Intelligencegestuurd politiewerk
Upcoming SlideShare
Loading in...5
×
 

Intelligencegestuurd politiewerk

on

  • 7,809 views

 

Statistics

Views

Total Views
7,809
Views on SlideShare
7,344
Embed Views
465

Actions

Likes
0
Downloads
77
Comments
0

4 Embeds 465

http://www.franksmilda.nl 289
http://socialmediadna.nl 174
http://webcache.googleusercontent.com 1
http://translate.googleusercontent.com 1

Accessibility

Categories

Upload Details

Uploaded via as Adobe PDF

Usage Rights

© All Rights Reserved

Report content

Flagged as inappropriate Flag as inappropriate
Flag as inappropriate

Select your reason for flagging this presentation as inappropriate.

Cancel
  • Full Name Full Name Comment goes here.
    Are you sure you want to
    Your message goes here
    Processing…
Post Comment
Edit your comment

Intelligencegestuurd politiewerk Intelligencegestuurd politiewerk Presentation Transcript

  • Doctrine Politieacademie Intelligencegestuurd politiewerk Operatie Opsporing Programma Intelligence Politie Nederland
  • Doctrine Politieacademie Intelligencegestuurd politiewerk Intelligencegestuurd politiewerk Doctrine Politieacademie
  • Doctrine intelligencegestuurd politiewerk versie 1.0 Politieacademie Lectoraat Recherchekunde Nicolien Kop Peter Klerks View slide
  • Inhoud Voorwoord 4 5 Hoe IGP vorm te geven? 44 Informatie analyseren en delen 1 Intelligencegestuurd politiewerk 6 Informatie analyseren 44 Het belang van IGP 6 Analyseproducten 45 Definities 7 Competenties van analisten 46 ICT en BlueView 47 2 IGP bij de Nederlandse Politie: uitgangspunten 12 Informatie delen en uitwisselen 48 Ontwikkelingen in het politiewerk 12 Binnen de politie 48 Geschiedenis van IGP 15 Buiten de politie 49 Programma intelligence en het NIM 18 Internationaal 51 Programma intelligence 18 politie Nederland 6 Hoe IGP vorm te geven? 54 NIM: waakzaam tussen wijk en wereld 20 Resultaatgerichte actie Bekendheid IGP binnen de korpsen 24 Resultaatgerichte actie 54 Colofon Vier IGP voorbeelden uit de regiokorpsen 25 IGP: hoe nu verder? 55 Regio Utrecht: sturingsmodel 25 Uitgave Regio Hollands-Midden: 27 7 Good practices 58 Politieacademie informatiebenutting en sturing Valkuilen 58 Lectoraat Recherchekunde Regio Rotterdam-Rijnmond: 28 Good practices 61 Postbus 834 analyse en producten 7301 BB Apeldoorn Bovenregionale recherche: 29 8 Casussen 64 Tel. 055 539 2000 gezamenlijke sturing IGP in het dagelijks politiewerk 64 www.politieacademie.nl IGP allround 75 3 Hoe IGP vorm te geven? Sturing 32 De toekomst: all-out IGP 85 De Politieacademie is gevestigd in Apeldoorn. Kernbegrippen IGP 32 Sturing 33 Dankwoord 93 Redactie Sturen op informatie en met intelligence 33 Nicolien Kop Leiderschap en politiecultuur 34 Afkortingen 95 Peter Klerks Verticale coördinatie 36 Referenties 96 Vormgeving 4 Hoe IGP vorm te geven? 38 Graphic Invention, De Meern Informatie verzamelen Bijlage 1 100 Informatie verzamelen: briefing en debriefing 38 Beslismodel/checklist/briefingsformulier Druk Briefing 38 (BVT OTVEM) OBT, Den Haag Debriefing 39 Informatie: kwaliteit en de gouden W’s 42 Kwaliteit van informatie 42 De zeven gouden W’s 42 ISBN 978-90-79149-14-8 Intelligencegestuurd politiewerk 3 View slide
  • Voorwoord Dit boek beschrijft de doctrine van intelligence- stuk zonder wetenschappelijke verwijzingen in gebaseerd op een combinatie van al de De hoofdthema’s die wat de auteurs betreft, gestuurd politiewerk (IGP). Een uitdagende de tekst. Voor de geïnteresseerde lezer zijn er verkregen informatie uit diverse bronnen. onmiskenbaar verbonden zijn met IGP. taak voor de auteurs, want het is nogal wat voetnoten opgenomen met literatuursuggesties Het cyclische proces van: om – zoals het woordenboek Van Dale zegt – en referenties. De tekst wordt afgewisseld met IGP is een manier van denken, van werken en • de sturing (hoofdstuk 3), de ‘grondbeginselen van een leer’ op te kaders en figuren om de teksten te illustreren van doen. Het is belangrijk te beseffen dat IGP • het verzamelen van informatie (hoofdstuk 4), schrijven. Vooral als het gaat om een concept of visualiseren. Verder zijn Engelse begrippen één van de grote ontwikkelingen is die binnen • et analyseren en delen van informatie h dat nog volop in ontwikkeling is. De meningen en citaten waar mogelijk vertaald naar het politieland gaande zijn. Een ontwikkeling met (hoofdstuk 5), en over IGP zijn uiteenlopend van ‘het is iets Nederlands. veel impact op de organisatie en sturing van • ervolgens de resultaatgerichte actie v nieuws voor de politie’ tot ‘eigenlijk werkt én door de politie. Verdere ontwikkeling van (hoofdstuk 6), wordt doorlopen. de politie al min of meer op deze wijze’. Deze doctrine is geschreven door Nicolien Kop het concept zal de komende jaren dan ook Ook is er aandacht voor hoe het nu verder zal Dat deze meningen elkaar niet uitsluiten en Peter Klerks, respectievelijk senior onder- zeker plaats vinden. Uiteindelijk is het de gaan met IGP. zal in dit boek blijken. zoeker en lector van het lectoraat Recherche- bedoeling dat er een doctrine IGP voor de kunde. Nadat zij de werkopdracht kregen hele Nederlandse politie komt. Hiervoor zal Dan volgt een overzicht van good practices Het doel van dit boek is in eerste instantie het een doctrine te schrijven hebben ze informatie ook deze doctrine versie 1.0 input zijn. (hoofdstuk 7), die als handvatten kunnen beschrijven van een doctrine IGP voor docenten verzameld en die geanalyseerd, om de opgedane dienen voor de invulling van IGP. Tevens is van de Politieacademie. Het inspireren, inzicht kennis vervolgens te delen met de lezers van Opbouw er aandacht voor onderwerpen die in het geven en het aanbieden van handvatten staan het boek. De lezers die vervolgens aan de slag De opbouw van dit boek is als volgt. In onderwijs aandacht (zouden) moeten krijgen. hierbij centraal. De doelgroep betreft docenten gaan met de inhoud van de doctrine. De intelligencegestuurd politiewerk (hoofdstuk 1) Tot slot worden ter illustratie en verduidelijking van het initiële én het postinitiële politieonder- IGP-cyclus die in dit boek is beschreven – van worden het belang en de gehanteerde defini- vanuit de praktijk, diverse casussen (hoofdstuk 8) wijs vanuit de verschillende politiedomeinen, sturing, informatie, analyse, delen en actie – ties van IGP beschreven. gepresenteerd. Uiteenlopende voorbeelden van die als taak hebben om IGP over te brengen is dus ook op dit schrijfproces toepasbaar. Voor de onderbouwing van het verhaal is korte casussen, meer uitgebreide voorbeelden aan hun studenten. Maar ook voor collega’s Het verzamelen van informatie is gedaan vanuit onder andere het recent uitgekomen boek van als het Laakkwartier, de gebiedsscan en een van de informatieorganisatie en iedereen die verschillende ‘bronnen’. Literatuuronderzoek, Jerry Ratcliffe gebruikt, een voormalig politie- toekomstgerichte casus komen aan bod. Deze stuurt met en op informatie, kunnen de documentenanalyse en het voeren van gesprek- man en inmiddels hoogleraar aan de Temple succesvolle casussen illustreren hoe IGP in de inzichten uit de doctrine waardevol zijn. Wat ken met politiecollega’s uit diverse korpsen op University in Philadelphia. Daarnaast zijn praktijk kan werken. het onderwijs betreft moet dit boek voor een strategisch, tactisch en operationeel niveau. eerder geschreven artikelen van experts uit het brede groep docenten, van niveau 2 tot en met Daarnaast zijn er congressen bezocht, is politieveld als achtergrondinformatie benut. De auteurs hopen dat zij door middel van niveau 6, bruikbaar zijn. De auteurs hebben er aangesloten bij het regionaal veiligheidsoverleg IGP bij de Nederlandse politie (hoofdstuk 2) deze doctrine een bijdrage kunnen leveren naar gestreefd het zo toegankelijk mogelijk te van politieregio Hollands-Midden en is geeft een kort overzicht van de ontwikkelingen aan de inzichten in en discussie rondom maken, elke docent zal echter zelf moeten daadwerkelijk de IGP-training gevolgd bij op het gebied van IGP. Het concept is namelijk Intelligencegestuurd politiewerk. bepalen welke onderdelen geschikt zijn voor de politie Fryslân. niet nieuw. Na een kort stukje historie komt een specifieke categorie studenten. Het is Ook werden de zogenaamde Focus-bijeen- vervolgens het Nationaal Intelligence Model voorstelbaar dat op leidinggevend niveau het komsten op de Politieacademie bezocht. aan bod. Dit is het geldende model voor Dr. Nicolien Kop IGP-gedachtegoed meer aandacht zal krijgen, Dit waren maandelijkse bijeenkomsten van IGP. Verder worden ter illustratie vier IGP Dr. Peter Klerks terwijl op het basisniveau vooral de vertaling docenten afkomstig van alle niveaus van het voorbeelden uit de korpsen beschreven. naar de praktijk centraal staat. Van de docenten politieonderwijs. In de hoofdstukken hoe IGP vorm te geven wordt dan ook verwacht dat zij zelf de vertaal- In deze bijeenkomsten stond de gezamenlijke (hoofdstuk 3 tot en met 6), is een vertaling slag naar het niveau van de studenten maken. zoek- en ontdekkingstocht naar het concept naar concrete thema’s gemaakt die van belang Uitgangspunt van het boek is dat het voor een IGP centraal. Wat is het nou eigenlijk? Hoe zijn bij de daadwerkelijke invulling van het brede groep toegankelijk en begrijpelijk moet ziet het eruit? Wat betekent IGP in de praktijk? concept IGP. Hier worden uitgangspunten zijn. Daarom is ingezet op een goed leesbaar Is het iets nieuws of juist niet? Deze doctrine is van de doctrine beschreven en onderbouwd. 4 Intelligencegestuurd politiewerk Intelligencegestuurd politiewerk 5
  • Hoofdstuk 1: Intelligencegestuurd politiewerk Dit boek beschrijft de doctrine intelligencegestuurd politiewerk (IGP) van de Politieacademie. Na het signaleren van een probleem, vindt door (nog steeds) vaak incidentgericht keuzes Zoals in het voorwoord reeds gezegd, gelden de uitgangspunten van IGP in dit boek als dé sturing gerichte informatieverzameling plaats. worden gemaakt (‘de waan van de dag’). Door uitgangspunten voor zowel het initiële als het postinitiële onderwijs. Vanzelfsprekend is Daarna het analyseren (en delen) van de gerichte keuzes en prioritering wordt de zo goed als mogelijk aangesloten bij de ontwikkelingen die gaande zijn in het land en binnen informatie. Dit levert vervolgens de input op veiligheid vergroot. Daar waar de politie lange de regiokorpsen, zodat de uitgangspunten uiteindelijk politiebreed kunnen worden onder- die leidt tot verdere handeling en gerichte tijd geleden nog vrijwel al het werkaanbod schreven. Voordat op het belang van IGP wordt ingegaan, biedt onderstaand kader alvast aanpak. Om aan te geven dat naast sturing onder controle had, is de situatie inmiddels sterk een eerste indruk en kennismaking met IGP. op de informatie verzameling, ook sturing op veranderd. Het aantal aangiften en meldingen is de actie plaatsvindt, is hier een dubbele pijl de laatste decennia sterk gestegen. Tevens is de geplaatst. Grofweg kan het proces van IGP verscheidenheid van het werkaanbod flink Het belang van IGP IGP maakt een einde aan de als volgt worden beschreven:1 uitgebreid en zijn er nieuwe vormen van ‘vrijblijvende manier’ van werken. criminaliteit ontstaan: denk bijvoorbeeld aan Wil de politie adequaat kunnen optreden om een Het uitgangspunt is dat er geen de hogere prioritering van terrorisme en fraude veiligere samenleving te realiseren, dan moet zij weten eenheid meer de straat op gaat • edere politieambtenaar (met ‘klant­ I via internet. De toegenomen werkdruk op de zonder een duidelijke werkopdracht. welke problemen er binnen die samenleving zijn. Bepaalde contacten’) is een bron van informatie. politie maakt weloverwogen keuzes steeds Gerichte surveillance op hotspots, vragen moeten hiervoor kunnen worden beantwoord, op knooppunten of op plaatsen waar Een wijkagent, een surveillant, iemand belangrijker; beschikbare capaciteit dient zo zoals: wat gebeurt er in de samenleving? Wat gebeurt mensen zich onveilig voelen. van de meldkamer, een technisch optimaal mogelijk voor het politiewerk te waar? Door wie? Waarom daar? Welke trends en ontwik- rechercheur, etc. Een ieder verricht worden ingezet. kelingen zijn er? Het idee achter IGP is het bereiken van Bijvoorbeeld: een stad wordt geplaagd waarnemingen van de ‘wereld’. door straatroven. De dadergerichte betere resultaten door voortdurend en systematisch • l deze waarnemingen en brokken A De ontplooiing en invoering van IGP is aanpak levert veel aangehouden gebruik te maken van informatie. Informatie die op een verdachten op, maar de cijfers dalen informatie komen als kleine stukjes één van de spannendste ontwikkelingen die professionele manier is verzameld en veredeld. Door dit te niet. Uit analyse blijkt dat straatroof de organisatie binnen. Ze zijn daarmee momenteel binnen de politie gaande is. In doen krijgt de politie een goed beeld van de onveiligheid, meer en meer een gelegenheidsdelict te vergelijken met puzzelstukjes van plaats van de klassieke manier van werken, de oorzaken daarvan, daders en interventiemogelijk- geworden is, dat gepleegd wordt op talloze verschillende puzzels. wordt proactief handelen de spil van het werk. een verbindingsroute naar het centrum heden. Op basis van deze informatie dient het politiewerk • innen de organisatie worden van B Dit geldt voor alle processen. Dit kan niet van van de stad door jeugd op scooters. aangestuurd te worden. Dit geldt voor de hele politie, Besloten wordt een motorrijder de deze puzzelstukjes puzzels (‘beelden’) de ene op de andere dag worden bereikt, want dus de opsporing, toezicht en handhaving, preventie, werkopdracht te geven gedurende gemaakt. Er worden informatie- en het vereist een andere manier van werken dan noodhulp en overige processen. Het is bijvoorbeeld niet zijn hele dienst op deze ene straat te analyseproducten opgesteld die tot doel de politie tot nu toe gewend is. alleen van belang om informatie over dreigingen om ons surveilleren en alle scooterrijders te hebben overzicht en inzicht te verkrijgen controleren. Bij deze controle wordt heen te hebben, maar ook hoe (met welke interventie) het signalement van de scooterrijder over hetgeen er buiten (in de wereld) hier weerstand tegen te bieden. Kortom, IGP betekent vastgelegd (kenmerken scooter, jas en aan de hand is. Definities proces-gericht denken, waarbij informatie verbindend is helm) om bij aangiftes een match te • eze producten worden vervolgens D voor de processen in de politieorganisatie. Hierdoor kan kunnen maken met de signalementen gebruikt om politie-inzet te gaan sturen. IGP of ILP? opgegeven door de slachtoffers en de politie efficiënter werken en de samenleving veiliger Er wordt getracht te komen tot een Een belangrijk vraagstuk bij het schrijven van getuigen. maken. De basiscyclus van IGP ziet er als volgt uit: Door de combinatie van dader- en effectieve politie-inzet in de ‘wereld’. dit boek was welke terminologie te gebruiken: locatiegerichte aanpak wordt sneller de internationaal gebruikte term Intelligence Sturing het gewenste resultaat (verminderen • En zo is de cirkel weer rond Led Policing (ILP) of de Nederlandse afkorting straatroof en aanhouden verdachten) IGP, die staat voor informatiegestuurde politie. bereikt. Informatie De term ILP heeft (tot nu toe) weinig draagvlak Actie Verzamelen Het lijkt vanzelfsprekend dat er bij de politie op deze manier gewerkt wordt. Toch gebeurt Analyse dat (nog) te weinig. De praktijk leert dat er 1 Uit: Maas (2008). & delen 6 Intelligencegestuurd politiewerk Intelligencegestuurd politiewerk 7
  • Hoofdstuk 1 Intelligencegestuurd politiewerk binnen de politiekorpsen. Sterker nog: het concrete invulling van het concept IGP. Daar wil informatie en is ‘eigengemaakt’, is er sprake van kennis. roept weerstand op. Het begrip IGP is nu net dit boek aan bij dragen. Kennis genereert begrip, iets dat men weet en kan (in enige mate) doorgedrongen in de korpsen. toepassen (bijvoorbeeld een systeem kan gebruiken), het Om nu (weer) een nieuwe afkorting te intro- Intelligence is waardevol maar lastig ‘vast te leggen’. Kennis is duceren roept alleen maar verwarring op, In de literatuur2 wordt intelligence vaak namelijk meer dan informatie; want het is informatie die is een veelgehoorde reactie. De auteurs hebben verduidelijkt in relatie tot de termen data, is gewogen en gewaardeerd, gecombineerd met meer Intelligence is: geanalyseerde infor- daarom de keuze gemaakt om de Nederlandse informatie en kennis. Samen geven zij een subjectieve elementen zoals attitude en ervaring van een matie en kennis op grond waarvan afkorting te gebruiken. De term IGP sluit aan bij piramidestructuur met een cyclisch proces politiemedewerker. Echte kennis laat zich moeilijk in beslissingen over de uitvoering van de terminologie die inmiddels bij de regio- weer. Zie figuur 1. systemen vatten. Tot slot is intelligence dan het sluitstuk de politietaak worden genomen. korpsen bekend is, die daar beelden oproept van deze hiërarchie. Informatie wordt, door de kennis die en steeds meer gebruikt wordt. Uit gevoerde Data vormen de brede basis van de piramide al beschikbaar is, ‘actiegericht’ gemaakt. gesprekken op verschillende niveaus binnen de en bestaan uit feiten en gegevens die door politieorganisatie, blijkt er een sterke voorkeur mensen zijn vastgelegd. Data zijn nodig, maar In dit boek wordt van de volgende definitie van 4 te zijn om de Nederlandse afkorting IGP te op zichzelf onvoldoende. Niet-geïnterpreteerde intelligence uitgegaan.4 Dit is ook de definitie die door handhaven. De Politieacademie hecht grote data zijn dode materie en hebben verder geen de SBGi (2008) wordt gehanteerd. waarde aan draagvlak en aansluiting bij de enkele waarde. Pas wanneer data in een context Intelligence is: geanalyseerde informatie en kennis op 5 grond waarvan beslissingen over de uitvoering van de Oorspronkelijk werd het begrip korpsen, zodat de Nederlandse afkorting IGP worden geplaatst en geïnterpreteerd, is er ‘intelligence’ slechts gebruikt voor politietaak worden genomen. wordt aangehouden. Discussie voeren over de sprake van informatie. Wanneer er inzichten informatie afkomstig van inlichtingen- letters van een afkorting leidt af. In dit stadium en verbanden ontstaan op basis van deze en veiligheidsdiensten. Inmiddels is deze gaat het om het zoeken met elkaar naar de informatie, dit wordt gecombineerd met andere Nog een drietal opmerkingen met betrekking tot term echter zowel in de nationale als internationale opsporingspraktijk volledig het begrip intelligence. ingeburgerd als het gaat om informatie • et is van belang te beseffen dat met intelligence H verkregen door politie en justitie. Figuur 1: Het cyclische proces van signaal tot intelligence3 niet ‘het inlichtingenwerk’ in strikte zin wordt 6 bedoeld. Dat is een taak die voor het civiele In het Angelsaksische rechtssysteem domein is voorbehouden aan de Algemene bestaat van oudsher een strikte scheiding Actie tussen ‘intelligence’ en ‘evidence’ Inlichtingen- en Veiligheidsdienst (AIVD) en voor verkregen door opsporingsonderzoek. het militaire domein aan de Militaire Inlichtingen- Echter, in het kader van terrorismebe- Intelligence = actiegericht informatie die leidt tot handelen en Veiligheidsdienst (MIVD). Binnen de politie- strijding lijken ook daar de grenzen te op basis van kennis, intuïtie en wijsheid organisatie wordt inlichtingenwerk uitgevoerd vervagen. Het benoemen van informatie Kennis = inzichten en verbanden in combinatie door de Criminele Inlichtingen Eenheid (CIE) en de als intelligence dan wel bewijs heeft namelijk grote gevolgen voor de wijze Regionale Inlichtingen Dienst (RID). waarop deze informatie in het opsporings- • n juridische zin kan door politie en OM vergaarde I onderzoek kan worden gebruikt (zie ook Informatie = geïnterpreteerde data informatie worden gebruikt als ‘intelligence’5 6 of van der Bel e.a. 2007). Tegenwoordig als bewijs.7 Dat is niet de insteek van deze doctrine; wordt het begrip intelligence in toe- Data = feiten en gegevens nemende mate gebruikt in de bedrijfs- het gaat hier met name om sturingsinformatie en matige omgeving (‘business intelligence’). ruwe, doorgaans niet gestructureerde gegevens het actiegerichte proces van het ontwikkelen van Signalen die nog niet op een medium zijn ‘gevangen’ intelligence. 7 Hetgeen onverlet laat dat intelligence • ntelligence wil niet zeggen dat er alleen wordt I soms kan worden ‘omgebouwd’ tot gewerkt op basis van ‘zachte’ informatie, integen- bewijs. Intelligence kan zijn vervat in 2 Zie ook: van Beek (2006), Harfield e.a. (2008), 3 In de literatuur zijn verschillende meningen over CIE-informatie, bijvoorbeeld wanneer deel. Het gaat om het benutten van alle mogelijke de Hert e.a. (2005), Meesters & Niemeijer (2000), de volgordelijkheid van het cyclische proces. Soms een informant die eerder informatie gegevens, met de nadruk op veiligheidsanalyses. heeft verschaft, wordt gevraagd Minnebo (2007), Rattcliffe (2008). wordt ‘kennis’ als hoogste niveau gedefinieerd. In deze doctrine is daar echter niet voor gekozen De sturing óp en mét intelligence staat centraal om deze informatie als getuige te geven en wordt intelligence als sluitstuk beschouwd. binnen het politiewerk. (van der Bel e.a. 2007). 8 Intelligencegestuurd politiewerk Intelligencegestuurd politiewerk 9
  • Hoofdstuk 1 Intelligencegestuurd politiewerk Intelligencegestuurd politiewerk De komende jaren heeft de Nederlandse politie Figuur 1 illustreert dat informatie en intelligence de uitdaging om het concept Intelligence- geen identieke begrippen zijn, maar dat zij in gestuurd politiewerk verdere invulling te een rangordelijke verhouding tot elkaar staan. geven. Het door de Strategische Beleidsgroep Zoals een chef van de Metropolitan Police zei Intelligence (SBGi, 2008) opgestelde Nationaal “Intelligence is information designed for Intelligence Model (NIM) is hier richtinggevend action”.8 Dit betekent dan ook dat er een voor. Het NIM wordt gebruikt en geïmplemen- essentieel verschil zit tussen het Nederlandse teerd in alle politiekorpsen van Nederland. begrip ‘informatiegestuurde politie’ en de Het gaat voor een groot deel over sturing: internationale term ‘Intelligence Led Policing’. sturing op veiligheidsinformatie en op de Wat de auteurs betreft is een aanpassing uitvoering van het politiewerk. In het volgende en aanscherping van de betekenis van de hoofdstuk worden de uitgangspunten van afkorting IGP dan ook nodig. Het gaat niet IGP en het NIM besproken. om informatiegestuurde politie maar om intelligencegestuurd politiewerk. Vanaf nu wordt met IGP dus intelligence- gestuurd politiewerk bedoeld. Iedere keer wanneer in deze doctrine de afkorting IGP wordt gebruikt, gaat het over intelligence- gestuurd politiewerk. VAN: informatiegestuurde politie (IGP) + kennis, intuïtie en wijsheid NAAR: intelligencegestuurd politiewerk (IGP) Intelligencegestuurd politiewerk omdat: a) intelligence een meeromvattend begrip is dan informatie, en b) politiewerk activiteit impliceert. Het gaat immers om de daadwerkelijke bijdrage van de politie om de samenleving veiliger te maken. IGP is een manier van denken, werken en doen. De afkorting IGP blijft behouden, maar de betekenis van het begrip is aangescherpt waardoor de invulling de lading c.q. het proces beter dekt. 8 Ratcliffe (2004, 2008). 10 Intelligencegestuurd politiewerk Intelligencegestuurd politiewerk 11
  • Hoofdstuk 2 IGP bij de Nederlandse politie: uitgangspunten In dit hoofdstuk wordt allereerst aandacht besteed aan de ontwikkeling die het politiewerk in brede zin heeft doorgemaakt. Vervolgens wordt specifiek ingegaan op een stuk(je) historie van IGP, de naamswijzigingen en verschuiving wat invulling betreft. Daarna staat het Programma intelligence politie verlenen van hulp aan hen die deze behoeven. nogal verschillend kunnen uitvallen. Maar het belang van Nederland en het Nationaal Intelligence Model Door handhavend op te treden, of door intuïtie is iets van alle tijden. Ook nu nog is het een (NIM) centraal. Het NIM geldt sinds 2008 als het reconstrueren van delicten in de vorm van belangrijk ‘instrument’. richtinggevend uitgangspunt voor de Neder- bijvoorbeeld onderzoek op een plaats delict. landse politie. De hoofdpunten van het model Aldus worden de openbare en rechtsorde Van reactief naar proactief worden besproken. Het Programma intelligence gehandhaafd, waarna iedereen weer over kan Sinds ten minste de jaren zeventig is duidelijk dat het ondersteunt de komende jaren de implementa- gaan tot de orde van de dag. reactieve politiemodel niet meer de beste manier is om tie van het NIM. Het NIM is echter, net als IGP, criminaliteit en onveiligheid in een toenemend complexe nog volop in ontwikkeling. In een zoektocht Dit beeld van traditioneel politiewerk doet samenleving in te perken. Wanneer er zich incidenten wordt aan beide concepten verdere invulling overigens geen recht aan de kwaliteit die er of delicten voordoen, zijn die vaak het gevolg van gegeven. Dit zal dan ook niet in één keer onder eerdere generaties politiemensen wel onderliggende problemen, zoals broeiende conflicten lukken.9 Een deel van de korpsen werkt degelijk aanwezig was. Politiewerk in de traditie tussen mensen of groepen, onveilige verkeerssituaties momenteel in meerdere of mindere mate via van landen als Nederland en Groot-Brittannië of een gebrek aan toezicht. Beter inzicht in die onder- IGP. Soms in de vorm van projecten, soms als was als het ware een burgerlijk instituut, gericht liggende problemen stelt de politie en haar partners in (deel van het) proces en soms nog maar op conflictbemiddeling en het tijdig signaleren staat tot vroegtijdige interventies. Daardoor kunnen nauwelijks. Het is duidelijk dat ieder korps op van problemen. De wijkagent van weleer, criminaliteit en handhavingsproblemen deels in de kiem haar eigen manier invulling probeert te geven werkend bijvoorbeeld temidden van sociaal worden gesmoord. Gericht toezicht op risicoplekken aan het concept IGP. Verder wordt op de zwakkere bevolkingsgroepen, had veel mensen- (hotspots) en extra aandacht voor veelplegers (hotshots) bekendheid van IGP ingegaan, waarna dit kennis en ook persoonlijke moed nodig om bijvoorbeeld blijken effectief. Om op die manier hoofdstuk wordt afgesloten met een viertal dagelijks de klus te klaren. Die politiebeambte preventiever te kunnen werken, moet de politie midden voorbeelden vanuit de politieregio’s. baseerde zijn handelen op grondige kennis van in de samenleving staan en vooral in de wijken zichtbaar families en maatschappelijke omstandigheden. aanwezig en aanspreekbaar zijn. Dit inzicht leidde in Dergelijke praktijkkennis werd vooral overge- de jaren tachtig tot de invoering van buurtgericht Ontwikkelingen in het dragen van ervaren mentor op jonge agent en werken. De invoering van wijkteams en wijkagenten was politiewerk door het vertellen van anekdotes onderling. er op gericht de politiezorg dicht bij de burger te 9 Intuïtie, gebaseerd op inzicht en opgedane brengen en zo ook de informatiepositie te versterken. Om geïnformeerd te blijven over Traditioneel politiewerk zoals Nederland dat ervaring speelde daarbij een belangrijke rol. Kennis van de buurt en haar problemen stond voorop. de laatste ontwikkelingen en stand van zaken op dit gebied, kunt u tot drie generaties geleden kende, was vooral Volgens sommigen ontbreekt het in de huidige In Groot-Brittannië en de Verenigde Staten ontwikkelde terecht op het virtueel kantoor reactief van aard. Enigszins gesimplificeerd dynamische politieorganisatie wellicht aan zich naast community policing zo ook het probleem- (eerst aanmelden om login te krijgen) gezegd lijkt het op het ‘brandweermodel’: voldoende tijd en aandacht om die kostbare gerichte politiewerk (problem-oriented policing of http://achternaam.politieacademie.politie. de politie houdt zich beschikbaar in de intuïtie voldoende tot ontwikkeling te laten POP).10 POP benadrukt bijvoorbeeld dat reeksen van nl/vk/rhcboards/os/opops/opopsintel/ default.aspx of PolitieKennisNet (PKN) surveillancedienst en de recherchediensten en komen. Een probleem met dat ‘politie-instinct’ is terugkerende incidenten moeten worden beschouwd http://pkn.politieacademie.politie.nl/ wacht op meldingen van het publiek. Zodra echter dat het een weinig objectief als indicatoren, en dat door analyse onderliggende intranet/IGP van de Politieacademie. criminaliteit en onveiligheid zich aandienen instrument is: niet iedere politiefunctionaris problemen kunnen worden blootgelegd. POP geldt wordt ingegrepen door het daadwerkelijk heeft dezelfde intuïtie, waardoor beslissingen dan ook als een voorloper van Intelligence Led Policing. 10 Tilley (2003); www.popcenter.org. 12 Intelligencegestuurd politiewerk Intelligencegestuurd politiewerk 13
  • Hoofdstuk 2 IGP bij de Nederlandse politie: uitgangspunten Probleem- en buurtgericht werken maakt. Intelligence legt de relaties tussen de lokale en Verwante strategieën Verwante strategieën zijn: ‘tegenhouden’, Probleemgericht werken sluit goed aan bij de wereldwijde criminaliteit en maakt zo de ‘glocal crime’13 Glocal = Global + Local. ‘nodale oriëntatie’, ‘programmasturing’ en buurtgerichte aanpak en biedt een strategie (zie kader) zichtbaar. Globalisering geldt ook voor de Criminaliteit manifesteert zich vrijwel ‘capaciteitsmanagement en prestatiesturing’. die veel politiemensen aanspreekt. Het heeft openbare orde. Denk bijvoorbeeld aan de film Fitna altijd lokaal in onder andere de wijk, maar kent tegenwoordig ook vrijwel ‘Tegenhouden’ – een proactief en preventief allerlei methoden voortgebracht die we nog van Geert Wilders, demonstraties bij wereldconferenties altijd een meer globale component. interventieconcept – afkomstig van het altijd gebruiken, zoals het SARA-model. SARA of aan rellen rondom cartoons. Bijvoorbeeld in de zin van aansluiting Amsterdamse politiekorps, dat in eerste instantie staat voor Scan, Analyse, Respond & Assess en is bij een regionale, landelijke of zelfs niet gericht is op het oppakken en bestraffen wereldwijd een van de bekendste afkortingen Oorsprong IGP internationale markt. van daders, maar op het voortijdig stoppen, ‘stukmaken’, ontmoedigen en verstoren van in het politievak geworden. Het is duidelijk dat De oorsprong van Intelligencegestuurd politiewerk criminele activiteiten op basis van informatie. naast kennis van de samenleving, afkomstig wordt doorgaans gelegd bij het pionierswerk van Het ‘tegenhouden’ kan versterkt worden, uit vakgebieden als de sociologie, criminologie Sir Martin Phillips en diens collega’s bij de Kent Police als andere partijen bij de uitvoering van veilig- en psychologie, ook adequate en actuele in het Verenigd Koninkrijk. In dat korps introduceerde heidszorg betrokken worden (bestuur, justitie, feitelijke informatie van groot belang is om men begin jaren negentig een nieuwe manier van hulpverlening, bedrijfsleven, de burger), waarbij de initiërende, regisserende rol van de politie probleemgericht te kunnen werken. Een goed werken, waarbij de politie-inzet veel meer dan evenwel kan botsen met de bevoegdheid die de aangestuurde politie combineert feitelijk zicht voorheen werd gebaseerd op analyses van hardnekkige ‘beslissers’ hebben of met de klassieke oriëntatie op de meest actieve wetsovertreders en criminaliteitsproblemen.14 Dit gebeurde in reactie op in de strafrechtshandhaving. probleemveroorzakers met strategisch inzicht een verontrustende stijging van criminaliteitscijfers, ‘Nodale oriëntatie’ moet worden gezien als een in criminaliteitspatronen en gelegenheids- gekoppeld aan verwijten van het publiek dat de politie 11 Phillips e.a. (2007). aanvulling op de ‘lokale oriëntatie’, waarbij de structuren. Het maakt een groot verschil of kennelijk niet in staat was om hier werkelijk iets aan te 12 knooppunten van een infrastructuur – de ruimte een recherchedienst voornamelijk reageert doen15. In plaats van op traditionele wijze voornamelijk Ook binnen de Politieacademie zijn buiten de woongebieden – de aanknopingspun- soortgelijke methoden ontwikkeld. Denk op schietincidenten met dodelijke afloop, reactief te werken zou de politie zich sterker op veel- ten vormen voor het politiewerk. Op deze ‘nodes’ bijvoorbeeld aan de doel, aanpak, analyse kan de politie (digitale) controles uitoefenen op of dat men gericht onderzoek kan doen naar plegers moeten richten, daarbij intensiever gebruik in het initiële onderwijs; het informatie, stromen van mensen, goederen, geld en infor- de achterliggende machtsstrijd tussen bedrijfs- makend van informanten en veiligheidsanalyses. risico, scenario model bij leiderschap; matie, gericht op het identificeren van potentiële matige henneptelers, hun financiële belangen, de blauwe kern bij gevaarherkenning; en acute bedreigingen van de sociale veiligheid. bovenwereldcontacten en dergelijke. Een sociale netwerk analyse in Zutphen. Deze methoden staan los van elkaar, Programmasturing verwijst naar een integrale betere voorbereiding stelt de politie in staat Geschiedenis van IGP maar leunen wel op veel van de taakuitvoering, resultaatgerichtheid en samen- tot weloverwogen keuzes en interventies te uitgangspunten van IGP. werkingsgerichtheid, ofwel naar een door de komen. Het biedt daarmee betere kansen op In Nederland was het vooral het korps Rotterdam- lokale en landelijke overheid geregisseerde, 13 duurzaam positieve effecten.12 Rijnmond dat op basis van samenwerkingsafspraken Hobbs (2002). brede programmatische aanpak van problemen van onveiligheid. Uitgangspunten zijn daarbij met Kent Police midden jaren negentig pionierswerk 14 Gill (2000), Ratcliffe (2008). bestuurlijke verantwoordelijkheid, tot uitdrukking De complexiteit van problemen is groter dan verrichte met informatiegestuurde opsporing.16 komend in een veiligheidsactieprogramma waarin de wijkagent of het team. Samenwerking en Vervolgens is door middel van het programma Accacia, 15 Van Calster & Vis (2008), p.68. alle relevante partijen worden betrokken het uitwisselen van informatie is essentieel. later gevolgd door Aanpak Bedrijfsvoering Recherche, met resultaatafspraken en optimale informatie- 16 Buurtgericht werken krijgt een bredere context Informatiehuishouding en Opleiding (ABRIO)17, Jansen (2005). uitwisseling. en een verbinding met andere probleemvelden, een reeks procesbeschrijvingen en productformats 17 ‘Capaciteitsmanagement en prestatiesturing’ Het landelijk project Aanpak ABRIO die door de globalisering noodzakelijk is ontwikkeld die het informatiegestuurd werken zijn in de IGP-context onverbrekelijk met elkaar was bedoeld om de kwaliteit van het verbonden. Capaciteitsmanagement ondersteunt geworden. Criminelen wonen weliswaar nog moeten faciliteren. recherchewerk te bevorderen. Sinds van strategisch tot operationeel niveau de inzet altijd in de wijk, maar zij ontplooien door 30 oktober 2006 is dit overgegaan naar van personeel en is door de IGP-aanvulling internet en moderne transportmogelijkheden ILP wordt IGO het Programma Versterking Opsporing gericht op het maken van bewuste keuzes. (PVO). De afdeling heet nu Voorziening hun activiteiten in de hele wereld. Delicten als Binnen Nederland werd het concept ILP als informatie- Prestatiesturing is evenals IGP gericht op voor Product- en Procesontwikkeling drugshandel, vrouwenhandel en digitale fraude gestuurde opsporing (IGO) overgenomen en vanuit het (VPP) en is een onderdeel van de effectiviteit en efficiency. In beide gevallen is ‘Intelligence subsidiary; it serves the command, zijn haast per definitie grensoverschrijdend, toenmalige project ABRIO uitgewerkt. Het doel was te voorziening tot samenwerking Politie it does not direct’.11 wat een uitsluitend lokale aanpak weinig zinvol beschrijven op welke wijze de opsporing meer op basis Nederland (vtsPN). 14 Intelligencegestuurd politiewerk Intelligencegestuurd politiewerk 15
  • Hoofdstuk 2 IGP bij de Nederlandse politie: uitgangspunten van gewogen keuzes, gestoeld op ‘intelligence’18 IGO wordt IGP dienen te worden ondersteund. Hierbij valt te relaties aan tussen voorheen gescheiden procesmatig kon worden aangestuurd door Om te voorkomen dat de IGO-ontwikkelingen denken aan: informatiebronnen en besluitvorminglijnen. leidinggevenden. Dit om betere resultaten te zich zouden beperken tot de operationele (…) Informatie moet binnen de eigen organisa- bereiken. Het reguliere politiewerk, waaronder sturing, zijn korpsen door ABRIO benaderd • estandaardiseerde hulpmiddelen20 g tie zoveel mogelijk een neutraal productiegoed ook de opsporing, reageerde met name op om op strategisch niveau met de implementatie en producten, worden ten gunste van de effectiviteit van het incidenten (‘de waan van de dag’). Door in van IGO te starten. In de daaruit voortvloeiende • eharmoniseerde kennis en kunde, g gehele primaire proces.” Met andere partners toenemende mate proces- en projectmatig te discussies bleek dat het strategisch manage- • antrekken van nieuwe, hoogopgeleide a binnen het veiligheidsdomein wordt naar gaan werken, werden hectiek en incident- ment geen beperking wenste tot het opspo- mensen voor veiligheidsanalyses, behoefte horizontaal informatie uitgewisseld gericht werken ‘omgevormd’ naar een meer ringsproces, maar het IGO-concept ook wilde • amenwerken met partners als het s onder het motto “van need to know naar need beheerst proces. Door de ontwikkeling naar het gaan gebruiken voor andere bedrijfsprocessen Openbaar Ministerie (OM), bestuur en to share and need to show”.22 Een integrale procesgerichte kreeg het begrip IGO gestalte.19 zoals de noodhulp, het wijkgerichte werken en bijzondere opsporingsdiensten (BOD-en) aanpak van criminaliteits- en veiligheidspro- intake en service. Onder die druk is de naam binnen dit proces, blemen is alleen mogelijk wanneer de politiële informatieGestuurde Opsporing toen veranderd • ultuurverandering. c informatiefunctie op orde is. Om die cruciale rol ILP IGO in InformatieGestuurde Politie (IGP). te kunnen waarmaken committeert de politie- In het door ABRIO uitgebrachte boekje over organisatie zich aan een nationale informatie- ‘Informatiegestuurde politie: sturen op resultaat’ architectuur met ‘regionale vestigingen’.23 24 IGO IGP (2005) worden de grondbeginselen van IGP Focus: veel voorkomende criminaliteit duidelijk gemaakt. Aan de hand van ‘puzzel- 18 De focus werd daarbij aanvankelijk gericht stukjes’ van informatie wordt het proces van Onder het begrip intelligence werd verstaan: op een merkbare daling van de Veel Voor- De ontwikkeling van het IGP-concept was lastig. IGP beschreven en geïllustreerd. De belangrijkste informatie die niet als bewijs gebruikt kan worden maar bijvoorbeeld wel sturing geeft aan een komende Criminaliteit (VVC) door het meer Het was een voortdurende worsteling om onder uitgangspunten voor het concept IGP zijn in dit onderzoek (ook wel sturingsinformatie genoemd). en beter vangen van boeven. Daarmee kwam druk van de eigen organisatie, maar ook de boekje neergezet en uitgewerkt, zodat het nog het procesgerichte werken ook in beeld voor signalen uit de maatschappij, te komen tot steeds geldt als basis waarin de opgedane 19 Tekst van deze paragraaf is gebaseerd op: zaken als inbraken, winkeldiefstal, autokraken, een merkbare verbetering van de aansturing. ervaringen tot dan toe zijn samengebracht. Kop e.a. (2007) en Jansen (2007). veelplegers en hotspots. Het achterliggende De aansturing van de opsporing en later In de korpsen die actief met IGP bezig zijn, 20 Alle ABRIO producten die nog relevant zijn, idee was dat VVC door IGO beter kon worden ook die van de handhaving en de noodhulp. zijn de uitgangspunten van ABRIO nog steeds zijn opgenomen op PKN. Dit is de plaats voor aangepakt wanneer men niet incidentgericht De kern van het gedachtegoed is de sturing herkenbaar en richtinggevend voor de invulling. brondocumenten en formulieren van de nog kijkt, maar naar criminaliteitsclusters (zoals door leidinggevenden. Beginnend met de geldende processen. seriedelicten, dadergroepen en voor criminali- sturing op de gewenste informatie gebaseerd Ook werd in 2005 de strategische betekenis 21 teit kwetsbare omgevingen als parkeergarages op eerder gestelde prioriteiten. Daarnaast van informatiesturing onderstreept in het RHC (2005): PiO, p.91-93. en uitgaansgebieden). Hiervoor moest gericht leidt IGP tot verbetering van de kwaliteit van visiedocument Politie in Ontwikkeling (PIO). 22 RHC (2005): PiO, p.94. actuele en betrouwbare informatie worden het politiewerk en van de samenwerking Hierin valt te lezen dat analyse van gegevens en ingewonnen, die na analyse kon worden door investeringen in kennis, kunde en informatie, het hart vormt van het strategische 23 RHC (2005): PiO, p.95. gebruikt om de sturing door leidinggevenden materie. Dat vereist een verandering in de en tactische besluitvormingsproces. Voor een 24 te ondersteunen. Verder stonden binnen het bedrijfscultuur omdat er veel meer aandacht politie die zich ontwikkelt tot kennisintensieve De ontwikkelingen binnen de politieorganisatie sluiten aan bij het concept Business Intelligence (BI), IGO-concept projectmatige opsporing en een moet ontstaan voor de operationele processen, uitvoeringsorganisatie, is informatiegestuurd een concept waar (ook) in andere sectoren naar buiten gerichte proactieve (in plaats van ook bij het management. Minder ad hoc en werken op basis van veredelde en geanalyseerde aandacht voor is. BI is gericht op het verzamelen en reactieve) houding centraal. Het management minder incidentoriëntatie maar proactief en informatie een belangrijke randvoorwaarde om analyseren van informatie over klanten (noden), stuurt hierbij de operationele diensten aan, te resultaatgericht sturen. IGP is een manier verantwoorde keuzes te kunnen maken.21 Dat beslissingsprocessen, concurrentie, markttoestand en algemene economische, technologische en beginnen op het verzamelen van informatie op van werken. Om de implementatie van dit geldt voor de opsporing, maar in toenemende culturele trends, teneinde beslissingsondersteunen- prioritaire aandachtsgebieden. Dus een omslag gedachtegoed te bereiken, is bewustwording mate ook voor politiezorg in de volle breedte. de informatie (intelligence) te verkrijgen. Voor van actief afwachtend, naar actief aansturend en adoptie van het gedachtegoed nodig. Ook Afstemming en samenwerking zijn daarbij van meerinformatie zie onder andere van Beek (2006), van het informatiegestuurde werken. substantiële investeringen op de lange termijn belang: “informatiegestuurde politiezorg brengt den Hamer e.a. (2005), Turban e.a. (2007). 16 Intelligencegestuurd politiewerk Intelligencegestuurd politiewerk 17
  • Hoofdstuk 2 IGP bij de Nederlandse politie: uitgangspunten IGP naar IGV? houding van de Nederlandse politie. Het geeft: verbanden tussen delicten en dadergroepen, op De ontwikkelingen gaan door. Het verbinden (inter)lokaal, (boven)regionaal en (inter)nationaal van de verschillende werkprocessen binnen 1) aan op welke wijze informatie de politie niveau, sneller en beter gelegd worden. de politie is op vele plaatsen uitgebreid met het stuurt, en structureel verbinden van die werkprocessen 2) de wijze waarop de politie op de Het Programma27 richt zich primair op verbetering met die van partners, zowel binnen als buiten informatieprocessen stuurt. van de samenhang en afstemming tussen de informatie- de overheid. Dit gebeurt veelal op basis van organisaties op regionaal en landelijk niveau.28 Recente- uitgewerkte integrale veiligheidsplannen De implementatie van het NIM is nu dan lijk is door het programma de architectuur van de op regionaal en lokaal niveau. Dat daarbij ook een strategisch speerpunt van de politie. informatieorganisatie in 2010 beschreven.29 Deze gebruik gemaakt kan worden van informatie Met de concernbrede implementatie van het architectuur biedt richtlijnen voor de implementatie 25 Versteegh (2005). afkomstig van nieuwe partners is evident: NIM, moet het intelligencegestuurd werken van het NIM in de korpsen.30 dat is nu juist de toegevoegde waarde van die bij de politie op landelijk niveau verder in 26 SBGI (2008). structurele samenwerking. Op basis van die praktijk worden gebracht. Het uitgangspunt Om het NIM te concretiseren is er een architectuur 27 ontwikkelingen kan worden verondersteld dat is dat door intelligencegestuurd te werken, ontwikkeld die korpsen behulpzaam is bij de implemen- Het programma is onderdeel van het IGP-concept steeds meer zal leiden tot een de politie de effectiviteit in de uitvoering van tatie van het NIM. De architectuur beschrijft de richting het Programma Versterking Aanpak Georganiseerde Misdaad (PVAGM). IGV-concept, waarbij intelligencegestuurde de operationele taken verbetert. en inrichting van de informatieorganisatie. Verder wordt veiligheidszorg garant staat voor een steeds ingezet op het hanteren van eenduidige terminologie, 28 Voor meer informatie zie het effectievere aanpak van de veiligheidsproble- Nu intelligencegestuurd werken een voorwaarde zodat dezelfde ontwikkelingen voor zover nodig overal Programmaplan Intelligence 2008: matiek.25 Multidisciplinaire samenwerking met en must is voor de politie, zullen korpsen die dezelfde naam, vorm en inhoud krijgen. De hoofddoel- sturing, informatieorganisatie, verschillende partners staat hierbij centraal. tot nu toe slechts aan ‘window-dressing’ hebben stelling is het ontwikkelen van de Nederlandse politie verbetering & innovatie van ter Mors & ten Brink. gedaan een krachtige inhaalslag moeten maken. naar één intelligencegestuurde organisatie. De doelen die Een afwachtende houding als ‘het waait wel het Programma intelligence in 2010 wil behalen zijn dat: 29 De architectuur beschrijft de richting en IGP IGV weer over’ wordt niet geaccepteerd nu de inrichting van de informatieorganisatie RHC het NIM model heeft geadopteerd. 1. Beslissers meer met en op intelligence sturen en zorgt er voor dat dezelfde ontwik- De vrijblijvendheid om intelligencegestuurd 2. Er sneller en beter verbanden worden gelegd tussen kelingen voor zover nodig overal dezelfde naam, vorm en inhoud krijgen. Om er voor te zorgen dat het politiewerk meer te gaan werken is er af; al op redelijk korte delicten, dadergroepen, incidenten en problemen intelligencegestuurd gaat verlopen, ontwikkelde termijn dient daadwerkelijke invulling te 3. Er betere kennis en informatie-uitwisseling 30 Programma Intelligence (2008). de Strategische BeleidsGroep Intelligence (SBGi) worden geven aan het concept IGP. Het op plaatsvindt binnen de politie en met partners. Architectuur en informatieorganisatie onder verantwoordelijkheid van de Raad van orde brengen van randvoorwaardelijke zaken in 2010: waterlijn. De Bilt: vtsPN. Hoofdcommissarissen (RHC) het Nationaal vergt veel tijd en energie. Het Programma Hiertoe is een doelen-inspanningennetwerk (DIN) 31 Doelstellingen worden vaak te vaag Intelligence Model (NIM).26 De vrijblijvendheid intelligence politie Nederland ondersteunt gemaakt waarbij de drie bovengenoemde doelen, en vrijblijvend geformuleerd als wensen, verdwijnt daarmee: politieregio’s moeten nu de komende jaren de implementatie van het in zeven SMARTdoelen31 zijn vertaald, die vervolgens intenties, of goede voornemens. serieus aan de slag met de invulling en concre- NIM in de politieregio’s. verplichten tot allerlei inspanningen van de regio- Om succesvol leiding te geven moet je tisering van het concept IGP. Regionaal, maar korpsen, KLPD, OM, openbaar bestuur, BOD-en, zoveel mogelijk SMARTdoelen stellen. ook in samenwerking met andere korpsen. et cetera. De SMARTdoelen zijn als volgt geformuleerd: SMART staat voor: Specifiek, Meetbaar, Acceptabel, Realistisch en Tijdgebonden. Programma intelligence politie Nederland • en samenhangend stelsel van stuurploegen E Een SMART-doelstelling is richtinggevend: Het doel van het Programma intelligence is dat: • eiligheidsproducten verschijnen volgens V het geeft aan wat men wil bereiken, het Programma intelligence intelligence-agenda stuurt het gedrag van medewerkers en de en het NIM De politie leert in de sturing en in de • en samenwerkend stelsel van informatie­ E leidinggevende. Bovendien wordt aangegeven welke resultaten wanneer uitvoering van het politiewerk concern- knooppunten moeten worden bereikt. Door een Het nationaal intelligence model (NIM) breed veel beter met intelligence te werken • GP is de manier van werken voor alle politiemensen I doelstelling SMART te formuleren is de geldt sinds 2008 als een richtinggevende en daarmee effectiever te worden. Door de • e politie innoveert en verbetert voort urend de D d kans groter dat het in de praktijk concernbrede visie op de informatiehuis- informatieorganisatie van de politie moeten intelligencegestuurde organisatie daadwerkelijk wordt uitgevoerd. 18 Intelligencegestuurd politiewerk Intelligencegestuurd politiewerk 19
  • Hoofdstuk 2 IGP bij de Nederlandse politie: uitgangspunten • e politie wisselt informatie en kennis uit D Op alle sturingsniveaus kan in beginsel Het NIM is een samenhangend stelsel van informatie- binnen de overheid strategisch (over beleidsvorming), tactisch knooppunten, stuurploegen en uitvoerende eenheden, • e politie wisselt informatie en kennis uit D (over capaciteit en aanpak) en operationeel functionerend binnen de kaders van het bevoegd gezag. buiten de overheid.32 (de daadwerkelijke uitvoering) worden Het informatiehuis bestaat uit een: gestuurd. Om vast te stellen waar de korpsen momenteel DIK: districtelijk informatieknooppunt staan is door alle regiokorpsen de Politie- Stuur- en weegploegen dat opereert op niveau 1 (lokaal) monitor intelligence ingevuld.33 Verder Stuurploegen vervullen een kernrol in het NIM. zijn er doelen gesteld die in 2010 behaald Deze ploegen stellen prioriteiten in zowel de moeten zijn.34 aanpak als de inzet van de politie. De stuur- RIK: regionaal informatieknooppunt ploegen functioneren onder het gezag van de dat opereert op niveau 2 (regionaal)37 bekende driehoek (volgens de wet: de burge- NIM: waakzaam tussen wijk en wereld35 meester en officier van justitie36. In de praktijk: 32 In deze paragraaf worden de uitgangspunten de korpschef, korpsbeheerder en hoofdofficier Zie voor de laatste stand van zaken NIK: nationaal informatieknooppunt betreffende het DIN, het virtueel kantoor van het NIM, zoals geadopteerd door de RHC, van justitie). Naast deze stuurploegen zijn er dat opereert op niveau 3 (nationaal)38 http://achternaam.politieacademie.politie. besproken. ook weegploegen. Deze weegploegen hebben nl/vk/rhcboards/os/opops/opopsintel/ als taak de zaken voor de stuurploegen voor te default.aspx. Niveaus van criminaliteit en openbare orde bereiden. Deze stuur- en weegploegen zijn Via de lijnen tussen de informatieknooppunten 33 verstoring gekoppeld aan de verschillende besturings- (DIK – RIK –NIK) vindt sturing op uitvoering van Hiervoor zijn de korpsen op de volgende Het NIM geeft aan op welke wijze de politie niveaus. Dit betekent grofweg dat: de driehoek de intelligence-agenda en informatiecoördinatie onderwerpen bevraagd: veiligheids- informatieproducten; sturing: gebruik zou moeten sturen met informatie. Het werkt op strategisch niveau; de stuurploegen plaats, zie figuur 2. De informatieknooppunten zijn van veiligheidsinformatieproducten; belangrijkste aspect van het model is daarmee werken op tactisch niveau; weegploegen verantwoordelijk voor de totstandkoming van veilig- processen: productie van veiligheids- het sturingsaspect; in essentie gaat het om werken op tactisch (tactiek van zaken) en heidsproducten en werken met gestandaardiseerde informatieproducten; structuur van de het tactisch sturen van de politie met en op operationeel niveau. producten en processen. Hiervoor hebben zij dan ook informatieorganisatie; cultuur van de informatie. Binnen het NIM worden drie bevoegdheden. Als het de verantwoordelijkheid van informatieorganisatie; informatiecultuur in het korps/district/team; leiderschap; sturingsniveaus onderscheiden: De wijze van inrichting van stuurploegen een regionaal informatieknooppunt is om een regionale mensen; middelen; resultaat. kan per regio verschillen. Het is bijvoorbeeld criminaliteitsbeeldanalyse te maken, dan heeft het ook Niveau 1: mogelijk dat de driehoek tevens de rol de bevoegdheid om een inwinplan te maken op basis 34 Voor meer informatie en een overzicht Lokale criminaliteit en ordeverstoring op wijk-, van de gestelde doelen, zie de eerder van stuurploeg vervult en daarmee zowel waarvan anderen verplicht zijn informatie te leveren. dan wel districtsniveau genoemde notitie ‘architectuur van strategisch als tactisch stuurt. De essentie is Dit geldt voor alle drie de niveaus. Op landelijk niveau de informatieorganisatie in 2010’. Niveau 2: dat gestuurd wordt óp en mét informatie. De is het Nationaal DreigingsBeeld (NDB) hier een goed Criminaliteit of verstoring van de openbare orde stuurploeg bepaalt de intelligence-agenda en voorbeeld van. 35 Voor meer informatie zie de notitie de over de grenzen van het district heen, waarbij stuurt daarmee het informatieknooppunt aan. Strategische Beleidsgroep Intelligence soms de inzet van bijzondere teams of eenheden (2008). Waakzaam tussen wijk en wereld: nodig is Nationaal Intelligence Model. De inhoud van deze paragraaf is gebaseerd op Niveau 3: deze notitie. Zware georganiseerde criminaliteit of openbare ordeproblematiek op nationaal en internationaal 36 Artikel 12 en 13 Politiewet. niveau waarbij de inzet van speciale diensten of eenheden nodig is 37 KorpsInformatieKnooppunt (KIK) voor het KLPD. 38 Het NIK is ondergebracht bij de dienst IPOL van het KLPD. 20 Intelligencegestuurd politiewerk Intelligencegestuurd politiewerk 21
  • Hoofdstuk 2 IGP bij de Nederlandse politie: uitgangspunten Figuur 2: Nationaal Intelligence Model eenheid zonder stuurploeg. Er is geen stuurploeg bepaalde problemen aan te pakken leidt soms zonder informatieknooppunt. onvermijdelijk tot zaken. De stuurploeg Sturen Voorbereiden Uitvoeren Producten prioriteert. Bij deze rolverdeling blijven de gezagsrollen DDB zoals ze zijn. In onderstaande tabel staat de Weegploegen Handhaven Noodhulp Opsporen Lokaal Stuurploeg (RDB-bouwsteen) Lokale DIK onderzoeksvoorstellen samenstelling van de stuurploeg op de drie De daadwerkelijke voorbereiding en uitwerking stuurploeg Afloop- & niveaus. Omdat het gaat om beslissingen over van zaken is in handen van weegploegen. eindberichten de inzet van de politie in de eigen organisatie, De weegploegen werken op zaaksniveau. Voor de opsporing zal een weegploeg bestaan Veiligh. info is de politiechef voorzitter van de stuurploeg. De informatiecoördinator neemt als adviserend uit politie en het OM. lid deel, die zorgt dat tijdig de juiste veilig- heidsproducten beschikbaar zijn. Besluitvorming Regionaal RDB (NDB-bouwsteen) De stuurploegen zijn probleemgericht. Besluitvorming vindt éénmaal op één niveau Handhaven Noodhulp Opsporen Stuurploeg CBA+ & voorstellen Regionale RIK Afloop- & Dit neemt echter niet weg dat zaken soms plaats. Besluitvorming binnen een DIK wordt stuurploeg eindberichten het onderwerp van gesprek zijn: de keuze om niet overgedaan door een RIK. Het hogere Overzicht plankzaken Veiligh. info Tabel 1: Samenstelling stuurploegen Nationaal NDB & int.agenda Lid: Niveau 1 Niveau 2 Niveau 3 Handhaven Noodhulp Opsporen Stuurploeg CBA+ & voorstellen Landelijke NIK Tactische monitor stuurploeg Politie(chef) Districts, -divisiechef, Korpsleiding Vertegenwoordiger Afloop- & eindberichten lokale leiding RHC Openbaar Ministerie Gebiedsofficier Parketleiding Vertegenwoordiger college van PG’s De horizontale lijn in het NIM (sturen, voorbe- stuurploegen in beginsel alle politieprocessen Openbaar Bestuur (Vertegenwoordigend) Korpsbeheerder of Vertegenwoordiger reiden, uitvoeren) is IGP. De verticale lijn is de aansturen, te weten: toezicht & handhaving, burgemeester vertegenwoordigend korpsbeheerders- coördinatie. Langs de NIK-RIK-DIK-lijn lopen opsporing, noodhulp en intake & service. burgemeester beraad vanuit de bevoegde autoriteit de gerichte Daarnaast is door deze samenstelling de stuur- informatievragen en de opdrachten die om ploeg in staat om voor de maatschappelijke Informatiecoördinator Lokaal of districts Regionaal informatie- Nationaal informatie- inzet van de politie vragen. Deze lijn dient alle problemen die het hoofd moeten worden informatiecoördinator coördinator coördinator inzet van de politie, niet alleen de informatie- geboden het strafrechtelijk en bestuurlijk coördinatie bij bijzondere incidenten. instrumentarium complementair in te zetten. Beslissingen neemt de stuurploeg met gestan- Stuurploegen: beslissen over de prioritering daardiseerde en stapelbare veiligheidsproducten, in de inzet van de politie die worden gegenereerd door de informatie- Opmerking bij tabel 1: in de discussie tussen politie en OM over het NIM is de samenstelling van de stuurploegen De stuurploeg bestaat uit vertegenwoordigers knooppunten. De sturing van het informatie- een onderwerp waarvan het OM vooralsnog afstand neemt. De samenstelling van de stuurploegen in de tabel van de politie, het OM en openbaar bestuur. proces én het tactische vervolg is daarmee in is dan ook de samenstelling zoals de politie deze het liefste zou zien. Of het ook echt zo gaat worden moet Deze integrale samenstelling is nodig omdat handen van de stuurploeg. Er is geen tactische nog blijken. 22 Intelligencegestuurd politiewerk Intelligencegestuurd politiewerk 23
  • Hoofdstuk 2 IGP bij de Nederlandse politie: uitgangspunten besluitvormingsniveau kan wel invloed hebben regionale informatieknooppunt het regionale Is IGP bekend op alle niveaus? niet nieuw zijn. Briefing, projectvoorbereiding op het lagere niveau. Voor de sturing op het patroon herkent en meldt. Hij mag er op In de gesprekken die zijn gevoerd in de korpsen, en analyse gebeuren al in wisselende mate. informatieproces geldt hetzelfde. vertrouwen dat het nationale informatieknoop- blijkt het concept IGP op strategisch en tactisch Wat wél nieuw is, is het feit, dat deze elemen- punt dit nationaal en internationaal doet. niveau wel bekend. Op operationeel niveau ten vernieuwd zijn of aangepast, op elkaar Domein daarentegen blijkt dat minder het geval te afgestemd moeten worden en in samenhang Elke stuurploeg, elk informatieknooppunt Tot slot zijn. Vaak blijkt dat IGP nog niet goed is gebracht, om daarmee de gewenste actiege- heeft een nadrukkelijk afgebakend domein. Het is goed te beseffen dat het NIM, net als IGP, doorgedrongen op de werkvloer en dat men in richte sturing mogelijk te maken. In opleiding Op dit domein wordt gestuurd met vastgestelde volop in ontwikkeling is. Op basis van de beperkte mate de meerwaarde van deze manier en training dient hier aandacht voor te zijn. veiligheidsproducten. Het nationale informatie- ervaring die de komende jaren met het NIM van werken ziet. Wanneer bijvoorbeeld aan De start van IGP zal liggen bij de (verdere) knooppunt heeft als geografisch domein de wordt opgedaan, wordt het model verder wijkagenten wordt gevraagd voorbeelden te ontwikkeling van de eerste drie IGP-producten: regio-overschrijdende problemen. De regionale aangescherpt en ingevuld. Het eerder genoem- noemen van de manier waarop zij intelligence- inrichting van de informatieorganisatie, het informatieknooppunten hebben als geografisch de Programma intelligence is hiervoor verant- gestuurd werken, kunnen zij de vraag zelden sturingsmodel en briefing – debriefing. De domein de districtsoverschrijdende problemen. woordelijk. Voor dit boek wordt het NIM zoals beantwoorden. Terwijl als er vragen komen andere IGP-producten, zijnde de restinformatie, Het DIK de lokale problemen. Op het gebied het nu in gebruik is als uitgangspunt genomen over hun werk, het delen van informatie met projectvoorbereiding en analyseproducten van criminaliteitsbestrijding heeft het DIK en verder niet ter discussie gesteld. Het is niet collega’s of de samenwerking met andere zullen daar waar mogelijk ingepast worden. van een divisie georganiseerde criminaliteit de vraag of de politie met het model gaat afdelingen, er wel een antwoord is. Doordat Binnen alle korpsen vindt momenteel een alsfunctioneel domein de regionaal georgani- werken, dat staat vast. Het gaat om de vraag het concept IGP nog onvoldoende leeft op landelijke toetsing plaats van deze producten. seerde criminaliteit. Er vallen geen zaken hoe de Nederlandse politie invulling gaat geven de werkvloer is er onduidelijkheid over de tussen wal en schip. aan het model. invulling ervan. Het IGP besef is niet overal aanwezig. Hier ligt voor (korpsen en) de Vier IGP voorbeelden uit de De landelijke stuurploeg stelt op basis van het Politieacademie een taak. regiokorpsen NDB de intelligence-agenda vast. Het nationale Bekendheid IGP binnen de Daarbij is het de vraag of ‘de werkvloer’ informatieknooppunt stelt op basis hiervan korpsen überhaupt op de hoogte moet zijn van alle Ter afsluiting van dit hoofdstuk worden vier informatiestrategieën en inwinplannen op. ins en outs van IGP. Het is vooral belangrijk voorbeelden genoemd van ontwikkelingen op Deze worden verplicht uitgevoerd door alle Voor geen enkel politiekorps in Nederland is dat zij beseffen dat hun informatie een het gebied van IGP vanuit de korpsen. Het laat korpsen. In ieder korps kan dit leiden tot de term IGP nieuw. Zoals reeds genoemd aan belangrijke bijdrage kan leveren aan de zien hoe de korpsen op eigen wijze invulling regionale inwinplannen van het RIK. De DIK-en het begin van dit hoofdstuk, is het begrip vanaf resultaten van het politiewerk en dat zij weten geven aan het concept IGP. zijn dan weer verplicht dit uit te voeren. de jaren negentig ‘in omloop’ en houden de wat van hen verwacht wordt. Hierbij gaat het regiokorpsen zich in min of meerdere mate om gerichte (aan)sturing van mensen. Op De landelijke stuurploeg stuurt de boven- met IGP bezig. Ieder politiekorps kent hier dergelijke belangrijke IGP thema’s wordt in Regio Utrecht: sturingsmodel regionale rechercheteams aan. Dit gebeurt overigens wel een duidelijke eigen ontwikkeling het volgende hoofdstuk ingegaan. In Utrecht is het Utrechts Informatiegericht met de veiligheidsinformatie die beschikbaar in. De verschillen tussen de regiokorpsen zijn SturingsModel ontwikkeld.39 Dit model geeft is bij het nationale informatieknooppunt. groot. Daar waar het ene korps sinds jaren actief Nieuw en anders? vorm aan het proces van kiezen en monitoren Het nationale informatieknooppunt gaat betrokken is en heeft deelgenomen aan pilots Is dit nu allemaal zo nieuw en anders? Enerzijds van het uitvoerend werk. Voor wijken en daarmee voortdurend monitoren op boven- waarin hun korps diende als proeftuin (onder niet, maar anderzijds toch ook weer wel. de districten wordt de trechter met keuze- regionale problematiek én signaleert actief andere Haaglanden en Twente), heeft het Enerzijds geldt, dat bij eenvoudige problemen momenten van het UISM gehanteerd. wat er aan de hand is. Dit gebeurt op de andere korps tot nu toe alleen een beleidsnotitie in overzichtelijke situaties dezelfde sturings- Na de gemaakte keuzes voor het werk wordt thema’s uit de intelligence-agenda die door voortgebracht. Op papier ziet het er dan goed principes als vanzelfsprekend worden toege- vastgesteld of deze uitvoerbaar zijn binnen het bevoegde gezag zijn vastgesteld. uit, maar in de praktijk is het concept niet door- past. Maar anderzijds geldt ook, dat zowel de middellange en korte termijn mogelijkheden Domeinafbakening: niet iedere rechercheur gedrongen en wordt er nauwelijks intelligence- de externe omgeving als de interne politie- in het rooster. Zie figuur 3 op pagina 26. gaat na een woninginbraak uitzoeken of deze gestuurd gewerkt. Tot nu toe wisselde het organisatie veel complexer en grootschaliger inbraak deel uitmaakt van een regionale of geloof in en draagvlak voor de daadwerkelijke zijn geworden. Daarnaast is het zo, dat landelijke serie. Hij mag verwachten dat zijn werking van het concept IGP per korps. verschillende elementen van IGP op zichzelf 39 Zie ook rapportage van Lassche & Bataille (2008), p.11. 24 Intelligencegestuurd politiewerk Intelligencegestuurd politiewerk 25
  • Hoofdstuk 2 IGP bij de Nederlandse politie: uitgangspunten Figuur 3: Het Utrechts Informatiegericht SturingsModel Regio Hollands-Midden: informatie benutting en sturing Uit een interview: U is ‘M Politieregio Hollands-Midden zet in op het beter “UISM werkt goed in de praktijk, het ene district is verder dan het andere. KIEZEN EN MONITOREN benutten van informatie. Van de 100% waarneming Het 10-uursmoment is inmiddels een komt momenteel naar schatting slechts 30% in bekend fenomeen bij een ieder in de Keuzeverantwoording Scope Moment de politiesystemen terecht. Binnen de politieregio regio Utrecht. Op dit 10-uursmoment Strategie en beleid zijn vier ‘pijlers’ ontwikkeld om het probleem van is er tijd om even ‘een foto te maken informatieverlies aan te pakken. binnen de film’”. Districtchef Regionaal “De district informatie coördinator KWARTAAL 1) Real-time waarneming. Dit levert meer en bredere operationeel overleg (DIC), een HBO-er, stuurt op informatie informatie op. Politiemedewerkers kunnen een apart binnen het district. Door deze DIC nummer bellen om informatie direct door te geven. worden sturing en uitvoering met District 2) Omzeilen van databanken. De informatie die wordt elkaar verbonden. De infodesk is het MAAND operationeel overleg informatieknooppunt geworden: verzameld zou ongestructureerd moeten worden zij zijn verantwoordelijk voor het vastgelegd in (bijvoorbeeld) het BRAINS systeem dat gegevensbeheer op districtniveau, Wijk in Hollands Midden is ontwikkeld. Dit wordt niet door zij interpreteren de gegevens en WEEK operationeel overleg de politieagenten zelf gedaan, maar door andere verbinden er acties aan. Zij zijn degene medewerkers. Goed registreren vraagt namelijk om die criminaliteitsinformatie koppelen aan persoonsgebonden informatie, andere competenties dan die een diender nodig heeft. Wijkchef DAG bijvoorbeeld inbraken stijgen en 10-uursmoment Daarom is er een zogenaamde front- en back-office in meneer X is net vrij. Belangrijk is dan voorbereiding. De politiecollega op straat belt met het ook te sturen op de info-kant en Operatie back-office als hij de ‘neiging’ heeft te gaan schrijven. zorgen dat er een werkopdracht mee Door ‘live’ in contact met deze dienst te staan, geeft gaat: ‘zorg dat je meneer X in beeld krijgt, dat is een onderdeel van het hij zijn waarnemingen real-time door. Voordeel hiervan schakeltje’. Als DIC moet je dergelijke De regio Utrecht kent de gebiedsniveaus wijk, kiezen en wegen gecombineerd in het district is dat de collega ook verder bevraagd kan worden op inzichten in de briefings meegeven”. district en regio. Het proces op deze niveaus is operationeel overleg. Op regioniveau is naast aanvullende informatie. Maar ook kan er nieuwe het wegen, kiezen en monitoren van het de stuurploeg een aparte weegploeg actief. informatie gedeeld worden aan de hand van actuele De leidinggevenden moeten dit oppakken en de operatie sturen uitvoerend werk, en verloopt op hoofdlijnen of historische gebeurtenissen. Bijvoorbeeld als de door werkopdrachten uit te zetten. identiek. Met de invoering is sturing meer tijdgebonden, back-office meldt dat er op de plaats waar de collega De DIC kan de leidinggevende niet het vergt een andere scope dan tot nu toe. staat, diverse woninginbraken hebben plaatsgevonden. ‘verplichten’ dit te doen, leidinggeven- Om het proces op de verschillende gebieds- Alles wat zich boven ‘de operatie’ bevindt, De betreffende collega kan met deze informatie als den doen dit naar eigen inzicht. niveaus te structureren en een verbinding moet een directe meerwaarde hebben voor het ware zijn waarnemingen weer ‘verscherpen’. te maken tussen strategische keuzes en de het resultaat. Het principe is dat er een dag 3) De derde pijler is het verbreden van de technische uitvoering in de operatie is een trechtermodel (c.q. week of maand) wordt teruggekeken, mogelijkheden om gegevens met elkaar te koppelen. voor keuzemomenten ontworpen. Het trechter- en een dag (c.q. week, maand) vooruit wordt 4) De laatste pijler heeft te maken met het integraal model bevat de volgende momenten: gekeken. Het gaat om (1) overzicht en inzicht ontsluiten van de informatie. Denk bijvoorbeeld het 10-uursmoment; het wijk operationeel maar ook de (2) aanzet tot actie / keuzes. aan recherche op open bronnen. De regio Hollands- overleg; het districtelijk operationeel overleg; Kiezen en monitoren vormen een cyclisch Midden heeft internetsurveillanten in dienst die zich en het regionaal overleg. Deze overleggen proces. Op dagniveau is het meeste resultaat richten op informatie uit open bronnen.40 verschillen onder andere in scope van de keuze merkbaar. Het week- en maandniveau zijn in van de dag, week, maand, trimester. die zin minder van direct belang voor de In 2009 worden pilots gedraaid. Het streven is dat deze Verder wordt op wijkniveau gewogen tijdens uitvoering, met name de sturing en richting manier van werken medio 2010 korpsbreed wordt de casescreening. Op districtsniveau wordt moeten van deze niveaus komen. uitgerold. 40 Voor meer informatie, zie Maas (2008). 26 Intelligencegestuurd politiewerk Intelligencegestuurd politiewerk 27
  • Hoofdstuk 2 IGP bij de Nederlandse politie: uitgangspunten Regionaal VeiligheidsOverleg (RVO) Regio Rotterdam-Rijnmond: teit een piek bereikt. Met dit instrument wordt een Wat sturing betreft het is het Regionaal analyse en producten vertaalslag naar de komende maanden “Op deze manier snijd je bepaalde Veiligheidsoverleg (RVO) van Hollands- In Rotterdam-Rijnmond worden verschillende c.q. ‘de toekomst’ gemaakt. Op basis van die informatie pieken eruit. Tegelijkertijd doe je op deze manier ook aan capaciteits- Midden noemenswaardig. Monitoring ‘producten’ gemaakt die helpen vooruit te worden werkopdrachten meegegeven en gerichte acties planning. Een ander voorbeeld is een staat in het RVO centraal. Het overleg kijken en preventief maatregelen te nemen. Zo uitgevoerd. Bijvoorbeeld, een maand voor de piek van onlangs gehouden overvallenbijeen- vindt éénmaal per maand plaats. worden er bijvoorbeeld een trendanalyse, een fietsendiefstallen worden er folders uitgedeeld bij komst voor het korps. In de maand Hierbij zijn 20 á 25 personen aanwezig, jaarkalender en een actualiteitsscan gemaakt. fietsenstallingen om mensen hierop attent te maken. september is deze georganiseerd om waaronder de (plv) korpschef als voorzitter, de piek in oktober aan te kondigen en collega’s hierover te informeren. de vier districtchefs, teamchefs en externe Trendanalyse Actualiteitsscan Het blijkt dat dergelijke acties goed personen. Het RVO wordt strak geleid, Dit is een scan van opvallende ontwikkelingen in Voor dit document worden gerichte thema’s ingebracht. werken” (interview). begint stipt om negen uur en duurt tot veiligheid en criminaliteit in de regio Rotterdam- Het operationeel sturingsoverleg komt hiervoor twee elf uur. Tijdens dit overleg presenteren Rijnmond. De Trendanalyse kijkt naar nieuwe of keer per week bij elkaar. Het is een scan die ‘even snel’ alle vier de districtschefs de veiligheids- afwijkende trends en zoekt naar kansen voor het in elkaar wordt gezet (niet op basis van uitgebreide situatie van hun district aan de teamleden. korps om de criminaliteit en onveiligheid op een analyses). Thema’s zijn bijvoorbeeld vrouwen uit het Conclusie en aanbevelingen Het verhaal wordt ondersteund met nog effectievere wijze aan te pakken. Op een voormalige Oostblok, autodiefstallen, woninginbraken, actualiteitsscan nepagenten grafieken, kaarten of andere beelden. zestal thema’s wordt gekeken wat de komende geweld tegen homo’s. In onderstaand kader een Geconcludeerd kan worden dat er een stijgende lijn in het aantal incidenten De volgende onderwerpen worden in tijd verwacht kan worden, bijvoorbeeld op het illustratie van de conclusies en aanbevelingen die is waar te nemen en dat met name het ieder geval betrokken bij de voorbereiding. gebied van jeugdproblematiek of drugsover- werden gedaan naar aanleiding van een actualiteitsscan aantal aangiften in januari en februari Geweld, woninginbraken, bedrijfsinbraken, last.41 Om deze analyse in kaart te brengen naar nepagenten. 2008 opmerkelijk hoog is. Het is overvallen & straatroof, jeugdoverlast, wordt er breed in (open) bronnen gezocht en een regionaal probleem en geen veelplegers, radicalisering, bijzondere lokale worden er interviews gehouden. Uit al die districtelijk probleem. Aanbevolen wordt om de krachten te thema’s, spraakmakende gebeurtenissen informatie komen dan opvallende trends naar Bovenregionale recherche: gezamenlijke sturing bundelen en de voorlichting aan de en prestatieafspraken. De districtchefs en voren, bijvoorbeeld een toename wat betreft De bovenregionale rechercheteams (BRT) bestrijden potentiële slachtoffers c.q. toeristen korpsleiding bereiden onafhankelijk van skimming door Midden- en Oost-Europeanen. sinds 2004 ernstige vormen van criminaliteit die de die de stad bezoeken uit te breiden elkaar een presentatie c.q. de (kritische) Op basis hiervan wordt een inschatting gemaakt grenzen van een politieregio te boven gaan. Het gaat naar meerdere districten. vragen voor. De vragen die gesteld worden wat deze mensen gaan doen en daarop wordt dan om rondtrekkende roofgroepen die inbreken in • anpassing van de door Centrum A hebben betrekking op een aantal onder- geanticipeerd. Dit kan zijn door een agent in de woningen en bedrijven, auto’s stelen of overvallen gebruikte flyer werpen, die stelselmatig worden bekeken. wijk in te zetten waar problemen worden plegen, oplichters en internetcriminelen. In 2003 werd • et gebruikte Engels dient verbeterd H Indien nodig wordt bij het RVO het ‘name verwacht. Het ontwikkelen van de IGP producten door de ministers van BZK en Justitie besloten tot het te worden (het komt niet professio- and shame’ principe toegepast. Dit ‘dwingt’ is een zoektocht, maar er volgen wel veel oprichten van deze rechercheteams. Het zijn samen- neel over als het taalgebruik niet districtschefs ertoe goed zicht te hebben positieve reacties. Binnen Rotterdam zijn nu vijf werkingsverbanden tussen (twee of meer) aangrenzende correct is) • uidelijker laten zien dat de flyer D op de incidenten in het district en de à zes strategisch analisten werkzaam, waarvan regio’s, waarbij opsporingsteams van politiemensen van de Politie Rotterdam-Rijnmond gekozen aanpak ervan, maar ook op de ongeveer de helft op universitair niveau. worden gevormd. De betrokken regio’s hebben hiertoe afkomstig is door dit prominent informatieorganisatie om de goede 1% van hun capaciteit ter beschikking gesteld. bovenaan de flyer te vermelden informatieproducten te leveren. Jaarkalender • erspreiding niet alleen in het V De input voor de jaarkalender komt uit de Hieraan lag de constatering ten grondslag, dat er centrum maar ook op Rotterdam Airport en de Cruiseterminal gegevens van de aangiften en heeft als doel een onvoldoende capaciteit werd ingezet voor de opsporing (eventueel benaderen van beeld te laten zien wanneer bepaalde criminali- van vormen van zogenaamde middencriminaliteit cruisemaatschappijen) waarbij de daders verspreid over het land her en der • ellicht is het mogelijk ook W strafbare feiten pleegden. De bovenregionale recherche touroperators en busbedrijven te 41 In de trendanalyse van 2008 waren de thema’s: benaderen in het kader van probleemwijken, instroom van Midden- en (BR) is dan ook specifiek opgericht om middencriminali- preventie en voorlichting. Zij Oost-Europeanen, digitalisering, drugs, teit in een bovenregionale verschijningsvorm aan te vervoeren de toeristen die een jeugd en de Rotterdamse haven en binnenvaart. pakken. Ter bestrijding van de zogenaamde horizontale ‘dagje Rotterdam doen’. 28 Intelligencegestuurd politiewerk Intelligencegestuurd politiewerk 29
  • Hoofdstuk 2 IGP bij de Nederlandse politie: uitgangspunten fraude werden bovendien de interregionale fraude- teams (IFT’s) en de interregionale milieuteams (IMT’s) bij de BR ondergebracht. Om te waarborgen dat de opsporingscapaciteit van de BR daadwerkelijk voor bovenregionale middencriminali- teit wordt ingezet is de besluitvorming rond toewijzing van onderzoeken neergelegd bij het bovenregionale recherche overleg (BRO). Het BRO bestaat uit twee Hoofdofficieren van Justitie, twee Korpschefs en twee Korpsbeheerders (burgemeesters). In 2007 kregen de BRO’s vanuit de korpsen 136 voorste llen voor een onderzoek. Leidend voor de besluitvor- ming van het BRO is een aantal criteria waaraan een onderzoek dient te voldoen, wil het aan de BR worden toegewezen. Aan het BRO is de sturende rol bij uitstek toebedeeld als het gaat om beoordelen, prioriteren en toewijzen van onderzoeken aan de BR.42 Dit voorbeeld illustreert de manier waarop landelijke sturing concreet vorm krijgt. De samenwerking tussen openbaar bestuur, OM en politie zorgt voor sturing op het politiewerk. Die sturing geschiedt op basis van gezamenlijke beoordeling, prioritering en toewijzing. Nadat de zaak is gedraaid pakt het OM het verder op en zorgt dat verdachten worden veroordeeld. 42 Voor meer informatie zie: Politie en Openbaar Ministerie (2008). 30 Intelligencegestuurd politiewerk Intelligencegestuurd politiewerk 31
  • Hoofdstuk 3 Hoe IGP vorm te geven? Sturing In dit, en de volgende hoofdstukken wordt de invulling van het concept IGP besproken. Achtereenvolgens wordt op de kernbegrippen tijdig en adequaat wordt aangestuurd Sturing staat in hoofdstuk 3 centraal. Specifiek worden sturing op informatie en met ingegaan, ze worden in aparte hoofdstukken om doeltreffende maatregelen te nemen. intelligence, leiderschap, politiecultuur en verticale sturing besproken. Maar eerst uitgewerkt en toegelicht. Sturing in hoofdstuk De informatie over het effect van die maat- aandacht voor de kernbegrippen van IGP. 3, informatie verzamelen in hoofdstuk 4, regelen of inzet wordt ook weer verzameld, het analyseren en het delen van informatie waarmee de doelen en acties doorlopend in hoofdstuk 5, de resultaatgerichte actie en worden bijgesteld. Zo vindt een continu proces Kernbegrippen IGP Michels & Van Wijk (2008) zijn van hoe nu verder in hoofdstuk 6. van sturing plaats, gericht op het behalen van mening dat er “iets raars aan de hand de gewenste resultaten. Het gebruik van Het cyclische proces van IGP is continu in beweging. is met IGP. Iedereen heeft het erover! informatie voor sturing is cruciaal voor het Intelligencegestuurd politiewerk bevat vier kerncom- Programma’s, processen, schema’s, de politiewerk. wanden vol. Veel gepraat en vergader, Sturing ponenten: sturing, informatie, analyse & delen en actie/ de handen vol. Uiteraard is dit goed. resultaat. Het gaat om het verzamelen van actuele Sturing vindt plaat op strategisch, tactisch en Toch is er ook een gevaar. IGP is een en betrouwbare informatie op van tevoren gestelde manier van denken, een visie. De brug operationeel niveau, zowel binnen het team prioriteiten. De geanalyseerde informatie wordt gedeeld tussen de visie en het doen moet nog Gebruiken: Informatie of district en de regio als (inter)nationaal. Intelligence en dient vervolgens als input voor de resultaatgerichte geslagen worden. De eerste voorzich- actie verzamelen Op het strategische beleidsniveau worden sturing. Dit betekent dat het op orde hebben van de tige stappen zijn gezet, maar er moet beslissingen genomen die gelden voor een toch vooral ook nog veel gebeuren. informatiehuishouding en gerichte sturing op informatie langere periode, meestal één tot vijf jaar. Het moet gaan werken”. én resultaat de centrale thema’s zijn. Dat klinkt relatief Strategische sturing heeft te maken met eenvoudig, maar inmiddels blijkt dat dit niet het geval is. Verder benadrukken Michels & van Analyse & delen het stellen van beleidsprioriteiten en het Want waar te beginnen? Hoe ziet de invulling er in de Wijk: “nu moeten we aan de andere formuleren van een strategie. praktijk uit? Wie is verantwoordelijk? Tijdens de gesprek- kant niet denken dat een systeem, een krachtige projectmatige besturing, ken die de auteurs van dit boek met mensen in het alles zal regelen. Wie dat denkt zal Sturing Op het tactische besturingsniveau worden politieveld hebben gevoerd blijkt dat iedereen op zijn / van een koude en bureaucratische de beleidsvoornemens van het strategisch haar eigen manier bezig is het concept IGP invulling te kermis thuiskomen. Talmen en niveau vertaald naar een korte termijn aanpak. geven; vaak gebeurt dit regiogebonden. Het maken van nalatigheid in een onzekere situatie Sturen op informatie en met intelligence Hier wordt nader uitgewerkt welke problemen de vertaalslag valt niet mee, al helemaal niet omdat IGP is veel ernstiger dan een beoordelings- In figuur 4 is er vanaf sturing een pijl getekend in welke periode worden opgepakt. De fout bij het nemen van een besluit volop in ontwikkeling is. In het volgende figuur 4 worden naar informatie verzameling én naar resultaat- tactische sturing kiest welke concrete zaken om snel tot handelen over te gaan. de kernbegrippen IGP van de doctrine weergegeven. Weloverwogen risico nemen, dat gerichte actie. Hiermee wordt bedoeld dat door wie, wanneer en op welke wijze worden onverhoopt toch kan leiden tot gestuurd wordt óp informatie (het verzamelen aangepakt. Hier worden de tactische aanpak Figuur 4: Kernbegrippen IGP mislukkingen, hoort er bij. Beter van informatie) en mét intelligence (de en een mix van preventieve en repressieve snel fout dan nooit goed”. resultaatgerichte actie). Door sturen op maatregelen bepaald voor iedere specifieke Sturing informatie en met intelligence, ontstaat zaak. Op het operationele besturingsniveau Intelligencegestuurd politiewerk. vindt de dagelijkse aansturing van het werk Sturen op informatie betekent vooral het plaats. gericht informatie verzamelen om een Gebruiken: Intelligence Informatie actie verzamelen compleet en helder totaalbeeld te krijgen. Op elk organisatieniveau zijn de drie genoemde Een beeld van de heersende problematiek, besturingsniveaus aanwezig. De aanpak van maar ook van mogelijke ontwikkelingen. criminaliteit wordt op de diverse besturings- Sturen met intelligence houdt in, dat met de niveaus besproken. Twee voorbeelden hiervan Analyse & delen informatie en kennis de interne organisatie zijn in het volgende kader gegeven. 32 Intelligencegestuurd politiewerk Intelligencegestuurd politiewerk 33
  • Hoofdstuk 3 Hoe IGP vorm te geven? Sturing Strategisch: de veiligheid in het publieke Sturing geeft het informatieproces richting. Voor een juiste verdeling van taken, verantwoordelijk- domein moet omhoog. Daarvoor wordt De beschikbare capaciteit van de informatie- heden en bevoegdheden worden probleemeigenaren • hefs zijn bezig met de veiligheid C prioriteit gegeven aan de aanpak van afdelingen wordt geïnstrueerd en toegerust aangewezen. Een probleemeigenaar is verantwoordelijk (en niet met beheer) overvallen, tasjesroof en jeugdoverlast. om precies die informatie te verkrijgen die voor de resultaatgerichte aanpak van het aan hem of • ij geven medewerkers werk­ Z De komende drie jaar is dit een speerpunt. nodig is om de meest urgente en bedreigende haar toegewezen probleem. Voor alle speerpunten van opdrachten mee voor een gerichte Het aantal meldingen en aangiften hiervan vraagstukken van criminaliteit en onveiligheid de organisatie (die op strategisch niveau zijn bepaald) surveillance • oorafgaand aan de dienst vindt V moet met 25% afnemen. het hoofd te kunnen bieden. Een belangrijk wordt een probleemeigenaar benoemd. Probleem- een professionele briefing plaats aspect van sturing is leiderschap. eigenaren komen voor op elk organisatieniveau, • eidinggevenden dragen zorg voor L Tactisch: benoemt op welke manier jeugd- het is een rol (en geen functie) die iemand vervult. het werken volgens landelijke overlast kan worden voorkomen en / of Zo kan bijvoorbeeld een teamchef verantwoordelijk standaarden aangepakt, bv door de jeugdgroepen in Leiderschap en politiecultuur zijn voor de aanpak van jeugdoverlast in een wijk, • nformatie verzamelen is de I kernactiviteit beeld te brengen en een gezamenlijke IGP is de manier waarop de politie op een het hoofd opsporing van een district voor het terug- • nformatie veredelen tot kennis I aanpak van politie en gemeente voor te professionele wijze informatie verzamelt en dringen van het aantal straatroven in het district en en intelligence stellen om de overlast te beperken. veredelt. Aansturing dient op basis van deze het hoofd van de regionale recherche voor de aanpak • tructureel monitoren van de S informatie te gebeuren. Dit geldt voor de van criminele groeperingen in de regio. veiligheidssituatie buiten Operationeel: de daadwerkelijke aansturing hoofdprocessen opsporing, noodhulp, toezicht (naast ad hoc) • e leiding prioriteert de D van politiemensen om zicht te krijgen op de & handhaving. Maar ook in het kader van IGP is van iedereen, het heeft te maken met de kern van aandachtsgebieden jeugdgroepen in de wijk, contact met de preventie, tegenhouden, en andere processen het politiewerk. Het accent van leidinggeven komt • ermanente analyse van informatie P jeugd te leggen en interventies te doen heeft deze manier van werken meerwaarde. minder op beleid en beheer te liggen en meer op de en kennis (en niet ‘per toeval’ zodat de jeugdoverlast wordt beperkt. Zonder sturing op basis van gedegen informa- operationele werkzaamheden en de daarmee te behalen patronen ontdekken) • erichte sturing op basis van G tie, ontstaat er een ineffectieve en inefficiënte resultaten. Elkaar aanspreken op resultaten en het leren informatie (en niet door de politie. Het is belangrijk te beseffen dat IGP niet van elkaar, moeten als belangrijke aspecten van deze waan van de dag) Een ander voorbeeld: een reorganisatie van de structuur is; IGP moet nieuwe leiderschapsstijl worden gezien. In welke zin • eidinggevenden moeten L gezien worden als dé manier van werken van verandert IGP het werk van leidinggevenden? In het leiders zijn. de Nederlandse politie. kader hiernaast worden de veranderingen opgesomd. Strategisch: De aanpak van woninginbraak heeft een hoge prioriteit. Daling van het Ratcliffe is van mening dat het succes van IGP Daar waar nodig zal er extra aandacht moeten zijn aantal woninginbraken met 20% binnen (pas) bij het volgende cohort leidinggevenden voor opleidingen op het gebied van leiderschapsvaardig- twee jaar is gewenst. zal liggen, “working alongside analysts within heden. Ook in de opleidingen aan de Politieacademie the decision-making sphere. […] One of the zal expliciet aandacht moeten worden besteed aan IGP. Tactisch: Elke woninginbraak met dader- significant changes to policing has been the Dit geldt vooral in de opleidingen aangaande leider- indicatie moet uitgebreid worden influx of middle management with some schap (SLL, TLL(r) en OLL(r)). onderzocht. Tevens burgers attenderen degree of tertiary education. From this may op (bedrijven die zijn gecertificeerd voor) flow a greater appreciation for research. This IGP is geen project, maar een proces van verandering. het politiekeurmerk veilig wonen. will help enhance the role of the analyst and Investeren op de bewustwording van het concept IGP build the internal capacity for police to evaluate binnen de korpsen is noodzakelijk. Aangezien IGP en Operationeel: Het daderteam coördineert their own strategies and tactics.”43 de invoering gedragen moeten worden door leiding- alle onderzoeken. Het team volgt nauwlet- Leidinggevenden moeten beseffen dat de gevenden, moet deze bewustwordingslag beginnen tend allerlei aspecten van de gepleegde veiligheid buiten de eerste prioriteit van de bij de strategische en tactische leiding. Hiermee wordt woninginbraken (waar, wanneer, hoe) om politie is. Als niet bekend is hoe de openbare bereikt dat de “klokken gelijk worden gezet” met verbanden en trends te ontdekken die orde problematiek of criminaliteit werkt is betrekking tot de invulling van IGP. Wanneer de behulpzaam kunnen zijn bij de opsporing. effectief ingrijpen niet mogelijk. leidinggevenden weten waar zij aan toe zijn, wordt met elkaar de vertaalslag naar de praktijk gemaakt. 43 Rattcliffe (2008), p.234. 34 Intelligencegestuurd politiewerk Intelligencegestuurd politiewerk 35
  • Hoofdstuk 3 Hoe IGP vorm te geven? Sturing De leidinggevenden zijn degenen die IGP kers te denken en handelen vanuit het grotere agenda vloeit bijvoorbeeld de opdracht voort vervolgens moeten invoeren en uitdragen in geheel. Een wijkagent denkt mee over de om een landelijke analyse te maken van het het hele korps. De vervolgstap is dat alle aanpak in de stad, het district denkt mee thema mobiel banditisme of vuurwapens. (politie)medewerkers uit het korps een IGP over het effect op de regio, de regio denkt Hiertoe moeten regio’s dan (verplicht) training krijgen. De in 2003 ontwikkelde vervolgens mee over het landelijke effect. informatie aanleveren middels protocollen. IGP-training van regio Midden-West Brabant De overtuiging dat ‘iedereen een onderdeel van De sturingslijn dient binnen de regio’s en Haaglanden, leent zich hier goed voor. de organisatie is’ en ‘iedereen een specifieke doorgetrokken te worden van het RIK naar Deze training wordt inmiddels door de Politie- bijdrage levert’ is belangrijk voor IGP. het DIK. IGP biedt voor de regio’s geen vaste academie gegeven. In verschillende regio’s is er structuur, maar wel standaarden op basis bewust voor gekozen om alle leidinggevenden Leiding geven en nemen is overigens niet iets waarvan producten geleverd moeten worden. een train-de-trainer cursus IGP te geven. Deze exclusiefs voor leidinggevenden. Leiderschap In welke structuur dit plaatsvindt, is aan cursus is gegeven door de korpsleiding. De manifesteert zich ook op straat. Medewerkers de regio’s. De producten dienen aan de leidinggevenden hebben IGP vervolgens in die op straat werkzaam zijn hebben invloed vastgestelde standaarden te voldoen om cursusvorm uitgeleerd aan hun eigen mede- op (beleids)keuzen die worden gemaakt, landelijke uitwisseling en stapeling van werkers. Naast kennisoverdracht wordt er een aangezien zij degenen zijn die informatie informatie en producten mogelijk te maken. gemeenschappelijk kader gevormd. De respon- mee terug nemen en deze in de politiesystemen denten waarmee de auteurs hebben gesproken muteren. In het volgende hoofdstuk word ingegaan op zijn positief over de training en het effect. het verzamelen van informatie. Politiecultuur Verticale coördinatie Cultuuraspecten spelen bij de implementatie Zoals al kort bij het NIM aan bod kwam (H2), van IGP een grote rol. Het zal voor iedereen is er naast horizontale sturing (strategisch – in de politieorganisatie heel gewoon moeten tactisch – operationeel) ook de verticale zijn om informatie gericht te verzamelen en coördinatie (lokaal – regionaal – nationaal). die ook met elkaar te delen. Alle stukjes Het is noodzakelijk dat helder is wie verant- informatie in de zakboekjes en hoofden van woordelijk is voor de sturing van het landelijke de mensen worden bij elkaar gebracht voor en regionale informatieproces en op basis van een totaalbeeld. Informatie is geen individueel welke producten dat gebeurt. Bij acute ‘eigendom’, maar behoort aan de politieorga- nationale dreiging dient er snel en eenduidig nisatie als geheel toe. Informatieverantwoorde- gecommuniceerd te worden van het land naar lijkheid betekent onder meer het waarborgen de wijk en van wijk naar land. Binnen een uur dat belangrijke informatie tijdig en volledig moeten informatie en eventuele opdrachten bij de juiste gebruikers komt, die het nodig bij ieder team bekend zijn en moet relevante hebben voor het optimaal uitvoeren van hun informatie uit de wijk via de genoemde lijn werkzaamheden. weer naar het NIK worden doorgeleid. Voor de langere termijn strategie wordt op landelijk Er zal een accentverschuiving binnen de niveau bijvoorbeeld het NDB georganiseerde politiecultuur moeten plaatsvinden richting criminaliteit gemaakt. Verder wordt er naast een zakelijker oriëntatie op de kerntaken. De het NDB jaarlijks een intelligence-agenda gewenste cultuur streeft externe gerichtheid op opgesteld. Hierin is opgenomen welke infor- te behalen doelen en flexibiliteit na. Dit matieproducten door de regio’s aangeleverd betekent dat afspraken maken en ze nakomen moeten worden. In deze agenda worden de vanzelfsprekend is. Daarbij dienen medewer- landelijke speerpunten opgenomen. Uit de 36 Intelligencegestuurd politiewerk Intelligencegestuurd politiewerk 37
  • Hoofdstuk 4 Hoe IGP vorm te geven? Informatie verzamelen In dit hoofdstuk wordt op volgende stap van de IGP-cyclus ingegaan, het verzamelen van In de briefing worden concrete opdrachten opstelling waarin met duidelijke beelden, kort informatie. Informatie is nodig om zicht op de samenleving te krijgen. Niet alleen over voor uitvoering gegeven. De informatieknoop- en zakelijk informatie wordt gegeven. Aange- wat er is gebeurd, maar ook over wat er nog kan gebeuren op basis van trends en zich punten dienen er zorg voor te dragen dat er zien mensen visueel zijn ingesteld, werkt het ontwikkelende patronen. Bij het verzamelen van informatie gaat het om optimaal benutten dagelijks een adequate en actuele briefing is, goed om bij de briefing foto’s te laten zien van van alle mogelijke open en gesloten bronnen. Dit levert brede informatie op, die doorgaans waarin een beetje terug-, maar vooral vooruit personen, voertuigen en / of locaties. Dit leidt nog niet geschikt zal zijn om zonder meer actie op te ondernemen. Wel is het van cruciaal gekeken wordt. De briefing is vooral gericht eerder tot herkenning. belang dat dergelijke ruwe gegevens goed gemuteerd worden, zodat men er ook later overal op wat vandaag moet gebeuren. in de organisatie gebruik van kan maken. Informatie die op dit moment niet direct relevant Verder is het niet zo dat door het uitzetten van lijkt, kan immers later juist alle puzzelstukjes in elkaar doen passen. De dagelijkse briefing wordt gedegen voor- werkopdrachten de situatie ontstaat waarbij bereid door informatiecoördinatoren met voor elke medewerker iedere dag de uren met behulp van een groot aantal informatie- opdrachten zijn gevuld. Immers, juist vanuit het Informatie en het sturen op informatie zijn de producten. Welke beschikbare capaciteit heeft IGP gedachtegoed is het naast het steeds basiselementen van het politiewerk. Het is Sturing deze dienst? Waar zijn de hotspots? Welke gerichter inzetten van de beschikbare capaciteit, gebaseerd op eenvoudige uitgangspunten die acties worden opgepakt? Zijn er aangiften ook een must om ruimte en gelegenheid te de kern van professioneel politiewerk raken. De die om actie vragen? Dit zijn voorbeelden van laten bestaan voor medewerkers om als politie dient permanent naar buiten gericht te informatieproducten die nodig zijn voor de professionele politieman / vrouw op te treden. zijn. Te sturen, informatie te verzamelen, deze Gebruiken: Intelligence Informatie dagelijkse sturing. De operationele chef van Juist op de momenten dat een politiemedewer- te veredelen en op basis daarvan (weer) te actie verzamelen die dag (meestal chef van dienst genoemd) ker het gevoel heeft in een bepaalde situatie sturen zodat zij tijdig en adequaat kan reage- is verantwoordelijk voor de briefing en zelf te moeten handelen, moet hiervoor ruimte ren op alle mogelijke signalen uit de omgeving. besluit vervolgens: zijn. Niet vergeten mag worden dat de op- Informatie verzamelen gebeurt bij IGP zowel in a) welke informatie in de briefing naar voren drachten uit reeds opgedane informatie zijn Analyse & delen brede zin als heel gericht. Aangezien het van te komt en ontstaan en er steeds aanvulling van (nieuwe) voren niet altijd duidelijk is welke informatie b) wie welke werkopdracht gaat uitvoeren. actuele informatie nodig is. Elke politiemede- relevant is, wordt er breed informatie verza- Informatie verzamelen: briefing werker behoudt zijn / haar eigen verantwoorde- meld. Als blijkt dat een bepaald stukje informa- en debriefing De wijkteams, en met name de wijkagenten, lijkheid om relevante informatie te verzamelen. tie ontbreekt, wordt hierop gestuurd middels maar ook de leidinggevende van de recherche, een uit te zetten werkopdracht in de briefing. specialistische teams of de informatiecoördina- Zo wordt van algemeen overzicht (de beschrij- Briefing44 tor spelen een grote rol in de werking van IGP. Debriefing vingen) waar nodig, na opdracht, gegaan naar De briefing is een cruciaal onderdeel in het Vanuit hen moeten de analyseaanvragen en Wanneer politiemedewerkers tijdens de inzicht. Leidinggevenden moeten zorgen voor sturings- en informatieproces. Het doel van de IGP werkopdrachten tot stand komen. briefing met werkopdrachten naar buiten zijn goede opdrachten en ‘behapbare informatie’ briefing is tweeledig. Enerzijds gaat het in de gegaan, dient er ook een debriefing plaats te voor in de briefing. briefing om het verstrekken van informatie, Deze wijze van briefen is in de praktijk van vinden. Het doel van de debriefing is drievoudig. anderzijds om het uitzetten van werkopdrachten. belang gebleken. Gemoedelijk met een kopje • en eerste is het de check of de uitgezette T Op vier onderwerpen wordt nader ingegaan: Dit geldt voor alle briefings. Het maakt in die zin koffie aan tafel terwijl iemand iets voorleest werkopdracht is uitgevoerd. Dit zonder de briefing, debriefing, de kwaliteit van informatie dan ook niet uit of het een rechercheonderzoek, en wat plaatjes rond laat gaan, blijkt niet het intentie om de medewerker te controleren, en de gouden W’s. een noodhulpdienst of een evenement betreft. effect te hebben dat van een briefing verwacht het uitgangspunt is immers dat de orga- mag worden. Het is een moment van discipline Doelen briefing: omdat het belangrijk is goed geïnformeerd de 44 De inhoud van de paragrafen briefing en debriefing 1) informatieverstrekking straat op te gaan en duidelijk te hebben wat de is deels gebaseerd op artikelen van Paulissen (2008) 2) uitzetten van werkopdrachten werkopdracht is. Dit betekent een professionele & Maas e.a. (2008). 38 Intelligencegestuurd politiewerk Intelligencegestuurd politiewerk 39
  • Hoofdstuk 4 Hoe IGP vorm te geven? Informatie verzamelen nisatie er van uit kan gaan dat medewerkers Een tweede voorbeeld betreft de medewerker nagenoeg geen aandacht wordt geschonken aan te halen. Naast de debriefing is dergelijke uitgezette opdrachten uitvoeren. Controle die vrachtwagens moet controleren in het het feit dat ze “buiten” hun best hebben gedaan informatie ook op andere wijze te vergaren. is nodig omdat het kan zijn dat door gerede kader van de varkenspest. om het veiliger te maken, daar soms vervelende Zo zijn er bijvoorbeeld korpsen waar een omstandigheden geen uitvoering is gegeven ervaringen of leuke successen hebben opgedaan. zogenaamde inbelservice is gerealiseerd. aan de opdracht en dat de opdracht opnieuw Bij de eerste controle heeft hij al door dat Het blijkt stimulerend te werken als de leiding- Daar kunnen collega’s vanaf de straat inbellen geformuleerd uitgezet moet worden. Als de de vrachtwagenchauffeur meer kennis heeft gevende even de tijd neemt om hieraan aan- en hun bijzonderheden doorgeven, waarna opdracht bijvoorbeeld voortkomt uit een van de ingewikkelde papierwinkel dan hij. dacht te schenken voordat men weer naar huis deze direct in de systemen worden verwerkt. toezegging van de wijkagent aan de wijk, Bij de debriefing geeft hij aan dat hij gaat. Tevens geeft dit de mogelijkheid om daar Op deze wijze is een laagdrempelige voor- dan is het belangrijk dat deze afspraak wordt onvoldoende kennis/instructie heeft om waar nodig als leidinggevende coachend ziening voorhanden, hetgeen leidt tot meer nagekomen. IGP draagt in die zin bij aan de deze klus op een goede manier te doen. Hij leiderschap in te zetten. informatie en uiteindelijk ook meer resultaten. betrouwbaarheid van de politie naar de krijgt een nadere instructie of de opdracht buitenwereld, het nakomen van afspraken. wordt gegeven aan een andere medewerker Vaak heerst er een beeld dat de debriefing, Bij de regiopolitie Brabant-Noord wordt het als In het verleden was dit niet het sterkste die de kennis wel bezit. net als de briefing, met de hele groep collega’s volgt beschreven: punt van de politie. moet plaatsvinden. Dat is niet per se nodig, • et tweede doel van de debriefing is het H Bij briefing en debriefing wordt van de er zijn ook andere varianten denkbaar. Zo kan Briefing en debriefing Brabant-Noord45 aftappen van informatie; welke informatie leidinggevende een coachende én resultaat- er een (individuele) debriefing plaatsvinden Het briefingsproces kent twee processtap- neemt de medewerker mee terug van de gerichte manier van leidinggeven verwacht. op het moment dat de collega weer op het pen. Processtap 1: het voorbereiden van de straat? Welke vervolgacties moeten op basis Soms wordt over deze twee stijlen gesproken bureau verschijnt. Er is geen voorkeur hierin briefing zal moeten gaan plaatsvinden hiervan, of op basis van de resultaten van alsof ze elkaar uitsluiten. In de praktijk van aan te geven. Dit is een eigen keuze van de binnen het districtelijk informatie knoop- (deels) afgewerkte opdrachten, opgepakt IGP vullen ze elkaar prima aan. De ervaring leidinggevende en het team of de afdeling. punt. Processtap 2: het uitvoeren van de worden? Kortom: debriefing is de start van leert dat medewerkers blij zijn met goed Zo zal de noodhulp die per ploeg in dienst briefing en debriefing moet gebeuren door de volgende briefing. geformuleerde opdrachten en zich niet daaraan komt sneller naar een centrale debriefing gaan de operationeel leidinggevenden. • en derde, coachen en leren. Medewerkers T willen onttrekken. De schroom voor het dan bij een wijkteam, waar het een komen en binnen de politie worden geacht professio- uitzetten van opdrachten en het aanspreken gaan is van medewerkers en waar een individu- Concreet betekent dit het navolgende: neel en zelfstandig te werken. Het werk leent van medewerkers op het uitvoeren ervan, ele variant dus meer kans van slagen heeft. GEWOON DOEN!! zich niet voor strakke opdrachten waarin blijkt eerder te liggen bij de leidinggevenden. Verder kan de debriefing na de uitvoering van precies wordt gesteld hoe de opdracht Dit vraagt bij de start van IGP extra opleiding elke werkopdracht plaatsvinden of aan het eind en verder: uitgevoerd moet worden. De eigen invulling en training voor leidinggevenden. van een dienst. Dit is dus afhankelijk van welke • innen ieder district­team wordt B en kwaliteiten van de medewerker spelen een afspraken er zijn gemaakt. de briefing op een eenduidige wijze belangrijke rol. De debriefing geeft ruimte In de gesprekken met respondenten komt gegeven. hier bij stil te staan, te leren en te verbeteren. naar voren dat de debriefing als lastig (vorm Debriefing is een verantwoordelijkheid van • e briefing wordt voorbereid binnen D te geven) onderdeel wordt gezien. Het vraagt zowel de leidinggevende als de medewerker(s). het districtelijk informatie knooppunt. Twee eenvoudige voorbeelden hiervan. om bewustwording en planning bij leiding- Na de uitvoering van een werkopdracht vindt • e briefing wordt gegeven door de chef D gevenden. Daar waar men het belang van de debriefing plaats. In gesprek tussen leiding- operationele zaken en deze bepaalt ook Een medewerker krijgt de opdracht een debriefing heeft onderkend, bereikt men goede gevende en uitvoerenden wordt besproken of de inhoud van de briefing. verkeerscontrole uit te voeren bij een resultaten. Operationele medewerkers ervaren de opdracht is uitgevoerd en wat het resultaat • e gerichte werkopdrachten worden D middelbare school. Bij de debriefing geeft hij het als motiverend en positief. Dit ondanks is. Tijdens het werk wordt er door politiemede- uitgezet met de vastgestelde informatie- aan dat het nuttig is daar te zijn, maar dat hij de eerste ervaringen, waarbij een gevoel van werkers veel waargenomen. Vaak wordt slechts gestuurde opdracht. (Formulier 615) niet effectief kon werken omdat de overtre- controle overheerste omdat de leiding kennelijk een deel van al de verzamelde informatie benut • innen ieder district­team wordt B dingen veelal gepleegd werden door scooter- nog niet het vertrouwen uitstraalde dat men en / of gemuteerd. Wanneer er geen debriefing een debriefing gehouden na ieder rijders. Hij geeft aan dat het noodzakelijk is deed wat werd opgedragen. Debriefing is (ook) plaatsvindt, zal er dagelijks veel kennis in de dienstverband. een motorrijder te plannen voor deze klus. aandacht geven aan politiemedewerkers. hoofden en boekjes van de mensen blijven De opdracht kan worden bijgesteld. Medewerkers ervaren het als een gemis als er zitten. Kennis die nodig is om betere resultaten 45 Cornelissen (2008). 40 Intelligencegestuurd politiewerk Intelligencegestuurd politiewerk 41
  • Hoofdstuk 4 Hoe IGP vorm te geven? Informatie verzamelen Informatie: kwaliteit en de gouden W’s Wanneer de ‘Wie’ is te koppelen aan de ‘Wat’ zijn de dader of overtreder en het feit c.q. delict aan elkaar gerelateerd. Alle overige W’s zijn hieraan Kwaliteit van informatie ondersteunend: zij geven vaak de bewijsvoering De informatiecoördinator op Informatie is één van de pijlers van het politiewerk. teamniveau levert bijvoorbeeld om ‘Wie’ en ‘Wat’ bij elkaar te brengen. De informatie geeft richting aan de sturing. Dit betekent een kwalitatief goede en uitge- dat er kwalitatief goede informatie nodig is, om tot de rechercheerde aangifte van een Om informatie te kunnen koppelen, is een goede juiste beslissing te komen. De informatie die door woninginbraak op. informatiehuishouding een randvoorwaarde voor IGP. De eigenaar op districtsniveau krijgt politiemedewerkers in het systeem wordt gezet, vormt De informatie en intelligence moet ervoor zorgen dat deze en maakt op basis van alle de basis om op verder te bouwen. De informatie uit de aangiften een hotspot overzicht. het proces binnen district, regio en ook interregionaal politiesystemen wordt namelijk door andere collega’s Dit overzicht wordt vervolgens eenduidig is ingericht. Zoals al eerder beschreven, weer als input gebruikt en vormt de basis van de sturing. weer als informatie gebruikt door informatie in de juiste vorm op het juiste moment op de een functionaris die een beslissende juiste plaats krijgen is van belang voor het politiewerk. rol heeft. Iemand die slechte of beperkte informatie krijgt moet De informatieorganisatie fungeert als het ware als het eerst het werk van zijn voorganger over doen en kan pompende hart binnen de politieorganisatie. De dan pas aan zijn eigen werk beginnen. Een bekend herinrichting van de informatieorganisatie zal ertoe fenomeen als het bijvoorbeeld over de kwaliteit van leiden dat het merendeel van de informatievoorziening een aangifte gaat. Omdat dit niet de bedoeling kan op gestandaardiseerde wijze plaatsvindt. Dit wil niet zijn, is IGP in die zin ook een kwaliteitsslag. zeggen dat alles alleen nog maar op gestandaardiseerde Het gebeurt nu nog té vaak dat aan het einde van de wijze gebeurt; uiteraard blijft er altijd ruimte voor dienst nog ‘even wordt gemuteerd’. Dit komt de maatwerk. De informatieorganisatie maakt het mogelijk kwaliteit van de informatie die in het systeem terecht- om op strategisch en tactisch niveau vooruit te kijken, komt niet ten goede, aangezien data (ruwe gegevens) te sturen, te kiezen en om onderzoeken en projecten doorgaans vragen om een vorm van veredeling, waarbij optimaal voor te bereiden. Daarnaast is het mogelijk onder meer de betrouwbaarheid en consistentie worden om op operationeel niveau sneller tot resultaat te vastgesteld. De bron wordt beoordeeld en er worden komen door een relatie te leggen tussen incident locatie- en tijdgegevens aan verbonden, evenals en mogelijke daders. In het volgende hoofdstuk persoons- of andere kenmerken. Wanneer er meerdere wordt nader ingegaan op het analyseren en delen elkaar bevestigende bronnen zijn of juist tegenstrijdige van informatie. berichten, dan wordt ook dat kenbaar gemaakt. Zodoende ontstaat gevalideerde informatie. Wie: Wie veroorzaken De zeven gouden W’s overlast? De zeven gouden W’s worden vaak als hulpmiddel Wat: Wat is de overlast? Waar: Waar vindt de overlast gebruikt om een beeld van een situatie, omgeving plaats? of probleem te vormen. De zeven W’s staan voor: Wanneer: Wanneer vindt de Wie, Wat, Waar, Wanneer, Waarmee, Waarom & overlast plaats? Welke wijze. De gouden W’s zijn van belang voor Waarmee: Waarmee wordt de overlast veroorzaakt? IGP. Beantwoording van de vragen zorgt dat er (goede) Waarom: Waarom wordt de informatie beschikbaar komt die helpt inzicht te krijgen. overlast veroorzaakt? In het kader hiernaast een voorbeeld van de gouden W’s Welke wijze: Op welke wijze ontstaat toegepast op een situatie van overlast. de overlast? 42 Intelligencegestuurd politiewerk Intelligencegestuurd politiewerk 43
  • Hoofdstuk 5 Hoe IGP vorm te geven? Informatie analyseren en delen In dit hoofdstuk wordt op volgende stap van de IGP-cyclus ingegaan: het analyseren Analyseproducten In één van de gesprekken werd gezegd en het delen van informatie. Het analyseren en koppelen van informatie uit diverse Snelle technologische ontwikkelingen op het gebied “als analisten bij elke gouden ‘W’ de bronnen is voor IGP belangrijk. Om dit te doen zijn competente analisten en adequate van de gegevensverwerking maken dat steeds meer vraag ‘waarom’ stellen en deze ICT voorzieningen nodig. Verder is het delen en uitwisselen van informatie één van de informatie op steeds meer manieren via steeds meer vervolgens kunnen beantwoorden kerncomponenten. Informatie delen en uitwisselen moet op verschillende niveaus gebeuren. invalshoeken in steeds kortere tijd geanalyseerd kan met het ‘daarom’, dan is er sprake van meerwaarde. Dan kunnen er Intern binnen de politie, extern buiten de politie en internationaal. Deze onderwerpen worden. Welke patronen zijn herkenbaar in criminele gefundeerde keuzes worden gemaakt. komen in dit hoofdstuk aan de orde. activiteiten, welke ontwikkelingen en veranderingen Als je weet waarom die bepaalde doen zich voor? Vanwege de steeds geavanceerdere persoon steeds op een bepaalde technologie is hier ook inzicht vereist in de mogelijk- specifieke plek een misdrijf pleegt kan heden en beperkingen van de analysemethoden, er actie op worden ondernomen”. Sturing Voorbeeld: gebiedsscan overlast en criminaliteit -systemen en -tools. Wie: Waarom hij? Tot op het niveau van wijk of buurt Wat: Waarom dit misdrijf? moet men weten wat er speelt op dit Een analyseproduct kan enerzijds een antwoord zijn Waar: Waarom op die locatie? gebied. Alleen op die manier kunnen op een bepaalde informatiebehoefte van een leiding- Wanneer: Waarom op dat tijdstip? Gebruiken: Intelligence Informatie de belangrijkste problemen worden gevende, die een beter beeld wil krijgen van een Waarmee: Waarom met dat actie verzamelen aangepakt. De gebiedsscan criminali- hulpmiddel? teit & overlast is hier een voorbeeld probleem dat moet worden aangepakt. Op basis van Waarom: Waarom? (motief) van. de analyse kan gestuurd worden op het informatie Welke Wijze: Waarom op deze wijze? Het is een methodiek waarmee op verzamelen, zodat het gewenste resultaat kan worden Analyse & delen gestandaardiseerde wijze, op gebieds- bereikt. De beantwoording van deze vragen niveau (wijk, buurt) de veiligheids- (c.q. de reden, ‘het daarom’) is direct Anderzijds wordt van de analist ook verwacht dat hij problematiek, vooral ten aanzien van van invloed op keuzes die worden criminaliteit en overlast, in beeld wordt of zij een signalerende taak vervult en op basis van gemaakt door de leidinggevende(n). Informatie analyseren gebracht. Dit wordt op zo’n manier eigen creativiteit patronen, trends en ontwikkelingen gedaan dat er gebruik wordt gemaakt signaleert en meldt aan leidinggevenden. De analysefase is belangrijk voor IGP. Het is mogelijk van gegevens en informatie uit verschillende bronnen. Zowel binnen om politieacties te baseren op ‘kale’ gegevens, zoals In het algemeen geldt dat strategische analyse zich 46 De twee soorten vragen (kennis en als buiten de politie. De ‘straatkennis’ een telefonisch verzoek om hulp in een precaire situatie. richt op het identificeren van trends, ontwikkelingen inzicht) die in een analyse aan de orde wordt gekoppeld aan ‘systeeminforma- In feite vormt dat een groot deel van het dagelijkse en patronen in criminaliteit. Tactische analyses zijn kunnen komen, kunnen na verdere tie’, zodat behalve betrouwbare cijfers verfijning in vijf typen worden onder- politiewerk, vooral in de noodhulp. Strikt genomen die iets zeggen over aard, omvang en probleemanalyses, en operationele analyses zijn bedoeld scheiden, die elk op de hele analyse of op wordt de politiële (re)actie dan gebaseerd op locatie, ook het verhaal achter de ter ondersteuning van operationele besluitvorming en afzonderlijke stukjes daaruit van cijfers in beeld wordt gebracht. Dit informatie en vindt er geen analyse van deze informatie sturing. Ratcliffe47 stelt dat intelligence-analisten een toepassing zijn. 1) Een beschrijvende gebeurt zodanig dat een beeld plaats (het eerder genoemde ‘brandweermodel’). andere en nieuwe manier van kijken naar criminaliteit vraag (inclusief een trendanalyse), ontstaat dat overzicht en inzicht Dit is niet het Intelligencegestuurd politiewerk zoals moeten ontwikkelen: breder en over de gebruikelijke 2) een verklarende vraag (naar oorzaken koppelt. Dit legt de basis voor zowel en gevolgen), 3) een voorspellende vraag in deze doctrine is bedoeld. onderbouwde prioriteitstelling en grenzen heen. Intelligence-analisten zijn volgens hem (of risico- c.q. prognoseanalyse). operationele aansturing binnen een Analyse van informatie vormt een belangrijk onderdeel verspreiders van informatie, intelligence en nieuwe 4) een evaluerende vraag (of effectana- korps. Tevens levert het een nuttige en van IGP.46 De verworven gegevens moeten op een valide bijdrage aan het lokale uitgangspunten. lyse), en 5) een prescriptieve vraag (een zodanige manier verwerkt en geanalyseerd worden, analyse betreffende een proactieve, veiligheidsbeleid (zie ook de casus preventieve en repressieve aanpak of dat er voor de politie relevante kennis en intelligence gebiedsscan in hoofdstuk 8). In de analysefase worden verschillende soorten infor- een mix daarvan). Zie ook ABRIO (2005) ontstaat. Hierop kan (moet) adequaat worden ge- matie aan elkaar gekoppeld en vindt afstemming tussen en Minnebo (2007). reageerd. straat- en systeeminformatie plaats. De kennis die politiemensen opdoen ‘in de frontlijn van de samen- 47 Ratcliffe, J.H. (2008). p.95. 44 Intelligencegestuurd politiewerk Intelligencegestuurd politiewerk 45
  • Hoofdstuk 5 Hoe IGP vorm te geven? Informatie analyseren en delen leving’ – kennis die soms ook meer systematisch het organiseren van een doordacht intelligence zorgvuldig en controleerbaar tot gefundeerde beschikbaar zijn. Alle in Nederland aangemaakte wordt vergaard (bijvoorbeeld via de Politie- proces verschaft de politie zichzelf als het ware conclusies te komen, ook bij meer complexe processen-verbaal van aangiften, verhoren, monitor, interviews, enquêtes) – moet worden de ruimte om zoveel mogelijk rationeel te vraagstukken. Het behoeft dan ook geen ambtelijke verslagen, dossiers, rapportages en aangevuld met kennis uit databanken, kunnen opereren en daarover verantwoording betoog dat bijvoorbeeld een recherchekundige documenten over in beslag genomen goederen dreigingsanalyses en informatiesystemen af te leggen. bekwaam moet worden geacht om het van de afgelopen vijf jaar zijn terug te vinden in binnen en buiten de politie. De gebruikers van merendeel van de tactische en strategische en te doorzoeken via BlueView. de informatie zijn namelijk ook in belangrijke Elk organisatieniveau (district, regio, landelijk) analysetaken met succes te kunnen volbrengen. mate de leveranciers ervan. kent gestandaardiseerde analyseproducten die BlueView is primair ontwikkeld voor medewer- Zoals net beschreven, ontstaat intelligence leidend zijn voor sturen, afstemmen en Vanuit het Programma intelligence is kers van de Info-Desk: de politiefunctionarissen door het toekennen van betekenis aan infor- monitoren. Alle besturingsniveaus (strategisch, geïnitieerd dat er in 2012, 77 extra analisten (veelal informatiecoördinatoren genoemd) die matie, door deze in een context te plaatsen en tactisch, operationeel) dienen gevoed te op veiligheidsinformatie in de korpsen werken op een NIK, RIK of DIK. Kortom, voor op relevantie te beoordelen. Letterlijk waarde- worden met die analyseproducten. Om conform werkzaam zijn. Deels worden deze functies iedereen die zich bij de politie en de Koninklijke vol, niet alleen omdat goede intelligence IGP te werken is het noodzakelijk dat er wellicht ingevuld door de hierboven genoemde Marechaussee bezighoudt met informatie- het verschil kan maken tussen succes of falen, voldoende analisten beschikbaar zijn om de recherchekundigen. verstrekking en informatiecoördinatie. zelfs leven of dood. Waardevol ook omdat beschikbare informatie te analyseren, waardoor BlueView is een zoekapplicatie waarbij het het hier beschreven intelligenceproces arbeids- leidinggevenden resultaatgericht kunnen mogelijk is om een groot aantal regionale en kennisintensief is: er zijn aanzienlijke sturen. Door de gestandaardiseerde analyse- ICT en BlueView systemen in één keer landelijk te doorzoeken. investeringen mee gemoeid in menskracht en producten wordt informatie stapelbaar. Techniek en ICT zijn slechts randvoorwaarden De zoekmogelijkheden zijn hierbij vaak uitge- middelen. Door die investeringen is de politie die kunnen helpen om informatie adequaat te breider dan in de regionale applicaties zelf. Het in staat op het juiste moment en op de juiste verwerken en analyseren. Op dit moment zijn doel van BlueView is de gegevens van meestal plaats aanwezig te zijn, de beste vragen te Competenties van analisten er verschillende ontwikkelingen gaande op dit regionale systemen te ontsluiten. Het betreft: stellen en gepaste actie te ondernemen. Een Iedere fase van het intelligenceproces vraagt gebied. Naast de Basisvoorziening Handhaving goed geïnformeerde diender telt voor twee om specifieke competenties, voor alle mede- (BVH) en Basisvoorziening Opsporing (BVO), • andhavinggegevens (XPOL, BPS, Genesys h en kan van onschatbare waarde zijn. werkers. Het ligt voor de hand dat goed wordt gewerkt aan de ontwikkeling van de en in de toekomst BVH); opgeleide analisten het best zijn toegerust om Basis Voorziening Informatie (BVI). De imple- • psporingsgegevens (RBS, Octopus en o Dat aan het analyseproces binnen IGP een te kunnen functioneren in de analysefase. mentatie van BVH en BVO is reeds in de BVO) tot een bepaald autorisatieniveau; belangrijke rol wordt toegekend, is in wezen Vanwege het evidente belang van analyse dient korpsen van start gegaan of gerealiseerd. • ntecedenten (HKS); a een erkenning van de complexiteit van het een intelligencegestuurde politieorganisatie De BVI wordt doorontwikkeld langs meerdere • nternationale rechtshulpverzoeken (Luris); i moderne politiewerk. De politieman of -vrouw dan ook te beschikken over voldoende capabele lijnen van de bestaande voorzieningen (Blue- en moet gepast kunnen functioneren in een analysecapaciteit: Ratcliffe noemt goede View, BlueNode) en vernieuwing van de • ermiste documenten (NDS, voorheen VIS). v onzekere en dynamische maatschappelijke analisten die zijn ingebed op ieder niveau van Datawarehouse omgeving (BlueSpot).49 Het omgeving. Er is doorgaans weinig tijd voor besluitvorming zelfs het “levensbloed” van een volledig uitrollen van BVI wordt over een aantal Begin 2009 zijn er 85 systemen ontsloten voor beraad: de burger verwacht van de politie- effectief intelligenceproces.48 Anders dan jaren verwacht. Momenteel wordt er met circa 2.800 gebruikers. Het voordeel van medewerker doelmatige actie. Vaak spelen voorheen is het echter niet per se noodzakelijk BlueView gewerkt. BlueView is dat zoekresultaten kunnen worden echter bij concrete incidenten en vraagstukken dat men formeel als analist is opgeleid om verzameld, zodat nadere analyse door de vele factoren een rol. Het onderscheid tussen analyses te kunnen verrichten. Weliswaar zijn er BlueView informatieaanvrager mogelijk is. De introductie dader en slachtoffer is niet altijd helder, bepaalde conventies, criteria en vormvereisten In alle korpsen is de Basisvoorziening BlueView van BlueView betekent voor de Info-Desk en de problemen kunnen hardnekkig van aard zijn in het analysevak die de kwaliteit ervan operationeel. Blueview is het hulpmiddel om mensen die dit bedienen vooral tijds- en en iedere actie van de politie kan weer een waarborgen. De laatste jaren hebben echter de registraties van andere korpsen over hand- ongewenste reactie opleveren. Daarbij is het honderden politiemedewerkers een master- having en opsporing direct te kunnen raad- 48 Ratcliffe (2008), p.103. politiewerk altijd gebonden aan normen en opleiding voltooid aan de Politieacademie, plegen. Dagelijks worden alle gegevens uit rechtsregels, en moet er ook nog efficiënt met waarbij zij specifieke onderzoeksvaardigheden de bronsystemen ingelezen in BlueView, zodat 49 Voor meer informatie zie Nieuwenhuis & Kuijlaars schaarse middelen worden omgesprongen. Met hebben verworven die hen in staat stellen om deze de volgende dag voor alle politiekorpsen (2008). 46 Intelligencegestuurd politiewerk Intelligencegestuurd politiewerk 47
  • Hoofdstuk 5 Hoe IGP vorm te geven? Informatie analyseren en delen kwaliteitswinst. Tot de komst van dit systeem delen in plaats van de plicht tot delen. Leider- De vorm waarin intelligence aan de afnemers geeft regels voor het beheer van deze gegevens werd er vooral regionaal gezocht. Informatie schap is onontbeerlijk om dit gedrag te verande- wordt geleverd kan velerlei zijn: van mondelinge door de politie. In de WPG is gekozen voor een uit andere regio’s werd meestal telefonisch of ren. Om dit te bereiken moet het opdoen en briefing tot uitgebreide schriftelijke rapportages zogenaamd gesloten verstrekkingenregime, per mail aangevraagd bij de Info-Desk van de ontsluiten van kennis als competentie worden of vormen van digitale communicatie. Ook welke in het Besluit politiegegevens is uitge- betreffende regio’s. Hierdoor was een Info-Desk benoemd in alle functies en vertaald naar het hier is kennis van de klant en diens behoeften werkt. Dit betekent dat het verzamelen en veel tijd kwijt met het verwerken van zoekvra- politieonderwijs op alle niveaus, aldus de SBGi. vanzelfsprekend van belang. De boodschap ontvangen van politiegegevens of het verstrek- gen uit andere regio’s, die dan meestal langere moet overkomen en de vorm mag geen ken hiervan niet zomaar mag gebeuren.50 tijd moesten wachten op de mededeling dat er belemmering vormen voor het kennisnemen niets gevonden was. Nu kan er landelijk worden Binnen de politie van de wezenlijke inhoud. Ratcliffe meent dat Voor politiewerk is in toenemende mate van gezocht zonder afhankelijk te zijn van anderen. Het delen van informatie en intelligence binnen face-to-face presentaties voor besluitvormers belang dat informatie en kennis met andere Bovendien is het aantal zoek- en exporteer- de politie is (nog steeds) een punt van aandacht. effectiever zijn dan rapportages. Onze ervaring (partner)organisaties gedeeld wordt. Het gaat mogelijkheden veelal uitgebreider dan in de In de praktijk vindt uitwisseling binnen de Basis is echter dat de analist met compacte, goed dan niet alleen om een adequate organisatie bronsystemen. PolitieZorg (BPZ) wel (in enige mate) plaats. leesbare rapportages, desgevraagd voorzien van van intelligence- en informatie-uitwisseling, Echter tussen de verschillende processen mondelinge toelichting, doorgaans wel goed zit. maar ook om het onderkennen en hanteren Met BlueView kan men zoeken op: gestructu- gebeurt dit veel minder. Binnen de BPZ wordt Verder benadrukt Ratcliffe dat een goede van de organisatorische, culturele en juridische reerde gegevens als personen, voertuigen, bijvoorbeeld nogal eens geklaagd over de werkrelatie tussen analisten en beleidsmakers grenzen en wellicht enige competentiestrijd en locaties, contactgegevens van objecten of informatie-uitwisseling vanuit de recherche of essentieel is voor het slagen van IGP. Hij toont competitieve gevoelens. combinaties daarvan; vrije tekst, dus zoeken op CIE. Door IGP wordt het delen van informatie zich hier enigszins pessimistisch over aangezien een willekeurige term of een combinatie van iets vanzelfsprekends. Elk stukje of brokje hij ziet dat analisten slechts in beperkte mate Om het belang van IGP in deze externe termen; en mogelijke relaties tussen personen. informatie kan tenslotte van belang zijn. invloed hebben op de beleidsmakers. Hieraan samenwerking te belichten, een voorbeeld Een ander aspect is het delen van recente dient aandacht te worden besteed in de uit Amsterdam. De samenwerking met keten- Aardig is dat een applicatie als BlueView een intelligence. In oude kranten wordt vis verpakt. opleiding: het gaat om synergie en wederzijds partners is (onder andere) beschreven in het mentaliteitsverandering teweeg brengt binnen Verouderde informatie is nauwelijks bruikbaar, respect. Maar ook over cultuur, leiderschap, Regionaal Veiligheidsplan (RVP) van Amsterdam- de Nederlandse politie van: ‘niet delen, tenzij’ behalve misschien voor statistische of historische autorisatie voor de toegang tot informatie, Amstelland.51 Dit RVP is een gezamenlijk naar ‘delen, tenzij’. Alle regio’s zijn erbij verwerking. Bij het rapporteren van intelligence et cetera. Voor Nederland lijken de vooruit- beleidsplan met doelstellingen van de zes aangesloten en het systeem wordt veelvuldig is het daarom van groot belang om de juiste zichten wat gunstiger. De nieuwe generaties gemeenten in deze regio, het parket en de geraadpleegd door de infodeskmedewerkers. informatie tijdig bij de juiste gebruikers te leidinggevenden en analisten zullen naar politie. Het meerjaren beleidsplan van de brengen. Haast is vaak geboden, maar ander- verwachting meer naar elkaar toe groeien, politieregio Amsterdam-Amstelland is hierin zijds is ook zorgvuldigheid van groot belang. nu de leiderschapsopleiding op tactisch niveau geïntegreerd. Op basis van input vanuit de zes Informatie delen en uitwisselen Voor een analist kan het verleidelijk zijn om nog aan de Politieacademie ook een duidelijke gemeenten, het OM en de politie, is getracht even te wachten tot er meer zekerheid is over onderzoekscomponent in zich heeft. Managers een ordening aan te brengen en uiteindelijk te IGP heeft alles te maken met het uitwisselen een bepaalde situatie, meer diepgang of ondervinden hierdoor de mogelijkheden en komen tot een aantal prioriteiten voor de regio van (regionale) informatie: de informatie moet bevestiging. Intelligencewerk kent een kwali- beperkingen van toegepast onderzoek, raken voor de komende jaren. Hierbij is niet alleen uit de hoofden komen en gedeeld worden met teitscyclus, die moet waarborgen dat de vertrouwd met kennisproducten en zullen er gekozen voor ‘het wat’, maar ook voor ‘het collega’s. Het kleinste stukje informatie kan in verstrekte producten aan geëigende standaar- in hun werk ook op professionele wijze gebruik hoe’: wat zijn de belangrijkste instrumenten in combinatie met andere gegevens bruikbaar den voldoen en daarmee ook echt bruikbaar van kunnen maken. de aanpak om doelen en resultaten te behalen. worden. Is het niet nu, dan wellicht over een zijn. Kwaliteit kost tijd, maar soms is spoed IGP is hierbij één van de keuzes. Schematisch paar jaar. geboden en zitten politiecollega’s te wachten ziet het er als volgt uit: op bericht. Beslissers moeten hier oog voor Buiten de politie Een noodzakelijke voorwaarde voor de hebben. Het kan ook frustrerend zijn als de De Wet PolitieGegevens (WPG) is de privacywet 50 Voor meer informatie omtrent de WPG zie PKN. uitvoering van IGP is het delen van informatie. beslissers lange tijd nodig hebben om op basis voor de uitvoering van de politietaak. Persoons- Veel te vaak, veel te veel en op teveel plekken van onder grote tijdsdruk samengestelde gegevens die door de politie verwerkt worden 51 Regionaal College Amsterdam-Amstelland (2008), in het werkproces draait het nog om de wil tot intelligence tot besluitvorming te komen. betreffen vaak bijzondere gegevens. De WPG p.13. 48 Intelligencegestuurd politiewerk Intelligencegestuurd politiewerk 49
  • Hoofdstuk 5 Hoe IGP vorm te geven? Informatie analyseren en delen Op deze manier ontstaat er voor de politie De meerwaarde van de OCTA is gelegen in het Ambitie: verbeteren van objectieve en subjectieve veiligheid en BOD-en een meer uniforme werkwijze ten feit dat het rapport als basis dient voor het door het verminderen van overlast en criminaliteit aanzien van de bovenwereld. Door een vaststellen van EU-prioriteiten voor de aanpak nauwere samenwerking kan er optimaal van georganiseerde criminaliteit. Op het gebruik worden gemaakt van elkaars kennis relatief jonge terrein van de samenwerking in Regionaal gekozen speerpunten en vaardigheden. Dit komt het vaststellen de rechtshandhaving binnen de EU is dit een van aandachtsgebieden, en uiteindelijk de unieke stap. Het stellen van prioriteiten in de opsporing ten goede.52 rechtshandhaving is immers een beleidsterrein waarop bij uitstek nationale en vooral natio- Overlast Zware naal-politieke belangen een hoofdrol spelen. publieke Jeugd Veelplegers Gebieden etc Criminaliteit Internationaal Om deze reden zal het een proces van kleine ruimte IGP is als Intelligence Led Policing op dit moment stappen zijn, waarin vooral daadwerkelijke waarschijnlijk het meest gevolgde politiemodel operationele successen de stimulans zullen in de Westerse wereld. Dit heeft onder meer tot vormen tot verdergaande samenwerking. gevolg dat ontwikkelingen in de onderscheiden Speerpunten vertaald in: politieorganisaties in diverse landen onderling De OCTA vormt de kern van het proces van - inspanningen bestuur beter vergelijkbaar worden, ondanks grote bewustwording van gemeenschappelijkheid van - inspanningen OM verschillen in organisatiestructuur en wetgeving. de bedreigingen die er van de georganiseerde - inspanningen politie Op transnationaal niveau heeft het grote misdaad uitgaan voor de lidstaten van de EU en Belangrijkste instrumenten in de totale aanpak: draagvlak voor intelligencegestuurd politiewerk van de – weliswaar langzame – vorderingen van (1) IGP (2) Toezicht en handhaving (3) Professionalisering en innovatie onder meer de samenwerking tussen Europese daadwerkelijke grens-overschrijdende samen- landen en van Europese politiediensten werking tussen politie en andere rechtshand- bevorderd. De intelligenceproducten van havingautoriteiten in de EU. Een bijkomend De laatste jaren is er veel aandacht voor (de gemeente) is wel winst en op veel plaatsen Europol bijvoorbeeld, zijn in de voorbije twee effect van de OCTA-cyclus is dat de nationale Integraal Veiligheidsbeleid (IVB). Integrale ook wel nieuw. decennia geëvolueerd van nogal stramme bijdragen die aan de lidstaten worden veiligheid is een aanpak waarbij wordt samen- Tot slot, in het kader van IGP dient ook de situatierapporten tot dreigingsanalyses met de gevraagd volgens voorgeschreven criteria gewerkt door een groot aantal lokale organisa- samenwerking tussen de politie en BOD-en ambitie om relevante maatschappelijke factoren moeten worden aangeleverd. Dit stimuleert de ties zoals gemeenten, politie, brandweer, te worden geïntensiveerd. Dit komt het delen en voorziene ontwikkelingen te benoemen.53 lidstaten de nationale informatiehuishouding woningbouwverenigingen en welzijns- en van informatie, en uiteindelijk de opsporing Tegelijk maakt recent onderzoek duidelijk dat zodanig in te richten, dat het leveren van hulpverleningsorganisaties. De toegevoegde ten goede. intelligencegestuurd samenwerken binnen dergelijke informatie mogelijk wordt. Met waarde zit in de samenwerking tussen de Europol nog aanzienlijke juridische, culturele verschillende organisaties. Veiligheid is in die Een voorbeeld van IGP in samenwerking tussen en doctrinaire belemmeringen kent.54 52 Kop e.a. (2007). gedachte niet langer het exclusieve domein van politie en BOD-en is het runnen van CIE-infor- 53 enkelen, zoals politie en gemeenten, maar ligt manten in de bovenwereld. Door intensiever OCTA Ridley (2008). bij iedereen op het bord. De gedachte daarach- samen te werken en informatie te delen, kan: De Organised Crime Threat Assessment 54 Kleiven & Harfield (2008). Zij concluderen uit hun ter is dat, waar de bijdrage van eenieder nu al • eer gebruik worden gemaakt van elkaars m (OCTA) verschijnt sinds 2006 elk jaar. Het is onderzoek binnen Europol in 2006: “Despite the verondersteld wordt maximaal te zijn, alleen kennis en expertise, de EU-variant van het NDB (uitgebracht door Guidelines, many of the interviews illustrated a lack nog extra resultaat kan worden behaald door • restinformatie beter worden benut, het KLPD). Het geeft een overzicht van de of mutual understanding around many aspects of samen te werken. Samenwerken voor veiligheid • et gezamenlijk runnen van informanten h bedreigingen die uitgaan van de georgani- intelligence-led policing, including definitions of common terms.” (p.198). Verder stellen de auteurs is niets nieuws. Dat gebeurt en gebeurde al uit de bovenwereld in zogenaamde seerde criminaliteit voor de lidstaten van de EU, dat EU-lidstaten en hun uitvoerende rechtshand- overal, maar meestal op ad hoc basis. Dat het combinatiekoppels gebeuren (bijvoorbeeld waarbij getracht wordt toekomstige ontwik- havingsdiensten sterk uiteenlopende opvattingen nu op systematische wijze wordt aangepakt en de politie samen met de Fiscale Inlichtingen- kelingen te schetsen. Het is gebaseerd op het hebben over wat Europol en Intelligencegestuurd dat duidelijk wordt gekozen voor één regisseur en Opsporingsdienst (FIOD)). principe van informatiegestuurd opsporen. politiewerk zou kunnen betekenen (p.202). 50 Intelligencegestuurd politiewerk Intelligencegestuurd politiewerk 51
  • Hoofdstuk 5 Hoe IGP vorm te geven? Informatie analyseren en delen name van de recent toegetreden lidstaten vraagt dit veel. Het helpt ook op nationaal Zie ook: niveau het dreigingsbeeld ten aanzien van de OCTA rapporten op de website van Europol georganiseerde misdaad te verscherpen. http://www.europol.europa.eu/ Voor de uitgave in 2009 zijn de vragenlijsten onder Publications uitgebreid omdat georganiseerde criminaliteit http://ikregeer.nl/document/KST123628 nu eenmaal een complex verschijnsel is. Het is Hirsch Ballin, E. M. H. (2008). Tweede Kamer der Staten-Generaal: Brief van de Minister wenselijk dat zo veel mogelijk kennis wordt van Justitie d.d. 28 oktober 2008, vergaderjaar verzameld. Er wordt rekening gehouden met 2008-2009, 23 490, nr. 527. het feit dat niet alle lidstaten alle informatie al beschikbaar hebben. De OCTA 2007 en 2008 Intelligence Management Model for Europe vertoonden een duidelijke verbetering in http://www.tulliallan.police.uk/online_docs/ intelligence/intel.htm kwaliteit ten opzichte van de editie 2006. Een relativering blijft echter op zijn plaats: de Britse NIM Good Practice Guide kwaliteit van het uiteindelijke rapport hangt http://www.tulliallan.police.uk/workingparties/ sterk samen met de kwaliteit van de inbreng nim/goodpractice/goodpractice.html van 27 lidstaten en die is nog zeer wisselend. De Law Enforcement Intelligence Guide van Er is dan ook recent een verbetertraject in Dr. David L. Carter geeft een goed inzicht in gang gezet, waarbij een projectgroep zich de Amerikaanse ILP doctrine. gaat richten op het ontwerpen van een best http://www.fas.org/irp/agency/doj/lei/guide.pdf practice-document voor afstemming van de instrumenten (formats) binnen het European U.S. Justice Information Sharing website, met o.a. uitleg over het Amerikaanse NIM Criminal Intelligence Model (ECIM). Dit over- http://it.ojp.gov/ koepelend Europees IGP-model is door alle lidstaten als uitgangspunt geaccepteerd. De International Association of Law Enforcement Intelligence Analysts (IALEIA) is een non-profit organisatie, international actief en gevestigd in de Verenigde Staten sinds 1981. De functie van IALEIA is het bevorderen van professionele standaards in misdaadanalyse. Hiertoe worden onder meer internationale competentiecriteria ontwikkeld opleidingen verzorgd, congressen georganiseerd en publicaties uitgebracht over onder meer methoden en technieken. http://www.ialeia.org/ United Nations Office on Drugs and Crime http://www.unodc.org/ 52 Intelligencegestuurd politiewerk Intelligencegestuurd politiewerk 53
  • Hoofdstuk 6 Hoe IGP vorm te geven? Resultaatgerichte actie In dit hoofdstuk staat het daadwerkelijk gebruiken van informatie centraal. De resultaat- taken, bevoegdheden en verantwoordelijkheden IGP geeft niet alleen aan dat er gestuurd moet worden (het besef), gerichte actie is als sluitstuk opgenomen in de IGP-cyclus. Zoals reeds besproken loopt er helder zijn; maar ook hoe dit eensluidend (dus ook een directe pijl vanaf sturing naar de resultaatgerichte actie. • en afgestemde ketensamenwerking met partners; en e stapelbaar), consequent (leiderschap) Ter afsluiting van dit hoofdstuk wordt kort stilgestaan bij hoe nu verder te gaan met IGP. • esultaatgericht werken: r en met dezelfde middelen gedaan a) het benoemen van heldere en meetbare wordt. doelstellingen en worden gewezen dat samenwerking ook een b) behaalde resultaten eenvoudig inzichtelijk kunnen aspect van sturing betreft. maken (wat met een probleemgerichte aanpak Sturing Beslissers kunnen immers doelbewust sturen veel makkelijker is dan met een incidentgerichte). op het bijeen brengen van potentiële partners, Zoals in de voorgaande hoofdstukken is benoemd: en het visiedocument Politie in Ontwikkeling wanneer hieraan is voldaan dan is een reductie van laat er geen misverstand over bestaan dat dit criminaliteit en verhoging van de veiligheid het Gebruiken: Intelligence Informatie actie verzamelen precies de bedoeling is. Kennis van de taken, resultaat. De pijl van sturing naar informatie gebruiken, bevoegdheden en verantwoordelijkheden van toont dat er behalve de beschreven cyclus ook direct op relevante partners in het veiligheidsdomein resultaat wordt gestuurd. De sturing is eigenlijk de spin stelt de politie in staat haar partners zoveel in het web. Zoals reeds gezegd gaat het om sturen op Analyse & delen mogelijk van de juiste informatie te voorzien informatie (de beschreven cyclus) en sturen op de actie en bij hen ook gericht om relevante gegevens (met informatie en intelligence). te vragen. Goede intelligence maakt vervolgens Resultaatgerichte actie inzichtelijk hoe de politie en haar partners, Evaluatie ieder vanuit de eigen rol, optimaal kunnen Na de omschreven fasen te hebben doorlopen, wordt De laatste stap van het cyclische proces sturing bijdragen aan het beheersen van specifieke duidelijk wat er met de aangeleverde producten is – informatie verzamelen – analyse – informatie veiligheidsproblemen. gebeurd en in hoeverre bijsturing (meer, andere, delen is het daadwerkelijk gebruiken van nieuwe intelligence) nodig is. Kon er adequaat worden intelligence in de politiepraktijk. De intelligence Ook individuele agenten moeten zodanig gehandeld? Welke belemmeringen deden zich nog voor, is richtinggevend voor het strategische, worden geïnformeerd, dat hun handelwijze en hoe kunnen deze worden weggenomen? Door op tactische en operationele beslissingsproces. wordt gevoed door intelligence in plaats van basis van evaluatie opnieuw te sturen op de inrichting, Het is nu de verantwoordelijkheid van de incidenten. Dat vraagt om gestructureerde richting en verrichting van het intelligenceproces kan beslissers om door middel van processturing vormen van communicatie binnen de korpsen verdere kwaliteitsverbetering worden bewerkstelligd. tot resultaten te komen. Tactische interventies, en een informatiecultuur van en met professio- preventieve maatregelen, het inschakelen van nele meedenkers, die gedreven worden door de partners, maar soms ook weloverwogen acties resultaten die eruit voortvloeien. IGP: hoe nu verder? achterwege laten: de beslisser kan als het goed is maatwerk leveren wanneer hij of zij over Met Intelligencegestuurd politiewerk wil de De Nederlandse politie werkt inmiddels sinds de bruikbare intelligence beschikt. In de sturing, politie het volgende bereiken:55 start midden jaren negentig, in diverse vormen aan het initiëren en managen van activiteiten, • et inzichtelijk maken van, en het beter h intelligencegestuurd politiewerk. Daarbij zijn grote vindt IGP zijn doel: het gaat er immers om kunnen anticiperen op, de problemen vorderingen gemaakt: proeftuinen in diverse korpsen tot resultaten en effecten te komen die een in de omgeving en samenleving; hebben aangetoond dat deze strategie een substantiële positieve invloed hebben op criminaliteit en • en efficiëntere en meer effectieve e meerwaarde heeft in het tegengaan van criminaliteit onveiligheid. In dit verband dient er op te aansturing van de eigen organisatie waarin en onveiligheid. 55 SBGi (2008). 54 Intelligencegestuurd politiewerk Intelligencegestuurd politiewerk 55
  • Hoofdstuk 6 Hoe IGP vorm te geven? Resultaatgerichte actie Toch moet worden vastgesteld dat de intro- politieorganisatie vraagt naast betrokkenheid inzichtelijk. Als medewerkers zelf meewerken en ductie van IGP niet zo voortvarend verloopt als van de leiding, ook om een inspanning van betrokken zijn geeft dat een extra stimulans voor 1. Start alleen met een verandering- straject als je de urgentie ervan gehoopt, ook niet qua eenduidigheid. Korpsen diezelfde leiding om het gedachtegoed binnen de implementatie. met feiten kunt onderbouwen. kennen hun eigen tempo en richting in IGP. de organisatie daadwerkelijk te laten landen. 2. Bouw met elkaar een ondubbelzin- Good practices van collega-korpsen worden niet Een cultuur van afspraken maken én nakomen Vanuit de RHC is een folder opgesteld met tips hoe nig plaatje van de gewenste situatie. automatisch overgenomen. De positie van de hoort hierbij, om te voorkomen dat IGP wordt mensen mee te krijgen in een verandertraject.56 3. Zorg voor een vrijgestelde en cruciale analysefunctie bijvoorbeeld is nog niet gezien als de ‘zoveelste beweging die wel weer In het kader hiernaast, staan de acht geleerde lessen geaccepteerde projectleider en maak projectondersteuning vrij. overal zo sterk als nodig wordt geacht. Beper- over zal waaien’. Voor de duidelijkheid: IGP is weergegeven die zijn opgedaan in de IGP proeftuinen. 4. Kies de juiste opdrachtgever en kingen in budget, capaciteit en deskundigheid niet iets wat over gaat waaien, aangezien het grijp in als er geen sturing is zijn hieraan veelal debet. Soms worden ook dé manier van werken is (en wordt) van de 5. Zet alles op alles om leiding- gewoon andere prioriteiten gesteld, of is politie om de samenleving veiliger te maken. gevenden hun sturende rol te onvoldoende zorg gedragen voor een goede Voor een succesvolle implementatie is het besef laten vervullen. 6. Zet samen ‘stempelposten’ uit verankering van nieuwe werkwijzen. Hier en nodig dat IGP geen doel is, maar slechts een tussen start en finish. daar bestaat ook weerstand op de werkvloer middel voor het bereiken van een achter- 7. ‘Gewoon doen’ is een krachtige en bij het middenkader. Bij het vertrek van liggend doel. Het doel om de politie meer manier om mensen erbij te bepaalde voortrekkers blijkt het intelligence- resultaatgericht en daarmee sucessvoller te betrekken. gestuurd werken soms zelfs weer te worden laten werken. 8. Wissel ervaringen uit met ‘soortgenoten’ die vergelijkbare vervangen door de traditionele reactieve projecten uitvoeren. benadering. Vanwege die redenen is het zinvol Aan de slag om hier enige aandacht te besteden aan Na alle voorbereidingen komt het moment mogelijke hinderpalen bij de invoering van dat daadwerkelijk gestart kan worden met het IGP en hoe die te overwinnen. werken volgens het IGP-concept. De ervaring Evaluatief onderzoek van onder meer studen- leert dat “gewoon doen en van start gaan” ten aan de Politieacademie wijst uit dat waar in de beste handelswijze is. Een beetje IGP doen wijkteams, rechercheafdelingen en bijzondere gaat eigenlijk niet. Dit betekent dat op vele diensten IGP wordt geïntroduceerd, dit terreinen IGP-activiteiten gelijktijdig gaan aanvankelijk niet zelden op scepsis en weer- beginnen. Een kleine pilot starten hoort niet tot stand stuit. Omdat draagvlak en loyale mede- de mogelijkheden. Uit de eerdere ervaringen werking essentieel is voor een werkwijze van korpsen als Haaglanden, Midden-West waarin iedere medewerker informatie moet Brabant en Hollands-Midden blijkt dat om een aanleveren en gebruiken, is het raadzaam goed omvangrijk proces beheersbaar te kunnen na te gaan waar weerstanden op zijn geba- implementeren, moet worden gekozen voor seerd. Elders opgedane ervaringen kunnen een gericht thema of onderwerp als de aanpak daarbij leerzaam zijn. van hotspots of veelplegers. De aanpak hiervan is een uitgelezen implementatiestrategie om IGP is een manier van werken, denken en doen. IGP concreet te maken en het nut van IGP Iedereen is een onderdeel van het IGP geheel. zichtbaar te maken voor zowel de korpsleiding Het gaat om het denken en handelen vanuit als voor de wijk- en andere teams. het grote geheel. Een wijkagent denkt mee Met andere woorden: vanuit een concreet over de aanpak in het district. Het district voorbeeld is het mogelijk om alle IGP-principes over het effect voor de regio, de regio inzichtelijk te maken voor medewerkers. Dit vervolgens voor de landelijke betekenis ervan. stimuleert de implementatie en maakt, aan de De introductie en verdere uitwerking in de hand van het dagelijkse werk, het nut van IGP 56 Bloemhoff & Mans (2004). 56 Intelligencegestuurd politiewerk Intelligencegestuurd politiewerk 57
  • Hoofdstuk 7 Good practices Kenmerkend voor Intelligencegestuurd politiewerk is dat gebruik wordt gemaakt van pakken, terwijl dit geen prioritering behoeft intelligence-agenda. Deze vloeit onder meer goed omschreven methoden en besluitvormingsprocessen. Het combineren van specifieke op basis van een objectieve analyse van voort uit landelijk vastgestelde kennislacunes informatie over daders, inzicht in overlast of criminaliteitspatronen en omstandigheden, informatie uit de politiesystemen. Dit zou zoals die uit het NDB naar voren komen. legt de basis voor een sturingsmodel dat enigszins dwingend en top-down is. Het biedt afbreuk doen aan het principe van IGP. De ervaring leert echter dat dit bij de CIE-en echter tegelijk een zekere mate van immuniteit tegen voorkeuren van politiechefs en de een ‘omdenken’ vereist waarbij men zich waan van alledag. IGP, goed toegepast, levert de politie gezag op omdat het is gebaseerd • GP vraagt om een andere stijl van leiding­ I niet langer vooral bedient van al beschikbare op traceerbare objectieve intelligence en zorgvuldige afweging van prioriteiten. De door geven. Dit vergt vaardigheden die nu niet menselijke bronnen, maar waarbij actief en intelligence gestuurde politie pakt de problemen aan die voor de samenleving het meest altijd vanzelfsprekend zijn. Als hier geen assertief aan informatie-acquisitie wordt schadelijk zijn, en richt deze aanpak zo optimaal mogelijk in. Om die reden is bijvoorbeeld expliciete aandacht aan wordt besteed is gedaan. Dit vereist onder meer het identifice- een dadergerichte aanpak van veelplegers een vanzelfsprekend onderdeel van IGP. IGP lastig te realiseren. Aandacht dus voor ren van potentiële kennisdragers, gevolgd briefing, debriefing, vooruit (in plaats van door het zogenoemde ‘koud aanlopen’. achteruit) kijken, sturing op basis van Bovendien zullen sommige criminaliteitsvelden In dit hoofdstuk worden eerst enige valkuilen nadere invulling vanuit het Programma informatie, et cetera. om een ander type informant, en daarmee benoemd op de kernbegrippen van IGP die in intelligence. Het valt evenwel niet uit te wellicht om andere competenties van de de doctrine aan bod zijn gekomen. Deze lijst is sluiten dat sommige strategische beslissers • enadruk IGP niet te sterk: dan worden B runner vragen, zoals het zogenoemde ‘runnen niet uitputtend, slechts een paar onderwerpen terugschrikken voor een geheel procesmatige mensen het zat. in de bovenwereld’ wanneer het om finan- worden per thema belicht. Vervolgens worden invulling van hun sturingsfunctie. Dit vraagt cieel-economische of milieucriminaliteit gaat. ‘good practices’, de wijze lessen, per kernbegrip dat strategische beslissers, net als alle Informatie verzamelen op een rij gezet. Zoals reeds gezegd, het proces collega’s, in IGP getraind worden. Specifieke • enmerkende IGP­werkwijzen als briefing K • nformatie is de basis van IGP. De kwaliteit I van IGP is momenteel volop in ontwikkeling. aandacht is gewenst voor het thema leider- en debriefing lijken soms moeilijk in te passen van informatie is dus uiterst belangrijk. Slecht schap dat IGP met zich meebrengt (proactief, in de dagelijkse praktijk. Wanneer collega’s in gemuteerde (of onvolledige) informatie niet gericht op beheersen, met een open blik de noodhulp door ongelijke en onregel- resulteert in het maken van verkeerde keuzes. Valkuilen naar de samenleving, vrijblijvendheid voorbij, matige diensten op tien of meer momenten etcetera). gedurende het etmaal in dienst komen is een • et doorschieten in protocollen en bureau- H Sturing fysieke briefing weinig realistisch, om over cratie. Dit haalt het gezonde verstand uit het • ationaliseren van belangrijke keuzeproces- R • et is weinig zinvol om medewerkers een H debriefen maar niet meer te spreken. Het op bedrijf en werkt demotiverend voor iedereen. sen staat centraal in het IGP-concept. In het IGP-training te laten ondergaan, als er intranet plaatsen van een dagelijkse briefing bepalen welke vormen van onveiligheid vervolgens nog maanden- of zelfs jarenlang in PowerPoint is een minder effectieve wijze Informatie analyse bijvoorbeeld met voorrang dienen te worden moet worden gewacht voordat noodzakelijke van communiceren, waar nauwelijks sturings- • et komt voor dat bepaalde voorzieningen H aangepakt, dient de stuurploeg zich te applicaties goed bruikbaar zijn. Dit is effect van uitgaat. Rechtstreekse menselijke slechts voor weinig medewerkers toeganke- bedienen van een zorgvuldige weging om fnuikend voor het enthousiasme en geloof communicatie in twee richtingen blijkt een lijk zijn, daardoor minder bekend en tot objectieve prioritering te komen. In de in de nieuwe manier van werken. wezenlijke succesfactor. IGP is een manier van onbemind. Het gegeven dat bijvoorbeeld praktijk krijgt het functioneren van de werken. Er dient sturing plaats te vinden op de functionaliteit BlueView voorlopig is stuur- en weegploegen een nogal gevarieer- • een duidelijke visie en prioritering van G de beschikbaarheid en aanwezigheid van voorbehouden aan enige honderden collega’s de invulling. Voor zover bekend wordt in de thema’s op strategisch niveau. medewerkers bij de (de)briefing. binnen de informatieafdelingen heeft meeste regio’s niet gewogen en gekozen op Eén van de dilemma’s is welke keuzen tot gevolg dat men op de werkvloer nog basis van een expliciete methode die onder- worden gemaakt als er externe c.q. politieke • turing op informatie begint bij het formule- S goeddeels onbekend is met de mogelijk- linge vergelijking en inschatting van ernst en druk komt ten behoeve van de prioritering. ren van opdrachten bij informatieverzame- heden die deze voorziening biedt voor het aard van dreigingen mogelijk maakt. Wellicht Het is voorstelbaar dat vanuit de politiek de ling, gebaseerd op gedefinieerde informatie- praktische politiewerk. krijgt dit centrale onderdeel van IGP nog keuze wordt gemaakt om probleem x aan te behoeften: de zogenoemde 58 Intelligencegestuurd politiewerk Intelligencegestuurd politiewerk 59
  • Hoofdstuk 7 Good practices • en structureel tekort aan bekwame analisten E Gebruikers van bijvoorbeeld het RIK-NIK Informatie afkomstig uit afschermde bronnen • e aansluiting met het OM is nog beperkt. D blijkt in veel korpsen, en niet alleen de kanaal bemerken dat het twee dagen kan zoals informanten of gevoelige lopende Ook bij het OM is bewustwording nodig van kleinere, het feitelijk implementeren van duren voor een tijdgevoelige waarschuwing onderzoeken is onderworpen aan een het belang van IGP. IGP in de weg te staan. Bij een beperkte te bestemder plaatse is. In zulke gevallen gesloten verstrekkingsregime. Om risico’s en capaciteit moet worden gekozen tussen het is het gebruikelijk en verstandig om de onnodige aantasting van de persoonlijke • r is wel controle, maar die is te vrijblijvend. E toevoegen van een analist aan bijvoorbeeld betreffende collega’s alvast telefonisch of levenssfeer te voorkomen heeft zelfs binnen Het inzetten van een vaste controleploeg een TGO-onderzoek of inzet op het vervaar- per mail rechtstreeks op de hoogte te stellen, de politie niet iedere diender overal toegang voorkomt dat er teveel willekeur is in wie digen van strategische informatieproducten. zodat ze direct maatregelen kunnen nemen. toe. Informatieverstrekking aan partner- wat doet. Dat laatste schiet er dan al snel bij in, wat tot Communicatie binnen netwerken verloopt organisaties is om die reden evenzeer aan gevolg heeft dat bijvoorbeeld belangrijke doorgaans sneller, maar ook minder ge- beperkingen onderhevig. Alleen wettig • ebrek aan kennis en opleiding van G regiokorpsen hun (verplichte) bouwstenen structureerd en overzichtelijk als via formele verkregen informatie kan uiteindelijk dienen leidinggevenden, analisten, et cetera. voor het landelijk dreigingsbeeld zware ‘pijpleidingen’ en knooppunten. Dit roept als bewijs in strafzaken, schending van de georganiseerde criminaliteit niet aanleveren. de vraag op of een NIM 2.0 wellicht toch ook geheimhoudingsplicht geldt als een ambts- • nformatie die beschikbaar is niet borgen. I het informele en effectieve rechtstreekse misdrijf. Informatie delen vraagt dan ook Denk bijvoorbeeld aan restinformatie die tot • e kwaliteit van analyseproducten wisselt D communiceren een plek zal (kunnen) geven. om vertrouwen in elkaars professionaliteit. op heden nauwelijks wordt benut. Wanneer nog sterk binnen en tussen de korpsen. Het kunnen garanderen van een zorgvuldige dit direct na een zaak gebeurt is het relatief Deels is dit het gevolg van kwaliteits- en • ijdgebrek, althans het stellen van bepaalde T afscherming vormt daarvan de basis. weinig werk. Er wordt nauwelijks gestuurd aandachtsverschillen. Soms ligt er echter prioriteiten maakt dat in nogal wat korpsen op het borgen van dergelijke informatie. ook bij de professionaliteit van de analist het vastleggen van restinformatie uit • e veel vasthouden aan de grenzen en T een verbeterbehoefte. Een systeem van opsporingsonderzoeken niet of nauwelijks belangen van het (eigen) regiokorps is certificering zou hier een belangrijke aandacht krijgt. Hierdoor blijft het adagium fnuikend voor IGP, en daarmee voor een Good practices versterkingsimpuls kunnen betekenen. “Als we maar eens konden vinden wat we al effectieve politiezorg. weten” onnodig lang een wrange waarheid. Vanuit hetgeen in deze doctrine is beschreven Informatie delen • et risico bestaat dat er bewust, maar H zijn diverse lessen te trekken. Onderverdeeld • GP kenmerkt zich door procedures: het NIM I • e discipline waarmee belangrijke systemen D grotendeels onbewust, teveel informatie naar een zestal thema’s worden ze gepresen- schrijft bijvoorbeeld formele communicatie- als de basisvoorzieningen en het VROS in de zakboekjes blijft staan. teerd. Het zijn goede lessen ten aanzien van kanalen voor, waarlangs relevante aandachts- (melding van lopende rechercheonder- 1) de basisaanname van IGP; vestigingen en informatieverzoeken dienen zoeken) worden gemuteerd, laat in te veel Resultaat 2) de organisatie, specifiek mensen te worden overgebracht. Als voordeel wordt korpsen nog te wensen over. Hierdoor komt • e grootste kans van slagen hebben stra­ D en middelen; aangevoerd dat iedereen zo op eenduidige het nog voor dat dubbel werk wordt verricht, tegieën en voorzieningen die goed aansluiten 3) sturing; wijze communiceert. Bovendien blijft kansen op samenwerking onbenut blijven of bij de behoeften van de medewerkers die er 4) informatie verzamelen; overzichtelijk welke informatie aan wie is zelfs dat collega’s in de uitvoering onnodige primair mee te maken krijgen. Wanneer IGP 5) analyseren van informatie; verstrekt. Tegelijk wordt steeds duidelijker risico’s lopen omdat ze onvoldoende geïnfor- er dus in slaagt helder te krijgen wat de 6) het delen van informatie, en tot slot dat collega’s behoefte hebben aan tijdige meerd op pad moeten gaan. Dit ondermijnt eerstelijns politieprofessionals menen nodig 7) het resultaat. informatie, en daartoe vaak contacten in het vertrouwen in de integriteit van de te hebben voor een effectieve taakuitvoering, het eigen informele netwerk aanspreken.57 politiële informatiehuishouding. en daar met IGP op in weet te spelen, is een Dergelijke informele en interactieve collegiale succesvolle implementatie alleszins waar- hulp kenmerkt van oudsher de recherche. • nformatie wordt binnen de politie vanuit I schijnlijk. Ook de nieuwe werkgeversvisie van het verschillende bronnen en bevoegdheden concern Nederlandse Politie benoemt met gegenereerd. Dit brengt met zich mee dat • lles via landelijk vastgestelde standaarden A zoveel woorden het vermogen tot effectief niet iedereen over dezelfde gegevens en procedures laten verlopen zodat er geen netwerken binnen en buiten de eigen beschikt en dat informatie delen zinvol is, ruimte is voor de ‘couleur locale’. organisatie als een belangrijke competentie. mits het op zorgvuldige wijze gebeurt. 57 Ratcliffe (2008), p.123. 60 Intelligencegestuurd politiewerk Intelligencegestuurd politiewerk 61
  • Hoofdstuk 7 Good practices 1) Uitgangspunten Intelligencegestuurd • eidinggevenden dragen zorg voor het L • lk organisatieniveau (district, regio, E Politiewerk werken volgens landelijke standaarden. landelijk) kent gestandaardiseerde • GP vergt een manier van denken, I • eidinggevenden dienen duidelijke en L analyseproducten die leidend zijn voor werken en doen. behapbare werkopdrachten in de briefing sturen, afstemmen en monitoren. • GP is een proces van bewustwording. I te formuleren. • lle besturingsniveaus (strategisch, tactisch, A • GP gaat over het politiewerk. I • erichte sturing op basis van informatie G operationeel) dienen gevoed te worden • GP is geen project, maar een proces van I (en niet door de waan van de dag). met analyseproducten. verandering. • ehalve de briefing is ook een debriefing, B • et is noodzakelijk dat er voldoende H • GP is een kwestie van tijd geven en nemen. I waarbij resultaten worden teruggerappor- analisten aanwezig zijn om de beschikbare • GP is niet nieuw maar anders. I teerd, noodzakelijk. informatie te analyseren, waardoor leiding- • GP is niet extra maar ondersteunend. I • r dient (ook) sturing op IGP te zijn. E gevenden resultaatgericht kunnen sturen. • GP, iedereen doet mee en is een deel I • oon resultaten waaruit blijkt dat IGP T van het geheel. effectiever werkt. 6) Informatie delen • an ‘nice to know’ naar ‘need to share’. V 2) Organisatie (mensen en middelen) 4) Informatie verzamelen • eel informatie met collega’s door zorgvuldig D • GP vergt een cultuuromslag, I • org dat informatie actueel is. Z te muteren. dat heeft tijd nodig. • lke medewerker heeft de verantwoordelijk- E • org dat informatie c.q. intelligence actueel is. Z • nvesteer in mensen, hierdoor krijg je I heid informatie aan te dragen: IGP is (taak) • edereen dient zich bewust te zijn van het I bewustwording en draagvlak bij de mensen. van iedereen. belang van informatie delen. • erken, erken en doorbreek (eventuele) H • aak medewerkers bewust van het belang M • nformatie is niet van een politiemedewerker, I weerstand. van informatie en het muteren ervan. maar van de politie. • aat iedereen binnen het korps een L • GP is werken met behulp van landelijke I • eel en wissel informatie (waar mogelijk) D IGP-training volgen. standaarden, maar er is altijd ruimte voor extern uit, met als doel de veiligheid te • GP moet gezien worden als doel, I maatwerk. vergroten. niet als middel, dat past in de bedrijfscultuur • GP vraagt om meer scherpte. Door selectie I en het politiewerk. bepaalt iedere medewerker welke informatie 7) Resultaat • GP is iets dat permanent moet worden I hij of zij belangrijk vindt, maar informatie die • eld en deel successen met collega’s. M gedaan / bijgehouden, het is geen trucje de één niet belangrijk vindt kan voor andere • oon met resultaten aan van IGP effectiever T dat ‘even wordt gedaan’. collega’s juist essentieel zijn. werkt. • eel succesverhalen om mensen betrokken D • nformatie ‘uit de hoofden’ en de zakboekjes I • onder de inzet van alle politiemedewerkers Z te houden en enthousiasmeren. moet zoveel mogelijk in de politiesystemen kan IGP nooit slagen. worden gemuteerd. • oe onafhankelijk, empirisch onderzoek naar D 3) Sturing • et terugkoppelen van informatie middels H het functioneren van IGP in de praktijk. • ern van IGP is leidinggeven en aansturen K debriefing is een verantwoordelijkheid om de veiligheid te vergroten. van leidinggevende(n) én medewerker(s). • eidinggevenden moeten leiders zijn: L dit vraagt om specifieke vaardigheden. 5) Informatie analyseren • m resultaatgericht te werken dient de O • teek tijd en energie in het veredelen van S dag (dienst) te starten met een up-to-date informatie tot kennis en intelligence briefing. (zodat de politie adequaat kan reageren). • en heldere eenduidige visie op IGP, E • ombineer de verschillende soorten C inclusief de prioritering, is de basis voor het informatie, put bij de analyse uit verschil- intelligencegestuurd politiewerk. lende (en ook open) bronnen. 62 Intelligencegestuurd politiewerk Intelligencegestuurd politiewerk 63
  • Hoofdstuk 8 Casussen Wat IGP voor het praktische politiewerk betekent is het best zichtbaar te maken aan de Vooraf goede informatie bij het Overlast en diefstallen in winkelcentrum hand van concrete voorbeelden. Deze voorbeelden kunnen dienen als lesmateriaal in het benaderen van labiele personen onderwijs. Er is voor gekozen om in totaal 15 casussen op te nemen. Wat Wat Leidinggevende attendeert collega’s op In een winkelcentrum doet zich veelvuldige Allereerst komen 10 casussen aan bod waar teit en de aanpak van verkeershufters. Met de potentiële problemen met benaderen/aanhou- overlast voor, die gepaard gaat met diefstallen. IGP in min of meerdere mate een rol speelt. selectie van deze casussen is geprobeerd aan te den van personen met gedragsstoornissen. Er wordt specifiek gevraagd om meer surveil- Het zijn voorbeelden die vanuit de politie- sluiten bij de verschillende opleidingsdomeinen Collega’s krijgen een gerichte werkopdracht lance en vooral op de tijdstippen dat de jeugd korpsen als IGP zijn gedefinieerd. De casussen van de Politieacademie. mee dat het benaderen van de persoon pauze heeft, tussen 11.30 en 12.30 uur. illustreren dat de vertaling naar de praktische waarschijnlijk problemen oplevert. invulling van IGP, breed wordt ingevuld en kan Tot slot wordt in het laatste deel uitvoerig IGP aspect(en) verschillen. De casussen worden steeds in beschreven hoe in de naaste toekomst vanuit IGP aspect(en) Sturing met en op informatie. Probleem- hetzelfde format gepresenteerd: de IGP-benadering, een inbraak wordt aange- Sturen met informatie. en resultaatgericht proactief optreden op pakt. De slotparagraaf schildert aan de hand specifieke plaats en tijd. Titel van een Brits voorbeeld, wat er kan gebeuren Waar - Wat wanneer IGP onvoldoende wordt opgepakt. Regiopolitie IJsselland. Waar - IGP aspect(en) Regiopolitie IJsselland, winkelcentrum in - Waar Hoe Deventer. - Hoe IGP in het dagelijks politiewerk Wanneer de leidinggevende via de wijkagent - IGP lessen heeft vernomen dat een persoon in de wijk Hoe In onderstaande tabel wordt weergegeven psychisch labiel is en daardoor agressief zou De leidinggevende geeft de collega’s in de Het tweede deel van dit hoofdstuk bevat vier welke kernbegrippen van IGP terugkomen in kunnen worden, laat hij aan zijn collega’s weten briefing een werkopdracht mee. Gedurende meer uitgebreide voorbeelden van IGP. Het zijn de 10 beschreven casussen. Deze voorbeelden dat die persoon mogelijk explosief zou kunnen de diensten van de komende week moet het casussen over de afhandeling van een terroris- van uit de politiepraktijk variëren van kort reageren. De collega’s krijgen een werkopdracht winkelcentrum regelmatig worden aangedaan tisch incident, de gebiedsscan, zware criminali- tot uitgebreid. mee, niet direct benaderen en mocht er contact en contact gezocht met jongeren en onder- tot stand komen dan de man te vragen wat de nemers. De jongeren worden aangesproken plannen voor vandaag zijn. Alle informatie door de collega’s. Alle informatie omtrent het omtrent deze persoon muteren in BVH. Verder winkelcentrum wordt direct teruggekoppeld Kernbegrip: Sturen met Informatie Analyse Info delen & Resultaat Organisatie & Casus: en op info verzamelen samenwerken gericht actie mensen adviseert de leidinggevende altijd met meerdere aan de leidinggevende en gemuteerd in BVH. 1. Informatie labiel persoon mensen ter plaatse te gaan en het liefst nog een Ook het feit dat de ondernemers in het hond mee te nemen. Bij de voorbereiding van winkelcentrum de gerichte surveillance merken 2. Overlast / diefstal inzet van een VAG-team (Vaardigheden en zich veiliger voelen wordt teruggekoppeld. 3. Informatie delen Aanhoudingen in Groepsverband) draagt het Door debriefing en analyse van de informatie 4. Auto-inbraak in P-garage verzamelen van informatie uit diverse onder- blijkt dat de overlast en diefstallen gedurende 5. Auto-inbraak en vernieling delen van het korps, waaronder de wijkagent, deze week dalen. 6. Gerichte inzet op hot times bij aan een effectieve en veilige inzet. 7. Auto-inbraken analyse m.o. IGP lessen IGP lessen Overlast, veel voorkomende criminaliteit en 8. Van muts en wet ID naar …. Zorgvuldige voorbereiding op basis van onveiligheidsgevoelens zijn gericht terug te 9. Aanpak inbraak relevante en actuele informatie bevordert dringen door te sturen op gerichte, proactieve 10. Aanpak woninginbraken effectieve interventies en voorkomt problemen. inzet. 64 Intelligencegestuurd politiewerk Intelligencegestuurd politiewerk 65
  • Hoofdstuk 8 Casussen Informatie delen tussen noodhulp, Terugdringen van auto-inbraken Auto-inbraken en vernielingen wijkagenten en recherche in parkeergarages terugdringen door IGP Wat Wat Wat Wijkagenten beschikken over veel informatie Auto-inbraken bleken zich vooral voor te doen In een middelgrote stad in Nederland liep het op de slechte kwaliteit van de aangiften. betreffende (potentiële) verdachten, zoals in bepaalde parkeergarages. aantal auto-inbraken in 1999 op naar ruim Dit betekende dat men eerst de aangiften na namen, bijnamen en soms ook foto’s. Jongeren 6.200 per jaar. Met een aangiftebereidheid van moest lopen en deels opnieuw moest opnemen gebruiken onderling veel bijnamen, menig IGP aspect(en) 33% betekent dit een omvang van zo’n 18.000 om aan de slag te kunnen. Er werd niet wijkagent is daarmee bekend. Tijdens een Sturing van inzet op basis van geanalyseerde per jaar. Onderzoek wees uit dat in het centrum structureel gewerkt aan kwaliteitsverbetering. onderzoek waarin de recherche geen namen informatie. van de stad van de 100 auto’s die door de Het team was wel in staat na drie maanden verifieerde bij wijkagenten is er een verkeerde bestuurder werden achtergelaten, er 31 in precies het handbook of crime met betrekking jongere aangehouden voor een behoorlijk Waar dezelfde staat werden aangetroffen bij tot auto-inbraken te schrijven. Al deze kennis zwaar delict. De fout zat in de schrijfwijze en Regiopolitie Utrecht, district Utrecht-Zuid. terugkomst. De andere 69 waren beschadigd, ging bij het opheffen van het team de kast in. daarmee de uitspraak van de naam. Het ging er was ingebroken of ze waren gestolen! Reden om bij de piek van 800 aangiften het IGP om twee broers van wie de namen sterk op Hoe Het werd bestempeld als een soort van natuur- model uit de kast te halen en geen team meer elkaar leken. De wijkagent hoort dit pas Op basis van analyses vond gerichte inzet verschijnsel zoals regen waar ook niets aan te op te richten maar een probleemeigenaar achteraf. van motorsurveillance in parkeergarages doen is, het kreeg dan ook geen prioriteit. auto-inbraken aan te wijzen. Deze zorgde plaats (‘blauw verven’ van garages). Dit had structureel voor overzicht, inzicht en doorzicht IGP aspect(en) direct effect voor het district Utrecht-Zuid: IGP aspect(en) met betrekking tot de auto-inbraken en de Kwaliteit van informatie; intern en extern het werd rustiger en het aantal auto-inbraken Sturen met en op informatie; leiderschap; actieve daders. De probleemeigenaar ging aan informatie delen. nam drastisch af. De omliggende districten politiecultuur. de slag met de kwaliteit van de aangiften. merkten meteen een toename van het aantal Vanwege de ernst van het probleem kreeg hij Waar auto-inbraken. De problemen kunnen dan Waar een tactisch team ter beschikking om direct tot Regiopolitie Hollands Midden. opschuiven, al blijkt uit literatuur over ver- Regiopolitie Midden-West Brabant. actie over te kunnen gaan. Hij volgde iedere plaatsingseffecten dat dit geen automatisme is. dag de actuele ontwikkelingen, maakte Hoe Hoe overzichten en analyses, gaf opdrachten aan Recherche of CIE kunnen tijdens een onderzoek IGP lessen Besloten werd binnen de politie een team op het tactisch team om daders op te pakken, te wijkagenten uitnodigen om foto’s te (komen) Capaciteitsmanagement op basis van te richten om het tij te keren. Dit team was posten, tegen te houden of welke acties dan bekijken of bijnamen aan hen voorleggen. geanalyseerde informatie leidt tot probleem- zeer succesvol: binnen drie maanden daalde het ook om de cijfers omlaag te krijgen. Dit lukte Ook met stadstoezichthouders wordt informa- reductie in het betreffende district. aantal aangiften van zo’n 600 per maand naar wederom: de aangiften daalden direct tot 270. tie over fotoherkenning uitgewisseld. 300. De baliemedewerksters van het Binnen- Na enkele maanden stegen de cijfers echter stadteam controleerden op zaterdag of ze niet opnieuw. Reden: niet de juiste mensen op de IGP lessen vergeten waren de deur open te doen omdat klus om structureel de informatiegestuurde Verificatie en benutten van elders in het korps er nauwelijks aangiften binnen kwamen. Het aanpak vorm te geven. Teamchefs dachten hun aanwezige informatie leidt tot de juiste succes was reden om het team op te heffen, beste mensen te hebben gestuurd, maar bleken aanhoudingen. Verder werkt het motiverend met het effect dat het binnen drie maanden zich hierin te hebben vergist (leiderschap). wanneer de om hun medewerking verzochte weer op het oude niveau was. Anderhalf jaar Nadat was besloten andere collega’s aan het collega’s later ook wordt verteld of er op basis later bereikte de stad een absoluut dieptepunt werk te zetten gingen voor het eerst sinds jaren van hun informatie resultaat is geboekt. van ruim 800 aangiften per maand. de cijfers structureel omlaag. De probleemeige- naar stopt echter nooit met zijn analyses, het Teams binnen de politie zijn succesvol maar verdiepen van zijn kennis en het schrijven van het effect en de resultaten zijn vooral korte zijn handbook of crime. De tactische eenheid termijn successen. Het team stuitte bijvoorbeeld kan vaak in de ruststand en met andere zaken 66 Intelligencegestuurd politiewerk Intelligencegestuurd politiewerk 67
  • Hoofdstuk 8 Casussen Gerichte inzet van capaciteit op hot times Auto-inbraken oplossen door analyse van m.o. aan de slag. De eigenaar geeft tijdig aan • en gedegen inzicht maakt het mogelijk E Wat Wat wanneer er weer actie nodig is omdat er derden te overtuigen mee te werken aan een Jeugdoverlast blijkt zich te concentreren Herhaalde meldingen kwamen binnen over bijvoorbeeld een veelpleger vrijkomt. integrale aanpak. Informatie dient daarmee gedurende bepaalde periodes. auto-inbraken door middel van gaatjes prikken niet alleen de opsporing, maar ook alle naast het slot bij oudere modellen van een Het aantal aangiften is structureel gezakt van andere processen zoals preventie en bestuur- IGP aspect(en) bepaald automerk. Deze modus operandi (m.o.) 6.200 in 1999 naar 2.700 in 2006, met een gelijk lijk optreden. Goed inzicht geeft immers ook Capaciteitsmanagement en interne samen- was in andere districten ook opgevallen. gebleven aangiftebereidheid. Dit gebeurde niet zicht op de meest effectieve aanpak en dat is werking op basis van geanalyseerde informatie. in de laatste plaats omdat door het inzicht in niet zelden een bredere aanpak dan straf- IGP aspect(en) de materie het OM, de Rechtbank en het rechtelijk. Waar Sturen met informatie; analyse inzetten; gevangeniswezen overtuigd konden worden • robleemeigenaarschap is cruciaal in de P Regiopolitie Utrecht, Kanaleneiland. extern informatie delen. van de noodzaak van een hardere aanpak. sturing binnen het IGP-model. Verbind Het OM werd zelfs een actieve trekker van de problematiek steeds aan een eigenaar. Hoe Waar repressieve aanpak van de veelplegers. De aanpak van buurtoverlast op een bepaal- Uit analyse bleek dat jeugdoverlast op Kanalen- Regiopolitie Utrecht. de avond is gebaat bij een eigenaar die voor eiland altijd plaatsvond vanaf 14.00 uur (na IGP lessen die ene avond eigenaar van dat probleem is. schooltijd). Hierop werd gestuurd door mensen Hoe Wat leert deze casus? De aanpak van straatroven in een district is in te plannen op die momenten van overlast In de politiesystemen heeft men bekeken of • ok als zaken geen prioriteit hebben kunnen O gebaat bij een eigenaar die het gehele jaar (capaciteitsmanagement). Tijdens de maand er een relatie tussen m.o. en dader kon worden ze over een grens heen gaan die maatschap- eigenaar is van de aanpak van dit probleem. van de Ramadan deed overlast zich bijna altijd gelegd. Uit de politiesystemen kwam men bij pelijk niet meer aanvaardbaar is. • riminaliteit is niet als regen. Machteloos C voor in de late diensten. Sturing gebeurde een voor de politie bekende persoon uit. • r is leiderschap nodig dit op te pakken en E toezien is niet wat de burger van de overheid vervolgens door mensen uit de dagdienst te Vervolgens is men gaan kijken wanneer die er iets aan te doen. verwacht. halen en te verplaatsen naar de late dienst. inbraken op deze manier plaatsvonden en of • ijzondere teams zijn op korte termijn B Ook kan het voorkomen dat een district voor die persoon op die momenten vrij was of succesvol, maar bieden structureel geen een bepaald moment weinig capaciteit heeft. gedetineerd zat. Conclusie: tijdens diens oplossing. Dan worden er uit een ander district mensen detentie werden er geen gaatjes geprikt en bij • hema’s als auto­inbraken, woninginbraken T vrijgehouden om bij krapte elders ingezet te het vrij zijn van die persoon wel. Vervolgens is en straatroven vragen om een permanente worden. Het duurde ruim een jaar voordat de er op actie gestuurd door middel van het monitoring en sturing. Niet altijd tactisch, interactie er tussen de districten was, maar nu inlichten van de betreffende merkdealers en maar vanuit de informatie. werkt men veel flexibeler met elkaar samen. een persbericht in de wijk. De betrokkene werd • ensen zijn cruciaal in het model. Leider- M door de inzet van een lokauto gepakt. De schap is de beste mensen op de klus durven IGP lessen districtelijke informatiecoördinator (DIC) deed zetten. De juiste balans in de teamsamen- Capaciteitsmanagement op basis van actuele in dit geval het eerste stukje analyse; zodra stelling is belangrijk. en geanalyseerde informatie leidt tot meer het complexer wordt schakelt men de centrale • en structurele aanpak kost op de langere E inzetbare capaciteit op tijden waarop zich de afdeling analyse in. termijn minder capaciteit. De aangiftema- meeste problemen voordoen. chine wordt aanmerkelijk minder belast. IGP lessen Analyse van m.o. kan de mogelijkheid bieden specifieke potentiële verdachten in beeld te krijgen en vervolgens gerichte acties te ondernemen. 68 Intelligencegestuurd politiewerk Intelligencegestuurd politiewerk 69
  • Hoofdstuk 8 Casussen Van een muts en de wet ID naar Aanpak van inbraken 22 opgeloste inbraken Wat Gesignaleerd en DNA • woninginbraken in St. Oedenrode in de 3 Wat Op 5 november 2007 werd een 38-jarige Uit OPS was inmiddels gebleken, dat de nacht van 25 oktober 2007; In een wijk wordt gesignaleerd dat er opvallend man aangehouden omdat hij zich niet verdachte gesignaleerd stond voor de regio • woninginbraken in St. Oedenrode in de 3 veel inbraken plaatsvinden. kon legitimeren. In zijn auto werd een Gelderland-Zuid (Tiel). Uit contact met de nacht van 30 oktober 2007; zelfgeknutselde bivakmuts aangetroffen. recherche in Tiel bleek, dat de verdachte werd • woninginbraken in Kerkdriel in december 6 IGP aspect(en) gezocht in verband met een serie woning- 2006; Sturen met en op informatie; briefing en IGP aspect(en) inbraken in Kerkdriel in december 2006. Bij één • woninginbraken in Steenwijk in de nacht 5 debriefing; informatie-organisatie; analyse; Alertheid collega’s; kwaliteit van de informatie; van de inbraken had de dader DNA-sporen van 9 oktober 2007; interne samenwerking. competenties medewerkers; intern informatie achtergelaten. Deze zijn vervolgens door het • woninginbraken in Holten, Almere, 5 delen. TMC in onderzoek meegenomen, met assisten- Lelystad en Maastricht in september 2007; Waar tie van een collega van de recherche Tiel. • pgeven valse naam; O Regiopolitie Zeeland. Waar • ijden zonder rijbewijs; R Regiopolitie Brabant-Noord. Brand bij een heler? • ls ongewenst vreemdeling in Nederland zijn. A Hoe Gedurende het onderzoek nam de regio De signalering van het onverwacht hoge Hoe Brabant-Zuid-Oost contact met Brabant-Noord Twee personen, waaronder de bewoner van het aantal inbraken komt vanuit het districtelijke De collega’s die de man aanhielden, namen op. In Heeze had een brand in een woning pand in Heeze, zijn aangehouden en verhoord informatie centrum, waar nauwkeurig wordt hierover contact op met de Infodesk met de plaatsgevonden. Na deze brand waren er een als helers van de goederen. bijgehouden wat er binnen het district plaats- vraag of er zaken in de regio waren waarbij aantal goederen (laptops, PDA, GSM’s, fotoca- vindt. Input hiertoe komt vooral vanuit het een dergelijke bivakmuts was opgedoken. mera’s en dergelijke) aangetroffen. Deze vondst IGP lessen proces intake & service (aangiften), maar was daar gecombineerd met een helingonder- • lles begint met alerte collega’s die aanslaan A evenzo vanuit de wijkzorg (debriefing van wijk/ Pasjes, beelden en muts zoek vanuit de regio IJsselland naar de bewoner op een opvallende muts en met die informa- buurtregisseurs en van de regionale-infodesk). De Infodesk wist dat het team midden van het pand. Twee laptops bleken afkomstig te tie een IGP-proces in gang zetten. Elders Omdat woninginbraak een geprioriteerd criminaliteit (TMC) bezig was met een serie zijn van woninginbraken in St. Oedenrode, een krijgen collega’s bij een brandonderzoek beleidsitem is, wordt er een eerste analyse woninginbraken in Sint Oedenrode in de nacht laptop was gestolen bij een woninginbraak in argwaan bij het aantreffen van een opgemaakt, die wordt gepresenteerd in de van 24 op 25 oktober 2007, waarbij onder Steenwijk. Besloten werd, het onderzoek naar opvallende verzameling goederen. briefing van alle diensten. In de briefing andere bankpasjes werden weggenomen. de aangetroffen goederen over te nemen • orgvuldig muteren is een voorwaarde Z worden gericht vragen uitgezet voor nadere Kort na de inbraak werd met deze pasjes omdat het vermoeden was dat de verdachte voor het kunnen linken van zaken. informatie. Alle info en activiteiten zijn gericht gepind bij een bank in St. Oedenrode. Bij deze ook deze inbraken had gepleegd. Ook werd het • phalen van camerabeelden bij een bank O op het beoogde resultaat: opsporing en bank was een videocamera aanwezig, zodat onderzoek van de regio IJsselland naar vijf (pinautomaat) maakt het mogelijk later aanhouding van de inbrekers en stoppen van er beelden waren van de ‘pinner’. De collega’s woninginbraken overgenomen. relaties te leggen. de woninginbraken. De debriefing van alle die de verdachte aanhielden, zagen op de • NA­onderzoek bij een inbraak geeft de D diensten levert weer nieuwe informatie op, die printjes van die beelden dat de bivakmuts Nog meer woninginbraken gepleegd doorslag. kan worden verwerkt tot nieuwe briefingsinfor- van de onbekende pinner sterk overeenkwam Het rechercheren naar de aangetroffen • olitiekorpsen komen in samenwerking tot P matie en/of tactische opsporingsinformatie. met de aangetroffen muts. De verdachte werd goederen leverde nog vijf woninginbraken op de oplossing van een reeks misdrijven. vervolgens voor woninginbraken in verzekering in Holten, Almere, Lelystad en Maastricht (2x). IGP lessen gesteld en hij werd in het onderzoek mee- Deze zaken werden eveneens in onderzoek IGP kenmerkt zich door een ketengerichte genomen van het TMC. genomen door het TMC. Uiteindelijk zijn de benadering. Een ieder in de organisatie dient volgende feiten in het dossier tegen de verdach- zich betrokken te weten en bewust te zijn van te opgenomen, die aanvankelijk werd aange- zijn taak, in deze casus informatie ontrent de houden omdat hij zich niet kon legitimeren: 70 Intelligencegestuurd politiewerk Intelligencegestuurd politiewerk 71
  • Hoofdstuk 8 Casussen Aanpak woninginbraken58 inbraken. Die taak wordt ingegeven door Wat moet worden uitgevoerd en hoeveel FTE wijk en mogelijk ook ten aanzien van de keuzes en prioritering van problemen in de Uit historische gegevens is bekend dat in de hierbij betrokken zijn. Bijvoorbeeld: de wonin- verdachte personen in die wijk. samenleving. Leidinggevenden hebben tot taak donkere maanden (oktober t/m maart) de ginbraken worden voornamelijk gepleegd op dit te vertalen naar het politiewerk en te sturen woninginbraken in het teamgebied van Tilburg zaterdagavond en donderdagavond tussen Aan de personenkant zet de informatieregis- op en met informatie. West, met name in de wijk De Blaak/Zorgvlied 19.00 uur en 23.00 uur. Het object is vaak een seur woninginbraken op basis van de aangele- IGP in uitvoering is een continu proces. Dit alles toenemen. tussenwoning of een hoekwoning, waarbij het verde informatie de vraag uit of de potentiële gericht op het behalen van de gewenste pand aan de achterzijde via de brandgang verdachten vastzitten. Dit levert een lijst op van resultaten. Invoering van IGP vraagt keuzes en IGP aspect(en) wordt benaderd. De buit bestaat vaak uit meer of minder actieve potentiële woning- heeft consequenties voor de organisatie en Sturen met en op informatie; briefing en LCD-schermen en of laptops. Verschillende inbrekers. Indien er onvoldoende informatie is structuur. Bovenal vraagt het om investeren op debriefing; analyse van informatie; interne activiteiten worden overwogen en uiteindelijk met betrekking tot een van deze personen zet leiderschap en cultuur. en externe samenwerking. wordt gekozen om bikers in te zetten, omdat de informatieregisseur een gerichte IGP- die ook de vele brandgangen kunnen besurveil- opdracht uit naar het informatieknooppunt van Waar leren. Verder zal er een eenheid van de het team waar de verdachte woont of verblijft, Regiopolitie Midden-West Brabant. noodhulp gevraagd worden om met name om de ontbrekende informatie zo spoedig de personen (potentiële verdachten) in het mogelijk aan te leveren. Medewerkers van het De onderstaande aanpak vanuit de IGP-praktijk gebied te controleren. Concreet vindt er inzet bedrijfsbureau maken een infoset met dia van is beschreven aan de hand van het “STAR-mo- van vier FTE (twee bikers en twee noodhulp deze persoon en sturen dit naar de informatie- del”: wat was de Situatie? Wie had welke Taak? medewerkers) op donderdag- en zaterdag- coördinator van het betreffende team met de Hoe werd dit Aangepakt en wat was het avond tussen 19.00 en 23.00 uur in een IGP-opdracht. De opdracht wordt door de Resultaat? bepaalde wijk plaats gedurende de komende medewerker gemuteerd in het bedrijfs- drie maanden, met gespecificeerd waar ze processensysteem. Vooraf haalt de misdaadanalist/dataminer de moeten zijn en op wie ze moeten letten. relevante informatie uit het bedrijfsprocessen- De operationeel chef van het bevraagde team systeem en maakt een voorspelling voor de Op het team wordt dit voorstel door de deelt na de briefing de opdracht uit aan de komende drie maanden (oktober, november informatiecoördinator van het team verwerkt desbetreffende wijkagent. De collega voert de en december). Hieruit wordt inzichtelijk waar tot een IGP-opdracht. Tijdens een briefing licht opdracht uit. De operationeel chef debrieft de vermoedelijk inbraken gepleegd gaan worden de operationeel chef de opdracht toe, even- collega. De collega muteert zijn resultaten in en wanneer. De misdaadanalist onderzoekt met tueel ondersteund door lichtbeelden en geeft het bedrijfsprocessensysteem. De ingevoerde behulp van dataming welke verdachte(n) de opdracht uit aan collega’s op het team en informatie wordt door een medewerker van gedurende de afgelopen jaren het meest actief bij noodhulp. Deze voeren de activiteit uit. het bedrijfsbureau structureel uit het systeem waren in dit gebied. Dit levert informatie op De operationeel chef houdt na afloop een gehaald en in een overzicht gezet ten behoeve met betrekking tot potentiële woninginbrekers. debriefing en instrueert de collega’s wat ze van de informatieregisseur Woninginbraken. in het bedrijfsprocessensysteem vast moeten Zodoende wordt de intelligence ten aanzien Vanuit de incidentenkant gaat de informatie- leggen. De ingevoerde informatie wordt door van de potentiële verdachte uitgebouwd. regisseur woninginbraken op basis van de een medewerker A/B van het bedrijfsbureau aangeleverde informatie samen met de structureel uit het systeem gehaald en in een informatiecoördinator van het team, het overzicht gezet ten behoeve van de informatie- activiteitenvoorstel zo veel mogelijk regisseur woninginbraken. Dit zorgt voor het concretiseren. Dagen en tijden van de week uitbouwen van de intelligence ten aanzien van 58 Met dank aan de heer Oerlemans, Politieregio worden ingevuld, alsmede welke activiteit het beeld rondom de woninginbraken in de Midden-West Brabant. 72 Intelligencegestuurd politiewerk Intelligencegestuurd politiewerk 73
  • Hoofdstuk 8 Casussen IGP allround Laakkwartier: de afhandeling van een terroristisch incident59 Het resultaat van dit alles is dat in de betref- Het team heeft het stuur in handen. Wat In Nederland heerste er op dat moment in fende wijk op de donderdagavond en zaterdag- • ebriefen en muteren zorgt voor de verbin- D Aanhouding van twee leden van de Hofstad- de samenleving een on-Nederlandse sfeer van avond twee bikers rondrijden en één opval- ding met het informatienetwerk en maakt de groep na het gooien van een handgranaat angst, ongeloof en oplopende spanningen lende auto van de noodhulp. Gedurende een cirkel rond. Hiermee is het uitbouwen van naar leden van een arrestatieteam. tussen diverse bevolkingsgroepen, veroorzaakt periode van een maand worden acht verdachte intelligence een feit. Deze casus is beschreven door de tactisch door een reeks van ernstige gebeurtenissen. voertuigen gecontroleerd. Twee potentiële • reventief probleemgericht wordt aandacht P leidinggevende commandant van de Een week ervoor was Theo van Gogh vermoord verdachten worden gecontroleerd, waarbij besteed aan de slechte verlichting in de interventie-eenheden. en eerder dat jaar werd Europa opgeschrikt inbrekerswerktuigen worden aangetroffen. brandgangen. De eigenaar van de woningen door de bomaanslag in Madrid, een aantal Ze worden vergezeld van twee andere perso- ter plaatse (een woonstichting) zorgt op IGP aspect(en) dagen erna gevolgd door het opblazen van nen, van wie alle relevante info in een mutatie signalering en advies van de informatieregis- Sturen met en op informatie; leiderschap; een appartement toen de Spaanse politie tot wordt vastgelegd. Dit succes wordt tijdens de seur dat verlichting wordt aangebracht. briefing; prioriteiten stellen; kwaliteit van aanhouding van een aantal verdachten over briefing gedeeld met de collega’s van het team Tevens worden bewoners door de wijkagent informatie; analyse van informatie; beslisvaardig- wilde gaan. Het verhaal van de tactisch en van de noodhulp, alsmede het gegeven verzocht hun poorten af te sluiten. heid leidinggevenden; resultaatgerichte actie. leidinggevende ter plaatse is als volgt. dat het aantal woninginbraken in relatie tot dezelfde periode van vorig jaar met 20% is Waar Opstartfase en sturing afgenomen. Voorts werd een zeer actieve Den Haag-Laakkwartier-Antheunisstraat, De opstartfase van de aanpak van een dergelijk veelpleger gecontroleerd, die werd aangehou- 10 november 2004. incident wordt gekenmerkt door chaos en een den omdat hij nog tien dagen moest zitten. overload aan informatie. De kunst is om enige Bikers gaven aan dat brandgangen slecht Hoe vorm van overzicht en structuur te creëren. verlicht zijn en dat bewoners er na 22.00 uur In de vroege ochtend van 10 november 2004 Om dit te realiseren is er een heel palet aan weinig gebruik van maken. Het valt op dat heel begaven leden van het arrestatieteam acties nodig, maar primair gaat het om het veel poorten niet afgesloten zijn, ook niet als Haaglanden zich naar het pand Antheunisstraat nemen en het geven van leiding. de mensen thuis zijn. 92 in den Haag, teneinde daar twee verdachten Op grond van de afspraken binnen het SGBO aan te gaan houden die behoorden tot de sturingsmodel bevinden strategisch (‘goud’) IGP lessen zogenaamde Hofstadgroep. De dag daarvoor en tactisch (‘zilver’) leidinggevenden, zich in • atamining (het op een geautomatiseerde D had de AIVD een ambtsbericht uitgebracht het commandocentrum en de operationeel manier patronen en relaties ontdekken in waarin vrij vertaald werd aangegeven dat beide leidinggevende laag (‘brons’) op straat. In dit grote hoeveelheden gegevens) helpt om verdachten zich bezig zouden houden met het geval werd in een vroegtijdig stadium besloten gericht vooruit te kijken en heeft tot op voorbereiden van een aanslag op politici. om de chef Interventie (‘zilver’) fysiek naar de zekere hoogte een voorspellende waarde. PD te laten gaan om vanuit daar aan te sturen. • oor samen met de informatiecoördinator D De aanhouding mislukte in eerste instantie. Een gewoonte die in Groot-Brittannië inmiddels over het activiteitenvoorstel na te denken Eén van de verdachten gooide een hand- gemeengoed is geworden. ontstaat draagvlak en ervaart de informatie- granaat. Hierdoor raakte het merendeel van Het voordeel hiervan is dat de operationeel coördinator dat er een beroep wordt gedaan het arrestatieteam gewond. De aanhoudings- leidinggevenden en het personeel steun, op zijn ervaring en kennis. actie werd afgebroken. De verdachten vertrouwen en sturing ervaren van een zicht- • et uitzetten van de opdrachten wordt H verschansten zich in de woning en er werd bare, eenhoofdige leiding. overgelaten aan de operationeel chef van om versterking gevraagd. Verder werd er het team. Afhankelijk van de werkdruk wordt een SGBO gevormd. bepaald of er wel/geen aandacht kan worden 59 Met dank aan het voormalig hoofd interventies van besteed aan de opdracht. de Dienst Specialistische Interventies (DSI). 74 Intelligencegestuurd politiewerk Intelligencegestuurd politiewerk 75
  • Hoofdstuk 8 Casussen Andere voordelen zijn onder andere het `lezen` daarbuiten, is het BVT OTVEM model60, een naar gedaan werd door zowel politie als de en ´voelen´ van de situatie, wat leidt tot een verkorte vorm van het vijf paragrafen-model inlichtingendienst. goede beeld- en oordeelsvorming waardoor de in gebruik en voldoet al tientallen jaren. • en beschikte over tactieken en technieken M kwaliteit van de beslissingen wordt verhoogd. Daarnaast is de in de geüniformeerde omge- die waren aangeleerd in opleidingskampen, Het veel gehoorde nadeel, dat de tactisch ving gehanteerde doel-aanpak analyse61 een zoals het barricaderen van de woning, het leidinggevende door zijn aanwezigheid te uitstekend hulpmiddel62, evenals het LOODS63 gooien van een handgranaat en het toe- weinig afstand kan nemen van de situatie, en het informatie risico scenariomanagement passen van de quick-look. weegt niet op tegen de genoemde voordelen (IRS) model. Al deze modellen hebben een • aarnaast had men zich gekleed in lange D en is door ervaring te vermijden. In deze fase is aantal krachtige overeenkomsten. Ze geven je gewaden en begon men te zingen en te de enige stijl van leiderschap die werkt: houvast, dwingen je om systematisch informatie bidden, wat associaties opriep met de directief. Verticaal en krachtig sturen door het te verzamelen die voor je vakgebied relevant is, zelfmoordaanslag in het appartement in duidelijk stellen van doelen en het uitzetten niet teveel en niet te weinig, en vormen zo de Madrid. van opdrachten. basis voor het nemen van goede beslissingen • erder had men via de telefoon om verster- V 60 BVT staat voor het Beoordelen Van de Toestand, en het beheersen van de crisis. king van andere leden van het netwerk dit wordt met behulp van 7 gouden W’s gedaan. Verticale coördinatie mag in een vroegtijdig gevraagd en had één van de verdachten aan OTVEM staat voor de Opdracht, het Terrein, de stadium ook verwacht worden van het strate- Daarnaast dien je de kwaliteit van de informa- zijn moeder gevraagd om te mogen sterven. Verdachten, en de Eigen Middelen. Onder elke gische niveau. Dit vergt dat met redelijke tie goed in te kunnen schatten. Is het een feit • e grootste dreiging voor de burgers in de D ‘letter’ zit een sub-checklist, zie ook bijlage 1. Deze checklist wordt voorafgaand aan elke snelheid de eerste algemene beleiduitgangs- of een aanname? Wie is de bron? Hoe heeft omgeving, was het feit dat de verdachten interventie ingevuld. punten worden geformuleerd waarop zilver de bron het waargenomen? Zeker als het aangaven over 20 kg explosieven te en brons kunnen acteren. Die uitgangspunten brokje informatie moet leiden tot een ingrij- beschikken en voornemens waren zichzelf 61 Om een veilig en verantwoord situatie-georiënteerd kwamen echter niet eerder dan half elf in de pende beslissing. Dan dien je dóór te vragen op te blazen. politieoptreden te bevorderen is de doel-aanpak- ochtend en waren van een kwaliteit die niet en de vitale feiten desnoods zelf te (laten) analyse ontwikkeld. De systematiek ervan is toepasbaar in iedere praktijksituatie. De basis van aan de internationale standaarden voldeden. checken. Analyseren dien je als tactisch leiding- Hoe schat je deze informatie in? De informatie- de doel-aanpak-analyse bestaat uit vijf vragen die gevende in dit stadium zelf te doen. Het nemen bron wordt gevormd door de verdachten iedere agent zich in een gevaarsituatie moet Goede informatie leidt tot goede beslissingen. van beslissingen in een crisisfase vergt lef en zelf en de informatie is niet te bevestigen. stellen. Hij gaat pas tot actie over nadat hij, zo Het verzamelen van goede informatie is een intuïtie. Uit onderzoek blijkt dat je beslissingen Ingrijpen of negeren? Ingrijpen betekent mogelijk in samenspraak met collega’s, deze vragen hels, maar geen onmogelijk karwei. moet nemen op grond van 40 tot 70% beschik- overheidsgeweld toepassen, niet ingrijpen kan heeft beantwoord: 1a) Wat is mijn doel (opdracht)? 1b) Heb ik voldoende informatie? (7 gouden W’s) Hoe krijg je de informatie die je nodig hebt? bare informatie. Wacht je te lang omdat je leiden tot vele burgerslachtoffers indien er zich 2) Wat zijn de risico’s? 3) Wat mag ik? 4) Wat kan Weten welke informatie je nodig hebt is 100% informatie wilt, dan doemt er inmiddels een ontploffing voordoet. ik? 5) Hoe ga ik de situatie aanpakken. mogelijk als elk vakgebied beschikt over een weer een ander probleem op en blijf je achter Korter geformuleerd: Doel? Risico? Mag ik? checklist/format/briefingsmodel op grond de feiten aanlopen. Door de interventie-organisatie in de eerste Kan ik? Hoe? waarvan systematisch informatie wordt uren, werd het advies gegeven om de verdach- 62 Zie ook http://gevaarbeheersing.homestead.com/ verzameld. Terug naar het incident: informatie en analyse ten met precisieschutters uit te schakelen. beheersing.html of in het kader van gevaarherken- De kern van het verzamelen van de goede Nadat de eenheden een binnenring hadden Daarnaast werden er andere plannen aan ning de handzame folder van het Lectoraat informatie is dat je weet wat je wilt weten en gevormd en er enige controle ontstond op de het strategisch niveau aangeleverd om de Openbare Orde en Gevaarbeheersing (2008). derhalve de juiste vragen stelt. De aloude situatie was het beeld als volgt: crisis te beëindigen. De blauwe kern: de professionele basis bij conflict en gevaar. Apeldoorn: Politieacademie. `7 gouden W´s` bieden in de aanvang van elk • r was sprake van twee bekende verdachten E Gelijktijdig werd getracht de directe omgeving incident een waardevolle ezelsbrug om een die zich hadden verschanst in een dichtbe- woning voor woning te evacueren. Het 63 LOODS: Locatie, Object, Omstandigheden, Dader, eerste beeld te verkrijgen. volkte omgeving. Ze maakten deel uit van ontruimen van het portiek waar de woning Slachtoffer. Voor elk onderwerp dienen de Binnen de interventiewereld, maar ook ver een terroristisch netwerk, waar onderzoek van de verdachten deel van uitmaakte hield 7 gouden W’s te worden beantwoord. 76 Intelligencegestuurd politiewerk Intelligencegestuurd politiewerk 77
  • Hoofdstuk 8 Casussen Gebiedsscan overlast en criminaliteit een groot gevaarsrisico in. Betreden door de Een ongelofelijk spannend moment voor de orde. Sturing, informatie verzameling, Wat politie was geen optie, bij het verlaten door operationeel leidinggevenden rondom de analyse, het delen van de informatie en de De sleutel tot succesvol veiligheidsbeleid is een medebewoners ontstond er steeds een reëel woning, maar vooral ook voor de interventie- daadwerkelijke actie. goed beeld en gedegen analyse van de ontwik- gevaar voor gijzelneming. leden. De informatie en aansturing kan nog zo kelingen op het gebied van criminaliteit en perfect zijn, het zijn de individuen die het De kern van de situatie draait om relevante overlast. Dat geldt op landelijk en regionaal Gedurende de dag is er sprake van een grote moeilijke werk uit moeten voeren. en actuele informatie, leiderschap en het niveau, maar zeker óók op lokaal niveau. en gestage stroom informatie die vanuit de nemen van beslissingen. Welke beslissing wordt Tot op het niveau van wijk of buurt moet men binnenring naar buiten en retour moet. Het gas zorgde ervoor dat de twee verdachten op welk moment genomen. De gevolgen van weten wat er speelt op dit gebied. Alleen op Welke informatie deel je en welke niet? aan de achterzijde de woning verlieten een (verkeerde) beslissing kunnen in deze die manier kunnen de belangrijkste problemen En hoe? Bij het beantwoorden van deze waardoor ze zich op het balkon op de eerste situatie fataal zijn. worden aangepakt. Het Programma Politie & vraag dient teruggegrepen te worden naar etage bevonden. Een ander aspect van deze casus is dat er ook Wetenschap liet hiertoe een methodiek de formats en beslismodellen die eerder bij Hierop werd hen bevolen een aantal handelin- allerlei politieke belangen zijn. De keuzes ontwikkelen en valideren waarmee de wijk- besluitvorming werden genoemd. Ze geven gen te verrichten teneinde een veilige aanhou- worden dus niet alleen genomen op basis veiligheid kan worden gescand. De gebiedsscan houvast en structuur. Niet alleen voor jezelf ding te effectueren. Een verdachte voldeed van de informatie die er is, maar ook vanuit criminaliteit en overlast wordt in de komende als leidinggevende, maar vooral ook voor het hieraan, de andere weigerde dit. een maatschappelijk oogpunt. De sfeer in jaren landelijk ingevoerd. Met behulp van deze operationele niveau die in staat gesteld moet Dit had tot gevolg dat er een dreigende situatie Nederland was op dat moment gespannen, methodiek brengen politieteams op efficiënte worden om hun moeilijke werk te doen. Het ontstond waarop hij met een schot in zijn escalatie lag op de loer. Dit heeft invloed op en systematische wijze de belangrijkste thema’s delen van de informatie gebeurde grotendeels schouder werd uitgeschakeld. Hierna konden de afwegingen en keuzes die uiteindelijk rondom criminaliteit en overlast tot op wijk- of via de telefoon. de twee worden aangehouden. Volkomen in worden gemaakt om bepaalde acties wel, buurtniveau in beeld. Kern van de methodiek is Cruciale informatie werd door periodieke de lijn van de beschreven scenario´s en derhalve of juist niet te doen. een unieke koppeling van straatkennis aan briefingen via de portofoon aan alle operatio- volkomen resultaatgericht. systeemkennis. De expertise van het wijkteam is nele individuen verstrekt, waarbij werd Zelfs het toepassen van dodelijk geweld zou daarbij van grote waarde. gecheckt of iedereen het had ontvangen en gerechtigd zijn geweest, onder andere omdat volledig had begrepen. Dit gold met name later bleek dat beide verdachten ten tijde van IGP aspect(en) voor de geweldsbepalingen. de aanhouding handgranaten in hun kleding Sturen met en op informatie; kwaliteit bij zich droegen. van informatie; analyse; intern delen van Actie informatie en concrete activiteiten. Aan het eind van de middag werd er door het Het is te danken aan de individuele klasse bevoegd gezag (de driehoek, na goedkeuring van de uitvoerende eenheden dat erger is Waar van de minister van justitie en het college van voorkomen en beide verdachten voor de Landelijk gebruikte methodiek. PG´s) toestemming gegeven om één van de rechter konden worden gebracht. Vanuit het interventieplannen tot uitvoering te brengen. oogpunt van leiderschap, samenwerking en Hoe Dit behelsde het naar binnen schieten van informatiesturing hebben de tactisch en De methodiek is gebaseerd op het maken van traangas teneinde de verdachten te dwingen operationeel leidinggevenden rond de plaats de koppeling tussen straatkennis (vooral van naar buiten te komen. In het plan waren vier delict een prestatie van formaat geleverd. de wijkagent) en systeemkennis. De wijkagent scenario´s beschreven, met daaraan gekoppeld is de deskundige als het gaat om overlast de geweldstoepassingen, oplopend van IGP lessen en criminaliteit in zijn verzorgingsgebied. aanroepen, schieten ter aanhouding tot het Deze casus is een goede illustratie van het Daarnaast is de betrokkenheid van bewoners en toepassen van dodelijk geweld door scherp- gehele IGP-proces. Alle kernbegrippen uit wijkorganisaties een belangrijke succesfactor. schutters. het gepresenteerde model komen aan de Uitgangspunt is dat wordt overgegaan van 78 Intelligencegestuurd politiewerk Intelligencegestuurd politiewerk 79
  • Hoofdstuk 8 Casussen incidentgericht naar probleemgericht politie- criminele samenwerkingsverbanden, zeer rapportage aan het gemeentebestuur. Dit past Samenvattend dient de gebiedsscan ter werk, waarbij de druk op acute noodhulp actieve veelplegers, ‘vaste klanten’ die zeer binnen de landelijke taakstelling van de politie. ondersteuning van systematische informatie- geleidelijk wordt verlicht door een meer regelmatig contact met de politie hebben en Onder verantwoordelijkheid van het landelijk vergaring en probleemsturing. Deze scan is structurele aanpak. notoire geweldplegers. Hierbij wordt gebruik Programmaontwikkeling Gebiedsgebonden onderdeel van een lokale integrale veiligheids- gemaakt van short list methodiek voor jeugd- Politie wordt de gebiedsscan landelijk ge- scan. De inhoud van de scan beperkt zich tot In een startbijeenkomst wordt een analyse over groepen. Tijdens de bijeenkomst worden de ïmplementeerd in alle korpsen. Medio 2010 informatie gerelateerd aan de politionele meerdere jaren gemaakt van misdrijven en lijstjes met specifieke dader- of risicogroepen moet dat zijn gerealiseerd. kerntaken. incidenten. Op relevante thema’s volgt een besproken. Daarbij wordt steeds gekeken naar verdere verdiepingsslag, met verificatie in het (a) kent het team de persoon, (b) heeft men IGP lessen De gebiedsscan levert gegevens op over: veld. Verkeer en milieu krijgen bijzondere aanvullende actuele informatie en (c) ziet men De gebiedsscan is een instrument om het werk • vertredingen, misdrijven en risicovolle o aandacht. Het wijkteam geeft vervolgens aan aanknopingspunten voor een gerichte aanpak van gebiedsgebonden teams te ondersteunen. ontwikkelingen met pleegplaats en -tijd; welke ontwikkelingen vooral aandacht verdie- van bepaalde groepen. De opbrengsten van dit De uitkomsten zijn van invloed op de inzet van • eiligheidsthema’s die spelen in wijk, v nen en welke overlastlocaties, oorzaken, procesonderdeel zijn: selectie van interessante politiecapaciteit in het werkgebied, daarnaast gemeente of bovenlokaal; dadergroepen en dergelijke van belang zijn bij dader- of risicogroepen inclusief de personen genereert het informatie voor functionarissen • ‘beschermende factoren’: het zoeken naar een gepaste aanpak. Dit alles daarvan ‘oormerken’, typeren, en indicatie in een beleid- of managementfunctie. De • getroffen maatregelen; wordt vervolgens gekoppeld aan ‘harde cijfers’. beslag op politiecapaciteit én suggesties voor omgevingsscan brengt niet alleen onveiligheid • ociaal netwerk en betrokkenheid en s een mogelijke aanpak. in kaart, maar ook de draagkracht en het inzet rond veiligheid; Op basis van de inventarisatie van overlast- zelfoplossend vermogen van een buurt die • etwerk professionals en betrokkenheid n locaties worden hotspot kaarten gemaakt De prioriteiten die op basis van de gebiedsscans onveiligheid kan voorkomen en andere en inzet rond veiligheid; volgens een vast format. In een vervolgbijeen- door de wijkteams worden geformuleerd, beschermende factoren. De scan is erop gericht • interactie tussen deze drie; komst worden de overlastlocaties één voor één vormen leidraad voor het invullen van concrete een inzet te ondersteunen die tot een duur- • erdachte of overlast bezorgende personen, v besproken en geanalyseerd, met aandacht voor activiteiten bij het gebiedsgebonden werk. zame veiligheid leidt. De scan is zo ingericht hun gedrag, status, netwerk en verblijfplaats. ernst van de overlast, dadergroepen, aangifte- Wijkteams worden door het jaar heen aange- dat het wijkteam die zelf in belangrijke mate • ijfermatige en kwalitatieve gegevens: c en meldingsbereidheid et cetera. Ook wordt stuurd op basis van voornoemde prioriteiten. kan uitvoeren. - zowel politiegegevens als gegevens van de Shortlist Groepscriminaliteit ingevuld en Dit vormt samen met de behaalde resultaten De prioriteiten die op basis van de gebiedsscans externe partners; worden jeugdgroepen die bijzondere aandacht de basis bij het maken van werkplannen. De door de wijkteams worden geformuleerd, - indicatoren met betrekking tot behoeven, geselecteerd. Het resultaat is een gebiedsscan is hiermee een belangrijk onder- vormen leidraad voor het invullen van concrete veiligheidsgevoelens; gemeentelijk overzicht in digitaal formaat van deel van de interne beleidscyclus en fungeert activiteiten bij het gebiedsgebonden werk. - gekoppeld aan een tijdsdimensie; vier soorten overlastlocaties, kort beschreven als sturingsinstrument. Op deze manier Wijkteams worden door het jaar heen aan- bijvoorbeeld neemt veiligheid toe of af. en gerangschikt naar ernst voor prioritering. beschikken de politie én haar strategische gestuurd op basis van voornoemde prioriteiten. Een voorbeeld van zo een risicovoorziening partners over een gezamenlijke informatiebasis, Dit vormt samen met de behaalde resultaten kan een koffieshop zijn, waarover regelmatig waarop het lokale veiligheidsbeleid wordt de basis bij het maken van werkplannen. signalen binnenkomen van geluidsoverlast, gebaseerd. De gebiedsscan is hiermee een belangrijk verkeerd geparkeerde auto’s en jongeren die onderdeel van de interne beleidscyclus. blowen op straat. De signalering en advisering van het lokale Het fungeert als sturingsinstrument. bestuur over de belangrijkste problemen op het Op deze manier beschikken de politie én Voor een derde bijeenkomst wordt een analyse gebied van criminaliteit, onveiligheid en – zoals verderop duidelijk wordt – ook haar van dadergroepen gemaakt. Dit komt neer op overlast geschiedt met behulp van het Lokale strategische partners over een gezamenlijke het actualiseren, toetsen en verdiepen van Criminaliteits- & Veiligheidsbeeld (ofwel het informatiebasis waarop het lokale veiligheids- dossierinformatie over CIE-subjecten en LCVB). Het LCVB is de (verplichte) jaarlijkse beleid wordt gebaseerd. 80 Intelligencegestuurd politiewerk Intelligencegestuurd politiewerk 81
  • Hoofdstuk 8 Casussen Werkmethode verkeerscontrole sleutelplaatsen De gebiedsscan is daarmee geschikt voor: Wat verlaten van de locatie onopvallend waargeno- bezoeken, in welk gezelschap zij verkeren • trategische weging van de s Uit opsporingsonderzoeken is bekend dat men, waarna wordt doorgegeven met welk en in welke voertuigen zij zich verplaatsen. veiligheidssituatie; criminelen vaak met dienstverleners en nieuwe voertuig men vertrekt. De betreffende auto’s Informatie die in latere opsporingsonderzoeken • m trends te onderkennen en o zakenpartners in contact komen door ontmoe- worden vervolgens op enige afstand van de essentieel kan zijn, doordat al deze relaties toekomstscenario’s te ontwikkelen; tingen in de informele sfeer. Zo is gebleken ‘sleutelplaats’ op basis van de wegenverkeers- zichtbaar worden gemaakt. De organiserende • ctueel tactisch/operationeel beeld a dat contacten tussen bijvoorbeeld drugssmok- wet gecontroleerd door politiemedewerkers in regionale recherche beoogt de methode uit van de veiligheidssituatie; kelaars, vastgoedhandelaren en financiële een surveillanceauto. De uitzonderlijk grondige te leren naar de collega’s van de Bureaus • korte termijn prioriteiten; dienstverleners tot stand zijn gekomen in verkeerscontroles worden niet uitgevoerd door Districtsrecherche, hetgeen een positieve • nalysedoeleinden, bepaling aanpak a bekende uitgaansgelegenheden in Amsterdam- medewerkers uit de normale basispolitiezorg, invloed heeft op de professionalisering van en ondersteuning evaluatie; Zuid. maar door speciaal opgeleide rechercheurs die deze medewerkers. • ennisvergroting van teamleden en k niet alleen naar legitimatie en autopapieren aansluitend bij het werkterrein; IGP aspect(en) vragen maar ook op basis van vrijwilligheid • sturingsinformatie voor het team. Sturing met en op informatie; politiecultuur; medepassagiers en het voertuig onderzoeken briefen en debriefen; kwaliteit van info; en/of met medepassagiers een gesprek probe- info-organisatie; interne en externe ren aan te knopen. De controleteams, samen- samenwerking en actie. gesteld uit medewerkers van verschillende diensten, worden ondersteund door een back Waar office van waaruit direct velerlei registers Regiopolitie Amsterdam-Amstelland. kunnen worden geraadpleegd en die alle informatie direct nauwgezet muteert. Ook Hoe buitenlandse collega’s zijn stand-by om De regiopolitie Amsterdam-Amstelland houdt persoons- en andere gegevens te verifiëren. met regelmaat verkeerscontroles bij de zoge- noemde ‘sleutelplaatsen’: specifieke locaties De beschreven praktijk is er één waarin de zoals bepaalde horecagelegenheden, internet- locatie van verkeerscontroles anders wordt cafés en dergelijke waarvan bekend is dat er gekozen dan in het verleden, en waarin naast veelvuldig criminelen komen. De verkeerscon- de reguliere verkeerscontrole gepoogd wordt troles, georganiseerd door de Dienst Regionale met de inzittenden in gesprek te komen om Recherche-Zwacri, vinden gericht plaats op op deze wijze nog wat meer informatie in te basis van eerder verzamelde informatie uit zeer winnen. Deze gesprekken worden uiteraard diverse bronnen, zoals strafrechtelijke onder- gevoerd op basis van vrijwilligheid. zoeken, internationale rechtshulpverzoeken en informatie van tipgevers. Deze werkwijze IGP lessen is goedgekeurd door de leiding van het De acties leveren aanhoudingen op van OM-parket Amsterdam. personen in het bezit van wapens, drugs of grote geldbedragen. Soms loopt men tegen De verkeerscontroles verlopen zodanig dat gezochte personen aan en volgt uit dien de gecontroleerden zich veelal niet realiseren hoofde aanhouding. De gerichte informatiever- dat de politieactie samenhangt met de locatie garing is tevens van groot belang. Het geeft die men bezocht. Bezoekers worden bij het inzicht in de personen die de sleutelplaatsen 82 Intelligencegestuurd politiewerk Intelligencegestuurd politiewerk 83
  • Hoofdstuk 8 Casussen De toekomst: all-out IGP Aanpak verkeershufters Aanpak aangifte woninginbraak64 Wat “Je bent toch op straat en gaat in sommige Wat vastgelegd in BHV en vervolgens verzonden Veelplegers in het verkeer kunnen vrijwel gevallen gericht op zoek. Het gaat niet ten Mevrouw Van de Broek komt om 00.30 uur thuis naar het GMK. Daar wordt ongeveer tien ongehinderd doorgaan met het plegen van koste van andere zaken.” Het intensieve en ziet dat er in haar woning is ingebroken. minuten later de melding uitgegeven. De delicten, zolang ze hun boetes maar betalen. toezicht op de veelplegers kan door IGP zeer collega’s van de noodhulp wordt doorgegeven In Oss, waar tien veelplegers goed waren voor gericht gebeuren. “Als iemand om zeven uur IGP aspect(en) waar de inbraak is geweest, wie er ter plaatse meer dan 250 verkeersovertredingen op naar zijn werk ging, stonden wij er om vijf voor Alle aspecten, van alerte collega’s via zorgvul- is en wie de melding heeft gedaan. jaarbasis, organiseerde de politie een pilot zeven. We hebben ook onopvallend bij cafés dig muteren en effectieve infosystemen met vanuit de IGP-gedachte. staan posten. Er zat er één bij die eerst een doordachte sturing naar productieve analyses, Eerste opvang en afhandeling Noodhulp andere man uit de kroeg met zijn auto een resultaten en aandachtige nazorg. Ongeveer 25 minuten na de melding van IGP aspect(en) rondje liet rijden, voordat hij vervolgens zelf mevrouw Van de Broek arriveert de noodhulp Sturen met informatie; analyse; delen en actie. het café uit kwam en achter het stuur kroop. Waar bij de woning, waarna de collega’s de aangifte Toen hadden we hem.” Regiopolitie Midden-West Brabant / Nederland. opnemen. Om te zorgen dat ze niets vergeten Waar hanteren ze een checklist aangifte woningin- Regiopolitie Brabant-Noord. Ook de rechters hadden waardering voor de Hoe braak, die ieder jaar opnieuw wordt vastgesteld proef. Met justitie was afgesproken dat de vanuit het proces opsporing. In en rondom de Hoe strafeisen voor de verkeershufters twintig Intake en service woning bekijken de collega’s of er technische Een top tien van ‘verkeershufters’ werd samen- procent hoger lagen, die eisen zijn door de Mevrouw Van de Broek van de woninginbraak sporen moeten worden veiliggesteld. Ook gesteld op basis van gegevens uit politiedossiers rechters in alle gevallen overgenomen. Hufterig belt de politie om de inbraak te melden en maken ze digitale foto’s van de plaats van van verkeersmisdrijven en van het Centraal gedrag in het verkeer valt volgens de politie krijgt een collega van Teleservice aan de binnenkomst, de ruimtes die doorzocht zijn en Justitieel Incasso Bureau. Alle in 2006 bekeurde Brabant-Noord niet los te zien van ander telefoon. Deze spreekt met haar af dat de de plaats waar de dader(s) vermoedelijk de Ossenaren kwamen op een lijst. Hoe zwaarder asociaal gedrag. Zo waren zes van de tien politie naar haar woning komt kijken. Ze krijgt woning hebben verlaten. In de achtertuin zien de overtredingen, hoe hoger op de lijst. Tien gevolgde verkeershufters bekenden van de het verzoek om de situatie zoveel mogelijk te ze dat de dader(s) gebruik hebben gemaakt ‘verkeershufters’ waren geselecteerd uit een politie. “Er zat ook een veelpleger bij die al de laten zoals die is. Ook wordt haar gevraagd van de groencontainer om binnen te klimmen. groep van 73, die meer dan tien bekeuringen nodige auto- en woninginbraken op zijn naam of er iemand voor haar gebeld moet worden, Ook deze situatie wordt fotografisch vastge- per jaar kregen. Na een brief paste 55 procent had staan. Bij eentje hebben we een hennep- zodat ze niet alleen is. De medewerker van legd. Omdat de kans aanwezig is dat het gaat van de 73 verkeershufters hun verkeersgedrag kwekerij ontdekt.” Teleservice stelt haar aan de telefoon zoveel regenen plaatsen de collega’s de container in aan. Ze werden ook telefonisch benaderd en mogelijk gerust en vertelt haar dat er zo snel het schuurtje, zodat FTO deze kan bekijken op velen vonden het heel vervelend om als De regiopolitie Brabant-Noord heeft besloten mogelijk een politieauto zal worden gestuurd, eventuele sporen. In de woning maken ze met ‘verkeershufter in spe’ te worden aangesproken. de aanpak regionaal uit te rollen. Ambtenaren maar dat ze niet kan inschatten hoe lang dit zal mevrouw Van de Broek zodanige afspraken Bij de tien die intensief zijn gevolgd lag het van het ministerie van Verkeer en Waterstaat duren omdat zij vanuit Teleservice geen zicht dat ze kan gaan slapen zonder dat er sporen percentage dat zijn gedrag in gunstige zin bespreken met het Korps Landelijke Politie heeft op hoe druk het op dit moment is. verloren gaan. De collega die de aangifte heeft veranderde op 42. De top tien-chauffeurs Diensten een mogelijke landelijke invoering. opgenomen doorloopt met mevrouw Van de kregen ook nog individueel de wijkagent op Teleservice stelt aan mevrouw Van de Broek Broek ook de woninginbrakenmap. Hij wijst bezoek. Een van de tien Osse veelplegers is IGP lessen nog een aantal vragen die nodig zijn voor de haar vooral op het gestolen goederen verhuisd door het hinderlijk volgen van de Analyse van informatie brengt personen in noodhulp en de gemeenschappelijke meldka- formulier. Het is van belang dat ze op een zo politie. Hij verklaarde tegenover de rechter beeld die op meerdere gebieden als frequente mer (het GMK) om de melding goed door te goed mogelijke manier omschrijft welke spullen op zitting alle aandacht spuugzat te zijn. wetsovertreders opereren. Gerichte actie brengt kunnen geven. Hiervoor heeft de collega een vervolgens bij een substantieel deel van de uitvraagprotocol woninginbraken, dat in De politiecollega’s tonen zich enthousiast over veelplegers gedragsverandering teweeg. samenwerking met noodhulp en de recherche 64 Met dank aan de heer Sterkens, Programma de aanpak, die niet veel extra tijd zou kosten. is opgesteld. De melding wordt door de collega intelligence politie Nederland 84 Intelligencegestuurd politiewerk Intelligencegestuurd politiewerk 85
  • Hoofdstuk 8 Casussen zijn gestolen inclusief bekende bijzonderheden, van de woningbraak door. Hij controleert aan late dienst (15-23 uur) uitgereikt moet worden. procespost, een uitdraai van de gemaakte foto’s serienummers et cetera. Samen met de map de hand van de vastgestelde kwaliteitsnormen Hij wil de dia in de briefing even laten zien en de gemaakte mutatie door de collega’s van laat de collega zijn visitekaartje achter voor de of de aangifte daaraan voldoet. De bekende omdat er de laatste tijd wel veel woninginbra- de noodhulp waarin mogelijk ook andere aangeefster. Nadat de zoon van mevrouw Van checklist wordt ook nu gebruikt om de controle ken in deze omgeving plaatsvinden en hij de bijzonderheden staan. Nadat de collega FTO de Broek is aangekomen verlaten de collega’s uit te voeren. Vervolgens kijkt deze collega of wijkagent de opdracht wil geven om in deze zijn onderzoek in de woning heeft gedaan, van de noodhulp de woning. Eenmaal buiten ook de andere afspraken (protocol afhandeling buurt hier en daar zijn netwerk aan te spreken. heeft hij weer even telefonisch contact met de kijken de twee collega’s of er in de buurt nog melding woninginbraak) zijn nagekomen. Ook De medewerker van het teamsecretariaat maakt informatieregisseur woninginbraken om zijn bij iemand licht aan is. Mogelijk dat omwonen- dit protocol wordt jaarlijks uitgewerkt door de dan ook snel een tweede opdracht voor de waarnemingen door te spreken. Eenmaal terug den iets gezien of gehoord hebben van de proceseigenaar opsporing en vastgesteld door wijkagent, waarin deze moet proberen informa- muteert hij zijn resultaten en heeft even inbraak. Er blijken op twee adressen nog het KMT. De collega’s hebben prima werk tie in te winnen over het veiligheidsgevoel in de contact met de sporencoördinator. Samen met mensen wakker te zijn. Na aanbellen blijken geleverd. wijk op dit moment en eventuele motivatie voor de informatieregisseur heeft hij vastgesteld deze niets gezien of gehoord te hebben. De een preventietraject. Daarnaast krijgt hij de dat deze inbraak past in een cluster waar steeds namen van deze bewoners worden door de Teamsecretariaat basisteam plaats delict opdracht om vanuit zijn netwerk informatie in een vuilniscontainer wordt gebruikt en die in noodhulp opgeschreven. Ook aan de achter- Ongeveer op het zelfde moment opent ook te winnen met betrekking tot de inbraken. Als een beperkt gebied nabij elkaar hebben zijde van de woning kijken de collega’s of er de collega van het teamsecretariaat van het informatiepakket krijgt de wijkagent bij de plaatsgevonden. De sporencoördinator geeft iemand nog wakker is. Dit omdat de brandgang basisteam waarbinnen de inbraak heeft opdracht kopieën van alle beschikbare informa- het teamsecretariaat de opdracht dit cluster door de dader(s) is gebruikt. Na ongeveer plaatsgevonden de mutatie en aangifte. tie van de inbraken van de laatste drie weken in voor hem in beeld te brengen, waarna hij veertig minuten geven de collega’s aan het Deze collega kijkt of een vervolgactie deze wijk. De opdracht en het informatiepakket de gevonden sporen met elkaar kan gaan GMK door dat ze afgewerkt zijn met de (uitrechercheren) nodig is. Bij deze inbraak is gaan in de bekende blauwe IGP map en worden vergelijken. melding en eventueel weer inzetbaar zijn. alleen het voorgeschreven buurtonderzoek door de chef van dienst na de briefing aan de de opdracht die uitgezet moet worden. Hij wijkagent uitgereikt. Informatieregisseur (DIK) Eenmaal terug op het bureau muteren de maakt vervolgens de opdracht klaar met het De informatieregisseur woninginbraken ziet collega’s van de noodhulp hun waarnemingen, daarbij passende informatiepakket (mappen Informatieregisseur (DIK) dat met de inbraak bij mevrouw Van de Broek aangifte en verklaringen van de twee buurtbe- woninginbraken om uit te reiken, visitekaartjes, Ook de informatieregisseur woninginbraken er nu een cluster is binnen het district van in woners. Ook zorgen ze dat de gemaakte foto’s brieven voor adressen waar bewoners niet thuis op het district opent die ochtend de mutatie totaal elf zaken die qua werkwijze erg veel op vanuit de camera overgezet worden op de blijken te zijn en een kopie van de aangifte). over de inbraak bij mevrouw Van de Broek. elkaar lijken. Hij zet de opdracht uit aan de daarvoor bestemde share van het korps Ook maakt hij een dia voor de briefing waarbij De inbraak past in een cluster van inbraken. sporencoördinator van FTO om een rapportage MW-Brabant. Voor de collega’s van FTO maken een van de digitale foto’s wordt gebruikt die Telefonisch maakt hij contact met het informa- te maken. Deze blijkt hier al mee doende te ze een proces-post aan waarin ze bij bijzonder- de collega’s van de noodhulp hebben gemaakt. tieknooppunt van FTO en geeft aan dat deze zijn. Ook plaatst hij de opdracht binnen het heden vermelden dat de gehele woning Vervolgens wordt binnen het teamsecretariaat inbraak vandaag bezocht moet worden en als DBB om in de Basisvoorziening Opsporing na zodanig op zijn kop is gezet dat het wenselijk is een afspraak in de teamagenda gezet voor over het kan in de ochtend. Tevens geeft hij aange- te kijken of met deze werkwijze er ooit al dat de woning in de ochtend wordt nagekeken. drie weken voor een nabezoek in het kader van troffen bijzonderheden door van de FTO iemand is opgepakt. Tevens neemt hij zelf alle In een kort de-briefing gesprek met de chef van nazorg. Voor de eigen werkzaamheden van het onderzoeken bij soortgelijke zaken. info uit buurtonderzoeken, aandachtvestigin- dienst vertellen ze kort wat ze gedaan en teamsecretariaat wordt op de dag daarvoor gen, relevante MMA en CIE informatie nog gezien hebben bij de woning van mevrouw Van ruimte gereserveerd om de stand van zaken FTO eens door. De analist binnen het DBB krijgt de de Broek. op dat moment actueel te maken ten behoeve Het is 08.30 uur en de medewerker van het opdracht van de informatieregisseur om deze van dit nabezoek. teamsecretariaat van de FTO maakt de hotspot in een geografisch beeld zichtbaar te Teamsecretariaat Noodhulp Tijdens het voorbereidingsoverleg kort voor de opdrachten klaar voor de collega’s. Als informa- maken. Uiteindelijk maakt de inforegisseur een De volgende ochtend leest de collega van het briefing met de chef van dienst, beslist deze dat tiepakket gaat bij elk verzoek woninginbraak activiteitenvoorstel voor het ODMT met het teamsecretariaat van de noodhulp de aangifte de opdracht voor het buurtonderzoek aan de een kopie van de aangifte, de ontvangen verzoek een tactisch onderzoek in te stellen 86 Intelligencegestuurd politiewerk Intelligencegestuurd politiewerk 87
  • Hoofdstuk 8 Casussen naar het cluster. Ook maakt hij een activiteiten- koppelt waar nodig informatief zaken dan wel drie adressen te hebben gehad. Middels een handlangers te bestempelen zijn als een voorstel om binnen de wijk een preventiepro- personen door. Dergelijke zaken kunnen met IGP opdracht wordt een opdracht verzonden criminele organisatie die, gelet op ervaringen ject te starten (een best practice uit het district een activiteitenvoorstel worden aangeboden naar het RIK (unit I en I) om in de beschikbare uit het verleden met Piet, niet vanuit een Oosterhout). Dit conform het regionale aan het ODMT dan wel OTMT waar de zaak bronnen na te gaan welke voertuigen op naam districtsrecherche aangepakt kan worden. protocol waarin is vastgesteld dat clusters opgepakt zou moeten worden conform van Piet hebben gestaan, dan wel op de De noodzakelijke opsporingsmiddelen en groter dan tien zaken in één teamgebied, beleidsafspraken. adressen waar deze heeft gewoond. Een dag capaciteit zijn te groot voor het district. door de districtsrecherche worden opgepakt later krijgt het teamsecretariaat via een mail Vandaar dat een activiteitenvoorstel wordt met als opdracht te zoeken naar mogelijke ODMT behandeling antwoord van het RIK. Nog net voor de geschreven wat de recherchechef indient in daderindicatie. Daarnaast is vastgesteld dat In het voorbereidingsoverleg van het ODMT middaglunch bespreekt de collega van het het ODMT. Uiteindelijk is het voorstel om van bij dit soort clusters vanuit het basisteam een bekijkt de districtschef de activiteitenvoorstel- teamsecretariaat de gevonden informatie met deze zaak een zogenaamd Gezamenlijke preventieproject wordt uitgezet om nog meer len. Hij neemt de voorstellen op in het voorge- de tactisch coördinator van het onderzoek. Aanpak Districts Overschrijdende Criminaliteit onrust en inbraken in de wijk te voorkomen. nomen besluit. Tijdens het ODMT worden de Belangrijk detail uit de informatie is dat Piet in (GADOC) onderzoek te maken. Buiten de activiteitenvoorstellen levert de activiteitenvoorstellen dan ook vastgesteld. het verleden vaak gebruik heeft gemaakt van inforegisseur ook het informatiedossier dat hij De recherchechef krijgt de opdracht het een tweede handszaak om zijn gestolen goed Voorbereiding en behandeling OKMT heeft opgemaakt. Dit is een regionaal vastge- onderzoek uit te voeren en de teamchef krijgt kwijt te raken. In overleg met de tactisch leider Met toestemming van de districtsleiding wordt steld standaard informatiedossier inclusief een de opdracht het preventieproject in gang te van het onderzoek neemt het teamsecretariaat de zaak ingebracht in het RON (regionaal ambtelijk verslag wat als het nodig is verwerkt zetten. De recherchechef en de teamchef de opdracht mee om rondom dit adres de opsporingsnetwerk) overleg. Hier worden kan worden in een einddossier. De activiteiten- krijgen naast het activiteitenvoorstel ook actuele informatie van de laatste maand naar onder andere de grotere recherchezaken voorstellen gaan kopie naar de regionale het informatiedossier mee. Tijdens het OTMT boven te halen (wie is bewoner / eigenaar / voorbereid voor het OKMT. Tevens wordt informatieregisseur woninginbraken. van de recherche zal de recherchechef het inschrijving KVK / voertuigen op het adres etc.). vanuit de vele voorstellen een eerste weging activiteitenvoorstel toelichten en uitgeven. Een collega gaat zelf binnen BVH de laatste gemaakt. De divisiechef neemt vanuit dit Soortgelijke werkvoorbereiding wordt vanuit maand rondom het adres bekijken. De andere overleg het activiteitenvoorstel mee naar het het districtelijk bedrijfsbureau ook gedaan bij Onderzoek Districtsrecherche vragen formeert hij in een opdracht voor het voorbereidingoverleg van het OKMT. Daar zaken die vanuit het bekende case-creenings- Na twee dagen rechercheren lukt het de RIK en stuurt deze naar de IGP postbus van de wordt in afstemming met de korpsleiding een model naar boven komen als zaak waar nog districtelijke recherche om een indicatie naar regionale unit I en I. In een kort telefonisch concept besluit OKMT voorbereid. Naast de onderzoeksindicatie is. Dit zijn de niet-speer- boven te halen van de mogelijke dadergroep. contact met deze unit licht hij nog wat toe, divisiechef recherche nemen tevens de regio- puntzaken die vanuit het model tot prioriteit De leidende factor binnen deze groepering is zodat men daar beter kan inschatten wat de nale informatiecoördinator en een medewerker worden verheven. Ook deze worden binnen Piet Boeuf. De districtsrecherche krijgt de uiteindelijke vraagstelling is. Afgesproken van SO regionaal, deel aan dit voorbereidings- het bedrijfsbureau voorbereid door verdere opdracht om uit de systemen alle beschikbare wordt dat op het einde van de dag even overleg. Uiteindelijk worden in het OKMT alle aanpak. Zo wordt bijvoorbeeld in het geval van informatie over Piet en zijn maten, van het contact zal worden opgenomen door de collega voorstellen besproken met daarbij de inschat- een bekende verdachte deze nagekeken in de laatste half jaar naar boven te halen. Daarnaast binnen de unit I en I die deze onderzoeksvraag ting van het RON. Het activiteitenvoorstel BVH, BVO, veelplegerslijst, Tobiaslijst en is uit het onderzoek naar voren gekomen dat gaat behandelen om door te spreken wat men wordt goedgekeurd en de divisiechef recherche mogelijke andere openstaande zaken. Op het men vermoedelijk gebruik maakt van een al heeft kunnen vinden. Men geeft vervolgens krijgt de opdracht het onderzoek uit te voeren moment van aanhouding kan deze persoon dan personenauto. Vandaar dat ook de opdracht aan ongeveer in twee werkdagen een compleet overeenkomstig de regionale afspraken. ook helemaal afgewerkt worden en hoeft de wordt gegeven om de voertuigen die op naam beeld te kunnen geven. recherche deze inventarisatie niet meer te staan van Piet in kaart te brengen. Ook hier van Na twee dagen is er een afstemmingoverleg Nazorg vanuit Basisteam doen, maar kunnen zij onmiddellijk met de het afgelopen half jaar. tussen de tactisch leider van het onderzoek, Inmiddels zijn drie weken verstreken na de zaak aan de slag vanuit hun recherchetaak. Het teamsecretariaat gaat ter ondersteuning een leidinggevende van de recherche en de inbraak bij mevrouw Van de Broek. De dag Het onderdeel werkvoorbereiding binnen van het onderzoek aan de slag met bevragen. medewerker van het teamsecretariaat. Gezien voordat de wijkagent een nabezoek zal plegen, het bedrijfsbureau voorkomt dubbelingen en Uiteindelijk blijkt Piet het afgelopen halfjaar de informatie wordt duidelijk dat Piet en zijn ziet het teamsecretariaat van het team in BHV 88 Intelligencegestuurd politiewerk Intelligencegestuurd politiewerk 89
  • Hoofdstuk 8 Casussen Het alternatief: een onderzoekscommissie naar falende politie dat deze zaak is opgepakt door een bovendis- verbaal ten behoeve van justitie gevoegd kan Wanneer de Nederlandse politie er niet in informatie over de betrokkene bekend is. trictelijk rechercheteam. De zaak blijkt nog niet worden. zou slagen om een effectief functionerende Fonetische verschrijvingen, aliassen en opgelost. Ook gestolen goederen zijn niet informatieorganisatie neer te zetten, lopen dergelijke komen daarbij vanzelf naar teruggevonden, buiten een reistas die in het De volgende ochtend ziet het teamsecretariaat we grotere risico’s dan alleen gemiste kansen, voren. De informatie wordt voortdurend buitengebied is aangetroffen door een jachtop- op het team dat de zaak is opgelost. De niet opgeloste zaken en onderbenutting van up-to-date gehouden en command & control zichter. Mevrouw Van de Broek heeft deze leidinggevende beslist om deze mededeling schaarse capaciteit. Een recent voorbeeld en intelligence zijn gekoppeld. Ook zijn alle ongeveer twee weken geleden teruggekregen. op te nemen in de briefing, zodat collega’s uit Groot-Brittannië illustreert wat er kan gegevens over een subject bijeengebracht, Met deze actuele informatie krijgt de wijkagent zien dat de inspanningen van het eigen team gebeuren als essentiële politie-informatie zodat er geen informatie meer verloren raakt de volgende dag de opdracht van de leiding- uiteindelijk weer succes hebben opgeleverd. niet tijdig, correct en volledig bij de juiste in diverse systemen (‘silo’s’). In 2010 moeten gevende om een nabezoek te doen. In de Daarnaast wil hij dat de wijkagent die vandaag belanghebbenden terecht komt. alle Britse korpsen aan de nieuwe kwaliteits- debriefing blijkt dat mevrouw Van de Broek in dienst is, persoonlijk mevrouw Van de Broek standaard voldoen.65 nog erg bang is. in kennis stelt van deze opgeloste zaak. Uit het De Humberside Police in het Verenigd vorige nabezoek bleek namelijk (de-briefing) Koninkrijk werd in 2004 door een onderzoeks- Uitvoeren besluit OKMT binnen Opsporing dat mevr. Van de Broek wel erg bang was commissie, ingesteld door het Home Office, Ook binnen het rechercheteam wat uiteindelijk geworden en bijna niet kon slapen. De mede- verantwoordelijk gehouden voor het kunnen de zaak krijgt toebedeeld is er een soortgelijke werker van het teamsecretariaat had deze plaatsvinden van de moord op twee jonge werkverdeling tussen de recherchevakmensen informatie nog eens teruggehaald uit het meisjes. Jessica Chapman en Holly Wells zaten en de collega’s van het teamsecretariaat. Bij de systeem (BHV mutatie van de wijkagent op de school waar de dader, Ian Huntley, sinds start van het onderzoek worden ook de nabezoek). Verder had mevrouw Van de Broek drie jaar werkte als conciërge. De Bichard wijkagent van de verblijfplaats van Piet en de de indruk dat er iemand het op haar had Inquiry wees uit dat Huntley bij de politie in wijkagent van de tweede handswinkel betrok- gemunt. Nu is uit het onderzoek duidelijk naar beeld was gekomen in relatie tot niet minder ken en geïnformeerd. Deze krijgen de opdracht voren gekomen dat het meer een toevalligheid dan acht afzonderlijke zedendelicten in de mee om daar waar ze binnen hun netwerk is geweest dan een gerichte inbraak. Mogelijk periode 1995-1999. Die informatie kwam echter informatie opdoen die relevant kan zijn voor dat ze dan wat rustiger kan slapen. niet boven water bij het verplichte anteceden- het onderzoek, deze kenbaar te maken aan tenonderzoek toen Huntley bij de school het onderzoeksteam. Uiteindelijk weet men Ook in de briefing van de districtsrecherche, solliciteerde. Piet na drie weken aan te houden en kan een het districtelijk bedrijfsbureau, de districtelijke proces verbaal worden opgemaakt voor in noodhulp en bij intake en service, wordt het Dit fatale tekortschieten was volgens de totaal 24 woninginbraken in de regio. resultaat aan de collega’s kenbaar gemaakt. commissie te wijten aan de fundamenteel gebrekkige informatiehuishouding van het Afronding opsporing en nazorg benadeelde Tijdens de briefing op het basisteam gaat er korps. Er werden meerdere, deels verouderde Nadat de zaak is afgerond, krijgt men op het een zucht door de briefingruimte dat de hausse systemen gebruikt en politiemedewerkers districtelijk bedrijfsbureau via de IGP postbus, aan inbraken hopelijk tot staan is gebracht. op alle niveaus bleken in het geheel niet op de opdracht de originele aangifte op te sturen Een paar uur later slaakt ook mevrouw Van de hoogte hoe informatie moest worden omdat de zaak is opgelost. Overeenkomstig de Broek een zucht en dankt de wijkagent ingevoerd of geschoond. afspraken worden de TIK punten van het voor zijn bezoek. district in kennis gesteld (IGP postbus) en wordt Inmiddels heeft het korps een nieuw en de zaak binnen BVO afgecoördineerd. De geïntegreerd informatiesysteem in gebruik originele aangifte wordt opgestuurd naar genomen, waarin onder meer bij nieuwe invoer het onderzoeksteam zodat deze in het proces- automatisch wordt geverifieerd of er al 65 Mason (2009). 90 Intelligencegestuurd politiewerk Intelligencegestuurd politiewerk 91
  • Dankwoord Het schrijven van de doctrine intelligence- Tot slot een speciaal woord van dank aan de gestuurd politiewerk 1.0 was een leuke en medeauteur en onderzoeksassistent. Peter, de uitdagende klus. Het is een eerste stap in een samenwerking was (weer) inspirerend en reeks publicaties en updates die zullen volgen. aangenaam. Lous, de rol van onderzoeks- Maar in deze doctrine, de versie 1.0 is de basis assistente past prima bij je, je betrokkenheid en en eerste steen gelegd. inzet was groot. Bedankt voor de prettige Een goed initiatief van de opdrachtgever om samenwerking. op dit belangrijke onderwerp te investeren. Hopelijk gaat het boek veel en vaak gebruikt worden. Dr. Nicolien Kop Projectleider Er zijn tal van collega’s die op enigerlei wijze hun medewerking hebben verleend aan het tot stand komen van dit boek. Hiervoor wil ik hen graag hartelijk danken. Zonder hen had dit boek niet tot stand kunnen komen. Allereerst woorden van dank voor de collega’s uit het land die ons uitgebreid te woord hebben gestaan en kennis hebben laten maken met de invulling van IGP in hun korps. Vol enthousiasme deelden jullie je kennis, ervaring en visie met ons. Het is mooi te zien dat de betrokkenheid bij IGP volop leeft c.q begint te leven binnen de korpsen. Verder woorden van dank voor de teamleden van het Programma intelligence politie Neder- land. Gedurende het traject is er regelmatig contact geweest, en in de eindfase heeft het team de laatste conceptversie becommen- tarieerd. Het was prettig en constructief om met jullie samen te werken. Ook de collega’s van de Politieacademie die in de eindfase de tekst van het boek kritisch hebben door- genomen, dank hiervoor. De opmerkingen en suggesties waren waardevol. 92 Intelligencegestuurd politiewerk Intelligencegestuurd politiewerk 93
  • Afkortingen ABRIO Aanpak Bedrijfsvoering Recherche, Informatiehuishouding en Opleiding AIVD Algemene Inlichtingen- en Veiligheidsdienst BOD Bijzondere Opsporingsdienst BPZ Basis Politiezorg CBA Criminaliteitsbeeldanalyse CIE Criminele Inlichtingen Eenheid CVB Criminaliteits- en Veligheidsbeeld DIC District Informatie Coördinator (in regio Utrecht) DIK Districtelijk Informatie Knooppunt DIN Doelen-inspanningennetwerk ECIM European Criminal Intelligence Model FIOD Fiscale Inlichtingen- en Opsporingsdienst IGO Informatiegestuurde opsporing IGP Informatiegestuurde politie (oud) IGP Intelligencegestuurd politiewerk (nieuw) IGV Informatiegestuurde veiligheidszorg KIK Korpsinformatieknooppunt (het ‘RIK’ van het KLPD) KLPD Korps Landelijke Politie Diensten MIVD Militaire Inlichtingen- en Veiligheidsdienst NDB Nationaal Dreigingsbeeld NIK Nationaal Informatie Knooppunt NIM Nationaal Intelligence Model OCTA Organised Crime Threat Assessment OM Openbaar Ministerie PKN Politiekennisnet PVAGM Programma Versterking Aanpak Georganiseerde Misdaad RID Regionale Inlichtingen Dienst RIK Regionaal Informatie Knooppunt RVH Raad van Hoofdcommissarissen SBG Strategische Beleidsgroep SBGi Strategische Beleidsgroep Intelligence UISM Utrechts Informatiegericht Sturingsmodel vtsPN Voorziening tot samenwerking Politie Nederland WPG Wet Politiegegevens 94 Intelligencegestuurd politiewerk Intelligencegestuurd politiewerk 95
  • Referenties Abrio (2002). Sturingsmodel IGP: het sturen, Gill, P. (2000). Rounding up the Usual Suspects? A.MacVean, J.G. Grieve and D. Phillips (Eds.), The Michels K.J.A & van Wijk, A.H (2008). IGP afstemmen en monitoren binnen de opsporing Developments in Contemporary Law Enforce- Handbook of Intelligent Policing: Consilience, denken en het Openbaar Ministerie. Interne (concept 4). Woerden: werkgroep Deltatask. ment Intelligence. Aldershot: Ashgate. Crime Control, And Community Safety, p.195- rapportage IGP. Lectoraat Criminaliteitsbeheer- 204. Oxford: Oxford University Press. sing & Recherchekunde. Beek, D. van (2006). De intelligente organisatie: Hamer, P. den, Kuiper, A.P. & Sietsma, J. (2005). prestatieverbetering en organisatie-ontwikke- De organisatie van business intelligence. Den KLPD (2008). Nationaal dreigingsbeeld 2008: Meesters, P., Kortkaas, J. & Tragter, M. (1999). ling met Business Intelligence. Den Bosch: Haag : Academic Service. georganiseerde criminaliteit. Zoetermeer: IPOL. Intelligence Led Policing: nieuw concept voor Tutein Nolthenius. integratie van oude adagia. Tijdschrift voor Harfield, C., MacVean, A. Grieve, J.G.D. & KLPD (2004). Nationaal dreigingsbeeld: zware Criminologie, 41 (4), p.419-429. Bel, D. van der, Hoorn, A.M. van & Pieters, Phillips, D. (2008). The Handbook of Intelligent of georganiseerde criminaliteit. Zoetermeer: J.J.T.M. (2007). Informatie en opsporing. Policing: consilience, crime control, and Dienst Nationale Recherche Informatie. Meesters, P. & Niemeijer, B. (2000). Handboek informatieverwerving, -verwerking community safety. Oxford: University Press. Criminaliteitsbeeldanalyse: problemen en en -verstrekking ten behoeve van de opspo- Kop, N., Derksen, T., Lee, R. van der & Hoeken- mogelijkheden. In: H. Moerland & B. Rovers ringspraktijk. Zeist: uitgeverij Kerckebosch Hert, P. de, Huisman, W. & Vis, T. (2005). dijk, J. (2007). Informatie-inwinning in de (red). Criminaliteitsanalyse in Nederland. Zutphen: Studiecentrum Rechtspleging. Intelligence led Policing ontleed. Tijdschrift ‘bovenwereld’: de wereld op zijn kop. Politie- Den Haag: Elsevier, p.293-306. voor Criminologie, 47 (4), p.365-375. academie onderzoeksreeks nr. 21. Apeldoorn: Bloemhoff, S. & Mans, A. (2004). ‘Hoe krijg je ze Elsevier Overheid. Minnebo, P. (2007). Criminaliteitsanalyse mee?’. Raad van Hoofdcommissarissen: ABRIO. Hobbs, D. (2002). Going Down the Glocal: The verklaard : aanzetten voor verdere Local Context of Organised Crime. The Howard Lassche, E. & Bataille, S. (2008). Utrechts ontwikkeling van criminaliteitsanalyse. Calster, P. van & Vis, T. (2008). Veranderings- Journal of Criminal Justice, 37, p.407-422. Informatiegericht SturingsModel: kiezen en Den Haag: Reed Business Information. processen bij politie: Intelligence-Led Policing. monitoren werkaanbod en capaciteit m.b.v. Panopticon: Tijdschrift voor Strafrecht, Huisman, A. (2006). Informatie Gestuurde werkplannen en capaciteitsplannen. Mors, J.H. ter & Brink, L.T. ten (2008). Criminologie en Forensisch welzijnswerk, Politie: De tijd en moeite waard?! Regiopolitie Utrecht. Programmaplan Intelligence 2008: sturing, nr. 5, p.68-86. Afstudeerscriptie Bestuurskunde. Universiteit informatieorganisatie, verbetering & innovatie. Twente. Lectoraat Openbare Orde en Gevaarbeheersing De Bilt: vtsPN. Cornellissen, H. (2009). Stap in de wereld die (2008). De blauwe kern: de professionele basis bij IGP heet: de juiste dingen doen en de juiste IGP-krant (2006). Regiopolitie Hollands-Midden. conflict en gevaar. Apeldoorn: Politieacademie. Nieuwenhuis, M. van & Kuijlaars, G. (2008). dingen doen. Politie Brabant-Noord. ICT-Meerjarenplan: Applicatieportfolio, Jansen, H.A. (2007). Informatiegestuurde Maas, R. (2008). Informatiegestuurde politie in domein 04. Informatie. Concept. De Bilt: vtsPN. Cornelissen, H. (2008). Eindrapportage IGP. politie: historisch perspectief. Interne rappor- volle omvang. Politieregio Hollands-Midden. Interne Notitie Politie Brabant-Noord. tage IGP. Lectoraat Criminaliteitsbeheersing & Panhuis, P. van (2008). Informatiegestuurde Recherchekunde. Maas, R., Altena, A., Sterkens, H. Bijl, R. & van Politie en criminaliteitsanalyse. In: Stol, Garssen, A. (2006). Verstoren … of … (ver) der Meer, H. (2007). Implementatie van het W. & van Wijk, A. (red). Inleiding criminaliteit binden? ‘hoe geeft de wijkagent in Nederland, Jansen, H. (2005). Informatiegestuurde politie. IGP-concept. Interne rapportage IGP. Lectoraat en opsporing, p.221-235. De Haag: Boom Engeland, België en Duitsland inhoud aan het Van actief afwachten, naar actief aansturen. Criminaliteitsbeheersing & Recherchekunde. Juridische uitgevers. vroegtijdig signaleren van radicalisme en In: T. van den Broeck et al. (red.), Intelligence islamitisch terrorisme?’ Meesterstuk Leergang Led Policing, p.34-55. Brussel: Politeia. Mason, G. (2009). Intelligent design. Police Paulissen, W. (2007). Sturingsmodel en Internationale Politie Oriëntatie van Instituut Review, January, p.28-29. leiderschap. Interne rapportage IGP. Lectoraat Clingendael & de School voor Politieleiderschap. Kleiven, M.E. & Harfield, C. (2008). Europol and Criminaliteitsbeheersing & Recherchekunde. the Understanding of Intelligence. In: C. Harfield, 96 Intelligencegestuurd politiewerk Intelligencegestuurd politiewerk 97
  • Referenties Phillips, D., Caless, B. & Bryant, R. (2007). Regionaal College Amsterdam-Amstelland vtsPN (2009). De BVI (Basisvoorziening Intelligence and its Application to Contempo- (2008). Regionaal Veiligheidsplan Amsterdam- Informatie) fundament voor IGP. Hand-out rary Policing. Policing, A Journal of Policy and Amstelland 2007 - 2010/11. Amsterdam: behorende bij workshop 1 op de NIK-dag Practice, 1, nr4, p.438-446. Gemeente Amsterdam, Directie Openbare ‘for your eyes only: digitale tools voor de Orde en Veiligheid. opsporing’ d.d. 15 januari 2009. Politie en Openbaar Ministerie (2008). Boven- regionaal Recherche Overleg, Jaarverslag 2007. Regiopolitie Noord-Holland Noord en Zaan- ’s-Hertogenbosch: Stafbureau BRO / IPOL. streek-Waterland (2006). Terrorisme tegen- http://www.jratcliffe.net houden: weet waar je op moet letten. www.popcenter.org Politie IJsselland (2008). Lokaal Criminaliteits- http://achternaam.politieacademie.politie.nl/vk/ en Veligheidsbeeld 2008. Deventer: Politie Ridley, N. (2008). Pan-European Law Enforce- rhcboards/os/opops/opopsintel/default.aspx IJsselland. ment Strategic Analysis: Trends and Concerns. http://pkn.politieacademie.politie.nl/intranet/IGP In: C. Harfield, A. MacVean, J.G.D. Grieve and Programma Intelligence Politie Nederland D. Phillips (Eds.), The Handbook of Intelligent (2008). Architectuur van de informatie- Policing: Consilience, Crime Control, And organisatie in 2010. Waterlijn. De Bilt: vtsPN. Community Safety, p.131-144. Oxford: Oxford University Press. Project initiatie document (2007). Politie- onderwijs in ‘Intelligence led policing’: focus Strategische BeleidsGroep intelligence (2008). verbinden. Apeldoorn: Politieacademie. Waakzaam tussen wijk en wereld: Nationaal intelligence model, sturen op en met informatie. Raad van Hoofdcommissarissen (2005). Politie in ontwikkeling. Den Haag: Nederlands Tamerus, J., Horsten, P. & van den Bogert, Politie Instituut. E. (2005). Tegenhouden ontrafeld. KLPD, politie Zuid-holland-zuid en politie Haaglanden. Raad van Hoofdcommissarissen (2005). Informatie-Gestuurde Politie: sturen op Tilley, N. (2003). Problem-oriented Policing, resultaat. Houten: ABRIO. Intelligence Led Policing and the National Intelligence Model; http://www.ucl.ac.uk/jdi/ Ratcliffe, J.H. (2008). Intelligence-Led Policing. downloads/publications/crime_science_short_ Cullompton, Devon: Willan Publishing. reports/problem_oriented_policing.pdf, geraadpleegd maart 2009. Ratcliffe, J.H. (2004). Strategic Thinking in Criminal Intelligence. Sydney: Federation Press. Turban, E., Sharda, R., Aronson, J. & King, D. (2007). Business Intelligence: a managerial Ratcliffe, J.H. (2003). Intelligence-Led Policing. approach. Harlow: Prentice Hall. Trends & issues in crime and criminal justice, 213, p.1-6. Versteegh, P. (2005). Informatiegestuurde veiligheidszorg. Dordrecht: SMVP Productions. Ratcliffe, J.H. (2002). Intelligence-led policing vtsPN (2008). Informatiefolder BlueView. and the problems of turning rhetoric into De Bilt: vtsPN. practice. Policing & Society 12(1), p.53-66. 98 Intelligencegestuurd politiewerk Intelligencegestuurd politiewerk 99
  • Bijlage 1 BESLISMODEL/ CHECKLIST / BRIEFINGFORMULIER (BVT OTVEM) Appel: BVT UITVOERING Geweldsinstructie: Wat: Waarmee: Plan: Tolerantiegrenzen: Wie: Wanneer: Noodplan: Waar: Welke wijze: Waarom: SPECIFIEK PLAN Opdracht operationele eenheden: BELEID/OPDRACHT PLOEG TERREIN Plaats: Type woning: MATERIAAL Wijk: Plattegronden wijk/woning: Straat: Luchtfoto: VOERTUIGEN Contacten in de wijk: Hindernissen: Aanrijroute: Waarnemingsmogelijkheden: COORDINERENDE BEPALINGEN Uur U: Verzamelpunt+evaluatie: VERDACHTE(N) Deadline: Voeding/ verzorging Foto: Eigenaardigheden: Personalia: Antecedenten: Signalement: Ziekte/drugs: Middelen: Gevechtswaarde: Bewapening: Aanwezigen: Voertuigen: Samenstelling: Positie: Dieren: EIGEN MIDDELEN Personeel: Verbindingen Tenue: Materiaal: Voertuigen: Bewapening: (NIET) POLITIONELE ONDERSTEUNING OT: Afvoer: Vaste post: Zoeking: TAP: Ambulance/Brandweer e.d. 100 Intelligencegestuurd politiewerk Intelligencegestuurd politiewerk 101
  • 102 Intelligencegestuurd politiewerk Intelligencegestuurd politiewerk 103