Nota politieverkeerstaak.pdf

  • 959 views
Uploaded on

 

  • Full Name Full Name Comment goes here.
    Are you sure you want to
    Your message goes here
    Be the first to comment
    Be the first to like this
No Downloads

Views

Total Views
959
On Slideshare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
0

Actions

Shares
Downloads
9
Comments
0
Likes
0

Embeds 0

No embeds

Report content

Flagged as inappropriate Flag as inappropriate
Flag as inappropriate

Select your reason for flagging this presentation as inappropriate.

Cancel
    No notes for slide

Transcript

  • 1. Inhoudsopgave Brief ’Vaststelling Nota Politieverkeerstaak’ 41. Samenvatting 52. Aanleiding 6 2.1 Ontwikkelingen in de veiligheid en leefbaarheid 6 2.2 Ontwikkelingen in de verkeershandhaving 6 2.3 Ontwikkelingen in de politietaak 63. Missie, visie en doelen 74. Strategie 8 4.1 Ontwikkelingen in de veiligheid en leefbaarheid 8 4.1.1 Van buiten naar binnen 8 4.1.2 Noodhulp en opsporen in het verkeer 9 4.2 Ontwikkelingen in de verkeershandhaving 10 4.2.1 Vertrouwen en actieve wederkerigheid 10 4.2.2 Professionele autoriteit 11 4.2.3 Samenwerking met ketenpartners 12 4.2.4 Borging van prioriteit 13 4.3 Ontwikkelingen in de politietaak 14 4.3.1 Signaleren, informeren en sturen 155. Acties 16 Bijlage 1 17 Noten 18 Strategische Nota Politieverkeerstaak 2010-2012 3
  • 2. 1. SamenvattingDe Strategische Nota Politieverkeerstaak is tot stand gekomen in een samenwerkingtussen de Portefeuillehouder Verkeer in de Raad van Korpschefs, de StrategischeBeleidsgroep Wegverkeer en ketenpartners, waaronder het Ministerie van Verkeeren Waterstaat en het Bureau Verkeershandhaving Openbaar Ministerie.Aanleiding om te komen tot deze nota vormen een In relatie met ontwikkelingen in de verkeershand-drietal maatschappelijk ontwikkelingen: having gaat de politie uit van gelijkblijvende hand-1. ontwikkelingen in de veiligheid en leefbaarheid. havingscapaciteit en verbetering van de kwaliteit. Verkeer en reistijdverliezen zullen in de komende Dit organiseert en stuurt zij zélf aan de hand van een jaren fors toenemen. De daling van verkeersdoden landelijk plan en regionale programma’s, binnen de dreigt te stagneren, terwijl het aantal ziekenhuis- kaders van een te ontwikkelen nationaal beleid om- gewonden al jaren nagenoeg onveranderd is; trent verbaliseren en communiceren. Zij streeft naar2. ontwikkelingen in de verkeershandhaving. Sturing vertrouwen en wederkerigheid en realiseert zich dat van buiten de politie op een beperkt aantal speer- het verkeer de etalage is waarin zij buitengewoon punten (HelmGRAS) heeft weliswaar de hand- zichtbaar is voor de samenleving. In het streven naar havingsdruk vergroot, maar tegelijkertijd ook het professionele autoriteit onderscheidt de politie binnen vertrouwen van de samenleving in de politie aan- de hoofdprocessen drie competentieniveaus: genera- getast; lisme, specialisme en expertise. In de ketensamen-3. ontwikkelingen in de politietaak. Een actieve politie werking kent zij een dubbele integraliteit: binnen het op de knooppunten en in de vervoersstromen kan verkeersdomein, mét partners van buiten de politie effectief zijn met betrekking tot de naleving van en buiten het verkeersdomein, met partners binnen de verkeersnormen, maar evenzo met betrekking tot politie. De portefeuillehouder Verkeer borgt in elke de naleving algemene maatschappelijke normen. regio de prioriteit van de politieverkeerstaak. In relatie met ontwikkelingen in de politietaak beoogtDerhalve kiest deze nota voor: Verkeerspolitie én de politie haar activiteiten óók te richten op anderePolitie in het Verkeer. aandachtsvelden dan verkeer alleen. Politie in het ver-De politie beoogt een bijdrage te leveren aan veilig- keer reikt verder dan verkeersgedrag; zij beïnvloedtheid en leefbaarheid en streeft duurzame naleving van ook algemeen maatschappelijk gedrag. Daartoe be-normen na. Zij acteert ten aanzien van handhaven, hoeft zij informatie, maar doet zij in het brandpuntopsporen, noodhulp, signaleren en adviseren en vindt van de samenleving ook informatie op die relevant isbalans in gezamenlijkheid met ketenpartners en op voor partners; intern en extern. Haar rol van signa-basis van informatie en programma’s. leren, informeren en sturen kan door het Nationaal Informatiemodel goed worden ondersteund.In relatie met ontwikkelingen in veiligheid en leef-baarheid beschouwt de politie het als haar taak opprofessionele wijze om te gaan met de consequentiesvan verkeersonveiligheid: verlenen van noodhulp endoen van onderzoek, óók voor het realiseren van haareigen beleidsdoelen. Zij beoogt zich extern te oriën-teren en zich dienstbaar te maken op de knooppuntenen in de stromen, zonder daarbij haar eigen identiteitte verliezen. Strategische Nota Politieverkeerstaak 2010-2012 5
  • 3. 2. Aanleiding2.1 Ontwikkelingen in de veiligheid en leefbaarheid subjectieve pakkans, met de gedachte dat daarvan een generale preventie zou uitgaan. DoelstellingenVerkeer legt een zware claim op milieu en openbare van verkeersveiligheid konden evenwel niet verhullenruimte. Overlast en hinder van verkeer zijn thema’s die dat ook financiële doelstellingen werden gerealiseerd.in belevingsonderzoeken hoog scoren. Tussen 2002 en De vertienvoudiging van het aantal verkeersboetes,2007 nam het autoverkeer jaarlijks met 7% toe en de met name ten aanzien van (geringe) snelheidsover-reistijdverliezen op het hoofdwegennet met 39%1. tredingen, droeg weliswaar bij aan de voorgenomenTen gevolge van verkeersongevallen komen jaarlijks verhoging van de handhavingsdruk, maar het leverdezo’n 750 mensen om het leven. Daarmee mogen we de politie ook een probleem op ten aanzien van onuit-ons weliswaar scharen onder de landen met de minste legbare bekeuringen en de communicatie daarover4.dodelijke slachtoffers, maar moeten we ons tegelijker-tijd realiseren dat al ruim 10 jaar lang het jaarlijksaantal zogenaamde ziekenhuisgewonden nagenoeg 2.3 Ontwikkelingen in de politietaakonveranderd is en ligt rond 18.000 (2007). De kostenvan verkeersongevallen belopen per jaar 12 miljard Vanuit de gedachte van Politie in Ontwikkeling is deEuro (2003)2. Verkeersonveiligheid behelst evenwel laatste jaren het idee ontstaan dat de politie binnenmeer dan doden en letselongevallen alleen. Het zijn haar verkeerstaak een bredere rol zou kunnen spelen;ook de ongevallen met materiële schade (naar schat- vanuit het perspectief van de samenleving en de eigenting ruim 1 miljoen op jaarbasis), de bijna-ongevallen organisatie. De wetenschap bood immers de aanwij-en risicovolle gedragingen die aan verkeersonveilig- zing dat een in het verkeer actieve politie niet alleenheid bijdragen, zowel in objectieve als in subjectieve invloed heeft op verkeersgedrag, maar ook op alge-zin. Daarnaast levert transport (georganiseerde) crimi- meen maatschappelijk gedrag en ontwikkelingen innaliteit op, bijvoorbeeld voertuig- en ladingdiefstal en de criminaliteit5. Dit gaf voeding aan de gedachte datbehelst veiligheid en leefbaarheid ook de fysieke ver- de politie in de uitoefening van haar taak zich nietkeersomgeving zoals parkeerplaatsen en tankstations. uitsluitend zou moeten richten op schending van ver- keersnormen, maar op schending van normen in het algemeen, zoals voertuig- en transportcriminaliteit.2.2 Ontwikkelingen in de verkeershandhaving Een dergelijke verbreding van haar verkeerstaak zou bovendien ten goede komen aan het vergaren vanDe aanpak van verkeersonveiligheid vindt traditioneel informatie over mobiliteit en gedrag van personenplaats langs de weg van de 3 E’s: Engineering, Edu- ten behoeve van opsporing en handhaving.cation en Enforcement. Deze aanpak symboliseert aldecennia lang de (soms ook bovenregionale) keten-activiteiten die plaatsvinden tussen partners als be- Bovenstaande maatschappelijke, organisatorische enstuur, beheer, organisaties, politie en samenleving. bestuurlijke ontwikkelingen maken het nooodzakelijkEen geïntegreerde aanpak welke het resultaat is van de politieverkeerstaak te herijken. Daarin zijn de vol-wat in de jaren zeventig van de vorige eeuw Gericht gende kaders meegenomen: Politie in Ontwikkeling enVerkeerstoezicht werd genoemd3. De rol van politie in de Werkgeversvisie (Raad van Korpschefs), Strategischehet verkeer, met name ten aanzien van handhaving, Plan Verkeersveiligheid 2008-2020 (Ministerie vanheeft evenwel sinds 1994 een belangrijke wijziging Verkeer en Waterstaat) en Door met Duurzaam Veiligondergaan. Deze wijziging is het gevolg geweest (SWOV). Anderzijds zijn relevant: veranderingenvan de reorganisatie van de politie en de rol van het binnen het Bureau Verkeershandhaving OpenbaarOpenbaar Ministerie (OM). Generalisme, centrale Ministerie (BVOM), ontwikkelingen bij ketenpartnerssturing vanuit het OM en efficiency droegen er medio en brancheorganisaties (zoals Transport en Logistiekjaren negentig toe bij dat de politie binnen haar Nederland) en de concerngedachte van de Neder-verkeerstaak zich terugtrok op vijf speerpunten (Helm- landse politie.GRAS) en daarop een strak handhavingsregiem ont-wikkelde. Beoogd werd het creëren van een hoge6 Verkeer in Ontwikkeling
  • 4. 3. Missie, visie en doelenLeidend voor de Nederlandse politie en voor deze Strategische Nota is de missie dievoortkomt uit Politie in Ontwikkeling: Waakzaam en dienstbaar staat de politie voorde waarden van de rechtsstaat. Voor de Strategische Nota op de Politieverkeerstaak2010-2012 geldt dat de taak van de politie ten aanzien van verkeer bijdraagt aanwaakzaamheid en dienstbaarheid; veiligheid in het algemeen en verkeersveiligheidin het bijzonder. Daarbij geldt het centrale thema: Verkeerspolitie én Politie in het Verkeer Dit betekent dat zij twee taken onderscheidt: 1. Als verkeerspolitie houdt zij zich onverminderdDit centrale thema is het resultaat van overwegingen bezig met verkeersgedrag en -doorstroming,die voortkomen uit organisatieontwikkelingen, al- verkeersnormen en verkeersongevallen. Tevensgemene en specifieke taakopvattingen van de politie besteedt zij aandacht aan bijzondere wetgeving opin relatie met haar ketenpartners, maatschappelijke het gebied van vervoer en voertuigcriminaliteit;noties en wetenschappelijk onderzoek. Vanuit de 2. Vanuit haar taak als politie in het verkeer houdt zijmissie formuleert de Nederlandse politie haar visie: zich bezig met algemeen gedrag, normen en on- gevallen, voor zover die zich voordoen op de knoop- punten en in de stromen van verkeer op de weg.Zij beoogt een bijdrage te leveren aan een veilige en Het betekent bovendien doelstellingen met een diversleefbare samenleving. Binnen haar (weg)verkeers- karakter:taak stelt zij verkeersveiligheid en –leefbaarheid cen- 1. Vergroten van de controlekans en stimuleren vantraal. Dit doet zij vanuit haar rol met betrekking tot duurzame naleving van normen in het algemeen en(duurzame) naleving van normen. Hieraan geeft zij verkeersnormen in het bijzonder, teneinde een bij-invulling door activiteiten te ontplooien die betrek- drage te leveren aan de algemene veiligheid (zoalsking hebben op handhaven, opsporen en noodhulp, milieu en criminaliteit) en de verkeersveiligheidten aanzien van regelgeving in het verkeersdomein. (zoals slachtoffers, ongevallen en overlast);Vanuit deze activiteiten worden ook signaleren en 2. Vergroten van de objectieve pakkans ten aanzienadviseren geïnitieerd. Zij geeft dit vorm door een ba- van misdrijven, signaleringen en executies;lans te vinden tussen generalisme, specialisme en ex- 3. Verankeren van de legitimiteit van de politietaak enpertise, in gezamenlijkheid met ketenpartners en op verbetering van het vertrouwen in haar organisatiebasis van relevante informatie en programma’s. en activiteiten, in het bijzonder in het verkeer; 4. Verbeteren van de mobiliteit en doorstroming, met nadruk bij evenementen, incidenten en calamiteiten; 5. Verbeteren van haar informatiepositie als gebruiker en als leverancier. Verkeerspolitie én Politie in het Verkeer Strategische Nota Politieverkeerstaak 2010-2012 7
  • 5. 4. Strategie4.1 Ontwikkelingen in de veiligheid en leefbaarheid zij zich, naast het OM, te richten op de partners die in de keten primair verantwoordelijk zijn voor een veiligDe verwachtingen van het verkeer tussen nu en 2012 en betrouwbaar verkeerssysteem: het bestuur enlaten het volgende beeld zien. Het autoverkeer op beheer op nationaal, provinciaal/regionaal en lokaalNederlands grondgebied zal tot 2012 groeien met niveau. Zij geeft professionele invulling aan haar taak11 -14 procent. Dat is meer dan in de jaren 2002-2007. samen met toezicht houdende, administratieve, maat-De reistijdverliezen op het hoofdwegennet zullen in schappelijke en wetenschappelijke organisaties. Zij rea-die periode toenemen met 29-46 procent. De ver- liseert zich dat de rol van de politie bij het vastleggenwachting is dat het aantal doden veel minder zal dalen van informatie over toedrachten én oorzaken vandan tussen 2002 en 2007, en dat het aantal ziekenhuis- verkeersongevallen van grote waarde is voor hetgewonden zich nauwelijks beter zal ontwikkelen. realiseren van beleidsdoelen; ook van haar eigenDe kooldioxyde-uitstoot groeit met het verkeer mee, doelen. Zij levert daarbij steeds een kwalitatief hoog-ook tot 20126. Toch gaan de ambities van het Ministerie waardig product. Ten aanzien van haar rol als politievan Verkeer en Waterstaat verder7. Zij rekent op in het verkeer oriënteert zij zich op de activiteiten diesamenwerking, integrale aanpak en een Duurzaam de eigen organisatie, vanuit andere beleidsterreinen,Veilige aanpak binnen de keten; dus óók van de in de stromen en op knooppunten van additionelepolitie. Zij gaat uit van maximaal 500 doden en 12.250 waarde acht, zonder dat haar eigen identiteit in hetziekenhuisgewonden in 2020 en steekt daarbij in op geding komt.generieke maatregelen en specifieke aandachts-gebieden zoals ouderen, motorrijders en beginnendebestuurders.Om te voorkomen dat binnen het mobiliteitssysteem Externe oriëntatie en afstemming vragen om eenchaos ontstaat zijn (verkeers)regels afgesproken. Het is cultuur waarin brede samenwerking mogelijk is envan belang dat burgers de regels respecteren, naleven leiderschap dat daartoe de ruimte biedt.en dat zij dit zelf ook belangrijk vinden. Het is de taak De politie realiseert zich dat opsporing van essen-van de politie op professionele wijze om te gaan met tieel belang is voor de realisatie van haar eigende consequenties van verkeersonveiligheid: verlenen doelen. Het leveren van kwaliteit daarbij is een nietvan noodhulp en doen van onderzoek. aflatend punt van aandacht. Zij beraadt zich op de relevantie van informatie en informatiebronnen en overweegt de wijze waarop zij zich (zonder identi-4.1.1 Van buiten naar binnen teitsverlies) dienstbaar kan maken aan de eigen organisatie en aan anderen, in de stromen en opWil de politie een relevant aandeel leveren binnen de knooppunten.trits Engineering, Education en Enforcement, dan dient De politie realiseert zich dat opsporing van essentieel belang is voor de realisatie van haar eigen doelen8 Verkeer in Ontwikkeling
  • 6. 4.1.2 Noodhulp en opsporen in het verkeerTen aanzien van incidenten en calamiteiten, zoalsverkeersongevallen heeft de politie een groot aantaltaken.• Bij noodhulp is het professioneel functioneren van de generalist van cruciale betekenis; zowel voor slachtoffers en betrokkenen als voor andere in- en externe hulpverleners. Hij verleent hulp, neemt veiligheidsmaatregelen en hij hanteert processen en protocollen (zoals het uitvraagprotocol bij verkeers- ongevallen). Hij reguleert verkeer en past incident- Ten aanzien van noodhulp en opsporing in het management toe. Ook creëert de generalist verkeer moeten processen en taken worden getoetst voorwaarden voor een optimale start van een en zonodig aangepast. Daarop dient de organisatie opsporingsproces, waaronder het handhaven van te worden ingericht en medewerkers te worden de status quo. toegerust: generalisme, specialisme en expertise in• De specialist verricht opsporingsonderzoek bij ver- de opsporing. De Politieacademie speelt daarin een keersongevallen, zoals forensisch-technisch onder- ondersteunende rol. zoek en analyse. Hij legt daarbij verbindingen tussen actuele ontwikkelingen in verschillende weten- schapsgebieden. Opsporingsonderzoek sluit ook aan bij algemene handhavingstaken (zoals ANPR), maar De politie is zich er van bewust dat adequate vast- doet zich tevens voor als logisch vervolg op hand- legging van ongevals- en daderkenmerken van groot havingsactiviteiten (bij vervoers- en voertuigcrimi- belang is bij haar aanpak van verkeersonveiligheid naliteit). De verkeersspecialist draagt er vanuit en -overlast. Zij streeft daarin steeds het meest optimale zijn professie toe bij dat dergelijke processen naar na. Korpsen beschikken over voldoende capaciteit en behoren kunnen verlopen. kwaliteit om deze taken naar behoren uit te voeren.• De expert richt zich naast de activiteiten van de Het Korps Landelijke Politiediensten (KLPD) en de specialist op emancipatie van het noodhulp- en op- regiokorpsen werken op basis van ‘wederkerige af- sporingproces. Hij houdt zich bezig met technische hankelijkheid’. De Politieacademie ondersteunt in en functionele innovatie. haar onderwijsprogramma de benodigde competenties zoals juridische, wis- en natuurkundige, verkeers- technische en technologische kennis en vaardigheden. Generalisme, specialisme en expertise in de politieverkeerstaak Strategische Nota Politieverkeerstaak 2010-2012 9
  • 7. 4.2 Ontwikkelingen in de verkeershandhavingVerkeershandhaving is de primaire taak van de politie binnen haar verkeerstaak.Onveiligheid in het verkeer is het resultaat van interactie tussen mens, omgeving envoertuig. Ofschoon menselijk gedrag als oorzaak van onveiligheid het meest relevantis, moet de aanpak van onveiligheid voor een fors deel ook worden gevonden in deverbetering van de omgeving en het voertuig. Duurzaam Veilig, zoals ontwikkeld doorde Stichting Wetenschappelijk Onderzoek Verkeersveiligheid (SWOV), speelt daarineen belangrijke rol8 en het Ministerie van Verkeer en Waterstaat (V&W) streeft in haarStrategisch Plan Verkeersveiligheid 2008-2020 naar een aanzienlijke besparing vanslachtoffers door voertuigmaatregelen. Verkeersonveiligheid kent vele oorzaken. Waarhet menselijk gedrag betreft is schending van normen de belangrijkste. De politie kanmiddels handhaving daarop invloed uitoefenen. Daarmee richt zij zich met name op(duurzame) normnaleving9, met veiligheid als mogelijk gevolg. Het Ministerie vanV&W kent mensen in het verkeer een grote verantwoordelijkheid toe, maar duidt eropmensen aan te pakken die hun verantwoordelijkheid niet nemen. Zij gaat uit van eengelijkblijvende handhavingscapaciteit. Daarbij realiseert de politie zich dat haar activi-teiten in het verkeer buitengewoon zichtbaar zijn voor de samenleving. De uitvoeringvan de handhavingstaak heeft daarmee een directe invloed op de maatschappelijkmening over de politie en het vertrouwen in haar functioneren. Het draagt indirect bijaan het gevoel van rechtvaardigheid en de bereidheid om normen na te leven en metde politie samen te werken10.4.2.1 Vertrouwen en actieve wederkerigheid verder dan het verkeersdomein alleen. Het strekt zich uit over alle beleidsterreinen waarop de politie actiefHet fysieke verkeersdomein is de ruimte waarin politie- is en waar zij zich etaleert binnen de samenleving.activiteiten zichtbaar zijn voor iedereen. Ten aanzien Haar optreden kan derhalve immer de toets der kritiekvan haar handhavingstaak in het verkeer geldt dat van doorstaan; zowel in juridisch opzicht, als in sociaal enalle bekeuringen die zij bij staandehouding uitschrijft, wetenschappelijk opzicht. In het publieke domein en85% gerelateerd is aan verkeersgedrag. De wijze in de media spreekt zij met één mond op basis van be-waarop zij uitvoering geeft aan haar activiteiten is wezen feiten en hanteert zij geen verborgen agenda’s.voorbeeldstellend voor velen in de samenleving. Als Een boodschap met twijfelachtige of op sensatie ge-het goede voorbeeld van de politie niet wordt gevolgd richte inhoud ondergraaft immers haar geloofwaardig-dan geldt, zeker in het verkeer, dat haar slechte voor- heid.beeld er aanleiding toe geeft normen te negeren. Het staat de politie steeds voor ogen dat controlerenZo heeft haar gedrag altijd invloed op het gedrag van en sanctioneren alleen effectief kunnen zijn als erandere personen en groepen. Dit effect reikt zelfs draagvlak is binnen de samenleving voor gestelde normen11. Voor de politie zelf geldt dat draagvlak cru- ciaal is voor een juiste uitvoering van haar taak; poli- tiemensen moeten overtuigd zijn van de rechtvaardig-Het bewustzijn dat het fysieke verkeer de etalage is heid van hun optreden en dit ook uitdragen. De politievan de politietaak vergt een aanpassing van de cul- moet zich realiseren dat individuele bejegening deeltuur en het leiderschap in de gehele organisatie. Het uitmaakt van algemene communicatie en zij daarmeevraagt om een professionele houding, inhoudelijke ook Education tot haar taakgebied dient te rekenen.kennis van gedrag, handhaving, naleving en veilig- Zij dient zich te realiseren dat een tevreden wegge-heid, alsmede om eenduidig en geloofwaardig op- bruiker en een bekeuring heel goed samengaan, waar-treden naar de samenleving; óók in de media. bij onuitlegbaarheid moet worden vermeden. De politieInvesteren in medewerkers waar het gaat om warme stelt daartoe een landelijk beleid op waarin de kaderszakelijkheid is noodzakelijk. van verbaliseren en communiceren zijn uitgewerkt.10 Verkeer in Ontwikkeling
  • 8. 4.2.2 Professionele autoriteit • In de eerste plaats onderscheidt de politie de gene- ralist. Deze politieambtenaar houdt zich binnen deProfessionele autoriteit is gerelateerd aan kennis en basispolitiezorg bezig met verkeer in brede zin.kunde. In geval van de politieverkeerstaak omvat dit Handhavings-activiteiten verricht de generalist metmeer dan het uitschrijven van een bonnetje. Sterker name ten aanzien van algemene verkeersnormen.uitgedrukt: het uitschrijven van een bekeuring is géén Zijn operationele rol in het publieke domein brengtdoel; het is slechts één van de middelen om het doel met zich mee dat de generalist ook van grotevan duurzame naleving van normen en daarmee van waarde is voor handhaving in het verkeer. Daarbijleefbaarheid en veiligheid in het verkeer te realiseren. zijn observatie en daaruit voortvloeiende informatieDe politie vervult haar taak ten aanzien van hand- van grote betekenis voor zijn en andere domeinenhaving door gebruik te maken van een breed scala aan en processen.methoden en middelen: overeenkomstig de Visie op • In de tweede plaats onderscheidt de politie de spe-Handhaven12. Afspraken met ketenpartners richten cialist. Deze maakt deel uit van een specialistischezich uitsluitend op capaciteit en activiteiten en niet eenheid binnen het korps en oefent een deel vanop aantallen processen-verbaal, noch op objectieve of het politievakgebied uit: verkeer. De activiteiten be-subjectieve onveiligheid. staan uit handhaving van complexe verkeersnormen,Teneinde een professionele taakuitvoering op elk bijzondere wetgeving ten aanzien van vervoer engebied te kunnen realiseren onderscheidt de politie voertuigcriminaliteit. Daaronder wordt tevens ver-drie competentieniveaus. Deze zijn gerelateerd aan staan het omgaan met en bedienen van bijzonderede verschillende rollen die de politie binnen haar handhavingsmiddelen. De specialist acteert in struc-handhavingstaak wil vervullen. turen waarin namens de politie wordt geadviseerd in de richting van ketenpartners. Daarbij is de spe- cialist in staat verbindingen te leggen tussen het verkeersdomein en andere domeinen, waarbij infor-Verkeershandhaving is een primaire taak van de matie van essentieel belang is. In het opstellen enpolitie binnen haar verkeerstaak. uitvoeren van verkeersplannen neemt de specialistDe politie maakt binnen haar organisatie onder- een centrale plaats in. Het omgaan met subjectievescheid in drie competentieniveaus, ook ten aanzien verkeersonveiligheid maakt daarvan onderdeel uit.van handhaving: generalist, specialist en expert. • In de derde plaats onderscheidt de politie de expert.Er dient geïnvesteerd te worden in functionele en Deze wordt beschouwd als een autoriteit op eentechnische innovaties en in medewerkers die daartoe deelgebied binnen de verkeerstaak; bijvoorbeeld opinitiatief nemen. Zij richt daartoe haar organisatie in; handhaven, opsporen, noodhulp en de afgeleideregionaal of regio-overschrijdend georiënteerd. Er is processen signaleren en adviseren. Hij houdt zichaandacht voor internationale samenhang. Functie- bezig met functionele en technische informatie.profielen, competenties en opleidingen worden aan- De functie van expert is vergelijkbaar met die van degepast. De consequenties hiervan voor het Landelijk specialist, maar onderscheidt zich door het verrichtenFunctiehuis dienen te worden onderzocht. Organisa- van onderzoek, waarmee een bijdrage wordt ge-tieaspecten dienen getoetst en afgestemd te worden. leverd aan de emancipatie van het vakspecialisme,De Politieacademie ondersteunt het proces van com- daarmee aan het gezag van de taakinvulling en aanpetent maken en houden van politieambtenaren en verkeersveiligheid.de doorontwikkeling van het specialisme. Er dientstructureel gebruik gemaakt te worden van inno- Elk korps voorziet in alle drie de niveaus. Bovendienvatiegeldstromen van de overheid en de Europese draagt het zorg voor strategische, tactische en opera-Unie. tionele verankering van de verkeerstaak in het geheel van politieprocessen. Landelijk vormen portefeuillehouders van alle korpsen een overlegstructuur waarbinnen de verkeerstaak op strategisch niveau, in relatie tot de algehele politie- Strategische Nota Politieverkeerstaak 2010-2012 11
  • 9. taak, wordt afgestemd. Dit vindt plaats onder voor- een dubbele integrale benadering na:zitterschap van de portefeuillehouder Verkeer in de • zij beschouwt haar verkeerstaak als onderdeel vanRaad van Korpschefs. Portefeuillehouders laten zich in de aanpak van verkeersveiligheid en -leefbaarheiddeze structuur niet vertegenwoordigen. (in de trits Engineering, Education en Enforcement)Daarnaast bestaat er een kring van experts voor de en integreert deze taak met de taken van anderedoorontwikkeling van het vakspecialisme en is er partners die in de keten binnen dit domein strevensprake van internationale samenwerking (o.a. TISPOL). naar overeenkomstige doelen;De Politieacademie ondersteunt de doorontwikkeling • zij beschouwt haar taak in het verkeer als onlos-van het vak. Tevens ondersteunt zij in haar onderwijs, makelijk onderdeel van de politietaak en integreertde competenties ten aanzien van juridische, psycho- derhalve deze taak met andere politietaken. Daar-logische en sociologische kennis en vaardigheden, mee doet zij recht aan het paradigma dat verkeers-verkeerskundige en –technische kennis, wis- en natuur- gedrag niet afwijkt van algemeen maatschappelijkkunde, technologische kennis, kennis en vaardigheid gedrag en de uitvoering van de politieverkeerstaakvan communicatie en rijvaardigheid13. Politiekennisnet ook van invloed is op domeinen die buiten het ver-speelt een belangrijke rol bij het verspreiden van keer gelegen zijn.kennis en het verbinden van expertise.4.2.3 Samenwerking met ketenpartners De politie onderkent haar positie in de keten en ontwikkelt in samenhang daarmee plannen enDe politie realiseert zich dat zij geen primaire verant- programma’s. Als vervolg op de Visie op Handhavenwoordelijkheid draagt voor verkeersveiligheid. Zij is wordt nadruk gelegd op duurzame naleving vanzich er zelfs bewust van dat verkeersveiligheid niet normen. De politie zal haar handhavingscapaciteitalleen afhankelijk is van normnaleving en dat niet elke continueren en de kwaliteit ervan verbeteren. Innormschending tot onveiligheid leidt. relatie tot de activiteiten van ketenpartners wordenIn het streven naar de gemeenschappelijke doelen van doelstellingen, werkwijzen en activiteiten op elkaarhaar eigen organisatie en die van ketenpartners onder- afgestemd.scheidt de politie drie taken waarin zij een rol speelt:• Engineering: daarin signaleert en adviseert zij (tenminste) overeenkomstig wettelijk voorschrift;• Education: waarbinnen zij communiceert over De politie is zich er zeer van bewust dat haar taak ten thema’s en handhaving, in relatie met de bejegening aanzien van verkeershandhaving uniek is en moet bij de staandehoudingen die zij verricht; blijven. Zij gaat dan ook uit van gelijkblijvende hand-• Enforcement: waarin zij handhaaft, maar daaraan havingscapaciteit en verbetering van de kwaliteit, voorafgaand ook adviseert bij beleids- en wetsvoor- bijvoorbeeld door toepassing van technologie. bereiding. Op die manier is dit proces geen sluitstuk Zij organiseert en stuurt zelf de verkeershandhaving. van beleid, maar draagt het bij aan het creëren van Daartoe sluit zij convenanten en ontwikkelt zij plannen draagvlak voor duurzame en spontane naleving. en programma’s met SMART-doelstellingen: de kunstDe politie onderkent dat zij met haar activiteiten tenaanzien van verkeersveiligheid in het brandpunt vande samenleving staat. Een samenleving waarin meergebeurt dan verkeersgedrag alleen. Vanuit die De politie streeftgedachte kijkt zij dan ook naar de samenleving alsgeheel, zoals die acteert in de stromen en op de een dubbele integraleknooppunten. Zij beseft dat haar ketenpartners zichzowel binnen als buiten haar organisatie bevinden. benadering naBinnen haar verkeerstaak streeft de politie dan ook12 Verkeer in Ontwikkeling
  • 10. van het controleren, met nadruk op duurzame naleving Korpschefs, een plan opgesteld ten behoeve vanvan normen. De politie volgt daarmee het beleid van sturing op de politieverkeerstaak. Dit plan heefthet Ministerie van V&W en de uitgangspunten van het betrekking op de drie hoofdprocessen handhaven,BVOM. opsporen en noodhulp, alsmede op de afgeleide pro-Zij volgt tevens de Visie op Handhaven waarin twee cessen signaleren en adviseren. Het plan haakt aan bijvormen van handhaven worden onderscheiden: per- ontwikkelingen ten aanzien van veiligheid, met namemanent handhaven en probleemgestuurd handhaven. verkeersveiligheid, ontwikkelingen met betrekking totUitgangspunt van (permanente) handhaving is zicht- competentie- en kennismanagement en veranderingenbaarheid en de gepercipieerde kans om gecontroleerd in de keten. Het bevat de relaties met andere beleids-te worden. Bij probleemgestuurde handhaving ligt er domeinen en de informatiestromen die daarmeemeer nadruk op de (subjectieve) pakkans. Activiteiten samenhangen. Ten slotte biedt het plan zicht op hetvan de politie zijn zowel proactief (preventie en tegen- beheer van verkeersmiddelen en -materieel. Presentatiehouden) als reactief (repressie) van aard en omvatten van dit strategisch plan vindt elk jaar plaats tijdens eentechnisch toezicht en intermenselijke interventies14. verkeerscongres, georganiseerd door de StrategischeZij stimuleert normconform gedrag en ontmoedigt Beleidsgroep Wegverkeer, met ondersteuning van de(substantieel) deviant gedrag, dat als (potentiële) be- Politieacademie.dreiging van veiligheid of leefbaarheid kan wordenbeschouwd. Daarbij gaat kwaliteit vóór kwantiteit.De politie handhaaft integraal15 in stromen en opknooppunten van het verkeer, richt zich op specifiek Een landelijk verbaliserings- en communicatiebeleidgedrag en op doelgroepen. Zij houdt rekening met wordt opgesteld. Er is een nationaal plan tenplaatsen waar en tijdstippen waarop doelgroepen behoeve van de politieverkeerstaak, opgestelddreiging veroorzaken of daar waar zij aanspreekbaar namens de portefeuillehouder Verkeer in de Raadzijn. van Korpschefs. Dit plan wordt elk jaar gepresen-De politie streeft in de uitvoering van haar handha- teerd in een verkeerscongres. Elk korps maakt eenvingstaak ten aanzien van vervoerswetgeving samen- verkeers-jaarprogramma. De verantwoordelijkheidwerking na met de Inspectie Verkeer en Waterstaat van de politieverkeerstaak in elk korps ligt bij de(IVW) en bereidt uitvoering van het programma portefeuillehouder Verkeer, die op strategischAnders Betalen voor Mobiliteit voor. niveau aanspreekbaar is voor het verkeersprogramma van het korps.4.2.4 Borging van prioriteitDe verantwoordelijkheid van het beleid ten aanzien Met deze nota en het landelijke verkeersplan als kadervan de politieverkeerstaak berust in alle korpsen bij de formuleert elk korps jaarlijks verkeersprogramma’s.portefeuillehouder Verkeer. Deze bedient zich van één Een jaarprogramma voorziet in uitwerking van deof meerdere experts die hem inhoudelijk adviseren, hoofdprocessen en de afgeleide processen binnen hetdoch niet vertegenwoordigen. De uitvoering van de verkeersdomein en de actuele relevantie voor anderepolitieverkeerstaak berust in alle korpsen bij experts, domeinen. In de programma’s staat beschreven welkespecialisten en generalisten. Ter ondersteuning van het problemen ten aanzien van verkeersveiligheid enregionale beleid wordt een landelijk verbaliserings- en -leefbaarheid een korps kent en wat daarvan de oor-communicatiebeleid opgesteld. Dit beleid richt zich op zaken zijn. Voorstellen tot oplossing van de problemende hoofdprocessen handhaven en opsporen. Nood- hebben een wetenschappelijke grondslag, bevattenhulp, signaleren en adviseren kunnen daarvan worden concrete methoden en acties én omschrijven de beno-afgeleid. digde middelen. Verkeersprogramma’s worden aan hetVanuit deze nota wordt jaarlijks, in het landelijke einde van een periode afgesloten met een evaluatie-strategische overleg tussen portefeuillehouders van de verslag dat als input geldt voor een nieuw programma,korpsen en de portefeuillehouder van de Raad van doorontwikkeling van het vakgebied en benchmarking. Strategische Nota Politieverkeerstaak 2010-2012 13
  • 11. 4.3 Ontwikkelingen in de politietaakPolitie in Ontwikkeling schetst een politie die actief is in de stromen en op de knoop-punten: de nodale oriëntatie. Die gedachte is één van de pijlers van deze strategischenota. Verkeerspolitie én Politie in het Verkeer, dat is wat de politie wil zijn. Verkeers-handhaving, verkeersgedrag en verkeersregels zijn weliswaar primaire aandachts-velden, maar vanuit haar rol als politie in het verkeer reikt haar taak verder. Verkeeris dan niet langer het vakgebied waarin zij haar rol vervult, maar de ruimtelijke om-geving waarin zij opereert. In de handhaving toetst zij niet alleen verkeersgedrag aanverkeersnormen en specifieke normen van vervoer en voertuigcriminaliteit, maar ookgedrag aan algemene normen. Hierbij speelt het gedachtegoed dat de aanwezigheidvan actieve politie van invloed is op algemeen maatschappelijk gedrag én verkeers-gedrag een belangrijke rol. De politie is zich bewust van haar unieke positie ten aanzienvan verkeersveiligheid, maar ten aanzien van haar taken in het verkeer en haar dub-bele integraliteit opereert, signaleert en informeert zij integraal; in- en extern. Haarniet aflatende handhavingscapaciteit en verbetering van de kwaliteit, bijvoorbeelddoor technische en functionele innovatie, draagt ertoe bij dat zij ruimte krijgt voorhandhaving en opsporing op gerelateerde thema’s, zoals voertuigcriminaliteit, lading-diefstal en andere criminele handelingen die zich voordoen op en rond de verkeers-infrastructuur. Daarbij kan ook de verbinding worden gemaakt tussen de diversemodaliteiten: weg, spoor, water en lucht. Handhaven Signaleren en adviseren Opsporen Informatiegestuurde politie Noodhulp Verkeershandhaving is een primaire taak van de politie binnen haar verkeerstaak14 Verkeer in Ontwikkeling
  • 12. 4.3.1 Signaleren, informeren en sturenActiviteiten behoeven sturing en sturing vindt plaatsop basis van informatie: intelligence. Dit geldt vooralle politieprocessen. Daartoe verzamelt de politieop elk moment informatie, niet in de laatste plaats inhet brandpunt van de mobiele samenleving, over ver-keersonveiligheid, maar ook over criminaliteit in hetalgemeen en transportcriminaliteit in het bijzonder.Die informatie dient beschikbaar te zijn voor de ge-hele organisatie, óók binnen andere domeinen en insommige gevallen zelfs voor ketenpartners. Anderzijdsheeft ook de politie in het verkeer een dringendebehoefte aan informatie, waarmee ze haar taak tenaanzien van veiligheid optimaal kan uitvoeren. Rele-vant is te komen tot een opsomming van informatie-producten die in het kader van verkeersveiligheid en-leefbaarheid van belang zijn, zoals analyse van devoor handhaving onmisbare kenmerken en oorzakenvan verkeersongevallen, voertuigtechnische informatie De politie hecht belangrijke waarde aan haar hand-ten behoeve van opsporing en een Criminaliteitsbeeld- havingstaak in het verkeer, óók ten aanzien vananalyse Verkeer en Vervoer. Daarnaast is persoons-, voertuig- en transportcriminaliteit. Daarbij heeft zijgroeps-, omgevings- en gedragsinformatie relevant. behoefte aan informatie, maar levert de uitvoeringHet Nationaal Intelligencemodel (NIM) biedt de moge- van die taak ook informatie op. Beide moetenlijkheid informatie als leverancier aan te bieden én als worden georganiseerd. Vanuit de politieverkeers-gebruiker te hanteren in de uitvoering van de politie- taak dient aangesloten te worden bij het Nationaaltaak in het verkeer. De binnen het NIM gehanteerde Intelligence Model. Informatieproducten voor hetniveaus, lokaal, regionaal en nationaal, bieden een verkeer, maar ook informatieproducten vanuit hetuitstekend forum voor ondersteuning van en vanuit verkeer dienen beschreven te worden en beschik-de politieverkeerstaak. Informatie uit het NIM is on- baar te komen. Sturen met informatie ten gunsteontbeerlijk bij de plannen en programma’s die de van (verkeers)gedrag en (verkeers)veiligheid is eenpolitie jaarlijkse maakt ten aanzien van de invulling noodzaak. Daarvan maken briefing en debriefingvan haar verkeerstaak. Aansluiting bij het NIM wordt onderdeel uit.dan ook dringend geadviseerd. Sturen met informatie ten gunste van (verkeers)gedrag en (verkeers)veiligheid is noodzaak Strategische Nota Politieverkeerstaak 2010-2012 15
  • 13. 5. ActiesUit de voorliggende nota vloeien te verrichten activiteiten voort. Deze activiteiten zijn weergegeven in de hieron-der vermelde lijst. Aan de activiteiten zijn geen financiële of personele consequenties verbonden, maar zijn be-doeld orde en richting aan te brengen in de bestaande financiën en capaciteit. Uitgangspunt is deze te verrichtenin de periode 2010 tot en met 2012, waarbij de agenda dynamisch is. Nr Actie Door Termijn 1 Opstellen Nationaal Politieverkeersplan (NPVP) Phv-RKC 2010 2 Eén VHT-format opstellen voor politie NL Phv-RKC 2010 3 Samenwerkingsovereenkomst politie-RDW realiseren Phv-RKC 2010 4 Totstandkoming samenwerking politie IVW SBG (vz) 2010 5 Landelijke samenwerkingsovereenkomst politie-RWS effectueren SBG (vz) 2010 6 Organiseren landelijke overlegstructuur portefeuillehouders verkeer SBG 2010 7 Uitvoeren procesbeschrijving afhandeling ongevallen Korpsen 2010 8 Opstellen plan van aanpak verkeershufters (als onderdeel NPVP) SBG 2011 9 ANPR als landelijke programma’s uitvoeren Phv-RKC 2011 10 Anders betalen voor Mobiliteit als landelijk programma ontwikkelen en uitvoeren Phv-RKC 2011 11 Middelen regelen voor het aanstellen en in stand houden van Lectoraat Verkeer Phv-RKC 2011 12 Nav NPVP samenwerkingsconvenanten met partners uitwerken VTS / Phv-RKC 2011 13 Opstellen functieprofielen diverse functies VTS 2011 14 Verankering generalist, specialist, expert in functiehuis VTS 2011 15 Advies werkzaamheden FTO/VOA/NFI en vastleggen in SLA SBG 2011 16 (Sturing op) doorontwikkeling van technologische innovatie SBG 2011 17 Organiseren van landelijke congressen verkeer SBG+PA 2011 18 De kunst van het controleren: uitwerking van modellen (als onderdeel NPVP) SBG+PA 2011 19 Landelijk verbaliserings- en communicatiebeleid opstellen SBG+PA 2011 20 Integrale transportcontroles uitvoeren Korpsen 2011 21 Uitvoering van NPVP en opstellen korpsprogrammas Korpsen 2011 22 Uitvoeren pva Verkeershufters Korpsen 2011 23 Optimaliseren relaties met ketenpartnes Korpsen 2011 24 Maken opleidingsplan verkeersgeneralist, -specialist en –expert PA 2011 25 Organiseren kring van experts voor emancipaties van het domein PA 2011 26 Actueel houden van politieonderwijs en relateren aan praktijk PA 2011 27 Criminaliteitsbeeldanalyse wegverkeer KLPD e.a. 2012 28 Opstellen plan van monitoren van de uitvoering van activiteiten SBG e.a. 2012 29 NIM uitwerken voor wegverkeer SBG+KLPD 2012 30 Organiseren periodieke benchmark over de verkeerstaak tussen korpsen SBG 201216 Verkeer in Ontwikkeling
  • 14. Noten 1 KIM (2008); Verkenning autoverkeer 2012, Kennisinstituut voor Mobiliteit, Ministerie van Verkeer en Waterstaat 2 SWOV factsheet: Kosten verkeersonveiligheid, Stichting Wetenschappelijk Onderzoek Verkeersveiligheid 3 O.a. Riedel, W.J. en Bruin, R.A. de (1986); Demonstratieproject Gericht Verkeerstoezicht, Verkeerskundig Studiecentrum, Groningen en Min VenW (1993) Handleiding Handhaving, Ministerie van Verkeer en Waterstaat 4 O.a. Dijk, Tom van, (2006); 100%; een onderzoek naar het vertrouwen van burgers in de politie, Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties Den Haag en Flight, Sander e.a. (2004); Vertrouwen in de politie; een verkennend onderzoek, Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties Den Haag 5 Ruessink, Henk en Berkhout, Ron (2007) Van verkeershandhaving naar handhaving in het verkeer, Politieacademie 6 Min VenW (2008); Verkenning autoverkeer 2012, Ministerie van Verkeer en Waterstaat 7 Min VenW (2008); Strategisch Plan Verkeersveiligheid 2008-2020; van, voor en door iedereen, Ministerie van Verkeer en Waterstaat 8 Wegman, Fred en Aarts, Letty (2005); Door met Duurzaam Veilig; Nationale Verkeersveiligheidsverkenning voor de jaren 2005-2020, Stichting Wetenschappelijk Onderzoek Verkeersveiligheid 9 Duurzame naleving is de theorie dat naleving niet tijd- en plaatsafhankelijk is. Het behoeft intrinsieke motivatie om normen te respecteren 10 Bergsma, Rianka (2008); scriptie over verkeershandhaving, rechtvaardigheid en vertrouwen in de politie, ten behoeve van het behalen van de titel Master of Science (sociale psychologie) aan de Universiteit van Utrecht, in opdracht van het Lectoraat Verkeer & Milieu van de Politieacademie 11 Tafel van Elf: www.it11.nl 12 VPP (2008); Brengen van balans; Visie op Handhaven, Raad van Korpschefs/VTS Politie Nederland 13 Zie bijlage 1 14 Met technisch toezicht wordt gedoeld op cameratoezicht, ANPR en andere technologische hulpmiddelen. Met intermenselijke interventies wordt de warme communicatie bedoeld tussen politie en individuele weggebruiker. 15 Toevalscontrole (random control) zoals beschreven in onderzoek door Leggett, L.M.W. (1997); Using police enforcement to prevent road crashes; the randomised scheduled management system, New York, Criminal Press 199718 Verkeer in Ontwikkeling