• Share
  • Email
  • Embed
  • Like
  • Save
  • Private Content
Analiza i ocena zagrożeń występujących na stanowisku piłkarza zawodowego
 

Analiza i ocena zagrożeń występujących na stanowisku piłkarza zawodowego

on

  • 6,373 views

Ocena ryzyka zawodowego na stanowisku piłkarza.

Ocena ryzyka zawodowego na stanowisku piłkarza.

Statistics

Views

Total Views
6,373
Views on SlideShare
6,125
Embed Views
248

Actions

Likes
0
Downloads
32
Comments
0

2 Embeds 248

http://www.pilkacv.pl 138
http://pilkacv.pl 110

Accessibility

Categories

Upload Details

Uploaded via as Adobe PDF

Usage Rights

© All Rights Reserved

Report content

Flagged as inappropriate Flag as inappropriate
Flag as inappropriate

Select your reason for flagging this presentation as inappropriate.

Cancel
  • Full Name Full Name Comment goes here.
    Are you sure you want to
    Your message goes here
    Processing…
Post Comment
Edit your comment

    Analiza i ocena zagrożeń występujących na stanowisku piłkarza zawodowego Analiza i ocena zagrożeń występujących na stanowisku piłkarza zawodowego Document Transcript

    • PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA im. Witelona w Legnicy WYDZIAŁ ZARZĄDZANIA I INFORMATYKI STUDIA PODYPLOMOWE BEZPIECZEŃSTWO I HIGIENA PRACY Jakub JagiełłoANALIZA I OCENA ZAGROŻEŃ WYSTĘPUJĄCYCH NA STANOWISKU ZAWODOWEGO PIŁKARZA WRAZ Z ZALECENIAMI PROFILAKTYCZNYMI Praca dyplomowa Praca pisana pod kierunkiem dr inż. Wiesław Ładoński Legnica 2012 1
    • Spis treściWstęp ………………………………………………………………………………….…….. 31 Charakterystyka stanowiska pracy piłkarza 1.1 Zatrudnianie piłkarzy……………………………………………………………..5 1.2 Obowiązku klubu piłkarskiego wobec zawodnika………………………………. 6 1.3 Obowiązki piłkarza wobec klubu……………………………………………..…. 7 1.4 Opis stanowisk pracy piłkarza………………………………………………….... 8 1.5 Środki ochrony indywidualnej, szkolenia bhp i badania lekarskie…………….... 102 Analiza i ocena zagrożeń występujących na stanowisku piłkarza 2.1 Lista kontrolna - rodzaje zagrożeń występujących na stanowisku piłkarza.......... 12 2.2 Oszacowanie ryzyka zawodowego na podstawie karty oceny ryzyka................... 163 Środków profilaktyczne zmniejszające ryzyko zawodowe na stanowisku piłkarza 3.1 Sposoby minimalizacji ryzyka pod względem technicznym i organizacyjnym…. 21 3.2 Informowanie pracowników o ryzyku zawodowym…………………………….. 25Zakończenie............................................................................................................................. 26Literatura.................................................................................................................................. 27 2
    • WSTĘP Piłka nożna jest jedną z najpopularniejszych dyscyplin sportowych na świecie.Prawie w każdym państwie prowadzone są profesjonalne rozgrywki piłkarskie. Występującew tych rozgrywkach kluby rywalizują z sobą o mistrzostwo, pieniądze i sławę. Obecnie piłkanożna nie jest tylko widowiskiem sportowym, który gromadzi liczna grupę kibiców. Opróczosiągnięcia celu sportowego liczy się w szczególności chęć zysku poprzez np. sprzedażbiletów, miejsc reklamowych na stadionach, praw do transmisji meczów, gadżetów dlakibiców czy sprzedaży najlepszych piłkarzy. Kluby pozyskują piłkarzy na rynkutransferowym lub trenują ich w akademiach piłkarskich. Do głównych zadań piłkarza należyćwiczenie w klubie w celu podniesienia swoich sportowych umiejętnościi zaprezentowanie ich w rywalizacji podczas meczu piłkarskiego. Oglądając mecz wartozwrócić uwagę na następującą kwestię, że piłkarze występują w roli pracownika klubu.Oznacza to, że kluby, na czele z prezesem zarządu, są pracodawcami, którzy zobowiązani są,wedle przepisów, prawa do zapewnienia piłkarzom bezpiecznych i higienicznych warunkówpracy. Klub musi więc zobowiązany przepisami kodeksu pracy m.in. do opracowania ryzykazawodowego dla danego stanowiska pracy, czyli dla piłkarzy także1. Z uwagi na zainteresowanie piłką nożna, jak i przepisami bhp postanowiłem napisaćniniejszą pracę o ryzyku zawodowym na stanowisku piłkarza. Przeprowadziłem analizępotencjalnych zagrożeń występujących na stanowisku zawodowego piłkarza. Następnie napodstawie normy PN-N-18002:2000 (w skali trzystopniowej) dokonałem oceny ryzykazawodowego oraz zaprezentowałem przykładowe środki profilaktyczne minimalizująceryzyko wystąpienia negatywnych zdarzeń podczas wykonywania pracy przez piłkarzy.Podczas pisania pracy korzystałem z literatury fachowej związanej z bezpieczeństwemi higieną pracy, przepisów obowiązującego prawa w dziedzinie bhp, w szczególności ustawykodeks pracy, kodeks cywilny, rozporządzeń, informacji znajdujących się na stronachinternetowych Centralnego Instytutu Ochrony Pracy oraz Państwowej Inspekcji Pracy. W rozdziale I przedstawiłem stosunek pracy zawodowego piłkarza oraz dokonałemopisu stanowiska jego pracy. Profesjonalny piłkarz jest związany z klubem kontraktem,mającego cechy umowy o pracę lub umowy cywilnoprawnej, zwanych inaczej kontraktemo profesjonalnym uprawianiu piłki nożnej. Za świadczenie swojej pracy piłkarz otrzymujewynagrodzenie oraz inne świadczenia ustalone w kontrakcie, jakie został wynegocjowany1 Zgodnie z art. 226 ust. 1 Kodeksu Pracy „pracodawca ocenia, dokumentuje ryzyko zawodowe związanez wykonywana pracą oraz stosuje niezbędne środki profilaktyczne zmniejszające ryzyko”. 3
    • podczas rozmów pomiędzy klubem a piłkarzem lub reprezentowanym przez piłkarza -menadżerem. Kontrakt zobowiązuje piłkarza do profesjonalnego wykonywania swoich usług,udziału w treningach oraz gry w meczach. Miejscem pracy piłkarza jest głównie boiskosportowe. Ze względu jednak na specyfikę pracy, piłkarze trenują również na siłowni orazw okresach zimowych na halach sportowych. Do najważniejszych zadań piłkarza jest udziałw treningach, których celem jest podnoszenie swoich umiejętności sportowych oraz graw meczach ligowych, towarzyskich i sparingowych, podczas którym musi wykonywaćpolecenia swoich bezpośrednich przełożonych, czyli trenerów. Głównym narzędziem pracypiłkarza jest oczywiście piłka do gry w piłę nożną. Podczas treningów piłkarze korzystajątakże z innych profesjonalnych narzędzi do zwiększania efektywności treningów, czylitzw. trenażerów. Najważniejszym środkiem ochrony indywidualnej każdego piłkarza sąochraniacze na golenie, które chronią przed urazami i stłuczeniami. Piłkarze jako pracownicypowinni posiadać wiedzę o zasadach bhp poprzez uczestniczenie w szkoleniach wstępnychi okresowych organizowanych przez kluby oraz powinni być świadomi ryzyka jakie wiąże sięz uprawianiem piłki nożnej. W rozdziale II wymieniłem i opisałem listę zagrożeń, które występują na stanowiskuzawodowego piłkarza. Dokonałem również analizy środowiska pracy piłkarza. W zawód tenwpisane są kontuzje, ponieważ piłka nożna jest sportem kontaktowym. Istnieje więc dużeprawdopodobieństwo wystąpienia wśród piłkarzy różnego rodzaju urazów podczas meczu lubtreningu np.: złamania, stłuczenia, naciągnięcia mięśni. Kontuzje piłkarskie są niczym innymjak wypadkami przy pracy świadczonej przez piłkarza na rzecz klubu w którym występuje.Oprócz wysiłku fizycznego i możliwości odniesienia kontuzji piłkarze narażeni są również naduży stres. Jego źródłem jest niewątpliwie presja wywołana przez otoczenie, czyli rodzinę,kibiców, trenerów, sponsorów, władze klubu czy media. W rozdziale III zaprezentowałem przykładowe zalecenia i środki profilaktyczne,których wdrożenie może wyeliminować lub zmniejszyć zagrożenie wystąpienia kontuzjiu piłkarza. Kluby piłkarskie powinny przeznaczyć większe środki na ochronę swoich piłkarzyprzed negatywnymi zdarzeniami. Zwiększenie przez klub zasad bezpieczeństwa nie tylkopodniesie profesjonalizm jego funkcjonowania ale też wpłynie pozytywnie na warunki pracypiłkarzy oraz uchroni klub przed koniecznością wydawania środków na ich leczenie. 4
    • ROZDZIAŁ 1 CHARAKTERYSTYKA STANOWISKA PRACY PIŁKARZA1.1 Zatrudnianie piłkarzy. Kluby piłkarskie2 mogą zatrudniać piłkarzy na podstawie kontraktu o profesjonalnymuprawianiu piłki nożnej, który może mieć charakter umowy o pracę lub umowycywilnoprawnej3. Z treści umowy powinno wynikać, czy jest ona umową o pracę czy teżinnym rodzajem kontraktu. W umowie pomiędzy piłkarzem a pracodawcą zawarte sąwzajemne zobowiązania stron. Piłkarze częściej są zatrudniani w klubach piłkarskich na podstawie umowycywilnoprawnej niż na umowę o pracę. Jednak zgodnie z art. 304 § 1 Kodeksu Pracy, klubysą zobowiązane zapewnić bezpieczne i higieniczne warunki pracy, o których mowaw art. 207 § 2, wszystkim osobom fizycznym wykonującym pracę na innej podstawie niżstosunek pracy lub w miejscu wyznaczonym przez klub. Zapewnienie bezpiecznychi higienicznych warunków pracy będzie więc oznaczać konieczność zapoznania piłkarza m.in.z oceną ryzyka zawodowego związanego na stanowisku jego pracy. Przepisy Kodeksu Pracy dają pracownikowi więcej uprawnień i dodatkową ochronęnp. w zakresie otrzymywanych świadczeń, czasu pracy, urlopów, ochrony przezzwolnieniem4. Poza zapisami zupełnie podstawowymi tj. wysokość wynagrodzenia, okresobowiązywania umowa może zawierać zapisy mniej typowe, np. tzw. odstępne, czyli kwotę,2 Kluby piłkarskie w Polsce mogą prowadzić działalność sportową jako stowarzyszenia (kultury fizycznej)lub spółki akcyjne.3 Klub może oczekiwać nawet od zawodnika założenia działalności gospodarczej i wystawiania faktur VAT co niesiedla zawodnika określone skutki prawne i podatkowe.4 Wiele podobnych rozwiązań przewidują też zapisy uchwały PZPN - zasady regulujące stosunki pomiędzy klubemsportowym a zawodnikiem profesjonalnym, przy czym rozwiązania te stosuje się niezależnie od typu zastosowanejw danym przypadku umowy. 5
    • w razie zapłaty której przez klub pozyskujący, klub aktualny zobowiązany jest zwolnićzawodnika. Klub może również zawrzeć z zawodnikiem dodatkową umowę, dotyczącąwykorzystania wizerunku zawodnika5.1.2 Obowiązku klubu piłkarskiego wobec zawodnika. Obowiązki klubu piłkarskiego względem zawodnika określa § 20 Uchwały ZarząduPZPN z dnia 29.06.1992 r. w sprawie statusu zawodników występujących w polskich klubachpiłkarskich i zasad zmian przynależności klubowej. W myśl tego przepisu, klub jestzobowiązany do zapewnienia zawodnikowi: 1) wykwalifikowanego personelu, 2) obiektów, 3) programu szkoleniowego, 4) opieki medycznej, 5) sprzętu i ubioru, 6) możliwości kontynuowania nauki (dla zawodników poniżej 21 roku życia), 7) wypłaty należnego wynagrodzenia. W odniesieniu do zawodników profesjonalnych, art. 21 uchwały Zarządu PZPNnr II/12 z dnia 19.05.2002 r. „Zasady regulujące stosunki między klubem sportowyma zawodnikiem profesjonalnym” przewiduje jeszcze obowiązek zwalniania na mecze kadry,a także obowiązek stworzenia zawodnikowi warunków do podnoszenia kwalifikacjisportowych. Artykuł 30 wspomnianej uchwały nakłada ponadto na kluby obowiązekubezpieczenia zawodników od następstw nieszczęśliwych wypadków (NNW), przy czymubezpieczenie to powinno obejmować również mecze kadry6. Za naruszenie obowiązków klubów należy uznać przypadki zabraniania zawodnikowitreningów z drużyną, zmuszania do prowadzenia treningów indywidualnych5 Wiele klubów stosuje takie rozwiązanie co wymaga zawarcia z zawodnikiem dwóch umów.6 M. Gniatkowski, wywiad dla portalu www.pilkacv.pl , w dniu 28.02.2012 6
    • czy też wysyłanie piłkarza do tzw. klubu Kokosa7. Takie przypadki, zazwyczaj będące formąwywierania presji na zawodników, aby odeszli z klubu czy zrzekli się zaległych należnościpozostają w sprzeczności z w/w przepisami. Przypadki łamania praw piłkarzy opisane sąw publikacji pt. ”Czarna Księga dla Europy Wschodniej” wydanej przez FIFPro,czyli Międzynarodową Federację Związków Zawodowych Piłkarzy8.1.3 Obowiązki piłkarza wobec klubu. Do zadań piłkarza należy głownie udział w treningach podnoszących jegoumiejętności sportowe oraz udział w meczach piłkarskich9. Piłkarz gra w meczach podczasktórych wykorzystuje swoje predyspozycje i współpracuje z innymi piłkarzami z zespołuw celu pokonania drużyny przeciwnej. Czas pracy piłkarza jest zwykle nienormowanyi wymusza grę często w dni wolne a nawet w święta10. Piłkarze po zakończonychrozgrywkach rundy jesiennej (grudzień) i wiosennej (czerwiec) mają zwykle urlopy.Jednak nawet w czasie urlopów piłkarze otrzymują od swych trenerów indywidualneharmonogramy ćwiczeń i zalecenia dotyczące diety, których realizacja ma pomóc imutrzymać odpowiednią kondycję i wagę. Start rozgrywek piłkarskich poprzedzają obozytreningowe i mecze sparingowe, których celem jest poprawa elementów gry piłkarzy i zgraniezespołu. Każdy piłkarz jest również podporządkowany trenerowi i zobligowany dowykonywania jego poleceń.Do obowiązku profesjonalnego piłkarza należy m.in.: reprezentowanie barw klubowych, systematyczne, zdyscyplinowane i aktywne uczestnictwo w procesie szkolenia, bezwzględna obecności na zajęciach praktycznych i teoretycznych, udziału w zawodach i imprezach sportowych organizowanych przez klub, prowadzenie sportowego i higienicznego trybu życia, poddawanie się obowiązkowym badaniom lekarskim,7 Klub Kokosa powstał w wyniku precedensowej sytuacji piłkarza klubu Polonii Warszawa - DanielaKokosińskiego, którego wiąże aktualny kontrakt z klubem, jednak władze klubu zabroniły mu trenowaćz zespołem i grać w meczach. Zawodnik, ze względu na wysokość kontaktu, nie zgdził się na rozwiązaniekontraktu i musiał trenować indywidualnie.8 Opracowanie tego dokumentu to odpowiedź na negatywne sytuacje występujące wśród klubów tej częściEuropy, które wywieraja presje poprzez utrudnianie wykonywania zawodu piłkarza, czyli treningi indywidualnei wyłączenie ze składu pierwszego zespołu.9 Na podstawie rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społeczej z dnia 27 kwietnia 2010 r. w sprawieklasyfikacji zawodów i specjalności na potrzeby rynku pracy oraz zakresu jej stosowania zawód piłkarza zostałsklasyfikowany pod numerem – 342102, czyli zawodnik dyscypliny sportu.10 Czas pracy zwykle ustala trener. 7
    •  stosowanie wyłącznie środków farmakologicznych przepisanych przez lekarza klubowego, troska o powierzone mu mienie, w szczególności o sprzęt sportowy, za który ponosi pełną odpowiedzialność materialną, nie podejmowania działań mogących narazić dobre imię klubu, jego właścicieli, sponsorów oraz osób z nim bezpośrednio związanych, czynienie starań odnośnie do skutecznej gry i pozostania w kadrze pierwszego zespołu seniorów, przestrzegania obowiązujących przepisów PZPN, regulaminów i uchwał zarządu klubu11. Kariera piłkarza trwa od najmłodszych lat, czyli poczynając od treningóww akademiach piłkarskich, poprzez grę w drużynach juniorskich a następnie występachw zespołach seniorskich. Piłkarze kończą zwykle przygodę z piłką nożną w wieku 35-40 lat,ponieważ z upływem czasu organizm piłkarza nie jest w stanie wytrzymać obciążeńtreningowych12.1.4 Opis stanowisk pracy piłkarza. W zawodzie piłkarza możemy wyróżnić kilka stanowisk pracy. Głównymstanowiskiem pracy jest boisko piłkarskie na którym piłkarz trenuje i rozgrywa mecze.Do pozostałych stanowisk pracy możemy zaliczyć halę sportową oraz siłownię. Każde z tychstanowisk charakteryzuje się odmiennymi warunkami środowiska pracy. Piłkarze trenują i grają zarówno na głównym, wymiarowym boisku stadionu jakrównież na mniejszych boiskach treningowych. Mecze piłkarskie rozgrywane są na boiskuw postaci prostokąta o szerokości od 45 m do 90 m i długości od 90 m do 120 m13.Dwie krótsze linie nazywają się liniami bramkowymi, natomiast dwie dłuższe – liniamibocznymi. Po przeciwległych stronach pola gry, na środku linii bramkowych, ustawione sąbramki o szerokości między wewnętrznymi krawędziami słupków 7,32 m i wysokości dolnejkrawędzi poprzeczki od podłoża 2,44 m.11 Opracowano na podstawie art. 22 uchwały nr II/12 z dnia 19 maja 2002 roku Zarządu Polskiego ZwiązkuPiłki Nożnej12 Niektórzy piłkarze po zakończeniu kariery czynnego sportowca zostają trenerami, w ten sposób kontynuującswoją sportową karierę.13 Dla meczów międzynarodowych od marca 2008 roku FIFA ustanowiła wymiary boisk 105x68. 8
    • Głównym narzędziem pracy piłkarza jest piłka do gry w piłkę nożną zrobionej zesztucznej skóry o owalnym kształcie. Piłka powinna mieć obwód nie mniejszy niż 68 cm i niewiększy niż 70 cm, a jej waga powinna wynosić od 410 do 450 gramów. Ciśnienie powietrzawe wnętrzu piłki powinno wynosić od 0,6 do 1,1 atmosfery. Innymi narzędziami pracypiłkarzy jest profesjonalny sprzęt treningowy, którego celem jest szybsze podnoszenieumiejętności tj. „sanki”, „jimmy ball” i inne. Każde z tych narzędzi powinno posiadaćodpowiedni certyfikat bezpiecznego użytkowania. Rysunek 1 Boisko piłkarskie – stanowisko pracy piłkarza. Źródło: Wikipedia: http://pl.wikipedia.org/wiki/Piłka_nożna Bramki piłkarskie wykonane są z metalowych rur. Murawa piłkarska zrobiona jestz naturalnej trawy lub sztucznej, którą pielęgnują tzw. greenkeeperzy. Ze względu naspecyfikę stanowiska pracy piłkarze muszą posiadać odpowiednie obuwie sportowetzw. korki, których wielkość wkrętów dostosowują do warunków murawy aby uniknąćniepotrzebnego ślizgania i związanych z tym potencjalnych urazów. Na rogach boiskaustawione są chorągiewki wykonane z plastikowych rurek. Wokół boiska ustawione są bandyreklamowe, ławki rezerwowych, wyznaczone miejsca dla kamer telewizyjnych 9
    • i fotoreporterów. Stadiony nie są zwykle zadaszone choć są stadiony, które posiadająrozkładany dach chroniący uczestników przed deszczem. Oświetlenie na stadionachzapewniają ustawione lampy o bardzo dużym natężeniu światła14. Trybuny stadionów mogąpomieścić od tysiąca do kilkunastu tysięcy kibiców. Piłkarze mogą rozgrywać mecze przywysokich temperaturach (sięgających powyżej 25 stopni Celsjusza) jak i niskich (poniżej10 stopni Celsjusza). Piłkarze w okresie zimowym ćwiczą zwykle na hali sportowej i siłowni15. Na halipiłkarze mogą trenować lub rozgrywać mecze futsalu. Parkiet do gry w hali może byćwykonany z drewnianych paneli lub wykładziny pcv. Piłkarze grają na hali w obuwiusportowym o miękkiej podeszwie. Hale posiadają wentylacje i światło o zdecydowaniemniejszym natężeniu niż na boisku piłkarskim. Bramki są znacznie mniejsze o rozmiarach3 m x 2m. Na siłowni piłkarze ćwiczą wytrzymałość i kondycję. Wykonują ćwiczenia, podokiem instruktorów, na różnych urządzeniach tj. hantle, ciężarki, piłki lekarskie. Zwyklenajbogatsze kluby piłkarskie stać na utrzymywanie na terenie klubu własnej siłowni.Większość klubów korzysta jednak z wynajmu siłowni od prywatnych firm. Mimo to,piłkarze jako pracownicy klubu trenując na siłowni powinni być odpowiednio przeszkoleniz zakresu obsługi poszczególnych maszyn i narzędzi oraz wykonywać polecenia zgodniez zaleceniami odpowiednio wykwalifikowanych instruktorów. Szatnie, w których przebierająsię piłkarze powinny posiadać wentylację grawitacyjną lub mechaniczną oraz posiadaćhigieniczne pomieszczenia sanitarne z prysznicami.1.5 Środki ochrony indywidualnej, szkolenia bhp i badania lekarskie. Piłkarze, poza bramkarzem, noszą w trakcie zawodów jednolity ubiór, któregokolorystyka nawiązuje do barw klubu który reprezentują. Obowiązkowy ubiór zawodnikaskłada się z koszulki, spodenek, getrów piłkarskich oraz butów16. Każdy zawodnik podczastreningu i gry powinien zostać wyposażony przez klub w ochraniacze goleni17 przykrytegetrami. Koszulka piłkarska powinna posiadać rękawy, na plecach numer w kolorze14 Zwykle o natężeniu od 1000 do 2000 luxów.15 Piłkarze występujący w bogatszych klubach podczas zimowej przerwy w rozgrywkach mają możliwość wyjazdu nazagraniczne obozy piłkarskie do ciepłych krajów.16 Zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnychprzepisów bezpieczeństwa i higieny pracy do środków ochrony indywidualnej nie zalicza się wyposażeniasportowego.17 W piłce nożnej ochraniacze goleni zostały zakwalifikowane do pierwszej kategorii ryzyka, czyli wyroby o prostejkonstrukcji, chroniące przed minimalnymi zagrożeniami, których skutki są stopniowo narastające, mogą być łatwoi we właściwym czasie zidentyfikowane przez użytkownika danego środka. 10
    • kontrastującym z kolorem koszulki, natomiast inne elementy tj emblematy, loga klubówi sponsorów, nazwiska piłkarzy są regulowane odrębnymi zapisami w regulaminach danychrozgrywek18. Ze względu na specyfikę pracy piłkarza wskazane jest, aby do wykonywania tegozawodu były dopuszczane wyłącznie osoby fizyczne posiadające odpowiedni stan zdrowia.Nawet jeżeli piłkarz został zatrudniony na umowę cywilnoprawną to warto przeszkolić gow zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy. Na podstawie art. 211 Kodeksu Pracy, piłkarzewykonujący pracę na innej podstawie niż stosunek pracy w klubie piłkarskim lub w miejscuwyznaczonym przez klub mają obowiązek przestrzegania przepisów i zasad bhp na równiz piłkarzami zatrudnionymi na umowę o pracę, w zakresie ustalonym przez klub piłkarski.Jeśli bowiem obowiązek zapewnienia bezpiecznych i higienicznych warunków pracy niebędzie zrealizowany właściwie, to podmiotem odpowiedzialnym będzie pracodawca. W przypadku piłkarza zatrudnionego na umowę o pracę, zgodnie z zapisami kodeksupracy, jest on zobowiązany do udziału w szkoleniach wstępnych i okresowych. Głównymcelem tych szkoleń jest zapoznanie piłkarza z infrastrukturą stadionu, pomieszczeniami klubu,boiskiem, instrukcjami bhp oraz zagrożeniami jakie mogą występować podczas pracy. Ze względu na specyfikę pracy piłkarz musi posiadać dobry stan zdrowia i wysokiekwalifikacje do wykonywania swojej pracy. Kluby piłkarskie wnikliwie analizują stanzdrowia piłkarza przed podpisaniem kontraktu19. Ocena stanu zdrowia ma często decydującywpływ na zatrudnienie przez klub danego piłkarza. Szczegółowe badania lekarskie mająuchronić klub przed pozyskaniem piłkarza, który może być podatny na kontuzje. Jest toszczególnie ważne w sytuacji gdy klub najlepszym piłkarzom wypłaca bardzo wysokie pensjei zależy im aby dany piłkarz częściej grał niż chorował.18 Koszulki piłkarskie powinny zostać wykonane z materiału, które dobrze przepuszcza powietrze.19 Do dopuszczenia do pracy przeprowadza się zwykłe badania u lekarza medycyny pracy; czasami lekarz możeskierować piłkarza na badania wysiłkowe aby stwierdzić czy nie ma on problemów ze stawami lub z krążeniem. 11
    • ROZDZIAŁ 2 ANALIZA I OCENA ZAGROŻEŃ WYSTĘPUJĄCYCH NA STANOWISKU PIŁKARZA2.1 Lista kontrolna - rodzaje zagrożeń występujących na stanowisku piłkarza. Celem oceny ryzyka zawodowego jest zapewnienie piłkarzom skutecznej ochronyprzed zagrożeniami występującymi na stanowisku pracy. Ryzyko zawodowe na stanowiskuprofesjonalnego piłkarza wiąże się niewątpliwie z prawdopodobieństwem wystąpieniaróżnych negatywnych zdarzeń podczas pracy. Praca piłkarza posiada zarówno charakter pracyfizycznej (treningi, mecze, sparingi, ćwiczenia na siłowni) oraz psychicznej (stres, presja,ciągła koncentracja, umiejętności komunikacyjne, współpraca z zespołem)20. Wypadki przypracy mogą być natychmiastowe (kontuzja) natomiast choroby zawodowe mogą ujawnić siędopiero w przyszłości (depresje, problemy zdrowotne)21. Przy pomocy narzędzia pomocniczego - listy kontrolnej, która będzie stanowiłapodstawę do zidentyfikowania i oszacowania zagrożeń i ich skutków dokonam analizyzagrożeń na stanowisku piłkarza. Odpowiedni zestaw pytań umożliwi sprawdzenie stanubezpieczeństwa oraz procesów pracy. Odpowiedzi udzielane na pytania muszą byćjednoznaczne „TAK” lub „NIE”. Dopiero po ustosunkowaniu się do wszystkich pytańdokonam szczegółowego przeglądu wyników. Przedstawiona lista kontrolna nie obejmujewszystkich możliwych sytuacji, ale pozwala zidentyfikować podstawowe zagrożenia mogącewystąpić na stanowisku pracy piłkarza.20 Nawet najlepsze przygotowanie fizyczne piłkarza może okazać się niewystarczające jeżeli piłkarz ulegniepresji podczas meczu.21 Zgodnie z przepisami prawa kluby piłkarskie są zobowiązane do powołania komisji, która na podstawiewywiadu z poszkodowanym, świadkami, karty medycznej i innych dokumentów sporządza protokółpowypadkowy. 12
    • Tabela 1 Lista kontrolnaLp. Czy pracownik na stanowisku pracy może: TAK NIE PRZYKŁADY:1. Potknąć się, poślizgnąć, upaść na płaszczyźnie? X W szczególności podczas gry na mokrej murawie; podczas chodzenia w „korkach” piłkarskich.2. Upaść z wysokości? X W sytuacji gdy jeden piłkarz założy drugiemu tzw. „krzesełko”; w przypadku skocznych piłkarzy.3. Zostać uderzony, przygnieciony? X W sytuacji gdy piłkarz kopnie innego piłkarza.4. Złamać nogę? X W wyniku brutalnego faulu przeciwnika.5. Uderzyć się o nieruchome przedmioty? X Piłkarz wpadnie w bandy reklamowe, słupek bramki.6. Wejść w kontakt z przedmiotami ostrymi? X W przypadku otrzymania „nakładki ostrymi korkami” lub kopnięcia przez piłkarza.7. Doznać urazu podczas pożaru lub wybuchu? X Podczas wybuchu racy, petardy na meczu w bliskiej odległości.8. Doznać urazu podczas pęknięcia części maszyn X Podczas używania lub urządzeń oraz narzędzi? niesprawnego sprzętu treningowego lub sprzętu do ćwiczeń na siłowni.9. Być porażony prądem elektrycznym? X Podczas opadów deszczów w wyniku kontaktu z uszkodzonymi kablami zasilającymi np. kamery telewizyjne 13
    • 10. Być porażony piorunem? X Podczas gry przy burzy na stadionie11. Być narażony na hałas? X Podczas dużej liczby kibiców i głośnego dopingu12. Być narażony na oddziaływanie substancji X Niewłaściwe chemicznych? zastosowanie środków do pielęgnacji trawy lub do czyszczenia powierzchni sal gimnastycznych13. Wykonywać pracę w zmiennych warunkach X Upał, mróz, deszcz, atmosferycznych? śnieć, grad.14. Być narażony na czynniki biologiczne? X Grzyby, roztocza w szatniach, pomieszczaniach sanitarnych.15. Zarazić się AIDS lub innymi chorobami poprzez kontakt X Badania profilaktyczne z krwią?16. Być obciążony dużym wysiłkiem fizycznym? X Podczas ciężkich treningów, stosowania taktyki pressingu17. Być poddany dużemu obciążaniu psychicznemu? X Presja ze strony kibiców, trenerów, mediów, ranga meczu18. Dostać ataku serca? X U piłkarzy z nadciśnieniem tętniczym19. Być narażony na wypadek drogowy? X Podczas podróży autokarem wynajętym przez klub; dojazdów prywatnym samochodem na mecze lub treningi. Źródło: opracowanie własne 14
    • 2.2 Oszacowanie ryzyka zawodowego na podstawie karty oceny ryzyka. Karta oceny ryzyka prezentuje wykaz potencjalnych zagrożeń mogących wystąpićpodczas wykonywania pracy przez piłkarza wraz z podaniem źródła tych zagrożeń orazmożliwych skutków dla życia i zdrowia piłkarza. W celu oszacowania ryzyka zawodowegoprzyporządkowano miary poszczególnym elementom ryzyka, czyli ciężkośći prawdopodobieństwo urazu lub utraty zdrowia. Na podstawie Polskiej NormyPN-N-18002:2000 oszacowałem ryzyko dla poszczególnego zagrożenia. Ciężkość następstw Prawdopodobieństwo Mała Średnia Duża Mało prawdopodobne Małe Małe Średnie Prawdopodobne Małe Średnie Duże Wysoce prawdopodobne Średnie Duże Duże Po oszacowaniu ryzyka dokonałem jego oceny stwierdzając czy dane ryzyko jestdopuszczalne czy niedopuszczalne. Gdy określone w obowiązujących przepisach wymaganianie będą spełnione, to wówczas ryzyka nie można zaakceptować. Wtedy ryzyko zawodowenależy obniżyć do najniższego poziomu, który uzasadniony jest rachunkiem ekonomicznym. Dopuszczalność ryzyka Niezbędne działaniaOszacowanie ryzyka Duże Niedopuszczalne Jeżeli ryzyko zawodowe związane jest z pracą już wykonywaną, działania w celu jego zmniejszenia trzeba podjąć natychmiast. Najszybciej można to osiągnąć stosując środki ochrony indywidualnej. Planowana praca nie może być rozpoczęta do czasu zmniejszenia ryzyka do poziomu dopuszczalnego. Średnie Zaleca się zaplanowanie i podjęcie działań, których celem jest zmniejszenie ryzyka. Małe Dopuszczalne Konieczne są działania zapewniające, że ryzyko zawodowe pozostaje co najwyżej na tym samym poziomie. W wyniku analizy zagrożeń wykonałem następującą kartę ryzyka zawodowego: Tabela 2 Karta oceny ryzyka na stanowisku pracy – piłkarz zawodowy 15
    • Klub piłkarski KARTA OCENY RYZYKA NA Data Nr karty STANOWISKU PRACYStanowisko pracy: piłkarz zawodowy Imię i nazwisko pracownika Możliwe skutki Prawdopodo- OszacowanieLp. Zagrożenie Źródło zagrożenia Ciężkość Działania profilaktyczne zagrożeń bieństwo ryzyka1. Upadek, Śliska, mokra Stłuczenia,  dopasowanie butów sportowych do poślizgnięcie nawierzchnia, skręcenia, urazy stanu murawy22, dojścia na murawę głowy, złamania  brak przeszkód na drogach Małe ryzyko i do szatni kończyn, Mała Prawdopodobne komunikacyjnych, (dopuszczalne) naciągnięcie  zastosowanie poręczy przy schodach, mięśni.  zastosowanie wykładzin antypoślizgowych,2. Upadek Założenie tzn. Złamania,  ćwiczenia gimnastyczne z wysokości krzesełka stłuczenia  zakaz faulowania poprzez zakładanie Mało Średnie ryzyko kończyn, Duża piłkarzom tzw. „krzesełka”23 prawdopodobne (dopuszczalne) wstrząs mózgu, urazy głowy.3. Uderzenie, Gra kontaktowa Złamania Średnie ryzyko  unikanie ostrej gry, Średnia Prawdopodobne przygniecenie 24 kończyn, (dopuszczalne)  zwiększona koncentracja,22 Czasami oglądając mecz piłkarski rozgrywany w deszczowych warunkach możemy zauważyć jak piłkarze ślizgają się po murawie. Jest to efekt złego dopasowania wielkościwkrętów do butów piłkarskich. Ślizganie się po murawie może, oprócz negatywnego wpłynięcia na jakość gry piłkarza, spowodować również naciągnięcie prze piłkarza mięśnikończyn dolnych.23 Obecnie profesjonalni piłkarze są bardzo skoczni faulowanie przeciwnika w ten sposób może mieć jednak bardzo poważne konsekwencje w postaci złamań i stłuczeńlub urazów głowy.24 Piłkarze grajac w piłkę czasami faulują piłkarza drużyny przeciwej aby powstrzymać atak na własną bramkę. Czasami jednak zdarzają się bardzo brutalne faule tj. wślizg odtyłu na nogi, kostki, uderzenia łokciem w głowę, łuk brwiowy, klatkę piersiową, tzn. „nakładki”. Te nieczystke zagrania są bardzo niebezpieczne i mogą doprowadzic do wielukontuzji: złamania nogi, żeber, nosa, silnych stłuczeń, urazów głowy, rozcięcia łuku brwiowego, skręcenia kostki. 16
    • stluczenia  stosowanie ochraniaczy na golenie, i złamania żeber,  zabranianie przez sędziów agresywnej stłuczenia gry, kończyn, urazy  zakazanie gry łokciami, głowy  stosowanie masek ochronnych na nos, (np. rozcięcie oczy łuku brwiowego,  używanie specjalnego „kasku” na złamanie nosa, głowę, wybicie zębów).4. Uderzenie Bramki na Złamania,  ustawianie band reklamowych o nieruchome stadionie, bandy stłuczenia, urazy w bezpiecznej odległości od linii 25 przedmioty reklamowe, głowy, rany Mało Małe ryzyko bocznych boiska, Mała cięte. prawdopodobne (dopuszczalne)  używanie band z miękkiego i giętkiego materiału w celu amortyzacji wpadnięcia na bandę,5. Rany cięte Buty sportowe, Rozcięcie skóry.  sprawdzanie długości wkrętów do agresywni kibice Średnie butów używanych przez piłkarzy, Średnia Prawdopodobne (dopuszczalne)  kontrola kibiców przed wnoszeniem ostrych narzędzi26.6. Odnowienie Nieprawidłowe Ponowny uraz,  wykonywanie badań usg urazu, kontuzji leczenie, zbyt konieczność Średnie  prawidłowe leczenie, Średnia Prawdopodobne szybki powrót do zakończenia (dopuszczalne)  prawidłowa rehabilitacja, gry kariery sportowej25 W ferworze sportowej rywalizacji ambitni piłkarze walczą o piłkę na całym boisku do tego stopnia, że czasami wpadają na bandy reklamowe ustawione wokół bocznych linii.W przypadku gdy banda rekamowa wykonana jest z twardego materiału piłkarz może doznać niepotrzebnego urazu wpadając na nią.26 Np. uderzenie nożem włoskiego piłkarza Dino Baggio. 17
    • 7. Zmienne warunki Upały, opady Przegrzanie lub  stosowanie przerw w grze w celu atmosferyczne deszczu (lato), wychłodzenie uzupełnienia płynów poprzez picie i siły przyrody mrozy, opady organizmu, wody lub napojów izotonicznych, śniegu (zima), przeziębienia, Średnie  używanie koszulek wykonanych z Średnia Prawdopodobne burze, wiatr,zmrok grypa, zapalenia (dopuszczalne) materiału przepuszczającego powietrze płuc, oskrzeli, (pora letnia) lub zachowujących poparzenia ciepło:koszulka z długim rękawem; słoneczne. czapka, rękawiczki (w porze zimowej).8. Uderzenie racą Agresywni kibice Poparzenie Mało Małe  kontrolowanie kibiców przed Mała świetlną ciała. prawdopodobne (dopuszczalne) wnoszeniem rac świetlnych na mecze9. Porażenie Burza Śmierć,  przerywanie meczu w czasie 27 piorunem omdlenie. Mało Średnie gwałtownej burzy, Duża prawdopodobne (dopuszczalne)  zainstalowanie w pobliżu stadionu piorunochronu.10. Hałas Głośny doping Niedosłuch  zakaz używania przez kibiców trąbek, Średnie wielu tysięcy Średnia Prawdopodobne wuwuzeli28, bębnów. (dopuszczalne) kibiców11. Alergie Trawa, kurz, Wysypka, katar, Małe  stosowanie przez piłkarzy-alergików Mała Prawdopodobne łzawienie oczu. (dopuszczalne) leków na pylenie trawy i kurz,12. Astma Wysiłek fizyczny Atak  stosowanie przez piłkarzy-astmatyków Małe astmatyczny Mała Prawdopodobne leków i inhalatorów na astmę. (dopuszczalne)27 Zdarzało się podczas rozgrwania meczy podczas burzy, że piłkarze zostali porażeni piorunem. Były sytuacje, że piłkarze po uderzeniu mdleli na boisku. Niestety zdarzały sięi takie smutne wydarzenia, że piłkarze gineli od uderzenia pioruna.28 Badania pokazały, że hałas powodowany przez trąby na wypełnionym przez 30 tys. kibiców stadionie sięgał prawie 140 decybeli, co jest niebezpieczne dla zdrowia człowieka. 18
    • 13. Stosowanie Środki do Bóle głowy,  stosowanie odpowiednich środków niewłaściwych pielęgnacji trawy, mdłości, chemicznych do pielęgnacji trawy środków środki czystości. i czyszczenia parkietu oraz podług Mało Małe chemicznych do Mała w pomieszczeniach higieniczno- prawdopodobne (dopuszczalne) pielęgnacji trawy sanitarnych. i parkietu sal gimnastycznych14. Roztocza, Brud, brak Bóle głowy,  zachowanie czystości w szatniach bakterie, grzyby wentylacji grzybica, i pomieszczeniach sanitarnych, Małe w szatniach, mdłości Mała Prawdopodobne  odpowiednia wentylacja pomieszczeń. (dopuszczalne) pomieszczeniach sanitarnych.15. Wysiłek fizyczny Nadmierny wysyłek Bóle mięśni,  odpowiednia rozgrzewka fizyczny, stawów, barków i rozciągnięcie mięśni, przeciążenie  uzupełnianie płynów podczas ćwiczeń organizmu. i gry w celu uniknięcia odwodnienia Średnie Średnie Prawdopodobne i przegrzania organizmu, (dopuszczalne)  dostosowywanie reżimu treningowego do indywidualnych cech fizycznych danego zawodnika oraz terminarza spotkań,16. Stres Presja ze strony Depresje,  uczestniczenie piłkarzy w spotkaniach kibiców, trenerów, osamotnienie, z psychologiem sportowym, Średnie mediów, piłkarzy autoagresja, Średnie Prawdopodobne  nauka przegrywania, (dopuszczalne) drużyny przeciwnej, myśli  ustalenie zasad współpracy z mediami, porażki, błędy. samobójcze.  odpoczynek od gry. 19
    • 17. Atak serca29 Nadciśnienie Śmierć,  podjęcie leczenia, tętnicze, choroby konieczność  zgłaszanie pracodawcy problemów serca, układu zakończenia Mało Średnie zdrowotnych, Duża krążenia kariery prawdopodobne (dopuszczalne)  zaniechanie gry, treningu w przypadku sportowej odczuwania bólu w klatce piersiowej, duszności, zawrotów głowy,18. Wypadek drogowy Inne pojazdy Śmierć,  poruszanie się podczas podróży na mecze i przedmioty stłuczenia, i treningi sprawnym pojazdem, Mało Średnie znajdujące się na złamania, Duża  przestrzeganie znaków drogowych, prawdopodobne (dopuszczalne) drodze lub obok zmiażdżenia  dostosowywanie prędkości do warunków drogi panujących na drodze. Źródło: opracowanie własne29 Kubiak B., Śmierć wpisana jest w zawód piłkarza, artykuł z dnia 02.11.2012:http://www.futbolnews.pl/informacje/aktualnosci-pilkarskie/art,4019,smierc-wpisana-jest-w-zawod-pilkarza.html 20
    • ROZDZIAŁ 3 ŚRODKI PROFILAKTYCZNE ZMNIEJSZAJĄCE RYZYKO ZAWODOWE NA STANOWISKU PIŁKARZA3.1 Sposoby minimalizacji ryzyka pod względem technicznymi organizacyjnym. Kluby piłkarskie powinny dokonywać oceny ryzyka, informować o nim swoichpiłkarzy oraz zapewnić im takie środki ochrony, które zminimalizują ryzyko wystąpienianegatywnych zdarzeń. Wystąpienie urazu u jednego lub kilku piłkarzy zwykle utrudniaosiąganie celów sportowych i finansowych. Ryzyko urazu u zawodników profesjonalnieuprawiających piłkę nożną wynosi 6-9 urazów /1000 godzin aktywności - treningii mecze. W każdym zespole liczącym 25 zawodników można spodziewać się więc 45 urazówna sezon. Połowa z nich stanowi kontuzje lekkie, powodujące przerwę w treningach krótsząniż tydzień, jednak ok. 6-9 z nich to kontuzje poważne, wyłączające zawodnika na dłużej niżmiesiąc. Przeliczając na jednego zawodnika oznaczałoby to, że zawodnik może sięspodziewać średnio 1-2 drobnych urazów w każdym sezonie i jednej poważnej kontuzji razna trzy sezony. Jeśli chodzi o lokalizację to ponad połowa urazów w piłce nożnej to urazyw obrębie kończyny dolnej. Zwykle są to urazy w obrębie uda, potem kolana i stawuskokowego. Większość z nich to „naciągnięcia” i urazy przeciążeniowe30. Po wystąpieniu urazu piłkarz powinien mieć zapewnioną pełną diagnostykę, czylizapewnione zdjęcia rtg i rezonans magnetyczny. Ważne, aby w przypadku kontuzjowanychzawodników cały czas wykonywać ćwiczenia pozostałych części ciała i dbać o kondycjęogólną. Dzięki temu, w momencie gdy uraz wygoi się zawodnik będzie gotowy do gry.U zawodników po kontuzji, przez powrotem do pełnej gry warto wykonać komplet badań30 U. Zdanowicz, Jak radzić sobie z kontuzjami?, wywiad dla portalu www.pilkacv.pl, w dniu 18.02.2011 r. 21
    • biomechanicznych, które pozwalają na obiektywną ocenę gotowości zawodnika do pełnejgry31. W tabeli poniżej wyróżniłem jeszcze dodatkowe środki jakie jeszcze możnazastosować w celu poprawy bezpieczeństwa i higieny pracy piłkarzy. Tabela 3 Środki ograniczające ryzyko zawodowe TECHNICZNE: zapewnienie właściwego odprowadzania cieczy z powierzchni podłóg i dróg komunikacyjnych, stosowanie na podłogi i drogi komunikacyjne materiałów zapobiegających poślizgnięciu oraz łatwych do czyszczenia, usuwanie dziur, pęknięć, zużytych dywaników, wycieraczek, zapewnienie specjalistycznych trenażerów, użytkowanie sprzętu mającego oznakowanie EC, zapewnienie odpowiedniego sprzętu przeciwpożarowego oraz jego systematyczne sprawdzanie i konserwowanie, właściwe oznakowanie dróg ewakuacji, zainstalowanie systemów wentylacji ogólnej i miejscowej, regularne kontrolowanie i czyszczenie systemu wentylacji wyciągowej w celu utrzymania jego maksymalnej skuteczności, zapewnienie odpowiedniej jakości strojów sportowych niezbędnych do ochrony piłkarza przed zimnem i wilgocią, zapewnienie wyposażenia stanowiska pracy w odpowiedni sprzęt treningowy, zagwarantowanie projektu architektonicznego stadionu zapewniającego bezpieczeństwo. ORGANIZACYJNE: trenowanie zgodnie z instrukcjami trenerów, zapewnienie odpowiedniej opieki medycznej: lekarzy i fizjoterapeutów, przestrzeganie przez piłkarzy zaleceń dotyczących diety, zapewnienie odpowiedniej ilości wody i napojów izotonicznych piłkarzom podczas treningów i meczy, przekazywanie piłkarzom do informacji regulamin klubu, w szczególności z zakresie premiowania i karania, ubezpieczanie piłkarzy od następstw nieszczęśliwych wypadków, w szczególności podczas udziału piłkarza podczas testów w innym klubie, dbanie o zachowanie przez pracowników klubu tajemnicy lekarskiej, wdrażanie prewencyjnych programów treningowych mających na celu zmniejszenie ryzyka wystąpienia kontuzji (proponowanego przez Komisję Medyczną FIFA zestawu ćwiczeń FIFA 11 +), stosowanie metod i środków mających na celu zmniejszenie zakwaszenia mięśni, czuwanie nad prawidłowym leczeniem kontuzji i rehabilitacją, systematyczne szkolenie piłkarzy w zakresie ryzyka zawodowego,31 U. Zdanowicz, Jak radzić sobie z kontuzjami?, wywiad dla portalu www.pilkacv.pl, w dniu 18.02.2011 r. 22
    •  odpowiednie szkolenie piłkarzy, stosowanie się piłkarzy i trenerów do instrukcji obsługi narzędzi i sprzętu treningowego, przeprowadzanie regularnych badań lekarskich, okresowe przeprowadzanie ankiet lub wywiadów z piłkarzami na temat bhp, monitorowanie obciążenia pracą i systematyczne sprawdzanie, jak radzą sobie piłkarze, zarówno fizycznie jak i psychicznie, w okresach bardzo dużego obciążenia treningami i grą, ograniczanie godzin nadliczbowych do minimum i uzgadnianie form rekompensaty po okresach bardzo dużego obciążenia meczami, upewnienie się, że piłkarze mają wystarczające umiejętności do wykonywania swojej pracy, upewnienie się, że istnieje równowaga między możliwościami piłkarza a wymaganiami związanymi z pracą oraz że nie mają oni ani za dużo, ani za mało pracy, zapewnianie piłkarzom systematycznych szkoleń i wsparcia, tak by radzili sobie ze swoimi zadaniami, zapewnianie identyfikacji zagrożeń w miejscu pracy i zapobiegania im, określanie w sposób jasny i wyraźny ról, funkcji i obowiązków piłkarzy, zasięganie opinii piłkarzy i ich przedstawicieli o klubie, zakresie i ilości pracy, przekazywanie odpowiedzialności i rozwiązywanie problemów piłkarzy, zaufanie w umiejętności i kompetencje piłkarzy, monitorowanie poziomu zadowolenia z pracy, wcześniejsze planowanie i informowanie piłkarzy o grafiku treningów i meczy, konsultowanie z piłkarzami grafiku treningów i meczy, a jeśli to możliwe, dopasowywanie czasu pracy do potrzeb piłkarzy, wprowadzanie elastycznego czasu pracy i środków prorodzinnych, promowanie kultury szacunku, zapewnianie ochrony piłkarzom szczególnie podatnym na stres (jak młodzi piłkarze), np. poprzez mentoring lub wsparcie ze strony trenera, opracowywanie i wdrażanie polityki anty-mobbingowej, szkolenie trenerów w zakresie dawania konstruktywnych informacji zwrotnych, udzielania pochwał i wspierania piłkarzy, wdrożenie specjalnego szkolenia dla nowych piłkarzy; wykorzystanie doświadczonego personelu trenerów do nauczania, nadzorowania i mentoringu nowych piłkarzy, zapewnianie zwalnianym piłkarzom specjalnych szkoleń i doradztwa zawodowego w zakresie ich przyszłych karier, przeprowadzanie regularnej oceny ryzyka, pomiar i monitorowanie parametrów środowiska pracy, zapewnianie piłkarzom dostępu do odpowiednich instrukcji BHP, stała ocena skuteczności środków zapobiegawczych, kontrolowanie wpływu czasu i rozkładu godzin pracy na stan zdrowia piłkarzy, upewnienie się, że wszyscy piłkarze, również obcokrajowcy nieznający języka urzędowego, są poinformowani o potencjalnym ryzyku na stanowisku pracy oraz że zostały wprowadzone właściwe 23
    • środki ochronne zapewniające bezpieczeństwo o ochronę zdrowia, wyznaczanie w klubie koordynatora ds. zdrowia i bezpieczeństwa, przeszkolonego w zakresie bhp, respektowanie wszystkich obowiązujących norm higieniczno-sanitarnych, regularne szkolenie piłkarzy w zakresie ryzyka na stanowisku pracy i zasad zdrowego stylu życia, regularne badanie pracowników pod kątem zagrożeń dla zdrowia na ich stanowiskach pracy, zapewnienie bezpiecznych przerw w pracy i ustalenie ich harmonogramu, informowanie, instruowanie i szkolenie młodych piłkarzy oraz nadzorowanie ich treningu, regularne czyszczenie podłóg w pomieszczeniach klubu, szczególnie wtedy, gdy może być mokra wskutek procesów pracy; utrzymywanie powierzchni w stanie suchym, zapewnienie regularnego sprawdzania stanu podłogi i dróg komunikacyjnych, ich właściwego oznakowania i równomiernego oświetlenia, zapewnienie piłkarzom odpowiedniego obuwia sportowego, rozmieszczenie wyposażenia elektrycznego w taki sposób, aby kable elektryczne nie przeszkadzały w przemieszczaniu się i nie leżały na drogach dla pieszych, zapewnienie obsługi narzędzi i maszyn przez wyszkolonych trenerów i instruktorów, przeprowadzenie, przed rozpoczęciem treningu, wzrokowej kontroli pod kątem występowania zagrożeń, zapewnienie regularnego przeglądu sprzętu elektrycznego przez osoby z odpowiednimi uprawnieniami, prowadzenie ćwiczeń sprawdzających gotowość piłkarzy w stanie zagrożenia, zapewnienie prawidłowego oznakowania i magazynowania substancji i preparatów chemicznych, szkolenie piłkarzy w zakresie obsługi urządzeń treningowych, ograniczanie czasu przebywania piłkarzy w hałaśliwych obszarach, właściwa organizacja działań w celu uniknięcia, na ile to możliwe, nadmiernego obciążenia treningiem, zachęcanie piłkarzy do nieustannego rozwoju własnych umiejętności, poszerzanie zakresu zadań w celu zwiększenia różnorodności treningu, umożliwianie piłkarzom społecznej interakcji w klubie i poza nim, np. udostępniając pomieszczeń do nieformalnych spotkań, zwiększanie poczucia piłkarzy, że są współautorami końcowego sukcesu klubu np. podkreślając „szerszą perspektywę” ich pracy, lepiej uwidaczniając ich wpływ i wkład w końcowy sukces, opracowywanie i wdrażanie metod rozwiązywania konfliktów w grupie, organizowanie spotkań i omawianie z piłkarzami istniejących problemów, zapewnianie właściwego składu zespołu, zapewnianie szkoleń w zakresie radzenia sobie z konfliktami interpersonalnymi, upewnianie się, że trenerzy mają odpowiednie wykształcenie i kompetencje do kierowania piłkarzami, wyraźna i otwarta komunikacja z trenerami, władzami klubu na temat wszelkich planowanych zmian (w tym zwolnień) – przed, w trakcie i po sezonie, umożliwianie piłkarzom dyskusji i wpływania na zmiany w klubie, przechowywanie w wyznaczonym miejscu apteczek do udzielania pierwszej pomocy, utrzymywanie miejsca treningu w należytym porządku, zaniechanie treningu podczas niesprzyjającej pogody. Źródło: opracowanie własne 24
    • 3.2 Informowanie pracowników o ryzyku zawodowym. Zgodnie z art. 226 ust. 2 Kodeksu Pracy pracodawca zobowiązany jest doinformowania pracownika o ryzyku zawodowym, które wiąże się z wykonywaną pracą orazo zasadach ochrony przed zagrożeniami. Kluby piłkarskie muszą więc informować swoichpiłkarzy o zagrożeniach występujących na stanowisku ich pracy oraz o proponowanychśrodkach profilaktycznych organizując szkolenia wstępne i okresowe. Podczas tych szkoleńpiłkarze poznają: czynniki środowiska pracy mogące powodować zagrożenia dla ich bezpieczeństwa i zdrowia, odpowiednie środki i działania zapobiegające zagrożeniom, przepisy oraz zasady bezpieczeństwa i higieny pracy, prawa i obowiązki w dziedzinie bhp, umiejętności wykonywania pracy w sposób bezpieczny dla siebie i innych, zasady postępowania w sytuacjach zagrożenia, zasady udzielania pierwszej pomocy32. W celu skutecznego zaznajomienia piłkarzy z zasadami bhp należy stosowaćróżnorodne metody nauczania tj. wykłady, opowiadania, opisy, wyjaśnienia, pokazy,instruktaże, dyskusja, pogadanka. Podczas szkoleń i wykładów duży nacisk należy postawićna informacje o kontuzjach, które uniemożliwiają dalszą grę i dyskwalifikują zawodnika najakiś czas oraz o konieczności używania ochraniaczy i unikania agresywnej gry.32 Opracowani na postawie § 3Rozporządzenia Ministra Gospodarski i Pracy z dnia 27 lipca 2004 r. w sprawieszkolenia w dziedzinie bezpieczeństwa i higieny pracy. 25
    • ZAKOŃCZENIE Sport ma swoje blaski i cienie. Wykonywanie zawodu piłkarza wiąże się z radościąz realizacji swojej pasji, zwycięstwami, sławą i pieniądzami. Niestety zdarza się podczassportowej kariery, że nie każdy będzie w stanie odnieść sukces w piłce nożnej. Doznanieciężkiej kontuzji, nadmierny stres, brak perspektyw zawodowych po zakończeniu karierysportowej to tylko nieliczne problemy z jakimi muszą poradzić sobie piłkarze w razienieszczęścia. Ocena ryzyka zawodowego na stanowisku piłkarza wykazała, że ryzykowypadku w pracy, czyli odniesienia kontuzji jest średnie. Piłkarze powinni być świadomiryzyka z jakim wiąże zawodowe uprawianie piłki nożnej. Przed podpisaniem kontraktuz klubem piłkarze powinni skonsultować treść kontraktu z radcą prawnym, sprawdzićczy klub posiada odpowiednią bazę treningową, wykwalifikowanych trenerów oraz sztabmedyczny. Kluby piłkarskie powinny podnosić standardy bezpieczeństwa i higieny pracy.W mediach wiele uwagi poświęca się na temat bezpieczeństwa na stadionach w związkuz negatywnym zachowaniem chuliganów. Mniej natomiast mówi się o zapewnianiupiłkarzom bezpiecznych i higienicznych warunków pracy w klubach. Zawodnicy, którzy nieotrzymują swoich wynagrodzeń są bardziej podatni na udział w ustawianie wyników meczów.Im dłużej występują zaległości, tym większe ryzyko, że piłkarz zgodzi sięna propozycję uczestniczenia w manipulacji wynikami spotkań. Kluby ze względu naoszczędności rezygnują zwykle z posiadania sztabu medycznego oraz ze stałej współpracyz psychologami sportowymi. Niestety te działania mogą negatywnie wpłynąćna piłkarzy, ponieważ mogą wydłużyć czas powrotu do zdrowia lub oznaczać przedwcześniezakończenie sportowej kariery. Każdy odpowiedzialny za swoich piłkarzy klub powinien opracować analizę, ocenęryzyka zawodowego i zastosować takie środki profilaktyczne w celu zapewniania swoimpiłkarzom ochronę przed negatywnymi zdarzeniami, których prawdopodobieństwowystąpienia jest duże. Większość klubów, w szczególności tych z niższych lig, powinnapostępować w myśl zasady „Jesteśmy zbyt biedni aby chorować”. 26
    • LITERATURAWydawnictwa zwarte1. Koradecka D., Bezpieczeństwo i higiena pracy, Centralny Instytut Ochrony Pracy, Warszawa 2008.2. Łobożewicz T., Bezpieczeństwo, higiena i ochrona zdrowia w sporcie, wychowaniu fizycznym i turystyce, Wydawnictwo "Sport i Turystyka", Warszawa 1978.3. Rączkowski B., BHP w praktyce, Wydawnictwo: Ośrodek Doradztwa i Doskonalenia Kadr, Gdańsk 2009.4. BHP 2011: podręczny zbiór przepisów, red. Michała Abramowskiego, stan prawny: styczeń 2011 r., Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2011,Czasopisma1. Aktualności BHP: aktualności, przykłady, pytania i odpowiedzi, listy kontrolne, wzory, dokumenty, Wydawnictwo Wiedza i Praktyka, Warszawa 2010.2. Specjalista ds. BHP: aktualności, przykłady, pytania i odpowiedzi, listy kontrolne, wzory, dokumenty, Wydawnictwo Wiedza i Praktyka", Warszawa 2007Akty prawne i normy1. Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks Pracy, Dz. U. 1998 nr 21 poz. 94, stan prawny na dzień 1 stycznia 2012 r.,2. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny, Dz.U. 1964 nr 16 poz. 93, stan prawny 01.01.2012,3. Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 27 kwietnia 2010 r. w sprawie klasyfikacji zawodów i specjalności na potrzeby rynku pracy oraz jej stosowania, Dz.U. 2010 nr 82 poz. 537.4. Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy, Dz. U. 2003 nr 169 poz. 1650.5. Rozporządzenie Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 30 maja 1996 w sprawie przeprowadzania badań lekarskich pracowników, zakresu profilaktycznej opieki zdrowotnej nad pracownikami oraz orzeczeń lekarskich wydawanych do celów przewidzianych w Kodeksie pracy, Dz. U. 1996 nr 69 poz. 332.6. Rozporządzenie Ministra Gospodarki i Pracy z dnia 27 lipca 2004 w sprawie szkolenia w dziedzinie bezpieczeństwa i higieny pracy, Dz. U. 2004 nr 180 poz. 1860. 27
    • Publikacje internetowe1. http://www.ciop.pl/468.html2. http://www.ciop.pl/22081.html3. http://www.ciop.pl/262394. http://pl.wikipedia.org/wiki/Piłka_nożna5. http://pl.wikipedia.org/wiki/Polski_Związek_Piłki_Nożnej6. http://pl.wikipedia.org/wiki/Ryzyko_zawodowe7. http://pl.wikipedia.org/wiki/Metody_analizy_ryzyka_zawodowego8. http://www.pzp.info.pl/dzial/8/dzial_prawny_pzp/9. http://www.futbolnews.pl/informacje/aktualnosci-pilkarskie/art,4019,smierc-wpisana-jest- w-zawod-pilkarza.html10. http://blogfcb.com/zawod-pilkarz-blaski-i-cienie/11. http://gazetapraca.pl/gazetapraca/1,90440,5317359,Zawod__pilkarz__czyli_praca_na_boisku.html12. http://www.pip.gov.pl/html/pl/prewencja/ocena_ryzyka_zawodowego/91000000.php13. http://www.pip.gov.pl/html/pl/porady/07661005.htm14. http://www3.pzpn.pl/index.php/Federacja/Dokumenty/Bezpieczenstwo-na-obiektach- pilkarskich15. http://www.portalbhp.pl/porady-bhp/ocena-ryzyka-zawodowego16. http://www.poznan.oip.pl/cutenews/data/doc/ocena_ryzyka.pdf17. http://osha.europa.eu/pl/topics/riskassessment/index_htmlWywiady1. Jak sobie radzić z kontuzjami?, Dr U. Zdanowicz, 18.02.2011 http://www.pilkacv.pl/?sec=aktualnosci&act=pokaz&id=1912. Wywiad z Michałem Gniatkowskim cz. 1, 07-02-2012, http://www.pilkacv.pl/?sec=aktualnosci&act=pokaz&id=267 cz. 2, 28-02-2012, http://www.pilkacv.pl/?sec=aktualnosci&act=pokaz&id=270 cz. 3, 19-03-2012, http://www.pilkacv.pl/?sec=aktualnosci&act=pokaz&id=275Rysunki:1. Boisko piłkarskie – stanowisko pracy piłkarza.Tabele:1. Lista kontrolna.2. Karta oceny ryzyka na stanowisku pracy – piłkarz zawodowy.3. Środki ograniczające ryzyko zawodowe. 28