφορίες και η πρώτη άλωση της ΠόληςΔιδακτικοί στόχοι: • Να κατανοήσουν οι μαθητές τα αίτια και τις συνέπειες των σταυροφοριών. • Να αντιληφθούν τις συνθήκες υπό τις οποίες πραγματοποιήθηκε η πρώτη Άλωση της Πόλης και τις συνέπειές της.Η περίοδος της Λατινοκρατίας και τα ελληνικά κράτηΔιδακτικοί στόχοι: • Να γνωρίσουν οι μαθητές τον χαρακτήρα των λατινικών κρατών που ιδρύθηκαν μετά την Άλωση του 1204 . • Να γνωρίσουν την εξέλιξη των ελληνικών κρατών που δημιουργήθηκαν στο χώρο του Βυζαντίου.4.3 ΑΝΑΣΥΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ ΚΑΙ ΥΠΟΤΑΓΗΣΤΟΥΣ ΟΘΩΜΑΝΟΥΣ • Εξάπλωση των Τούρκων και τελευταίες προσπάθειες για ανάσχεσή τουςΔιδακτικοί στόχοι: • Να γνωρίσουν οι μαθητές τη ραγδαία οθωμανική εξάπλωση • και να κατανοήσουν οθωμανικούς θεσμούς όπως οι γαζήδες και το παιδομάζωμα και ΒΙΒΛΙΟ ΚΑΘΗΓΗΤΗ
  • 80 τη σημασία τους. • Να αντιληφθούν τα αίτια της εξασθένησης του ΒυζαντίουΗ Άλωση της ΠόληςΔιδακτικοί στόχοι: • Να παρακολουθήσουν και να βιώσουν οι μαθητές την Άλωση της Πόλης και την πτώση της αυτοκρατορίας. • Να κατανοήσουν τη σημασία της Άλωσης για τον Ελληνισμό και την Ευρώπη.Η κληρονομιά και η προσφορά του Βυζαντίου στον πολιτισμόΔιδακτικοί στόχοι: • Να συνειδητοποιήσουν οι μαθητές την πολυσχιδή προσφορά του Βυζαντίου στους λαούς που σχετίστηκαν μαζί του και στον πολιτισμό γενικότερα.
  • ΙΣΤΟΡΙΑ - Β΄ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 81 ΚΕΦ. 5: Ο ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ5.1 Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ ΖΩΗ ΣΤΟ ΒΥΖΑΝΤΙΟΔιδακτικός στόχος: • Να γνωρίσουν οι μαθητές χαρακτηριστικά της καθημερινής ζωής στο Βυζάντιο.Βυζαντινή ΓραμματείαΔιδακτικός στόχος: • Να γνωρίσουν και να εκτιμήσουν τη Βυζαντινή ΓραμματείαΕπιστήμη και ΤεχνολογίαΔιδακτικός στόχος: • Να γνωρίσουν οι μαθητές τα κυριότερα επιτεύγματα των Βυζαντινών στο χώρο της Επιστήμης και της Τεχνολογίας.Εικαστικές Τέχνες και ΜουσικήΔιδακτικοί στόχοι • Να εκτιμήσουν οι μαθητές την αξία της βυζαντινής τέχνης και της μουσικής • Να κατανοήσουν και τη σχέση της βυζαντινής τέχνης και της μουσικής με τη χριστιανική ΒΙΒΛΙΟ ΚΑΘΗΓΗΤΗ
  • 82 θρησκεία.Άσκηση εμπέδωσης 1Χαρακτήρισε τις παρακάτω προτάσεις με Σ (σωστό) ή Λ (λάθος) κάνοντας κλικ στο αντίστοιχοτετραγωνάκι Σ ΛΣτο Βυζάντιο το κράτος επέτρεπε το διαζύγιοΗ Εκκλησία διαφωνούσε με τη μαγείαΤο στιχάρι ήταν είδος ασπίδαςΟι γυναίκες είχαν ίδια δικαιώματα με τους άντρεςΤο μοναχικό κίνημα ξεκίνησε από την ΑίγυπτοΣτα κοσμικά σχολεία οι μαθητές δεν πλήρωναν δίδακτραΖητούμενα (καθέτως): Σ, Σ, Λ, Λ, Σ, Λ.Άσκηση εμπέδωσης 2Να συσχετίσεις τα στοιχεία των στηλών Α και Γ σύροντας με το ποντίκι τα στοιχεία της στήληςΓ στη σωστή θέση στη στήλη Β. Α Β ΓΧρονογραφία ΦώτιοςΔιδασκαλείον των Νόμων ΠροκόπιοςΚοινωνική κριτική Αγώνες κατά των ΑράβωνΤεχνολογία Οπτικός τηλέγραφοςΘρησκευτικός χαρακτήρας Χρονικόν του Μορέωςβυζαντινού πολιτισμούΑρχαιομάθεια Θεοφάνης ΠτωχοπροδρομικάΙστορία ποιήματαΦραγκοκρατία Δίκαιο Δεν αναπτύχθηκαν οιΑκριτικά τραγούδια φυσικές επιστήμεςΖητούμενα (καθέτως): Θεοφάνης, Δίκαιο, Πτωχοπροδρομικά ποιήματα, Οπτικός τηλέγραφος,Δεν αναπτύχθηκαν οι φυσικές επιστήμες, Φώτιος, Προκόπιος, Χρονικόν του Μορέως, Αγώνεςκατά των ΑράβωνΆσκηση εμπέδωσης 3Να τοποθετήσεις τα στοιχεία του πίνακα Α στις κατάλληλες στήλες του πίνακα Β σύροντάς ταμε το ποντίκι
  • ΙΣΤΟΡΙΑ - Β΄ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 83 ΑΧρονικόν του ΜορέωςΒασίλειος Διγενής Ακρίτας (έπος)Ιπποτικά μυθιστορήματαΕλληνική ΑνθολογίαΡωμανός ο ΜελωδόςΑκριτικά τραγούδιαΆννα η ΚομνηνήΘεόδωρος Πρόδρομος Β Λόγια Γραμματεία Δημώδης ΛογοτεχνίαΖητούμενα: • Λόγια Γραμματεία: o Βασίλειος Διγενής Ακρίτας (έπος) o Ελληνική Ανθολογία o Ρωμανός ο Μελωδός o Άννα η Κομνηνή • Δημώδης Λογοτεχνία: o Χρονικόν του Μορέως o Ιπποτικά μυθιστορήματα o Ακριτικά τραγούδια o Θεόδωρος Πρόδρομος ΒΙΒΛΙΟ ΚΑΘΗΓΗΤΗ
  • 84Άσκηση εμπέδωσης 4Να συνδυάσεις τα αίτια της στήλης Γ με τις παρατηρήσεις της στήλης Α σύροντας τα με τοποντίκι στη σωστή θέση της στήλης Β. Α Παρατηρήσεις Β Γ ΑίτιαΔεν ενδιέφερε η εξωτερική Συνδεόταν με την αρχαίαδιακόσμηση των ναών θρησκείαΣτη ζωγραφική μορφές Αποφεύγεται η προβολήακίνητες σε μετωπική του μάταιου κόσμουστάση Έπρεπε να δηλώνεταιΗ μουσική στην Εκκλησία η αυστηρότητα και ηδεν είχε όργανα επισημότητα της θρησκείαςΗ γλυπτική δεν Η λατρεία γινόταν στοαναπτύχθηκε στο Βυζάντιο εσωτερικό του ναούΑποστεωμένες μορφές στη Δεν έπρεπε να καλύπτεται ηζωγραφική διδακτή δύναμη του λόγουΖητούμενα (καθέτως): Η λατρεία γινόταν στο εσωτερικό του ναού, Έπρεπε να δηλώνεται ηαυστηρότητα και η επισημότητα της θρησκείας, Δεν έπρεπε να καλύπτεται η διδακτική δύναμητου λόγου, Συνδεόταν με την αρχαία θρησκεία, Αποφεύγεται η προβολή του μάταιου κόσμουΆσκηση εμπέδωσης 5ΚΕΙΜΕΝΟΑν μ’ έλειπαν τα γράμματα και μάθαινα τεχνίτης Ως δ’ ήκουσα του γέροντος, δέσποτα, του πατρός μου έμαθα τα γραμματικά, πλην μετά κόπου τόσου! Αφού δε τάχα γέγονα γραμματικός τεχνίτης, επιθυμώ και το ψωμίν, και κύταλον και ψίχαν, και δια την πείναν την πολλήν και την στενοχωρίαν, υβρίζω την γραμματικήν και κλαίγω και φωνάζω: ανάθεμαν τα γράμματα, Χριστέ, και που τα θέλει! Αν μ’ έλειπαν τα γράμματα και μάθαινα τεχνίτης απ’ αυτούς όπου κάμνουσι τα κλαπωτά και ζούσιν να μάθαινα τέχνην κλαπωτήν και να ‘ζουν μετ’ εκείνην
  • ΙΣΤΟΡΙΑ - Β΄ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 85 α ‘νοιγα το ερμάριν μου να το ‘βρισκα γεμάτον ψωμίν, κρασίν πληθυντικόν και θυννομαγειρίαν [...]Απόσπασμα από πτωχοπροδρομικό ποίημα, στο Η . Βουτιερίδης, Σύντομη Ιστορία της Νεοελληνικής Λογοτεχνίας, Αθήνα 1976, σ. 81.Κύταλον: κόρα του ψωμιού /κλαπωτή τέχνη: ραπτική /πληθυντικόν: άφθονο / θυννομαγερία:φαγητό με ψάρι τόνο.Αφού μελετήσεις το παραπάνω ποιητικό απόσπασμα, να τοποθετήσεις στις σωστές θέσεις(σύροντας με το ποντίκι) τα σημεία του κειμένου που απαντούν στα ζητούμενα.Τι σπούδασε ο ποιητής;Ποιος τον έπεισε;Ποιο ήταν το αποτέλεσμα;Πού στρέφει την οργή του;Ζητούμενα (καθέτως): έμαθα τα γραμματικά /γραμματικός τεχνίτης (δεκτά και τα δύο), τουπατρός μου, επιθυμώ…ψίχαν /και δια την πείναν… στενοχωρίαν (δεκτά και τα δύο), υβρίζωτην γραμματικήν /ανάθεμα τα γράμματα (δεκτά και τα δύο). ΒΙΒΛΙΟ ΚΑΘΗΓΗΤΗ
  • 86 ΚΕΦ. 6: Η ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗ ΕΥΡΩΠΗ6.1 Η ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗ ΕΥΡΩΠΗ ΜΕΤΑ ΤΗΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΣΗ ΤΩΝ ΛΑΩΝ (5ος -10ος αι.) • Οι συνέπειες της μετανάστευσης των γερμανικών φύλων για την ΕυρώπηΔιδακτικοί στόχοι: • Να γνωρίσου ν οι μαθητές την εξέλιξη των ευρωπαϊκών λαών • Να κατανοήσουν τη σημασία της δημιουργίας σχέσεων των γερμανικών μοναρχιών με την Καθολική Εκκλησία και του εκχριστιανισμού των ΓερμανώνΟ Καρλομάγνος και η Εποχή τουΔιδακτικοί στόχοι: • Να γνωρίσουν και να εκτιμήσουν οι μαθητές την προσπάθεια ενοποίησης της Ευρώπης από τον Καρλομάγνο • Να γνωρίσουν την άνθηση των γραμμάτων και των τεχνών που σημειώνεται την εποχή αυτήΗ φεουδαρχία στη Δυτική ΕυρώπηΔιδακτικοί στόχοι: • Να γνωρίσουν οι μαθητές τις συνθήκες διαμόρφωσης της φεουδαρχίας. • Να κατανοήσουν τα βασικά χαρακτηριστικά της
  • ΙΣΤΟΡΙΑ - Β΄ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 876.2 Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΗΣ ΔΥΤΙΚΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ ΚΑΤΑΤΑ ΤΕΛΗ ΤΟΥ ΜΕΣΑΙΩΝΑ • Πολιτικές, οικονομικές και κοινωνικές μεταβολές (11ος -15ος αιώνας)Διδακτικοί στόχοι: • Να κατανοήσουν οι μαθητές τις οικονομικές μεταβολές που συντελούνται στην Ευρώπη κατά την περίοδο αυτή • Να γνωρίσουν τις κοινωνικές εξελίξεις • Να γνωρίσουν κα να κατανοήσουν τις πολιτικές εξελίξεις • Να κατανοήσουν τις σχέσεις κράτους και ΕκκλησίαςΟ ρόλος της Καθολικής Εκκλησίας και των μοναστηριών στηνοργάνωση της ζωής κατά το ΜεσαίωναΔιδακτικοί στόχοι: • Να κατανοήσουν οι μαθητές το ρόλο της Καθολικής Εκκλησίας και των μοναστηριών στη διαμόρφωση της κοινωνίας κατά το Μεσαίωνα. • Να συνειδητοποιήσουν τη δύναμη της Καθολικής ΕκκλησίαςΗ καθημερινή ζωή στη μεσαιωνική ΕυρώπηΔιδακτικός στόχος: • Να γνωρίσουν οι μαθητές την καθημερινή ζωή των ανθρώπων του Μεσαίωνα ΒΙΒΛΙΟ ΚΑΘΗΓΗΤΗ
  • 88Λογοτεχνία, Επιστήμη και Τέχνη της μεσαιωνικής ΕυρώπηςΔιδακτικοί στόχοι: • Να παρακολουθήσουν οι μαθητές τις εξελίξεις στη Λογοτεχνία και την Επιστήμη • Να γνωρίσουν και να εκτιμήσουν τη μεσαιωνική τέχνη και κυρίως την αρχιτεκτονική • Να εντάξουν τις παραπάνω εξελίξεις στο ευρύτερο πλαίσιο της εποχήςΆσκηση εμπέδωσης 1Να συσχετίσεις τα στοιχεία των στηλών Α και Γ σύροντας με το ποντίκι τα στοιχεία της στήληςΓ στη σωστή θέση στη στήλη Β. Α Β ΓΣτέφτηκε αυτοκράτορας το 800 Τελετή περιβολήςΠεριφερειακή Δίαιτα Κάρολος ΜαρτέλοςΓοτθικός ναός Παναγία των ΠαρισίωνΓαλλικό λογοτεχνικό έργο ΓερμανίαΦεουδαρχικό σύστημα ΚαρλομάγνοςΑναχαίτισε τους Άραβες στο Άσμα του ΡολάνδουΠουατιέΖητούμενα (καθέτως): Καρλομάγνος, Γερμανία, Παναγία των Παρισίων, Άσμα του Ρολάνδου,τελετή περιβολής, Κάρολος ΜαρτέλοςΆσκηση εμπέδωσης 2Χαρακτήρισε τις παρακάτω προτάσεις με Σ (σωστό) ή Λ (λάθος) κάνοντας κλικ στο αντίστοιχοτετραγωνάκι Σ ΛΟ Χλωδοβίκος ίδρυσε τη δυναστεία των ΜεροβιγγείωνΗ τριζωνική καλλιέργεια μείωσε την παραγωγήΟι βασάλοι ήταν άμεσοι υποτελείς του βασιλιάΟ Μεγάλος Χάρτης Δικαιωμάτων περιόρισε τη βασιλική εξουσίαΗ Ιερά Εξέταση είχε σχέση με τις αιρέσειςΗ φιλοσοφική λίθος είχε σχέση με την αλχημείαΟι ναοί γοτθικού ρυθμού ήταν ψηλότεροι από τους ρομανικούςΖητούμενα (καθέτως): Σ,Λ,Λ,Σ,Σ,Σ,Σ
  • ΙΣΤΟΡΙΑ - Β΄ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 89 ΚΕΦ 7: Η ΕΥΡΩΠΗ ΣΤΟΥΣ ΝΕΟΤΕΡΟΥΣ ΧΡΟΝΟΥΣ (15ος - 18ος αι.)7.1 ΟΙ ΑΝΑΚΑΤΑΤΑΞΕΙΣ ΣΤΗ ΜΕΤΑΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΑ • Οι ανακαλύψειςΔιδακτικοί στόχοι: • Να γνωρίσουν οι μαθητές τα αίτια των ανακαλύψεων των νέων χωρών • Να κατανοήσουν τις άμεσες συνέπειές τους • Να προβληματιστούν σχετικά με τις απώτερες συνέπειες που είχαν στην ιστορία.Άσκηση εμπέδωσηςΤοποθέτησε τα κουτάκια με τις συνέπειες στη σωστή θέση στον πίνακα, σύροντάς τα με τοποντίκι Θετικές Συνέπειες Αρνητικές ΣυνέπειεςΑναπτύχθηκαν οι επιστήμες. Χιλιάδες ιθαγενείς εξοντώθηκαν. Καταστράφηκαν σημαντικά μνημείαΑυξήθηκαν οι τιμές των αγαθών. πολιτισμών της Κεντρικής Αμερικής.Αποδυναμώθηκε η φεουδαρχική Οι έμποροι έγιναν παντοδύναμοι.αριστοκρατία.Ο πίνακας συμπληρωμένος θα είναι έτσι Θετικές Συνέπειες Αρνητικές ΣυνέπειεςΑναπτύχθηκαν οι επιστήμες. Χιλιάδες ιθαγενείς εξοντώθηκαν. Καταστράφηκαν σημαντικά μνημείαΑυξήθηκαν οι τιμές των αγαθών. πολιτισμών της Κεντρικής Αμερικής.Αποδυναμώθηκε η φεουδαρχική Οι έμποροι έγιναν παντοδύναμοι.αριστοκρατία. ΒΙΒΛΙΟ ΚΑΘΗΓΗΤΗ
  • 90Άσκηση εμπέδωσηςΠοιες ήταν οι συνέπειες των Μεγάλων Ανακαλύψεων; Κάνε κλικ στις φράσεις που θεωρείςσωστές.Αν επιλέξεις τις σωστές απαντήσεις θα εμφανιστεί η μαγική εικόνα. 1. Ακμή της Βενετίας και της Γένοβας 2. Σημαντικός πλούτος στους εμπόρους 3. Ακμή της φεουδαρχίας. 4. Ανάπτυξη της αστικής τάξης 5. Εκμετάλλευση του πλούτου των νέων χωρών εις βάρος των ιθαγενών 6. Μετατόπιση των οικονομικών δραστηριοτήτων έξω από τη Μεσόγειο 7. Αναπτύσσεται το ιεραποστολικό έργο της Καθολικής εκκλησίας 8. Ανάπτυξη επιστημονικών κλάδων 9. Μειώθηκε η ζήτηση αγαθών 10. Προστατεύτηκαν οι ιθαγενείς πληθυσμοί των νέων χωρώνΖητούμενα οι φράσεις 2,4,5,6,7,8.Με κάθε σωστή απάντηση εμφανίζεται το ένα έκτο της εικόνας του Κολόμβου, μέχρι ναολοκληρωθεί η εικόνα.Αναγέννηση και ΑνθρωπισμόςΔιδακτικοί Στόχοι: • Να γνωρίσουν οι μαθητές το κίνημα της Αναγέννησης και του Ανθρωπισμού • Να κατανοήσουν τη σημασία του κινήματος για την Ευρώπη • Να έρθουν σε επαφή με μερικές κορυφαίες στιγμές της τέχνηςΆσκηση εμπέδωσηςΝα συσχετίσεις τα στοιχεία των στηλών Α και Γ σύροντας με το ποντίκι τα στοιχεία της στήληςΓ στη σωστή θέση στη στήλη Β.
  • ΙΣΤΟΡΙΑ - Β΄ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 91 Α Β ΓΘερβάντες ΜποτιτσέλιΠολιτεία των Γραμμάτων ΈρασμοςΝτα Βίντσι Οπτική του ΜεσαίωναΜιχαήλ Άγγελος ΒησσαρίωνΚουατροτσέντο Καπέλα ΣιξτίναΒυζαντινός λόγιος που πήγε στη Δύση Δον ΚιχώτηςΜωρίας εγκώμιον ΑνθρωπιστέςΑποχή από τις χαρές της ζωής Οικουμενικός άνθρωποςΖητούμενα (καθέτως): Δον Κιχώτης, Ανθρωπιστές, Οικουμενικός άνθρωπος, Καπέλα Σιξτίνα,Μποτιτσέλι, Βησσαρίων, Έρασμος, οπτική του ΜεσαίωναΆσκηση εμπέδωσηςΝα συσχετίσεις τα έργα με τους καλλιτέχνες σύροντας με το ποντίκι το όνομα πάνω στηνεικόναΜιχαήλ ΆγγελοςΤιτσιάνοΡαφαήλΝτα ΒίντσιΘεοτοκόπουλοςΜποτιτσέλιΟ μαθητής σύρει το όνομα που επιλέγει πάνω στην εικόνα.Αν η επιλογή του είναι σωστή, το όνομα γράφεται κάτω από την εικόνα.Η θρησκευτική ΜεταρρύθμισηΔιδακτικοί στόχοι: • Να κατανοήσουν τα αίτια της θρησκευτικής Μεταρρύθμισης • Να γνωρίσουν τις επιδιώξεις της και τους κυριότερους εκπροσώπους της • Να γνωρίσουν την αντίδραση της Καθολικής Εκκλησίας (Αντιμεταρρύθμιση) • Να προσδιορίσουν τις άμεσες και τις μακροπρόθεσμες συνέπειές τηςΠολιτικές, οικονομικές και κοινωνικές εξελίξεις από το 15ο ως το ΒΙΒΛΙΟ ΚΑΘΗΓΗΤΗ
  • 9218ο αι.Διδακτικοί στόχοι: • Να γνωρίσουν κα να κατανοήσουν οι μαθητές τις πολιτικές εξελίξεις (δημιουργία εθνικών κρατών, ενίσχυση αλλά και περιορισμός της μοναρχίας) • Να γνωρίσουν τις δημογραφικές και οικονομικές μεταβολές (βιομηχανική επανάσταση) • Να κατανοήσουν τη δομή της κοινωνίαςΕξελίξεις στα Γράμματα, τις Επιστήμες και τις Τέχνες κατά το 17οκαι 18ο αιώναΔιδακτικοί στόχοι • Να γνωρίσουν οι μαθητές τις εξελίξεις στα Γράμματα και τις Επιστήμες • Να γνωρίσουν τις καλλιτεχνικές εξελίξεις • Να μπορούν να συσχετίζουν τις πνευματικές και καλλιτεχνικές εξελίξεις με τις γενικότερες κοινωνικές και πολιτικές εξελίξεις7.2 Ο ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΣ ΥΠΟ ΒΕΝΕΤΙΚΗ ΚΑΙΟΘΩΜΑΝΙΚΗ ΚΥΡΙΑΡΧΙΑΔιδακτικοί στόχοι • Να κατανοήσουν οι μαθητές τις συνθήκες διαβίωσης του υπόδουλου Ελληνισμού • Να συνειδητοποιήσουν και να αξιολογήσουν τις δυνάμεις συντήρησης και ανανέωσής του • Να κατανοήσουν και να εκτιμήσουν το ρόλο του παροικιακού Ελληνισμού στην ανάκαμψη των υποδούλων.
  • ΙΣΤΟΡΙΑ - Γ΄ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 93 Γ΄ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΒΙΒΛΙΟ ΚΑΘΗΓΗΤΗ
  • 94 ΚΕΦ. 1: ΑΠΟ ΤΟ ΜΕΣΑΙΩΝΑ ΣΤΟΥΣ ΝΕΟΥΣ ΧΡΟΝΟΥΣΔιδακτικός στόχος του κεφαλαίουΝα γνωρίσουν και να κατανοήσουν οι μαθητές τις εξελίξεις που οριοθετούν τη μετάβαση απότο Μεσαίωνα στους νεότερους χρόνους1.1 Η ΦΕΟΥΔΑΡΧΙΑ ΣΤΗ ΔΥΤΙΚΗ ΕΥΡΩΠΗΔιδακτικοί στόχοι: • Να γνωρίσουν οι μαθητές τις συνθήκες διαμόρφωσης της φεουδαρχίας. • Να κατανοήσουν τα βασικά χαρακτηριστικά της.1.2 ΟΙ ΣΤΑΥΡΟΦΟΡΙΕΣΔιδακτικοί στόχοι: • Να κατανοήσουν οι μαθητές τα αίτια και τις συνέπειες των σταυροφοριών.1.3 ΑΣΤΙΚΗ ΤΑΞΗΔιδακτικοί στόχοι: • Να κατανοήσουν οι μαθητές τις συνθήκες κάτω από τις οποίες σημειώνεται η άνοδος της αστικής τάξης
  • ΙΣΤΟΡΙΑ - Γ΄ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 951.4 ΟΙ ΑΝΑΚΑΛΥΨΕΙΣΔιδακτικοί στόχοι: • Να γνωρίσουν οι μαθητές τα αίτια των ανακαλύψεων των νέων χωρών • Να κατανοήσουν τις άμεσες συνέπειές τους • Να προβληματιστούν σχετικά με τις απώτερες συνέπειες που είχαν στην ιστορία.ΆσκησηΠοιες ήταν οι συνέπειες των Μεγάλων Ανακαλύψεων; Κάνε κλικ στις φράσεις που θεωρείςσωστές.Αν επιλέξεις τις σωστές απαντήσεις θα εμφανιστεί η μαγική εικόνα. 1. Ακμή της Βενετίας και της Γένοβας 2. Σημαντικός πλούτος στους εμπόρους 3. Ακμή της φεουδαρχίας. 4. Ανάπτυξη της αστικής τάξης 5. Εκμετάλλευση του πλούτου των νέων χωρών εις βάρος των ιθαγενών 6. Μετατόπιση των οικονομικών δραστηριοτήτων έξω από τη Μεσόγειο 7. Αναπτύσσεται το ιεραποστολικό έργο της Καθολικής εκκλησίας 8. Ανάπτυξη επιστημονικών κλάδων 9. Μειώθηκε η ζήτηση αγαθών 10. Προστατεύτηκαν οι ιθαγενείς πληθυσμοί των νέων χωρώνΖητούμενα: οι φράσεις 2,4,5,6,7,8.1.5 ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΜΟΣΔιδακτικοί στόχοι: • Να γνωρίσουν οι μαθητές το κίνημα της Αναγέννησης και του Ανθρωπισμού ΒΙΒΛΙΟ ΚΑΘΗΓΗΤΗ
  • 96 • Να κατανοήσουν τη σημασία του κινήματος για την Ευρώπη • Να έρθουν σε επαφή με μερικές κορυφαίες στιγμές της τέχνης1.6 Η ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΗ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΗΔιδακτικοί στόχοι: • Να κατανοήσουν τα αίτια της θρησκευτικής Μεταρρύθμισης • Να γνωρίσουν τις επιδιώξεις της και τους κυριότερους εκπροσώπους της • Να γνωρίσουν την αντίδραση της Καθολικής Εκκλησίας (Αντιμεταρρύθμιση) • Να προσδιορίσουν τις άμεσες και τις μακροπρόθεσμες συνέπειές της
  • ΙΣΤΟΡΙΑ - Γ΄ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 97ΚΕΦ.2: Η ΕΥΡΩΠΗ ΑΠΟ ΤΟΝ 15ο ΜΕΧΡΙ ΤΙΣ ΑΡΧΕΣ ΤΟΥ 18ου ΑΙΩΝΑ2.1 ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ, ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣΕΞΕΛΙΞΕΙΣΔιδακτικοί στόχοι: • Να γνωρίσουν κα να κατανοήσουν οι μαθητές τις πολιτικές εξελίξεις (δημιουργία ισχυρών εθνικών κρατών, ενίσχυση αλλά και περιορισμός της μοναρχίας) • Να κατανοήσουν τα αίτια των θρησκευτικών πολέμων • Να γνωρίσουν τις δημογραφικές και οικονομικές μεταβολές2.2 ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ ΣΤΑ ΓΡΑΜΜΑΤΑ, ΤΙΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΚΑΙΤΙΣ ΤΕΧΝΕΣΔιδακτικοί στόχοι: • Να γνωρίσουν οι μαθητές τις εξελίξεις στα Γράμματα και τις Επιστήμες • Να γνωρίσουν τις καλλιτεχνικές εξελίξεις • Να γνωρίσουν κορυφαίους εκπροσώπους του πνεύματος και της τέχνης • Να μπορούν να συσχετίζουν τις πνευματικές και καλλιτεχνικές εξελίξεις με τις γενικότερες κοινωνικές και πολιτικές εξελίξεις.Άσκηση 1Αντιστοίχισε τις φράσεις της στήλης Α με αυτές της στήλης Β. ΒΙΒΛΙΟ ΚΑΘΗΓΗΤΗ
  • 981. Ιβάν ο Τρομερός Α. Ο 16ος αιώνας μπορεί να θεωρηθεί η αυγή της νεώτερης επιστήμης και ο Ευκλείδης, ο Αρχιμήδης βρήκαν συνεχιστές στον Παράκελσο, το Ντα Βίντσι, τον Κοπέρνικο...2. Αήττητη αρμάδα Β. Στη Γαλλία οι αστοί συσπειρώθηκαν γύρω από το βασιλιά, εκπρόσωπο της απολυταρχίας το 17ο αιώνα3. Η ένδοξη επανάσταση Γ. Ο Γουίλιαμ Σαίξπηρ αντλεί τα θέματά του από την ελληνική και ρωμαϊκή αρχαιότητα και μεσαιωνικούς θρύλους4.Η εξέγερση των ευγενών, γνωστή ως Δ. Κατασκεύασε χερσαίους δρόμουςεπανάσταση ης Σφενδόνης, είχε αντίθετα που ένωσαν την Βαλτική με την Κασπία,αποτελέσματα. αναπτύχθηκε έτσι το εμπόριο και αναζωογονήθηκαν οι πόλεις5. Η ελισαβετιανή περίοδος χαρακτηρίζεται Ε. Η καταστροφή της από τους Άγγλους τοαπό οικονομική και πολιτιστική άνθηση 1588 άνοιξε στην Αγγλία το δρόμο για την κυριαρχία της στη θάλασσα6. Η άλγεβρα πήρε το όνομά της από το ΣΤ. Ο θρίαμβος της αστικής τάξης, ενίσχυσηαραβικό αλ- γιάμπρ, που σημαίνει ένωση του κοινοβουλευτισμού και με τη διακήρυξηχωρισμένων τμημάτων, συμπλήρωση, των δικαιωμάτων εξασφαλίστηκαν ταεξίσωση συνταγματικά δικαιώματαόταν συμπληρωθεί σωστά ο πίνακας θα εμφανίζεται η φωτογραφία του Λουδοβίκου ΙΣΤ΄Οι σωστές απαντήσεις είναι1 Δ2 Ε3 ΣΤ4 Β5 Γ6 ΑΟ Έρασμος έγραφε το 1517 ότι στην Ευρώπη αρχίζει ο χρυσός αιώνας. Συμπλήρωσε τοπαρακάτω κείμενο το οποίο δείχνει μερικούς βασικούς λόγους για τους οποίους ο 16ος αιώναςείναι ο χρυσός αιώνας της ΕυρώπηςΟι Ευρωπαίοι έχουν κατακτήσει τους -------- και η Ευρώπη γνωρίζει μια παγκόσμια οικονομική------ . Στα ------- της φτάνουν χρυσάφι, ασήμι και πολλά και νέα αγροτικά προϊόντα και στις------ οικοδομούνται λαμπρά αρχιτεκτονικά κτήρια.Η ---------- καταρρέει και με την ανάπτυξη του εμπορίου και της βιοτεχνίας γεννιέται η ------τάξη, που θα αλλάξει τον κοινωνικό ιστό.
  • ΙΣΤΟΡΙΑ - Γ΄ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 99Οι ρίζες της νεότερης -------- βρίσκονται στο 16ο αιώνα. Οι λογοτέχνες έθεσαν τις βάσειςγια τις ------- λογοτεχνίες. Στην Ιταλία δημιούργησαν αριστουργήματα οι σημαντικότεροικαλλιτέχνες όπως ο Μιχαήλ Άγγελος, ο Ραφαήλ Σάντι, ο Λεονάρντο Ντα Βίντσι, ο Τιτσιάνο.Στη -------- μεγαλούργησε ο Άλμπερτ Ντύρερ και στην --------- ο Ελ ΓκρέκοΣτην άσκηση της προηγούμενης σελίδας οι λέξεις ακουμπούν σε γραμμές, μία για κάθε γράμμακαι όταν δεν συμπληρώνονται σωστά τα γράμματα σβήνονται και πρέπει να ξαναδοκιμάσει ομαθητής. Μόλις συμπληρωθεί η κάθε λέξη εμφανίζεται ένα θαυμαστικό.Οι σωστές απαντήσεις είναι: • Ωκεανούς • Άνθιση • Λιμάνια • Πόλεις • Φεουδαρχία • Αστική • Επιστήμης • Εθνικές • Γερμανία • ΙσπανίαΆσκηση 3Συμπληρώστε το όνομα του ζωγράφου κάτω από το έργο τουΚάτω από κάθε πίνακα υπάρχει κενή η λεζάντα και ο μαθητής μπορεί να γράψει το όνομα τουζωγράφου. Αν το γράψει σωστά, η λεζάντα ενσωματώνεται με τον πίνακαΟι πίνακες ακολουθούν στις επόμενες σελίδες Ελ Γκρέκο Ντα Βίντσι Ραφαήλ Ντύρερ ΒΙΒΛΙΟ ΚΑΘΗΓΗΤΗ
  • 100 ΚΕΦ. 3: (1ο μέρος) Η ΕΥΡΩΠΗ ΤΟΝ 18ο ΑΙΩΝΑΔιδακτικοί στόχοι: • Να γνωρίσουν οι μαθητές το κίνημα του Διαφωτισμού και να κατανοήσουν τη σημασία του για την Ευρώπη και την ανθρωπότητα • Να κατανοήσουν το φαινόμενο της βιομηχανικής επανάστασης • Να συνειδητοποιήσουν τις οικονομικές και κοινωνικές αλλαγές της περιόδου • Να κατανοήσουν τις πολιτικές εξελίξεις • Να γνωρίσουν και να κατανοήσουν τα αίτια και τη σημασία της Γαλλικής επανάστασης • Να γνωρίσουν και να κατανοήσουν τα αίτια και τη σημασία της Αμερικανικής επανάστασης3.1 ΔΙΑΦΩΤΙΣΜΟΣΟ 18ος αιώνας ονομάστηκε Αιώνας των Φώτων από τον διαφωτισμό, το πνευματικό κίνημα πουασχολήθηκε με προβλήματα κοινωνικά και ανθρωπιστικά. Οι φιλόσοφοι έχοντας τελικό στόχοτην ελευθερία, τη γνώση και την ευτυχία πραγματοποίησαν αυτή την αναίμακτη επανάστασηπου με όπλα αρχές και ιδέες ανέτρεψε πολιτικά συστήματα και οδήγησε στην πρόοδο τηςεπιστήμης και της κοινωνίαςΆσκηση:Ένωσε τις προσωπικότητες της Α στήλης με το έργο τους στη Β στήληΑ.Βενιαμίν Φρανκλίνος 1.ΑνεξιθρησκίαΒ.Βιβάλντι 2.Θεωρία της εξέλιξης των ειδώνΓ.Μότσαρτ 3.«Το πνεύμα των Νόμων»Δ. Βολταίρος 4.Ηλεκτρισμός- αλεξικέραυνο
  • ΙΣΤΟΡΙΑ - Γ΄ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 101Ε. Καντ 5.Εκκλησιαστική μουσικήΣΤ. Λαμάρκ 6.Λυρικά έργα 7.Εγκυκλοπαίδεια ή Συστηματικό λεξικόΖ. Μοντεσκιέ των Επιστημών, των Τεχνών και των Επαγγελμάτων»Η. Ρουσσό 8.ΑερόστατοΘ. Μπαχ 9.«οι τέσσερις εποχές»Ι. Τζέιμς Βατ 10.«Κριτική του καθαρού Λόγου»ΙΑ. Ντιντερό 11.Μοιρογνωμόνιο- ατμομηχανήΙΒ.Μονγκολφιέ 12. «Αιμίλιος ή περί αγωγής» • Οι σωστές απαντήσεις είναι:Α-4, Β-9, Γ-6, Δ- 1, Ε- 10, ΣΤ- 2, Ζ- 3, Η- 12, Θ- 5, Ι- 11, ΙΑ- 7, ΙΒ- 8Αν δοθούν σωστές απαντήσεις, θα σχηματιστεί το πρόσωπο του Μότσαρτ,3.2 ΝΑΠΟΛΕΩΝ ΒΟΝΑΠΑΡΤΗΣΔιδακτικός Στόχος • Να γνωρίσουν οι μαθητές την προσωπικότητα του Μεγάλου Ναπολέοντα και ταυτόχρονα να κατανοήσουν το ιστορικό κλίμα μέσα στο οποίο έδρασε ο μεγαλοφυής στρατηλάτης ΒΙΒΛΙΟ ΚΑΘΗΓΗΤΗ
  • 102 ΚΕΦ. 4: Ο ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΣ 15ος - 18ος ΑΙΩΝΑΣΔιδακτικοί στόχοι: • Να κατανοήσουν οι μαθητές τις συνθήκες διαβίωσης του υπόδουλου Ελληνισμού • Να συνειδητοποιήσουν και να αξιολογήσουν τις δυνάμεις συντήρησης και ανανέωσής του • Να γνωρίσουν σημαντικές προσωπικότητες του πνεύματος και της δράσης • Να κατανοήσουν και να εκτιμήσουν το ρόλο του παροικιακού Ελληνισμού στην επιβίωση και την ανάκαμψη των υποδούλων.ΆσκησηΑπάντησε με ένα ναι (v) ή ένα όχι (κενό τετράγωνο) στις παρακάτω ερωτήσεις • Στα μέσα του 17ου αιώνα ελληνικές παροικίες αναπτύχθηκαν μόνο στις Παραδουνάβιες ηγεμονίες • Η συνεργασία τους με τους κλέφτες έγινε πολύ στενή • Ο Μακρυγιάννης ονόμασε τους κλέφτες «μαγιά της λεφτεριάς» • Στη Βιέννη εκδόθηκε η πρώτη ελληνική εφημερίδα το 1791 • Ο θεσμός των αρματολών ίσχυσε μόνο στην Ελλάδα; • Το παιδομάζωμα, η βαριά φορολογία, η καταπίεση από τους Τούρκους και τους συνεργάτες τους δημιούργησαν τους κλέφτεςΟι ερωτήσεις έχουν δίπλα κουτάκια για να τσεκάρει ο μαθητής ναι ή όχι. Μόλις ολοκληρώσεισωστά, εμφανίζεται μια εικόνα του ΑνδρούτσουΖητούμενα: Ο, Ν,Ν,Ν,Ο,Ν
  • ΙΣΤΟΡΙΑ - Γ΄ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 103ΆσκησηΝα συσχετίσεις τα στοιχεία της στήλης Α και Γ σύροντας με το ποντίκι τα στοιχεία της στήληςΓ στη θέση της στήλης Β για να δώσεις την εικόνα της κατάστασης στην Ελλάδα από το 16ομέχρι και τον 18ο αιώνα Α Β Γ1.Η σύσταση των Α. Πολλαπλασιάστηκανκοινοτήτων ήταν ένα τα σχολεία στα Ιωάννινα,από τα προνόμια των Σμύρνη, Χίο, Πήλιο...ορθοδόξων Β. Οι κλέφτες, ένοπλοι2. Οι Φαναριώτες, ελεύθεροι στις ορεινέςδιοικητική αριστοκρατία περιοχές λεηλατούσανστην Υψηλή Πύλη, Τούρκους και πλούσιουςπροστάτεψαν τους Έλληνες Έλληνες3. Η ανάπτυξη τουεμπορίου, η διάδοση τωνβιβλίων με τη συμβολή της Γ. Πρόκριτοι, δημογέροντεςεκκλησίας ανέπτυξαν τηνπαιδεία Δ. Πολλά τα ναυτικά4. Οι αρματολοί φύλαγαν κέντρα το 18ο αιώνα. Τογια τους Τούρκους 1764 οι Γαλαξιδιώτεςπαραμεθόριες περιοχές, διέθεταν 50 πλοία,διαβάσεις και εμπορικούς χωρητικότητας 20.000δρόμους τόνων5. Οι δομολογήσεις-συμφωνίες κρατών για Ε. Δραγουμάνοι τουπρονόμια των υπηκόων στόλου, διερμηνείς στητους ανέπτυξαν το εμπορικό Ευρώπη, ηγεμόνες στιςναυτικό των ελληνικών παραδουνάβιες περιοχέςνησιών Στ. 24 εργαστήρια κατασκευής και βαφής6. Δημιουργήθηκαν νημάτων στα Αμπελάκια,συντεχνίες βιοτεχνικές και μεταλλεία αργύρου σταεμπορικές Μαντεμοχώρια, έφεραν οικονομική ανάπτυξη στα μέρη.Ζητούμενα (καθέτως): για το 1 το Γ, για το 2 το Ε, για το 3 το Α, για το 4 το Β, για το 5 το Δ, ΒΙΒΛΙΟ ΚΑΘΗΓΗΤΗ
  • 104για το 6 το Στ.Στη στήλη Β για κάθε σωστή απάντηση εμφανίζεται τμήμα της εικόνας με Έλληνες εμπόρουςΆσκησηΣτον παρακάτω χάρτη να επιλέξεις με το ποντίκι τις πόλεις στις οποίες θεωρείς ότι έδρασανΈλληνες που υπήρξαν σημαντικές προσωπικότητες των γραμμάτων και των τεχνών. Συζήτησεμε τους συμμαθητές σου τους λόγους και μελετήστε τον ελληνικό διαφωτισμόΠολιτικός χάρτης της Ευρώπης με κουκίδες στο Λονδίνο, Παρίσι, Βενετία, Λειψία, Μόσχα,Βιέννη, Λισσαβόνα, Μαδρίτη, Στοκχόλμη, Αθήνα, Πράγα, ΙωάννιναΣτον χάρτη της Ευρώπης υπάρχουν τα ονόματα διαφόρων πόλεων με κουκίδα στο πλάι. Μόλιςο μαθητής πατάει τη σωστή κουκίδα εμφανίζεται ένα πρόσωπο ή ένα έντυπο. • Για τη Λειψία ο Νικηφόρος Θεοτόκης • Για τα Ιωάννινα ο Κοσμάς ο Αιτωλός • Για τη Βιέννη ο Ρήγας • Για το Παρίσι ο Κοραής • Για τη Μόσχα ο Ευγένιος Βούλγαρης • Για το Βουκουρέστι ο Ιώσηπος Μοισιόδακας
  • ΙΣΤΟΡΙΑ - Γ΄ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 105 ΚΕΦ. 5: Ο ΑΓΩΝΑΣ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΕΞΑΡΤΗΣΙΑ 1821 - 1831 μ.Χ.Διδακτικοί στόχοι: • Να κατανοήσουν οι μαθητές τις συνθήκες κάτω από τις οποίες κηρύχτηκε η επανάσταση του 1821 • Να μπορούν να συσχετίζουν την Ελληνική Επανάσταση με τις γενικότερες πολιτικές εξελίξεις στην Ευρώπη. • Να γνωρίσουν τις δυνάμεις που προετοίμασαν την εξέγερση • Να γνωρίσουν και να εκτιμήσουν τα κυριότερα πολεμικά γεγονότα. • Να γνωρίσουν τους πρωταγωνιστές της Επανάστασης • Να κατανοήσουν και να εκτιμήσουν το ρόλο των Φιλελλήνων • Να κατανοήσουν και να εκτιμήσουν το ρόλο των Μεγάλων Δυνάμεων • Να συνειδητοποιήσουν και να αξιολογήσουν τη σημασία των εσωτερικών πολιτικών διεργασιών • Να γνωρίσουν την προσωπικότητα του Καποδίστρια και να εκτιμήσουν το ρόλο του στη δημιουργία του ελεύθερου κράτουςΆσκησηΑντιστοίχισε τις λέξεις της στήλης Α με αυτές της στήλης Β σύροντας με το ποντίκι Α Β1. Αγώνας Σουλιωτών Α. Φιλική εταιρεία2. Το περιοδικό «Ερμής ο Λόγιος» Β. Απελευθέρωση της Καλαμάτας3. Αλέξανδρος Υψηλάντης Γ. Αλή Πασάς Δ. Ιερά συμμαχία εναντίον των4. 23 Μαρτίου 1821 επαναστατικών κινημάτων ΒΙΒΛΙΟ ΚΑΘΗΓΗΤΗ
  • 1065. Νικόλαος Σκουφάς Ε. Έλληνες λόγιοι του διαφωτισμού Στ. 200 Ιερολοχίτες έπεσαν ηρωικά στο6. Μέττερνιχ, καγκελάριος της Αυστρίας Δραγατσάνι της ΜολδοβλαχίαςΜόλις συμπληρωθεί σωστά ο πίνακας στο κάτω μέρος της σελίδας θα εμφανιστεί είτε η εικόναμε τα σύμβολα της Φιλικής εταιρείαςΑπαντήσεις : για το 1 το Γ,2 Ε, 3 ΣΤ, 4 Β, 5Α, 6 ΔΆσκησηΑντιστοίχισε τα στοιχεία της στήλης Α με αυτά της στήλης Β σύροντας με το ποντίκι1. Εμφύλιος πόλεμος (1823-1825) άρχισε Α. Κατήργησε τις τρεις τοπικές εξουσίεςως πολιτική διαμάχη και συνεχίστηκε ως και ενίσχυσε την κεντρική διοίκησηένοπλη σύγκρουση. Β. Ζητούν μεσολάβηση της Αγγλίας,2. Πρώτη Εθνική συνέλευση κοντά στην πρόεδρος της Διοικητικής Επιτροπής τηςΕπίδαυρο (Οκτώβριος του 1821) Ελλάδας ο Ανδρέας Ζαΐμης Γ. Κυβερνήτης ο Ιωάννης Καποδίστριας,3. Δεύτερη Εθνική συνέλευση (Μάρτιος αρχηγός του στρατού ο Άγγλος Τσωρτς καιτου 1823 του στόλου ο Άγγλος Κόχραν4. Τρίτη Εθνική Συνέλευση (Απρίλιος του Δ. Πολιτικό Σύνταγμα της Ελλάδας1826)5. Τρίτη Εθνική Συνέλευση (β΄ περίοδος - Ε. Διακήρυξη της ανεξαρτησίας,Μάρτιος- Απρίλιος του 1827) σύνταγμα- Μαυροκορδάτος Υψηλάντης Στ. Προσωπικές φιλοδοξίες, ατομικά,6. Συνέλευση την 1η Μαΐου 1827 πολιτικά και οικονομικά συμφέροντα η αιτία.Μόλις συμπληρωθεί σωστά ο πίνακας στο κάτω μέρος της σελίδας θα εμφανιστεί η φωτογραφίατου ΚολοκοτρώνηΑπαντήσεις : 1 ΣΤ, 2 Ε, 3 Α, 4 Β, 5 Γ, 6 ΔΟι Φιλέλληνες βοήθησαν σημαντικά στην υπόθεση της Ελληνικής επανάστασηςΆσκησηΠοιες οδούς της Αθήνας μπορείς να συνδέσεις με ονόματα Φιλελλήνων; Σε ποιες περιοχέςμπορείς να βρεις αυτά τα ονόματα οδών; Κάνε το ίδιο και στη δική σου πόλη. • Κ- - - - - - ς • Σ- - - - - - - - - - υ
  • ΙΣΤΟΡΙΑ - Γ΄ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 107 • Φ- - - - - - υ • Β- - - - - ςΜε κάθε σωστή λέξη σχηματίζεται (κομμάτι - κομμάτι) το πορτρέτο του λόρδου Βύρωνα.Οι σωστές απαντήσεις είναι: Κάνιγγος, Σατωβριάνδου, Φαβιέρου, ΒύρωνοςΆσκησηΝα επιλέξεις τη σωστή απάντηση: 1. Η πρώτη απόπειρα της ελληνικής επανάστασης έγινε a. Στις παραδουνάβιες ηγεμονίες b. Στην Πελοπόννησο 2. Στη Χίο η θέση του νησιού και το ενδιαφέρον του Σουλτάνου για τα Μαστιχοχώρια a. Έκανε δύσκολη κάθε επαναστατική ενέργεια b. Διευκόλυνε την εξέγερση, η οποία είχε επιτυχία 3. Οι Πελοποννήσιοι πρόκριτοι στις εκλογές του 1824 a. παραμερίστηκαν στο εκτελεστικό σώμα από τους νησιώτες και τους Στερεοελλαδίτες b. Διέλυσαν το βουλευτικό σώμα και ετοιμάστηκαν για εμφύλιο 4. Η αλλαγή της στάσης των μεγάλων δυνάμεων απέναντι στην ελληνική επανάσταση a. έγινε όταν ο Άγγλος φιλέλληνας Κάννινγκ ανέλαβε υπουργός εξωτερικών b. έγινε όταν διαμορφώθηκε αγγλόφιλη μερίδα πολιτικών στην Ελλάδα 5. Όταν ανέλαβε ο Καποδίστριας κυβερνήτης της Ελλάδας a. η εξουσία του περιοριζόταν μόνο στο Ναύπλιο και σε λίγα νησιά του Αιγαίου b. είχε απελευθερωθεί η Στερεά Ελλάδα και είχε εξουδετερωθεί η πειρατεία 6. Με το πρωτόκολλο του Λονδίνου (1830) a. Το βόρειο σύνορο της Ελλάδας ορίστηκε η γραμμή από τις Πρέσπες μέχρι την Αλεξανδρούπολη b. Το βόρειο σύνορο της Ελλάδας ορίστηκε η γραμμή από τον Παγασητικό ως τον Αμβρακικό κόλποΣωστές απαντήσεις: 1Α, 2Α, 3Α, 4Α, 5Α, 6ΒΌταν συμπληρωθούν όλα σωστά, εμφανίζεται ο πίνακας του Ντελακρουά «Η σφαγή τηςΧίου» ΒΙΒΛΙΟ ΚΑΘΗΓΗΤΗ
  • 108 ΚΕΦ. 6: Η ΕΥΡΩΠΗ (1815 - 1914 μ.Χ.Διδακτικοί στόχοι • Να γνωρίσουν και να κατανοήσουν οι μαθητές τη σημασία των επαναστάσεων και των πολέμων του 19ου αιώνα. • Να γνωρίσουν και να εκτιμήσουν τη δημιουργία ισχυρού γερμανικού κράτους • Να γνωρίσουν και να κατανοήσουν οι μαθητές τη σημασία της ίδρυσης αποικιακών αυτοκρατοριών • Να κατανοήσουν την ολοκλήρωση της βιομηχανικής επανάστασης • Να γνωρίσουν και να εκτιμήσουν την ανάπτυξη της επιστήμης και της τεχνολογίας κατά τα τέλη του 19ου αιώνα • Να γνωρίσουν και να εκτιμήσουν τις κυριότερες εξελίξεις στη λογοτεχνία. • Να γνωρίσουν και να εκτιμήσουν τις κυριότερες εξελίξεις στις εικαστικές τέχνεςΆσκησηΑντιστοίχισε τους εφευρέτες με τις εφευρέσεις τους1. Γουλιέλμος Μαρκόνι Α. Ηλεκτρικό ψυγείο 18582. Κάρολος Παίητζ Β. Βάκιλος φυματίωσης 18823. Φερδινάνδος Καρρέ Γ. Ερτζιανά κύματα 18874. Γκράχαμ Μπελ Δ. Ασανσέρ 18615. Ροβέρτος Κωχ Ε. Κινητήρας 18926. Χάινριχ Χερτς Στ. Τηλέφωνο 18767. Ελ. Ότις Ζ. Κινηματογράφος 18938. Ρούντολφ Ντήζελ Η. Αερόπλοιο 18529. Θωμάς Έντισον Θ. Ηλεκτρικός σιδηρόδρομος 185110. Ερρίκος Ζιφάρρ Ι. Ασύρματος Τηλέγραφος 1895Μόλις ολοκληρωθεί η αντιστοίχιση, εμφανίζεται στην οθόνη μια διαφήμιση με τις εφευρέσειςτου Τέσλα.Οι σωστές απαντήσεις είναι:1-Ι,2-Θ,3-Α,4-ΣΤ,5-Β,6-Γ,7-Δ,8-Ε,9-Ζ,10-Η
  • ΙΣΤΟΡΙΑ - Γ΄ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 109Το 19ο αιώνα στη λογοτεχνία επικράτησε ο ρομαντισμός και αργότερα ο ρεαλισμόςΆσκησηΣε ποια λογοτεχνικά ρεύματα ανήκουν οι παρακάτω συγγραφείς:Γκαίτε, Ίψεν, Ζολά, Βίκτωρ Ουγκώ, Ντίκενς, Μπάιρον, Τόμας Μαν, Λαμαρτέν, Ντοστογιέφσκι,Τολστόι, ΣέλλευΤοποθέτησε τους σύροντας με το ποντίκι στη σωστή θέσηΡομαντισμός ΡεαλισμόςΜόλις ολοκληρωθούν σωστά οι κατηγορίες σχηματίζονται στο χώρο του ρομαντισμού τοπορτρέτο του Γκαίτε, στο δε χώρο του ρεαλισμού ο Ντοστογιέφσκι.Η σωστή κατηγοριοποίηση είναι • Ρομαντισμός: Γκαίτε, Μπάιρον, Σέλλευ, Λαμαρτέν, Βικτώρ Ουγκώ • Ρεαλισμός: Ίψεν, Ζολά, Ντίκενς, Τόμας Μαν, Ντοστογιέφσκι, Τολστόι ΒΙΒΛΙΟ ΚΑΘΗΓΗΤΗ
  • 110 ΚΕΦ 7: ΕΛΛΑΔΑ (1832 - 1912 μ.Χ.)Διδακτικοί στόχοι: • Να γνωρίσουν και να κατανοήσουν οι μαθητές τα κυριότερα γεγονότα της βασιλείας του Όθωνα • Να κατανοήσουν τη σημασία της επανάστασης του 1843. • Να γνωρίσουν και να εκτιμήσουν την προσωπικότητα του Χαρίλαου Τρικούπη • Να γνωρίσουν και να κατανοήσουν οι μαθητές τη σημασία της ήττας του 1897 και του κινήματος στο Γουδί • Να κατανοήσουν τη σημασία της ανόδου του Ελευθερίου Βενιζέλου στην εξουσίαΆσκησηΤοποθέτησε, σύροντας με το ποντίκι, κάτω από τα πρόσωπα τη σωστή λεζάντα και θα έχεις μιαεικόνα αυτής της ιστορικής περιόδου. 1. Επί βασιλείας του λειτούργησε το πρώτο Ελληνικό πανεπιστήμιο 2. Η εξέγερση της 3ης Σεπτεμβρίου του 1844 έδωσε σύνταγμα στον Ελληνικό λαό 3. Οι Κανάρης, Ζαΐμης, Γρίβας του πρόσφεραν το στέμμα 4. Στην εποχή του έγιναν η διώρυγα της Κορίνθου, η εταιρεία των Σιδηροδρόμων Πειραιώς- Αθηνών- Πελοποννήσου, η Σχολή Ευελπίδων, η Σχολή Ναυτικών Δοκίμων κ.α 5. Υπέγραψε ταπεινωτική συνθήκη το 1897 με την Τουρκία και πήρε δάνειο από τις Μεγάλες δυνάμεις 6. Ο Στρατιωτικός Σύνδεσμος που έκανε το κίνημα στο Γουδί τον κάλεσε να σχηματίσει κυβέρνηση το 1909Ο μαθητής σύρει τις λεζάντες κάτω από τις εικόνες και όταν τις συμπληρώσει όλες προκύπτειμια εικόνα από το κίνημα στο Γουδί
  • ΙΣΤΟΡΙΑ - Γ΄ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 111Οι σωστές απαντήσεις είναι: • Όθωνας- Επί βασιλείας του λειτούργησε το πρώτο Ελληνικό πανεπιστήμιο • Δημήτριος Καλλέργης- Η εξέγερση της 3ης Σεπτεμβρίου του 1844 έδωσε σύνταγμα στον Ελληνικό λαό • Γεώργιος ο Α΄- Οι Κανάρης, Ζαΐμης, Γρίβας του πρόσφεραν το στέμμα • Χαρίλαος Τρικούπης- Στην εποχή του έγιναν η διώρυγα της Κορίνθου, η εταιρεία των Σιδηροδρόμων Πειραιώς- Αθηνών- Πελοποννήσου, η Σχολή Ευελπίδων, η Σχολή Ναυτικών Δοκίμων κ.ά • Θεόδωρος Δεληγιάννης- Υπέγραψε ταπεινωτική συνθήκη το 1897 με την Τουρκία και πήρε δάνειο από τις Μεγάλες δυνάμεις • Ελευθέριος Βενιζέλος- Ο Στρατιωτικός Σύνδεσμος που έκανε το κίνημα στο Γουδί τον κάλεσε να σχηματίσει κυβέρνηση το 1909 ΒΙΒΛΙΟ ΚΑΘΗΓΗΤΗ
  • 112 ΚΕΦ 8: ΕΛΛΑΔΑ (1912 - 1918 μ.Χ.)Διδακτικοί στόχοι: • Να γνωρίσουν και να κατανοήσουν οι μαθητές τα αίτια και τα κυριότερα γεγονότα των Βαλκανικών πολέμων • Να κατανοήσουν τη σημασία των Βαλκανικών πολέμων • Να γνωρίσουν και να εκτιμήσουν τα αίτια και τα κυριότερα γεγονότα του Α΄ παγκοσμίου πολέμου • Να γνωρίσουν και να κατανοήσουν οι μαθητές τη σημασία της Ρωσικής Επανάστασης του 1917 • Να αντιληφθούν τη σημασία της Συνθήκης των Σεβρών για την Ελλάδα.
  • ΙΣΤΟΡΙΑ - Γ΄ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 113 ΚΕΦ 9: ΜΙΚΡΑΣΙΑΤΙΚΟΣ ΠΟΛΕΜΟΣΔιδακτικοί στόχοι: • Να γνωρίσουν και να κατανοήσουν οι μαθητές τα κυριότερα γεγονότα της Μικρασιατικής Εκστρατείας • Να αντιληφθούν και να κατανοήσουν τη σημασία του Διχασμού • Να γνωρίσουν και να εκτιμήσουν τα αποτελέσματα της Μικρασιατικής καταστροφής • Να αντιληφθούν τη σημασία της Συνθήκης της Λωζάνης για την Ελλάδα.ΆσκησηΠρόσθεσε στις εικόνες τις λεζάντες σύροντάς τες κάτω από τις αντίστοιχες εικόνες.Λεζάντες:Α. Μετά την απόβαση του ελληνικού στρατού άρχισε να οργανώνει αντίσταση με σύνθημα «ΗΤουρκία για τους Τούρκους».Β. Ήταν ανεπιθύμητος από τους συμμάχους του συνασπισμού της Αντάντ και οι μεγάλεςδυνάμεις εγκατέλειψαν τους Έλληνες.Η συνθήκη της Λωζάννης (1923) επέβαλε ανταλλαγή πληθυσμών και στην Ελλάδα έφτασαν1.500.000 πρόσφυγεςΜόλις ολοκληρωθεί η άσκηση, σχηματίζεται ένα κείμενο από το βιβλίο της Διδώς Σωτηρίου«Ματωμένα χώματα».Οι λεζάντες αντιστοιχούν στις παρακάτω εικόνες: • Κεμάλ Ατατούρκ- Α. Μετά την απόβαση του ελληνικού στρατού άρχισε να οργανώνει αντίσταση με σύνθημα «Η Τουρκία για τους Τούρκους». • Β. Βασιλιάς Κωνσταντίνος- Ήταν ανεπιθύμητος από τους συμμάχους του συνασπισμού της Αντάντ και οι μεγάλες δυνάμεις εγκατέλειψαν τους Έλληνες. • Πρόσφυγες φεύγουν σε πανικό- Η συνθήκη της Λωζάνης (1923) επέβαλε ανταλλαγή πληθυσμών και στην Ελλάδα έφτασαν 1.500.000 πρόσφυγες ΒΙΒΛΙΟ ΚΑΘΗΓΗΤΗ
  • 114 ΚΕΦ 10: ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΜΕΣΟΠΟΛΕΜΟΥ (1919 - 1939 μ.Χ.)Διδακτικοί στόχοι:Να γνωρίσουν και να κατανοήσουν οι μαθητές την κατάσταση που επικράτησε στην Ευρώπημε τη λήξη του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου • σημασία των επαναστάσεων και των πολέμων του 19ου αιώνα. • Να γνωρίσουν και να εκτιμήσουν τη σημασία της επικράτησης του φασισμού στην Ιταλία • Να γνωρίσουν και να εκτιμήσουν τη σημασία της επικράτησης του ναζισμού στη Γερμανία • Να γνωρίσουν και να εκτιμήσουν τη σημασία της επικράτησης ολοκληρωτικών καθεστώτων σε χώρες της Ευρώπης • Να κατανοήσουν και να εκτιμήσουν τη σημασία της δημιουργίας σοβιετικού κράτους στη Ρωσία • Να προβληματιστούν σχετικά με τη δικτατορία Μεταξά στην Ελλάδα
  • ΙΣΤΟΡΙΑ - Γ΄ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 115 ΚΕΦ 11: Β΄ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΣ ΠΟΛΕΜΟΣΔιδακτικοί στόχοι: • Να γνωρίσουν και να εκτιμήσουν οι μαθητές τα αίτια, τους εμπολέμους και τα κυριότερα γεγονότα του Β΄ παγκοσμίου πολέμου • Να συνειδητοποιήσουν να εκτιμήσουν την έκταση της καταστροφής που προκάλεσε ο πόλεμος 3. Να γνωρίσουν και να κατανοήσουν τη σημασία του Β΄ παγκοσμίου πολέμου για την Ελλάδα • Να γνωρίσουν και να εκτιμήσουν τη σημασία της νίκης των ΣυμμάχωνΆσκησηΝα διαβάσεις στο βιβλίο σου τη σχετική ενότητα.Να ενώσεις τις φράσεις της Α στήλης με αυτές της Β. Όταν συμπληρωθεί ο πίνακας σωστά θαέχεις μια εικόνα των γεγονότων του Β΄ παγκοσμίου πολέμου.Α. 1939. Ο γερμανικός στρατός εισβάλει 1. Ήταν η πρώτη ουσιαστική αντίστασηστην Πολωνία. κατά του άξοναΒ. 1939. Ο Γάλλος στρατάρχης Πεταίν 2. Αρχίζει η αντίσταση και τα σαμποτάζυπογράφει ανακωχή και οι Γερμανοί από Έλληνες και Γιουγκοσλάβους.μπαίνουν στο Παρίσι.Γ Μέχρι το 1940 η γερμανική αεροπορία 3. Ο σοβιετικός στρατός με την τακτικήβομβαρδίζει την Αγγλία. της καμένης γης αντιστέκεται 4. Ο στρατηγός Ρόμελ και ο γερμανικόςΔ. 1941 ο Χίτλερ καταλαμβάνει τα στρατός ηττάται και αιχμαλωτίζεται τοΒαλκάνια αφρικανικό σώμα 5. Όλη η Ευρώπη ελευθερώνεται καιΕ. 1941 Οι Ιάπωνες βομβαρδίζουν τον το 1945 οι Ρώσοι καταλαμβάνουν τοΑμερικάνικο στόλο στο Περλ Χάρμπορ Βερολίνο, ο Χίτλερ αυτοκτονεί και η Γερμανία συνθηκολογείΣΤ. !942 Εισβολή των Γερμανών στη 6. Αφορμή του πολέμουΣοβιετική Ένωση.Ζ. 1943 Ήττα των Γερμανών στο 7. Ο Χίτλερ έχει καταλάβει όλη τηνΣτάλινγκραντ κεντρική Ευρώπη. ΒΙΒΛΙΟ ΚΑΘΗΓΗΤΗ
  • 116Η. 1943. Νίκη των συμμαχικών δυνάμεων 8. Η Αμερική κηρύττει τον πόλεμοστην Βόρειο Αφρική. εναντίον των δυνάμεων του ΆξοναΘ. 1944 οι σύμμαχοι έχουν απελευθερώσει 9. Η γενναιότητα του ρωσικού λαού και οτην Ιταλία και αποβιβάζονται στη βαρύς χειμώνας αλλάζουν την πορεία τουΝορμανδία. πολέμου 10. Υπογράφονται συνθήκες Το 1946Ι. 1945. Οι Αμερικανοί ρίχνουν ατομικές αποφασίστηκε η ένωση των Δωδεκανήσωνβόμβες στην Ιαπωνία με την ΕλλάδαΟι αντιστοιχίες είναι οι ακόλουθες: Α-6, Β-7, Γ-1, Δ-2, Ε-8, ΣΤ-3, Ζ-9, Η-4, Θ-5, Ι-10ΆσκησηΠοια ήταν η τύχη της Γερμανίας μετά στη συνδιάσκεψη της Γιάλτας και τη διάσκεψη τουΠότσνταμ, στις οποίες πήραν μέρος οι ηγέτες των τριών δυνάμεων (Τσώρτσιλ, Ρούσβελτ,Στάλιν) και καθόρισαν τις σφαίρες επιρροής τους;Αναμενόμενη απάντηση: «Η Γερμανία χωρίστηκε σε δύο κράτη» (αρκεί η λέξη «δύο» για ναθεωρηθεί σωστή η απάντηση)
  • ΙΣΤΟΡΙΑ - Γ΄ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 117 ΚΕΦ 12: Ο ΜΕΤΑΠΟΛΕΜΙΚΟΣ ΚΟΣΜΟΣΔιδακτικοί στόχοι: • Να γνωρίσουν και να κατανοήσουν οι μαθητές την περίοδο του ψυχρού πολέμου που επικράτησε με τη λήξη του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου • Να γνωρίσουν και να εκτιμήσουν τη σημασία της διάλυσης των αποικιακών αυτοκρατοριών • Να εκτιμήσουν τη σημασία της διάλυσης του Ανατολικού Συνασπισμού • Να κατανοήσουν και να εκτιμήσουν τη σημασία της ανάπτυξης της επιστήμης και της τεχνολογίας • Να αντιληφθούν τη σημασία της εξόδου του ανθρώπου στο Διάστημα • Να γνωρίσουν και να κατανοήσουν τα κυριότερα προβλήματα που αντιμετώπισε μεταπολεμικά η Ελλάδα (Εμφύλιος, Κυπριακό, Δικτατορία 1967-74) • Να αντιληφθούν τη σημασία της ένταξης της Ελλάδας στην Ευρωπαϊκή Ένωση ΒΙΒΛΙΟ ΚΑΘΗΓΗΤΗ
  • 118
  • ΙΣΤΟΡΙΑ Α΄ - Γ΄ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 119 ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ ΒΙΒΛΙΟ ΚΑΘΗΓΗΤΗ
  • 120 ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ • ΑΝΤΩΝΙΑΔΗΣ, Α., Η διδακτική της Ιστορίας, εκδ. Πατάκη, 1995. • ΒΕΪΚΟΣ, Θ., Θεωρία και Μεθοδολογία της Ιστορίας, εκδ. Θεμέλιο, Αθήνα 1987. • ΒΩΡΟΣ, Φ., Τρόποι σπουδής και διδασκαλίας της Ιστορίας, εκδ. Παπαδήμα, 1988. • ΒΩΡΟΣ, Φ., Η διδασκαλία της Ιστορίας με αξιοποίηση της εικόνας, εκδ. Παπαδήμα, 1993. • ΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ, Π., Δοκίμια θεωρίας και διδακτικής της Ιστορίας, Αθήνα 1997. • ΓΡΥΝΤΑΚΗΣ, Ι., «Διδακτική της Ιστορίας», Τα Εκπαιδευτικά, 1995, τ. 37-38, σσ. 45- 62. ΔΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ, Ε., Εκπαιδευτική Αξιολόγηση (μέρος δεύτερο): Η αξιολόγηση του • μαθητή, εκδ. Γρηγόρη, Αθήνα, 1988. • ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΜΕΛΕΤΗΣ ΝΕΟΥ ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΥ, Διδασκαλία της Ιστορίας στη Μέση Εκπαίδευση, εκδ. Γρηγόρη, Αθήνα. • ΚΑΣΣΩΤΑΚΗΣ, Μ., Αξιολόγηση της επιδόσεως των μαθητών, εκδ. Γρηγόρη, 7η έκδοση, • Αθήνα 1979. • ΛΕΟΝΤΣΙΝΗΣ, Γ., Διδακτική της Ιστορίας, Γενική-Τοπική Ιστορία και περιβαλλοντική • εκπαίδευση, Αθήνα 1997. • ΞΩΧΕΛΛΗΣ, Π., Η διδασκαλία της Ιστορίας στο Γυμνάσιο και το Λύκειο, Ερευνητική • συμβολή στη διδακτική της Ιστορίας, εκδ. Κυριακίδη, Θεσσαλονίκη 1987. • Π.Ε.Φ., Σεμινάριο 3, Αθήνα, 1984. • Π.Ε.Φ., Σεμινάριο 9, Αθήνα, 1988. • ΣΚΛΗΡΑΚΗ, Ε., «Διδακτική της Ιστορίας στο Λύκειο, Νέα Παιδεία, τ. 82, 1997, σσ. 88-97. • ΣΧΟΛΗ Ι. Μ. ΠΑΝΑΠΩΤΟΠΟΥΛΟΥ, Η Συνθετική Δημιουργική Εργασία στο Σχολικό Πρόγραμμα, Εκδόσεις της Σχολής Ι.Μ.Π., Αθήνα, 1997.
  • ΙΣΤΟΡΙΑ Α΄ - Γ΄ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 121 ΑΡΧΑΙΑ ΙΣΤΟΡΙΑ • ANDERSON, J. K., Ξενοφών, Δαρδανός, 2002 • BENGTSON, H., Ιστορία της Αρχαίας Ελλάδος, μετ. Α. Γαβρίλη, Αθήνα 1979. • BOARDMAN, J., Ελληνική πλαστική, Καρδαμίτσα, 1982 • BONNARD, Α., Ο Αρχαίος Ελληνικός Πολιτισμός, μετ. Δ. Θοιβιδόπουλος, Αθήνα 1983- • 1985, τ. 1-3. • BOTSFORD & ROBINSON, Αρχαία Ελληνική Ιστορία, μτφ. Σ. Τσιτσώνη, Μορφωτικό Ίδρυμα Εθνικής Τράπεζας, Αθήνα 1977. • ΒΩΡΟΣ, Φ., Δρόμοι Ελληνικής Παιδείας, εκδ. Ειρμός, Αθήνα, 1991. • FINLEY, J. H., Θουκυδίδης, μετ. Τάσος Κουκουλιός, Παπαδήμας, 1997 • GOMBRICH, S. H., Ιστορία της Τέχνης, Μ.Ι.Ε.Τ., Αθήνα, 1994. • HAMMOND, N. G. L., Φίλιππος ο Μακεδών, Μαλλιάρης - Παιδεία, 1982 • HAMMOND, N. G. L., Αλέξανδρος, ένας ιδιοφυής, Μαλλιάρης - Παιδεία, 1997 • ΘΕΟΧΑΡΗΣ, Δ. Ρ., Νεολιθικός πολιτισμός, ΜΙΕΤ, 1981 • ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΕΘΝΟΥΣ, Εκδοτική Αθηνών Α.Ε., Αθήνα, 1971-1974, τ. Β’ - ΣΤ’. • ΚΑΡΑΓΙΩΡΓΗΣ, Β., Ο πολιτισμός της προϊστορικής Κύπρου, Εκδοτική Αθηνών, 1976 • ΚΑΡΟΥΖΟΣ Χ., Αρχαία Τέχνη, Εκδοτική Ερμής, Αθήνα, 1981. • ΚΑΡΟΥΖΟΥ, Σ., Εθνικό Μουσείο - Γενικός Οδηγός, Εκδοτική Αθηνών, Αθήνα, 1986. • ΚΑΣΤΟΡΙΑΔΗΣ, Κ., Η Αρχαία Ελληνική δημοκρατία και η σημασία της για μας σήμερα, εκδ. Έψιλον, Αθήνα, 1986. • ΚΟΡΡΕΣ, Μ., Από την Πεντέλη στον Παρθενώνα, Αθήνα, 1993. • ΚΡΕΜΜΥΔΑΣ, Β. - ΜΑΡΚΙΑΝΟΣ, Σ., Ο αρχαίος κόσμος, εκδ. Γνώση, Αθήνα, 1982. ΒΙΒΛΙΟ ΚΑΘΗΓΗΤΗ
  • 122 • LORIA, G., Ιστορία των Μαθηματικών, Ελληνική Μαθηματική Εταιρεία, Αθήνα, 1971 τ. 1ος. • ΛΥΠΟΥΡΛΗΣ, Δ., Ιπποκρατική Ιατρική, Θεσσαλονίκη, 1983. • ΜΑΡΙΝΑΤΟΣ, Σ., Κρήτη και Μυκηναϊκή Ελλάς, Αθήναι. 1959 • ΜΑΣΤΡΑΠΑΣ, Α., Η Ιστορία του Αρχαίου Κόσμου και οι Πηγές της, Πατάκης, 2003 • ΜΕΛΑ, Μ., Η Αρχαιολογία σήμερα, Καρδαμίτσα, 2003 • MOSSE, Cl., Επίτομη Ιστορία της Αρχαίας Ελλάδας, Παπαδήμας, 2002 • ROMILLY de J., Γιατί η Ελλάδα;, εκδ. Το Άστυ, Αθήνα, 1983. • STRUIK, D., Συνοπτική Ιστορία των Μαθηματικών, εκδ. Ι. Ζαχαρόπουλος, Αθήνα, 1982. • ΤΟΥΡΝΙΚΙΩΤΗΣ, Π. (επιστημονική επιμέλεια και συντονισμός), Ο Παρθενώνας και η ακτινοβολία του στα νεώτερα χρόνια, εκδ. Μέλισσα, Αθήνα, 1994. • ΤΣΟΥΝΤΑΣ, Χρ., Ιστορία της Αρχαίας Ελληνικής Τέχνης, Αθήναι, 1964 • ΦΩΚΑ, Ι., - ΒΑΛΑΒΑΝΗΣ, Π., Αρχιτεκτονική και Πολεοδομία, εκδ. Κέδρος, Αθήνα, 1992. • WILCKEN, U., Αρχαία Ελληνική Ιστορία, μτφρ. Ι. Τουλουμάκου, Παπαζήζης, Αθήνα, 1976.
  • ΙΣΤΟΡΙΑ Α΄ - Γ΄ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 123 ΡΩΜΑΪΚΗ ΚΑΙ ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ • ΑΜΑΝΤΟΣ, Κ., Εισαγωγή εις την Βυζαντινήν Ιστορίαν. Το τέλος του αρχαίου κόσμου και η αρχή του Μεσαίωνος, Αθήνα 1980. • ΑΜΑΝΤΟΣ, Κ., Εισαγωγή ας την Βυζαντινήν Ιστορίαν. Το τέλος του αρχαίου κόσμου και η • αρχή του Μεσαίωνος, Αθήνα, 1980. • ΑΜΑΝΤΟΣ, Κ., Ιστορία του Βυζαντινού Κράτους, Αθήναι, 1953-1957, τ. 1-2. • ΒΑΛΑΣΗΣ, Δ., Μια περιπέτεια χωρίς τέλος, εκδ. Κέδρος, Αθήνα, 1985. • ΒΑΥΝΕS, Ν. Η. και ΜΟSS, Η., Βυζάντιο. Εισαγωγή στο Βυζαντινό Πολιτισμό, μετ. Δ. Σακκάς,. Παπαδήμας, Αθήνα, 1996. • ΓΚΙΟΛΕΣ, Ν., Βυζαντινή Ναοδομία (600-1204), εκδ. Καρδαμίτσα, Αθήνα, 1987. • ΓΛΥΚΑΤΖΗ-ΑΡΒΕΛΕΡ, Ε., Η πολιτική ιδεολογία της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας, μτφρ. Τούλα Δρακοπούλου, εκδ. Ψυχογιός, Αθήνα, 1988. • ΖΑΚΥΘΗΝΟΣ, Δ., Βυζαντινή Ιστορία 324-1071, Αθήνα, 1977. • ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΕΘΝΟΥΣ, Εκδοτική Αθηνών Α.Ε., Αθήνα, 1971-1974, τ. Β’ - ΣΤ’. • ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΕΘΝΟΥΣ, Εκδοτική Αθηνών Α.Ε., Αθήνα, 1978, τ. Ζ’, 1979, τ. Η’, 1980, τ. θ’. • ΚΑΡΑΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ, Ι., Η Βυζαντινή Ιστορία από τις πηγές, εκδ. Βάνιας, Θεσσαλονίκη, 1996. ΚΟΥΚΟΥΛΕΣ, Φ., Βυζαντινών βίος και πολιτισμός, εκδ. Πατταζήση, Αθήνα, χ.χ., τ. Α’- ΣΤ’. • ΜΙΧΕΛΗΣ, Π., Αισθητική θεώρηση της Βυζαντινής Τέχνης, Αθήνα, 41978. • OSTROGORSKY, G., Ιστορία του Βυζαντινού Κράτους, μτφρ. Ι. Παναγόπουλος, εκδ. Βασιλόπουλος, Αθήνα, 1978-1981, τ. 1-3. • ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΤΟΥ ΚΑΙΜΠΡΙΤΖ, Η ιστορία της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας, μτφρ.Ντουντού Σαούλ, εκδ. Μέλισσα, Αθήνα, 1979, τ. Α’ - Β’. • ROSTOVTJEFF, M., Ρωμαϊκή Ιστορία, μετ. Β. Κάλφογλου, Παπαζήσης, 1984 ΒΙΒΛΙΟ ΚΑΘΗΓΗΤΗ
  • 124 • ΤΑLΒΟΤ RICE, Τ., Ο δημόσιος και ιδιωτικός βίος των Βυζαντινών, μτφρ. Φ. Βώρος, Παπαδήμας, Αθήνα, 1990.
  • ΙΣΤΟΡΙΑ Α΄ - Γ΄ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 125 ΝΕΟΤΕΡΗ ΙΣΤΟΡΙΑ • Αγγέλου Α. (επιμ.), Ιώσηπος Μοισιόδαξ: «απολογία», Ερμής, Αθήνα 1976 • Βαλλερστάιν Ι., Ιστορικός καπιταλισμός, εκδ. Θεμέλιο, Αθήνα 1987 • Βεντήρης Γ., Η Ελλάς του 1910-1920, 2 τόμοι, Πυρσός, Αθήνα 1931. • Βερέμης Θ. - Γουλιμή Μ. (επιμ), Ελευθέριος Βενιζέλος, οικονομία, κοινωνία, πολιτική στην εποχή του, Γνώση, Αθήνα 1989. • Βερέμης Θ. - Δημητρακόπουλος Ο. (επιμ), Μελετήματα γύρω από τον Ελευθέριο Βενιζέλο και την εποχή του, Φιλιππότης , Αθήνα 1980. • Bernstein S. - Milza P., Ιστορία της Ευρώπης, από τη ρωμαϊκή αυτοκρατορία στα ευρωπαϊκά κράτη, 5ος - 18ος αι., εκδ. Αλεξάνδρεια, Αθήνα 1987 • Βρανούσης Λ., Ρήγας, Αθήνα 1953. Braudel F., Μεσόγειος, εκδ. Μ.Ι.Ε.Τ., Αθήνα 1993 Braudel F. , Υλικός πολιτισμός, Οικονομία και καπιταλισμός (15ος -18ος αιώνας), εκδ, Μ.Ι.Ε.Τ., Αθήνα 1995 Γιαννόπουλος Γ., «Η ευγενής μας τύφλωσις…» Εξωτερική πολιτική και «εθνικά θέματα» από την ήττα του 1897 έως την Μικρασιατική Καταστροφή, Βιβλιόραμα, Αθήνα 1999. • Dakin D. , Ο Αγώνας των Ελλήνων για την ανεξαρτησία 1821-1833, ΜΙΕΤ, Αθήνα 1983. Δεσποτόπουλος Γ.Δ., Ο Κυβερνήτης Καποδίστριας και η απελευθέρωσις της Ελλάδος, Αθήνα 1954. Δημαράς Κ.Θ., Νεοελληνικός Διαφωτισμός, Ερμής, Αθήνα 1977. • Hobsbawm E. J., Η εποχή των επαναστάσεων 1789-1848, εκδ. Μ.Ι.Ε.Τ., Αθήνα 1992 Hobsbawm E. J., Η εποχή των άκρων 1914-1991, εκδ. Θεμέλιο, Αθήνα 1995 • Καραπιδάκης Ν. Ε., Ιστορία της μεσαιωνι9κής Δύσης, εκδ. Αλεξάνδρεια, Αθήνα 1996 • Κέντρο Μικρασιατικών Σπουδών (εκδ.), Η Έξοδος, Τόμος Α’ & Β’, Κ.Μ.Σ., Αθήνα 1980-1982. Κιτρομηλίδης Π., Ιώσηπος Μοισιόδαξ, ΜΙΕΤ, Αθήνα 1985. Κιτρομηλίδης Π., Νεοελληνικός διαφωτισμός. Οι πολιτικές και κοινωνικές ιδέες, ΜΙΕΤ, Αθήνα 1996. ΒΙΒΛΙΟ ΚΑΘΗΓΗΤΗ
  • 126 • Κόκκινος Δ., Η Ελληνική επανάσταση, Μέλισσα, Αθήνα 1969. Κονδύλης Π., Ο Νεοελληνικός διαφωτισμός και οι φιλοσοφικές ιδέες, Θεμέλιο, Αθήνα 1988. • Κουλούρη Χ. - Λούκος Χ., Τα πρόσωπα του Καποδίστρια : ο πρώτος κυβερνήτης της Ελλάδας και η νεοελληνική ιδεολογία (1831-1996), Πορεία, Αθήνα 1996. Κρεμμυδάς Β., Εισαγωγή στην οικονομική ιστορία της Ευρώπης, 16ος - 20ος αιώνας, εκδ. Γνώση, Αθήνα 1991 Le Goff J., Ο πολιτισμός της μεσαιωνικής Δύσης, εκδ. Βάνιας, Θεσσαλονίκη 1993 Λιναρδάτος Σ., Από τον εμφύλιο στην χούντα. Τόμοι Α’ - Ε’, Παπαζήσης, Αθήνα 1977- 1986. • Mollat du Jourdin M., Η Ευρώπη και η θάλασσα, εκδ. Ελληνικά Γράμματα, Αθήνα 1998 Πεσμαζόγλου Σ., Εκπαίδευση και ανάπτυξη στην μεταπολεμική Ελλάδα. Το ασύμπτωτο μιας σχέσης, Θεμέλιο, Αθήνα 1987. • Tilly C., Οι ευρωπαΪκές επαναστάσεις, 1492-1992, εκδ. Ελληνικά Γράμματα, Αθήνα 1998 • Τρικούπης Σ., Ιστορία της Ελληνικής Επαναστάσεως, Γιοβάνης (φωτογραφικό αντίτυπο από Λονδίνο 1862), Αθήνα 1968. • Τσουκαλάς Κ., Κράτος, κοινωνία, εργασία στην μεταπολεμική Ελλάδα, Θεμέλιο, Αθήνα 1987. • Τσουκαλάς Κ., Η Ελληνική τραγωδία: Από την Απελευθέρωση ως τους Συνταγματάρχες, Νέα Σύνορα, Αθήνα 1981.
  • ΙΣΤΟΡΙΑ Α΄ - Γ΄ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 127 Παράδειγμα σχεδίου μαθήματος με χρήση Η/ΥΤάξη Α’ ΓυμνασίουΜάθημα ΙστορίαΔιδακτική Οι θεσμοί του Αθηναϊκού κράτους του 5ου αιώνα π.Χ.ΕνότηταΔιδακτικοί στόχοι • Να έρθουν σε επαφή με τους θεσμούς του αθηναϊκού κράτους • Να γνωρίσουν την εξέλιξή τους • Να κατανοήσουν τη σημασία τους για τη δημοκρατία • Να επισημάνουν ομοιότητες και διαφορές με τη σημερινή μορφή της δημοκρατίας •Να καλλιεργήσουν δεξιότητες έρευνας με Η/Υ και χρήσης Η/Υ.Απαιτούμενη Κατάλληλος χώρος (αίθουσα (Η/Υ). Επαρκής αριθμός Η/Υ, σύνδεσηυποδομή: με Internet, (προαιρετικά πρόγραμμα software όπως το παρόν)Προετοιμασία: 1. Οι μαθητές: Δεν απαιτείται ειδική προετοιμασία των μαθητών 2. Ο διδάσκων: o Έχει συντάξει σχέδιο καθοδήγησης των μαθητών με τα συγκεκριμένα βήματα και τις βασικές ερωτήσεις που θα υποβάλει. o Έχει συντάξει φύλλο αξιολόγησης (ή έχει εντοπίσει ασκήσεις στο παρόν υποστηρικτικό πρόγραμμα) ΒΙΒΛΙΟ ΚΑΘΗΓΗΤΗ
  • 128Διδακτική 1. Οι μαθητές κάθονται μπροστά στους Η/Υ ανά δύο ή τρεις καιΔραστηριότητα συνεργάζονται 2. Ο διδάσκων θυμίζει σε γενικές γραμμές την εξέλιξη του πολιτεύματος από το Σόλωνα ως τον Περικλή (Ενότητες του σχολ. βιβλίου 4.5.1 (Σόλων), 4.5.3 (Κλεισθένης), 5.2 (Περικλής) και 5.3 (Λειτουργία του πολιτεύματος)). Εναλλακτικά τους ζητά να δουν τις Ενότητες αυτές στο πρόγραμμα Η/Υ. 3. Ζητά από τους μαθητές να αναζητήσουν την ιστοσελίδα του Ιδρύματος Μείζονος Ελληνισμού (ime.gr) και να δουν πληροφορίες για το θέμα. 4. Ο διδάσκων θέτει μερικά βασικά ερωτήματα. 5. Οι μαθητές ανακοινώνουν αυτά που βρήκαν ως απαντήσεις σε ερωτήματα που έχει θέσει ο διδάσκων. 6. Ακολουθεί συζήτηση. 7. Οι μαθητές απαντούν στις ερωτήσεις του φύλλου αξιολόγησης ή στις ερωτήσεις του προγράμματος Η/Υ