Your SlideShare is downloading. ×
0
Isletme1 Ders 7
Isletme1 Ders 7
Isletme1 Ders 7
Isletme1 Ders 7
Isletme1 Ders 7
Isletme1 Ders 7
Isletme1 Ders 7
Isletme1 Ders 7
Isletme1 Ders 7
Isletme1 Ders 7
Isletme1 Ders 7
Isletme1 Ders 7
Isletme1 Ders 7
Isletme1 Ders 7
Isletme1 Ders 7
Isletme1 Ders 7
Isletme1 Ders 7
Isletme1 Ders 7
Isletme1 Ders 7
Isletme1 Ders 7
Isletme1 Ders 7
Isletme1 Ders 7
Isletme1 Ders 7
Isletme1 Ders 7
Isletme1 Ders 7
Isletme1 Ders 7
Isletme1 Ders 7
Isletme1 Ders 7
Isletme1 Ders 7
Isletme1 Ders 7
Isletme1 Ders 7
Isletme1 Ders 7
Isletme1 Ders 7
Isletme1 Ders 7
Isletme1 Ders 7
Upcoming SlideShare
Loading in...5
×

Thanks for flagging this SlideShare!

Oops! An error has occurred.

×
Saving this for later? Get the SlideShare app to save on your phone or tablet. Read anywhere, anytime – even offline.
Text the download link to your phone
Standard text messaging rates apply

Isletme1 Ders 7

6,351

Published on

Güler Tozkoparan İşletme 1 Dersi 7 nci sunum

Güler Tozkoparan İşletme 1 Dersi 7 nci sunum

0 Comments
0 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total Views
6,351
On Slideshare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
0
Actions
Shares
0
Downloads
108
Comments
0
Likes
0
Embeds 0
No embeds

Report content
Flagged as inappropriate Flag as inappropriate
Flag as inappropriate

Select your reason for flagging this presentation as inappropriate.

Cancel
No notes for slide

Transcript

  • 1. KAPASİTE PLANLAMASI : İŞLETME BÜYÜKLÜĞÜ SEÇİMİ
  • 2.
    • Kurulacak bir işletmenin yer seçimi yapıldıktan sonra yapılabilirlik etüdünün ekonomik etüt kapsamına giren bir diğer önemli konu, işletme için en uygun büyüklüğün belirlenmesi dir.
  • 3.
    • A. KAPASİTE PLANLAMASI
    • VE ÖNEMİ
    • Kuruluş yeri belirlenen bir üretim biriminin üretim miktarı açısından hangi büyüklükte ya da kapasitede olması gerektiği işletme literatüründe “ kapasite planlaması ” konusuna girer
  • 4.
    • Kapasite planlaması sadece kurulacak yeni bir işletmenin ya da yeni bir yatırımın hangi büyüklükte olması gerektiğini önceden belirlemek değil , aynı zamanda kurulu bir işletmenin hangi oranlarda genişletilmesi (tevsi) gerektiğini ya da en uygun kapasite genişleme büyüklüğünün belirlenmesini içerir.
  • 5.
    • İşletme kısa dönemlerde yeni makineler ve işgücü gibi üretim faktörleri istihdam ederek üretim kapasitesini belli bir düzeye çıkarabilir. Ancak kapasiteyi saptayan en önemli değişkenlerden biri olan ürün talebinin (isteminin) büyük oranlarda artması durumunda; işletme bu artışları daha geniş arazi, yeni binalar, makineler ve ek tesisler gibi yeni sabit yatırımlarla karşılayabilir. Böylece; kapasiteyi artırmak amacıyla mevcut işletmeye gelecekte eklenecek yeni yatırımlara kapasite genişlemesi denir.
  • 6.
    • B elli sürelerde yapılması gereken en iyi genişleme yatırımlarına da optimum kapasite genişleme büyüklüğü denir.
    • Kapasite genişlemesinin optimum olması kadar, gelecekteki ani talep artışlarını karşılamak için bunun zamanlamasının da optimum olması gerekir. Yani, gelecekte gerçekleşecek kapasite genişlemeleri ve bunlar arasında geçen zamanın optimum olması beklenir. Birbirini izleyen genişlemeleri arasında geçen süreye genişleme zaman aralığı denilir.
  • 7.
    • Kurulacak bir işletmenin büyüklüğü ve kuruluş yeri seçimi konuları birbirleriyle yakından ilişkilidir ve bu iki sorunun birlikte ve aynı zamanda ele alınması gerekir.
    • Dolayısı ile kapasite planlaması geniş anlamda, kurulacak bir işletmenin optimum kuruluş yerini ve optimum büyüklüğünü “aynı zamanda” saptamayı amaçlar.
  • 8.
    • Verilen açıklamalara göre kapasite planlaması, değişik üretim kapasitelerindeki işletme büyüklükleri arasından, belli bir ölçüte göre en iyisinin “nerede” ve “ne zaman” kurulacağını kalitatif ve kantitatif yöntemlerle saptayan bir işlemdir.
  • 9.
    • Söz konusu ölçüt; genellikle girişimcinin amacına göre, işletme kazancının ya da satış gelirlerinin maksimizasyonu ve/veya maliyetlerin, özellikle de yatırım maliyetlerinin minimizasyonudur.
    • Kapasite planlamasında çoğu kez , satış gelirlerinin maksimizasyonu yerine maliyetlerin özellikle de işletme kuruluş yatırım maliyetlerinin minimizasyonu ölçütü yeğlenir .
  • 10. B. KAPASİTE VE KAPASİTE BÜYÜKLÜĞÜ (İŞLETME BÜYÜKLÜĞÜ) KAVRAMLARI
    • 1. KAPASİTE
    • Kapasite, belli bir sürede işletmenin üretim
    • düzeyini ya da üretim gücünü ifade eder.
    • Kapasite, mal ve hizmet üretebilme
    • yeteneği ve olanakları hakkında fikir veren
    • bir kavramdır. Örn; bir kişi günde 8 saat
    • çalışabiliyorsa, o kişinin çalışma ve iş
    • çıkarma kapasitesi 8 saattir.
  • 11.
    • Belli bir sürede üretilen mal ya da hizmetlerin fiziksel birim sayısı kapasite ölçüsü olarak kullanılır; bir kişi belli bir süre içinde, örn; 8 saat içinde bir maldan 20 birim üretirse, o kişinin üretim kapasitesi 20 birimdir.
    • Fiziksel birimler dışında, belli bir sürede ürünlerin “değeri” de kapasite ölçüsü olarak kullanılabilir. Bir fabrikanın belli bir sürede ürettiği malların değerinin tutarı, bir bakkalın günlük satış tutarları bu birimlerin kapasitelerinin ölçümünde kullanılabilir.
  • 12.
    • 2. İŞLETME KAPASİTESİ
    • Bazı bilim adamları işletme kapasitesini “üretim
    • miktarı” açısından, bazıları da “maliyetler” açısından
    • tanımlamaya çalışmışlardır;
    • - “Bir işletme ya da tesisten birim zamanda elde
    • edilebilen maksimum üretim miktarı”
    • - “Herhangi bir işletmenin belirli bir zaman diliminde
    • üretebileceği mal veya hizmet miktarı”
    • - “İşletmenin bir mal veya hizmet üretebilme
    • yeteneği ve olanakları”
  • 13.
    • Bu tanımlamalara paralel olarak, literatürde genellikle iki tür kapasite kavramıyla karşılaşılmaktadır :
    • a. Teknik/Mühendislik Kapasitesi : Bir işletmenin gerçekleşen üretim miktarı ile maksimum üretim arasındaki ilişkiyi gösterir. Bu yaklaşıma göre kapasite, maliyetler ve üretim darboğazları göz önüne alınmadan bir işletmenin birim zamanda üretebileceği maksimum ürün miktarı olarak tanımlanabilir.
  • 14.
    • Buna göre, bir işletmenin ya da tesisin tahmin edilen kapasitesi sürekli olarak gerçek veya fiili üretim kapasitesinin üzerinde olacaktır. Çünkü üretim sürecinde, herhangi bir hammadde ve işgücü tıkanıklığının olabileceği göz önünde bulundurulamaz.
    • Teknik kapasitenin kolaylıkla ölçülebilmesi, bu yaklaşımın bir üstünlüğü olarak gösterilmektedir.
  • 15.
    • b. Maliyetler Açısından/Ekonomik Kapasite :
    • Üretim yöntemi değişmediğinde bir işletmenin minimum maliyetler düzeyinde üretebileceği ürün miktarı olarak tanımlanır.
    • Teknik kapasiteye göre işletmenin gerçek üretim düzeyini daha sağlıklı biçimde yansıtır ancak bu kapasite ölçümü daha zordur.
  • 16.
    • Kapasite planlamasında; işletmedeki makine ve donatım araçları gibi temel üretken birimlerin ayrı ayrı hesap edilen üretim güçleri toplamı yerine, işletme kapasitesi tüm işletmenin üretim gücünü ifade eder. Böylece, işletme bir bütün olarak incelendiğinde, işletme üretim gücüne, “işletme üretim kapasitesi” ya da kısaca “işletme kapasitesi” denilir.
  • 17.
    • Bir işletmenin üretebilme ya da üretim gücünü
    • ifade eden çeşitli kapasite kavramları vardır :
    • 1. Maksimum (Teorik) Kapasite : Bir işletme
    • veya makinenin hiçbir arıza ve gecikme
    • olmadan üretebileceği maksimum ürün
    • miktarıdır . Mühendislik/teknik kapasitedir.
    • 2. Normal (Pratik) Kapasite : Tamir, bakım,
    • onarım, makine bozulmalarından doğabilecek
    • normal gecikmeler dikkate alındığında normal
    • koşullarda üretilebilecek ürün miktarını
    • gösterir.
  • 18.
    • 3. Gerçek (Fiili) Kapasite : Belirli üretim planı döneminde ortaya konulan ürün veya hizmet miktarını gösterir.
    • Normal kapasite, her zaman ulaşılabilir üretim miktarını gösterir. Ancak kapasite üretilen ürünün satılabilmesiyle olanaklıdır. Satış hacmi yetersiz ise normal kapasitenin ancak bir bölümünden yararlanılabilir. Normal kapasitenin yararlanılan bölümüne “ gerçek kapasite ” denir. Yararlanılmayan bölümüne “ aylık kapasite ” denir.
  • 19.
    • 4. Aylak (Boş) veya Atıl Kapasite : Normal kapasite ile gerçek kapasite arasındaki farka denir. Atıl kapasite, birim üretim maliyetini artıracağından işletmeci tarafından arzu edilmez. Bugün ülkemiz işletmelerinin çoğunda, hammadde ve diğer üretim girdilerinin tedarikinde karşılaşılan güçlükler nedeniyle, atıl kapasitelerde çalışılmaktadır.
  • 20. 5. Çalışma Derecesi (Kapasite Kullanım Oranı) : Bir işletmede normal kapasiteden yararlanılabilen oranı gösterir. Çalışma Derecesi = Gerçekleşen (Fiili) Kapasite Normal (Pratik) Kapasite Bir işletmenin kapasite kullanım oranı (çalışma derec.) % 80 denildiğinde o işletmenin normal kapasitesinin % 80’i oranında üretim gerçekleştirdiği anlamına gelir. Kapasite kullanım oranı arttıkça işletmenin üretim programını uygulamadaki başarısı artıyor demektir.
  • 21.
    • C. KAPASİTE-MALİYET İLİŞKİSİ
    • Kapasite planlamasında işletme kapasitesi,
    • maliyetler açısından incelendiğinde kapasite-maliyet ilişkisi üzerinde durmak gerekir.
    • Bu ilişkinin ortaya konulması için önce “ üretim maliyetlerini doğrudan etkileyen faktörler ” üzerinde durmak gerekir.
    • Üretim maliyetlerini doğrudan etkileyen başlıca faktörler ; 1. Üretim yöntemi 2. Üretim faktör fiyatları 3. Kapasite büyüklüğü veya işletme büyüklüğüdür.
  • 22.
    • 1. Üretim Yöntemi
    • Üretim fonksiyonunda girdilerin birbirinin yerini alabilme veya bunların ikame olanaklarını göstermektedir.
    • 2. Girdi Fiyatlarındaki Değişmeler
    • Üretim faktörlerinin verimliliği değişmediğinde, genellikle girdi fiyatlarındaki artışlar maliyetlerin artmasına, girdi fiyatlarındaki düşmeler ise maliyetlerin azalmasına neden olur.
    • 3. Kapasite Büyüklüğü (İşletme Büyüklüğü)
    • her bir işletme büyüklüğü değişik üretim miktarlarını gösteren farklı kapasitelerle ifade edilir. Örn; 300-500-700 bin ton kapasitelerdeki çimento fabrikaları 3 farklı büyüklükteki/kapasite büyüklüğündeki işletmeyi gösterir.
  • 23.
    • D. KAPASİTE BÜYÜKLÜĞÜ-MALİYET İLİŞKİSİ
    • Kurulu bir işletme, kapasite genişlemesine gitmeden de işçi sayısını, kullandığı hammadde ve malzeme miktarını artırarak, belli bir düzeye kadar üretim miktarında artışlar sağlayabilir (kısa dönem durumu). Üretim miktarındaki büyük artışlar ancak işletme büyüklüğü veya kapasite büyüklüğünün artırılması ile olanaklıdır (uzun dönem durumu).
  • 24.
    • E. OPTİMUM KAPASİTE
    • 1. Kurulu Bir İşletmede Optimum Kapasite (Üretim Miktarı)
    • Optimum, “en iyi” veya “ideal” anlamındadır. Ekonomik kapasite, optimum (en uygun) kapasite olarak nitelendirilir. Burada amaç, maliyetlerin minimizasyonu olduğu için optimum kapasite, “bir işletmenin minimum maliyetler düzeyinde üretebileceği ürün miktarı” olarak tanımlanır.
  • 25. 2. Optimum Kapasite Büyüklüğü (Optimum İşletme Büyüklüğü) Üretilecek ürün talebini karşılamak koşuluyla kuruluş yatırım maliyetlerini minimum kılan işletme büyüklüğü olarak tanımlanabilir. Optimum kapasite büyüklüğünü etkileyen çeşitli faktörler vardır ; 1. İlk kuruluş yatırım maliyetleri/kuruluş maliyetleri 2. İşletmenin faaliyette bulunacağı alan veya bölgede tahminlenen, ürün talep düzeyi.
  • 26.
    • F. KAPASİTE BÜYÜKLÜĞÜ SEÇİMİNİ ETKİLEYEN
    • FAKTÖRLER
    • İki grupta toplanır. Kapasite seçimini doğrudan
    • (direkt) etkileyen/sınırlayan faktörler grubu ve
    • kapasite seçimini dolaylı (indirekt) etkileyen
    • faktörler. Doğrudan etkileyen faktörleri
    • inceleyelim :
    • a. Ürün talep düzeyi
    • Şimdiki ve gelecekteki talep bir üretim ünitesinin
    • asgari ekonomik büyüklükte kurulmasını olanaklı
    • kılmıyorsa, böyle bir yatırım projesinden
    • başlangıçta vazgeçmelidir.
  • 27. İşletme büyüklüğü seçimi yapılırken, saptanacak kapasitenin gelecekteki olası talep düzeyini kabul edilebilir bir oranda aşması önerilir. İşletmenin yoğun olarak satış geliştirme yöntemleri uygulaması ve reklamlar aracılığıyla piyasada kendine düşecek payın üzerine çıkabileceği, her an hesap edilmelidir. b. Hammadde Ulaşım giderlerinin büyük harcamaları gerektirmediği durumlarda bol ve ucuz hammadde, işletmelerin kapasitelerini büyültmelerine olanak verir.
  • 28.
    • c. Üretim Yöntemi (Tekniği) ve İnsan Gücü
    • Uygun üretim tekniği olmadan işletmelerin büyütülmesi verimliliğin düşmesi sonucu kaynak savurganlığına, yetersiz üretim ve düşük kaliteli ürün elde edilmesine neden olur.
    • İşgücü, kapasiteyi etkileyen faktörler arasında, talep düzeyinden sonra en önemli olandır. Otomasyon derecesi ne olursa olsun işgücü, üretim faaliyetinde yine de en etkili rolü oynar.
  • 29.
    • d. Finansman Olanakları
    • Talep kısıtlaması olmadığında, genellikle girişimciler yatırım fonlarının elverdiği ölçüde işletme kapasitelerini büyük tutma eğilimindedirler.
    e. Ulaştırma Maliyetleri Üretim için gerekli hammadde ve malzemenin işletme merkezinden gittikçe uzaklaşan tedarik piyasalarından temin edilmesi ve işletme ürününün merkezden uzaklaşan satış piyasalarına pazarlanması durumunda, toplam ulaştırma maliyetlerindeki artışlar, kapasite büyüklüğünü sınırlar.
  • 30.
    • G. OPTİMUM KAPASİTE BÜYÜKLÜĞÜNÜ SAPTAMA
    • MODELLERİ VE YÖNTEMLERİ
    • En önemli model ve yöntemler şunlardır ;
    • Dinamik Kapasite Planlaması Modelleri
    • Statik Kapasite Planlaması Modelleri
    • Kapasite Planlaması Yöntemleri
  • 31.
    • İŞLETME KURULUŞ KARARI (YATIRIM KARARI)
    • Girişimcinin ekonomik, teknik ve finansal etütleri hazırlanan
    • bir işletmenin kuruluşuna veya diğer yatırım projelerine
    • kesin karar vermesi, bunların belli ölçütlere göre diğer
    • alternatif yatırım projeleri ile karşılaştırılmalarına bağlıdır.
    • Alternatif yatırım projeleri arasından yapılacak seçim,
    • projelerden gelecekte elde edilecek satış gelirlerinin,
    • dolayısıyla kar oranlarının maksimizasyonu ölçütüne göre
    • yapılır. Alternatif yatırımlar arasında en yüksek karı garanti
    • eden bir yatırım projesi, girişimcinin seçmesi gereken en iyi
    • (optimum) yatırım olacaktır.
  • 32.
    • A. İşletmenin Toplam Yatırım Tutarının Hesaplanması
    • Kuruluş yeri ve büyüklüğü belli olan bir işletmenin
    • kurulması (binaların inşası, makinelerin, donatımın
    • satın alınması gibi) ve bu işletmenin üretim
    • faaliyetine geçmesi için gerekli harcamalar ya da
    • giderlere toplam yatırım tutarı denir.
    • Toplam yatırım tutarı; sabit yatırımlar (sabit sermaye
    • yatırımları-duran varlıklara yapılan yatırımlar) ve
    • işletme (çalışma) sermayesi tutarları (dönen
    • varlıklara yatırımlar) toplamından oluşur.
  • 33.
    • 1. Sabit Yatırım Tutarı (Sabit Sermaye Giderleri)
    • Sabit yatırım tutarını oluşturan başlıca harcama kalemleri ;
      • Etüt ve Proje Giderleri
      • Teknik Yardım, Teknik Bilgi, Patent, Lisans ödemeleri
      • Arsa Bedeli
      • Arazinin Düzenlenmesi ve Hazırlık Yapıları
      • İnşaat İşleri
      • Ulaştırma Yatırımları
      • Makine ve Donanım (Teçhizat)
      • Yardımcı Tesisler
      • İthalat ve Gümrükleme Giderleri
      • Montaj Giderleri
      • Genel Giderler
      • Taşıt Araçları
      • İşletmeye Alma Giderleri
      • Beklenmeyen Giderler
      • Yatırım Dönemi Faizleri
  • 34.
    • 2. İşletme (Çalışma) Sermayesi Tutarı
    • Kurulu işletmeyi faaliyete geçirebilmek için gerekli olan kaynaklar işletme (çalışma) sermayesi ya da döner sermaye olarak adlandırılır. Bu kaynaklar, işletmenin bir faaliyet döneminde kolayca nakde çevrilebilen “ dönen varlıkları (aktifleri)” toplamından oluşur. İşletme sermayesi, işletmenin dönen varlıkları için geliştirilmiş bir sözcüktür . Dönen varlıklar ; hammadde, malzeme, yarı mamul, mamul stokları banka ve kasadaki nakitler (paralar) ve alacaklar gibi kalemlerden oluşur. Çalışma sermayesi, işletmenin harekete geçmesi yani fiili üretimde bulunabilmesi için gerekli olan varlıkları kapsadığı için başlangıç işletme sermayesi olarak da adlandırılır.
  • 35. DÖNEM BOYU GÖSTERMİŞ OLDUĞUNUZ İLGİ VE KATILIM İÇİN ÇOK TEŞEKKÜR EDERİM…

×