20 udalerri bizitasun ekonomiko eta sozial altuarekin Euskal Herrian

664 views
592 views

Published on

0 Comments
0 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total views
664
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
406
Actions
Shares
0
Downloads
3
Comments
0
Likes
0
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

20 udalerri bizitasun ekonomiko eta sozial altuarekin Euskal Herrian

  1. 1. 13/05/2013 | GAINDEGIA | 943 304 65EUSKALHERRIKO 20UDALERRI“HARRIBITXIAK”20 udalerri bizitasun ekonomiko eta sozial altuarekin EdukiaUdalerri harribitxiakLehenengo 20 udalerriak 1Oreka demografiko kaxkarra 2Neurketarako adierazleak 2Udalerrien mapa 3Lehenengo 20 udalerrien taula 4Gaindegia, Euskal Herrikoekonomia eta gizartegarapenerako behategiawww.gaindegia.orgwww.basqueinfo.netkomunikazioa@gaindegia.org943 304 365Udalerrien bizitasun ekonomiko eta sozialak desoreka handiko erronka ekartzen du. Egunudalerri hauek nagusiki Iruñerrian eta kostaldeko bigarren lerroan kokatzen dira. 5.000 eta20.000 biztanle arteko udalerriak dira gehien bat.Euskal Herria 685 udalerrik osatzen dute (gainera, badira, izaera baxuagoko entitate anitz).Hala eta guzti ere, mendeetan zehar izaera instituzional eta sozio-ekonomikoko hainbatprozesu historikoren behatzaile izan gara.Instituzio antolaketa zentralistaren baitan identitate handieneko lurralde eremuenbazterketa ezagutu dugu. Bestalde, gune batzuen potentzial ekonomikoak, batez erekostaldekoek, garapen prozesu ekonomiko eta sozial bizkortuak erraztu dituzte. Honekguztiak garapen ekonomiko eta sozialeko gune garrantzitsuko geografia sozio-ekonomikoankokatzen gaitu, baita, ordea, prozesu honen eraginik jasan ez duten beste askoren arteanere.Euskal Herriaren lurralde garapeneko ikuspegi batetik, beti ere ekonomia eta gizartealorrean, ezinbestekoa da gune guztien garapen orekatuena behatu eta eskaintzea. Alta,zilegi da galdetzea ia baldintza hauetan lurraldearen osotasunari dagokion bizitasunekonomiko eta soziala bermatzea posible ote den edota saihestu ote daitekeenerakargarritasun ekonomiko eta sozial altuaz mesedetuta dauden guneenerakargarritasuna, batez ere hiriburuak eta hauen eragin esparruak.Helburua bizirik dagoen lurralde arteko lehiakortasunaz jabetzean datza. Izan ere, honekgeografia kontzentratuago bat eragiten baitu hutsarte zabalekin.Euskal Herriko udalerrien jasangarritasunaren eztabaidak ikuspegi desberdinak izan ditzake,hala eta guzti ere, oinarrizko gaietan lurralde orekatu bat bermatzearen erantzukizunagailentzen da.Ikuspuntu honetatik, Gaindegian, ikuspegi bateratzaile batetik, udalerri bakoitzarenbizitasun ekonomiko eta soziala neurtzeko eredua garatzen saiatu gara (udalerri osasuntsuademografikoki, lanarekin, zerbitzuak…).Datozen urteetan zehar garatzen jarraitzeko proiektua izan arren (datu zein analisietan)esku artean ditugun emaitzek gure geografiaren alor edo atal interesgarriak bistaratzendituzte.Udalerri mailako euskalharribitxiak
  2. 2. Oreka demografikokaxkarraNeurketarako adierazleak2Euskal Herriko udalerri batzuentzat etorkizunzehatz gabea erakusten du errealitatedemografiko heterogeneoak. Epe motzean joeraaldatuko ez balitz, hurrengo hamarkadan EuskalHerriko 21 udalerrik desagertzeko arriskua izangolukete. Epe luzeagoan, udalerri kopuru horri beste18 batuko litzaieke.Faktore desberdinen uztarketak, ezbaian uztendute udalerri txiki askoren etorkizuna NafarroaGaraian epe ertainean, bederen. Faktore horienartean daude, biztanleria bolumenaren galera,bizitza-proiektua aurrera eramateko adineandagoen biztanleriaren ihesaldia, batez ereemakumeak, zahartze indize altua eta amatasunindize baxua edo hutsala.Zerrendako 20 udalerriakIkerketaren arabera, puntuaziorik onenaduten 20 udalerriak batez ere euskalkostaren bigarren lerroan kokatzen direnudalerriek eta Iruñearen eragin esparruzuzeneko udalerriek osatzen dute.Ikerketak plazaratzen duen ondorionagusienetakoa da aipatutakoa etahorretarako 40 aldagai aintzat hartu diraguztira Euskal Herri osorako. Herrialdeka,udalerri horietatik 7 Nafarroa Garaikoakdira, 6 Gipuzkoakoak, 4 lapurdikoak eta 3Bizkaikoak.Egues, Aranguren, Berriobeiti,Astigarraga, Irura, Mungia, Elortz,Uharte Eguesibar, Orkoien, Zizur,Senpere, Hazparne, Oiartzun, Asteasu,Jatsu, Aduna, Ustaritze, Sopela,Larrabetzu, Hondarribia.Aurreko lan batean oreka demografiko kaxkarrenak zituzten udalerrietan gure arreta ipinigenuen. Orain bizitasun ekonomiko eta sozial altueneko udalerriak aurkeztu nahi izan ditugu.Ugariak izan dira aintzat hartutako elementuak Euskal Herriko udalerrien bizitasunakuantifikatzeko garaian. Elementu horiek lau multzotan sailka daitezke: orekademografikoa, bizi-baldintzak, lana eta jarduera ekonomikoa eta zerbitzuetarakoirisgarritasuna.Aldagai batzuk aipatzearren, demografiaren alorrean aintzat hartu dira hazkundedemografikoa, zahartzea, jaiotze tasa edo gazte nahiz emakumeen iraute tasa. Bizibaldintzen atalean, berriz, jarduera tasa eta langabezia, arrisku ekonomikoaren tasa,biztanleriaren hezkuntza maila, etxebizitza parkearen eskaintza indizea edo generodesberdintasunak. Lana eta jarduera ekonomikoan biztanleria aktiboaren egitura,gizarte segurantzako afiliazioa, enplegua sortzeko balizko maila, industriaren mailateknologikoa edo ehun ekonomikoaren bertakotze maila (atzerriko jatorria dutenekintzekin alderatuz). Azkenik, zerbitzuei eskainitako atalean hauetarako 15etarairisgarritasuna (helmugara iristeko erabili beharreko distantzia) dago.Herrialdeka, bizitasun handieneko udalerriak Nafarroa Garaian Egues, Aranguren,Berriobeiti, Elortz, Uharte Eguesibar, Orkoien eta Zizur dira, hauek guztiakIruñerriakoak. Gipuzkoako udalerriak dira, berriz, Astigarraga, Irura, Oiartzun, Asteasu,Aduna eta Hondarribia, Donostialdea, Tolosaldea eta Bidasoa Behereakoak. Lapurdikoudalerri guztiak herrialdearen ekialde eta erdialdean kokatzen dira, hauek izanikSenpere, Hazparne, Jatsu eta Uztaritze. Azkenik, Bizkaiko udalerriak Mungia, Sopela etaLarrabetzu dira (Plentzia-Mungia eta Bilbo Handia eskualdekoak).
  3. 3. 3Udalerrien tamainaren arabera bakarrak du mila biztanletik beherako muga, Adunak (Tolosa). Izan ere, hogei udalerri hauekgailentzen diren zerrenda honetan, azken 115 udalerriak mila biztanletik beherakoak dira. Datuek udalerri hauek jasan dutenarretarik eza agerian uzten dute, batez ere, azken urtetako lurralde planifikazioari dagokionean, nahiz eta tokiko errealitatedesberdinak elkar bizi diren.Aitzitik, bizitasun altua duten hogei udalerri hauek –eta beste askok– mesede izan dute euren kokagune geografikoa. Hiriburuekikozein kostaldearekiko gertu baitaude eta gehienek errepide bidezko azpiegitura onak dituzte. Bestalde, duten bizi kalitateaaglomerazio handietatik urrun dago.Euskal Herriko zazpi hiriburuei dagokienean, Donostia dago posturik hoberenean (17), lehenengo hogeiren baitan dago, baina,lehenengo hogeiko zerrendatik kanpo geratu da herrialdeko hiriburu izateagatik bizi duen egoera pribilegiatua medio. Ondoren,Gasteiz (22), Iruñea (46), Baiona (59), Bilbo (114), Maule-Lextarre (149) eta Donibane-Garazi (348) daude.
  4. 4. 4

×