Isletme1 Ders 6
Upcoming SlideShare
Loading in...5
×
 

Isletme1 Ders 6

on

  • 3,215 views

Güler Tozkoparan İşletme 1 Dersi 6 ncı sunum

Güler Tozkoparan İşletme 1 Dersi 6 ncı sunum

Statistics

Views

Total Views
3,215
Views on SlideShare
3,215
Embed Views
0

Actions

Likes
2
Downloads
70
Comments
0

0 Embeds 0

No embeds

Accessibility

Categories

Upload Details

Uploaded via as Microsoft PowerPoint

Usage Rights

© All Rights Reserved

Report content

Flagged as inappropriate Flag as inappropriate
Flag as inappropriate

Select your reason for flagging this presentation as inappropriate.

Cancel
  • Full Name Full Name Comment goes here.
    Are you sure you want to
    Your message goes here
    Processing…
Post Comment
Edit your comment

Isletme1 Ders 6 Isletme1 Ders 6 Presentation Transcript

  • TALEP ÖNGÖRÜMLEMESİ VE PAZAR ARAŞTIRMASI
    • Kurulacak bir işletmeye ilişkin yatırım projesinin hazırlanmasında ekonomik etüt (analiz) kapsamına giren ilk konu, üretilmesi düşünülen ürünün “Talebinin öngörümlenmesi ve pazar araştırmasının” yapılmasıdır.
    • Talep öngörümünün (tahmininin) ve pazar araştırmasının yapılmasında ele alınacak konular şu şekilde sıralanabilir :
    • Üretilecek ürünün tanımlanmasından sonra bu ürüne karşı pazarda mevcut ve gelecekteki talep durumunun şimdiden belirlenmesi yani talebin öngörümlenmesi
    • 2. Pazarda ürünü üreten mevcut işletmeler ve bunların üretim kapasitelerinin belirlenmesi
    • 3. Üretilmesi düşünülen ürünün miktarı yanında fiyatının da öngörümlenmesi
    • 4. Hedef pazarı belirleyebilmek için potansiyel tüketici ya da müşterilerin demografik, ekonomik ve sosyal yapılarının incelenmesi
    • 5. Hedef pazarda rakip işletmelerin ve rekabet koşullarının araştırılıp değerlendirilmesi
    • 6. Kurulacak işletmenin ait olduğu sektörde yatırım indirimi, gümrük vergilerinden bağışıklık, döviz tahsisi, kredi olanaklarının durumu ve teşvik önlemleri vb. türde yatırım ve teşvik politikalarının incelenmesi
    • Öngörümleme, sadece işletme kuruluş dönemi aşamasında talebin belirlenmesi için değil, aynı zamanda faaliyetlerin sürdürüldüğü işletme döneminde de üretim, pazarlama ve finansal planlama konularına ilişkin birçok stratejik kararların alınmasında ilk hareket noktasını oluşturması açısından son derece önemli bir konudur.
    • Öngörümleme, gelecek olayların nasıl olacağını önceden belirleme sanatı ve bilimidir.
    • Talep öngörümü ya da talep tahminlemesi ise gelecekte talep edilecek mal ve hizmetlerin ve bu mal ve hizmetleri üretmek için gerekecek kaynakların önceden kestirilmesidir. Gelecekteki mal ve hizmet talebinin tahminlenmesi, işletmedeki tüm öngörülerin başlangıç noktasını oluşturmakta ve diğer işlevlere temel girdiyi sağlamaktadır.
    ÖNGÖRÜMLEME VE ÖNEMİ
    • Öngörümleme ile planlama birbirinden farklıdır. Öngörümleme gelecekte ne olacağını düşünme ile ilgili iken, planlama gelecekte ne olması gerektiğini düşünme ile ilgilidir. Öngörüler tüm planlama faaliyetlerinde girdi olarak kullanılır.
    • Öngörümleme, işletmenin rekabetçi ortamda pazar değişikliklerine ayak uydurabilmesine, değişen talep karşısında maliyetlerin azaltılmasına üretim faaliyetlerinde etkinliğin artmasına olanak vermektedir.
    • 1. UZUN DÖNEMLİ ÖNGÖRÜMLER : 2 yıl ya da daha uzun bir süreyi kapsamakta, tesislerin genişletilmesi, yeni ürünlerin oluşturulması, sermaye fonları gibi konulara ilişkin veri sağlama amacı taşırlar ve genellikle üst yönetim tarafından gerçekleştirilirler.
    • 2. ORTA-DÖNEMLİ ÖNGÖRÜMLER : 6 aydan iki yıla kadarki bir süreyi kapsar ve ürün grupları, işgücü, materyal ve stok planlaması amacına hizmet ederler.
    • 3. KISA-DÖNEMLİ ÖNGÖRÜMLER : Birkaç haftalık ya da 6 aydan daha az bir süreyi kapsamakta ve spesifik ürünler üzerinde yoğunlaşmaktadır.
    ÖNGÖRÜMLEME SÜRELERİ
  • ÖNGÖRÜMLEME SÜRECİ AŞAMALARI
    • 1. Öngörümleme amacının belirlenmesi
    • 2. Uygun modelin geliştirilmesi
    • 3. Modelin test edilmesi
    • 4. Modelin uygulanması
    • 5. Modelin değerlendirilip, gözden geçirilmesi
  • ÖNGÖRÜMLEME YÖNTEMLERİ
    • A. KALİTATİF (YARGISAL-SUBJEKTİF) YÖNTEMLER
    • Genellikle kişi ya da grupların karar ve yargılarına dayanan çoğunlukla verilerin bulunmadığı durumlarda ya da geçmiş verilerin geleceği öngörmede güvenilir-duyarlı olmadığında uygulanan yöntemlerdir
    • B. KANTİTATİF (OBJEKTİF) YÖNTEMLER
    • Geçmiş dönemlerdeki verileri esas alan matematiksel modellere dayanmaktadır.
    • 1. Zaman serileri yöntemleri
    • 2. Nedensel öngörümleme yöntemleri
    • Öngörümleme Yöntemlerinin Seçiminde Dikkat Edilecek Faktörler :
    • Zaman Dilimi : Birinci önemli nokta; öngörümün yapılacağı, gelecekteki zaman aralığı, öngörümleme yöntemlerini farklılaştırmaktadır. Uzun dönem öngörümler için kalitatif yöntemler, orta ve kısa dönemler için kantitatif yöntemler kullanılmaktadır. İkinci önemli nokta; gelecekteki öngörümlerin kaç dönem için yapılmak istendiği konusudur.
    • 2. Verilerin İzlediği Yol : Veriler, bir trend, mevsimlik ya da dönemsel hareketler izleyebilir ya da rastgele dağılmış olabilir. Verilerin izledikleri yollara göre farklı uygun teknikler kullanılmaktadır.
    • 3. Maliyet : Öngörümleme modelinin geliştirilmesi, verilerin hazırlanması ve uygulamanın yapılması için çeşitli maliyetler gerekmektedir. Maliyetler kullanılan yönteme göre değişmektedir.
    • 4. Doğruluk Derecesi : Öngörümde istenen doğruluk derecesi yöntemleri farklılaştırılmaktadır.
    • 5. Basitlik, Uygulama Kolaylığı : Kolay anlaşılan ve uygulanabilen yöntemler, yöneticiler tarafından tercih edilmektedir. Anlaşılmayan yöntemlere güven azalmaktadır.
    • 6. Bilgisayar Yazılımının Olması : Kantitatif yöntemlerde uygun yazılım paketleri olmaksızın uygulama yapmak çok güçtür. Programların da kolay uygulanabilir ve yorumlanabilir olması gerekmektedir.
    • 1. KALİTATİF ÖNGÖRÜMLEME YÖNTEMLERİ
    • a. Delphi Tekniği
    • b. Pazar Araştırması
    • c. Yaşam Eğrilerinin Benzeşimi
    • d. Uzmanların Görüşü
    • 2. KANTİTATİF ÖNGÖRÜMLEME YÖNTEMLERİ
    • a. Zaman Serisi Yöntemleri
    • b. Nedensel Öngörümleme Yöntemleri
    • Bir işletmenin kuruluş aşamasında üzerinde en
    • fazla durulması gereken başlıca üç konu vardır ;
    • En uygun işletme büyüklüğünün ya da üretim kapasitesinin seçimi
    • 2. En uygun üretim teknolojisinin ya da üretim yönteminin seçimi
    • 3. En uygun işletme kuruluş yerinin seçimi
    İŞLETME KURULUŞ YERİNİN SEÇİMİ
    • KURULUŞ YERİ SEÇİMİNDE AŞAMALAR VE İLKELER
    • Bir işletmenin ya da fabrikanın kuruluş yeri seçimi üç aşamadan oluşan bir sorundur ;
    • 1. Fabrikanın kurulacağı bölgenin seçimi
    • 2. Bölge içindeki kuruluş yöresinin (il ya da ilçe) seçimi
    • 3. Seçilen il ya da ilçede kurulacağı konum yerinin ya da arsanın seçimi
    • Endüstriyel işletmelerin kuruluş yerlerinin seçimi kararının verilmesinde iki grup ölçütten hareket edilir.
      • Devlet planlama organlarının yatırımları yönlendirmek amacıyla kullandıkları ölçütlerdir ;
    • - Ulusal geliri maksimum kılmak ya da en üst düzeye
    • çıkarmak
    • - Ülkenin işgücünü tam ve etkin olarak kullanmak,
    • - Geri kalmış bölgeleri kalkındırmak
    • - Yerleşimin yoğun olduğu bölgelerdeki sosyolojik ve ekolojik sorunlara çözüm getirmek
    • 2. Bir işletmenin kendi amacını gerçekleştirmeye yönelik ölçütlerdir;
    • - İşletme karını maksimum kılmak
    • - Maliyetlerin minimizasyonu
    • İşletmeler kuruluş yeri açısından, genellikle üç nitelikte olabilir :
    • Hammadde kaynağına dönük işletmeler : Kullandıkları çok fazla hacimli hammadde dolayısıyla bu işletmelerin hammadde kaynağının bulunduğu yerde ya da bunun yakınında kurulması gerekir. Böylece taşıma masrafları azaltılmış olur. Örn; demir-çelik, kömür, alüminyum ve çimento fabrikası.
    • b. Tüketiciye ya da pazara dönük işletmeler :
    • Örn; makarna, deterjan fabrikası,bir rafineri genellikle pazara dönük işletmelerdir. Bunların tüketicilerin yanında kurulması taşıma ve ulaştırma harcamalarından tasarruf sağlar.
    • c. Kuruluş yeri değişik olabilen işletmeler :
    • Bazı işletmelerin hammadde kaynağına ya da piyasaya yakın bulunması fazla bir farklılık göstermez. Örn; bir pamuklu dokuma fabrikası, bir pamuk ovasının yanında olabildiği gibi tüketici pazarının yakınında da kurulabilir.
    • Kuruluş yeri seçimini etkileyen faktörler iki grupta incelenmektedir. Birincisi; kuruluş bölgesi seçimini etkileyen faktörler. İkincisi ise; kuruluş yöresini ve konumunu etkileyen faktörlerdir.
    KURULUŞ YERİ SEÇİMİNİ ETKİLEYEN FAKTÖRLER
  • 1. BÖLGE SEÇİMİNİ ETKİLEYEN FAKTÖRLER a. Talep ve dağıtım olanakları açısından pazar elverişliliği b. Hammadde ve yardımcı madde kaynaklarının şimdiki ve gelecekteki durumu c. Yan sanayi kuruluşları d. Çeşit, yoğunluk ve maliyetler açısından ulaşım olanakları e. Enerji ve yakıt kaynaklarının yoğunluk ve maliyetleri açısından ulaşım olanakları f. Miktar, kalite ve ücret açısından işgücü kaynakları g. Fabrikanın faaliyetlerini ve personelin yaşantısını etkileyebilecek iklim koşulları h. Su ve atıkları giderme tesisleri i. Devletin yasalarla belirlediği kısıtlayıcı ya da teşvik edici faktörler
    • Pazar Faktörü
    • Üretim biriminin/işletmenin kuruluş yerini etkileyen faktörlerin başında gelir. Çünkü her üretim faaliyeti, bir pazardaki gereksinimi karşılamak için yapılır. Özellikle ulaştırma sisteminin yetersiz ve taşıma ücretlerinin yüksek olması durumunda, işletme kuruluş yerinin pazarlara yakın olması gerekir. Üretilecek ürünün türüne göre, işletmenin tüketicilerin yoğun bir biçimde toplandığı bir bölgede kurulması uygun olacaktır.
    • b. Hammadde ve Yardımcı Madde Faktörü
    Hammadde, fiziki ve kimyasal nitelikler yönünden uygun olmalı, sürekli olarak tedarik edilebilmeli, fiyatı elverişli olmalı ve iyi bir ulaştırma sisteminin yakınında bulunmalıdır. Hammaddenin fiyatı düşük fakat ürününki yüksek olursa veya hammaddenin mamul duruma gelmesinde büyük hacim ve ağırlık kaybı olursa, işletmenin hammadde yakınına kurulması uygun olur. Eğer hammadde mamul durumuna geldiğinde ağırlığından hiç bir şey yitirmiyorsa ve öteki faktörlerin etkisi önemsiz ise, işletme hammaddeye yakın veya pazara yakın veya ikisi arasında bir yerde kurulabilir. Hammaddesi her yerde bulunan ürünlerin tüketim alanı içerisinde üretilmesi uygun olur.
    • c. Taşıma Faktörü
    • Ulaştırma olanaklarının elverişli olması nedeniyle, deniz ve nehir kıyılarına, demiryolu kavşaklarına ve karayollarının yakınlarına kurulmuş pek çok işletme vardır. Örn; rafineriler ve petrol dağıtım merkezleri, genellikle liman bölgelerinde kurulur.
    • Son yıllarda ulaştırma maliyetlerinde görülen büyük artışlar hammadde ve yardımcı maddeleri büyük ölçüde doğadan temin eden işletmelerin, uygun ulaştırma düzeni buluna bölgelerde kurulmasını zorlaştırmaktadır.
    • Diğer faktörler aynı olduğunda, toplam taşıma giderlerinin en düşük olduğu yer, ekonomik açıdan en uygun kuruluş yeridir.
    • d. İşgücü (İnsangücü) Faktörü
    • Kuruluş yeri seçilirken işgücünün nitelik ve nicelik yönünden yeterli olup olmadığına da dikkat edilmelidir.
    e. Enerji ve Yakıt Faktörü Çimento, şeker, kağıt hamuru üreten ve bıçkı işletmeleri gibi enerji gereksinimi fazla olan işletmeler, ucuz su ve elektrik enerjisi elde edebilen akarsu dolaylarında kurulurlar. Kömür enerjisinin çok kullanıldığı işletmelerin kömür madenleri yakınında kurulduğu görülmektedir.
    • f. Teşvik Edici Faktörler
    • Geri kalmış bölgelerde, projenin kuruluş ve işletme dönemi boyunca yüklenilecek külfetleri hafifletici önlemler devlet tarafından alındığı sürece, geri kalmış bölgelerde endüstri kurulması ve geri kalmışlıktan kurtulma olanağı artacaktır.
    • Önlemler iki ana grupta düşünülür; 1. Enerji ve ulaştırma tesisleri gibi alt yapı tesislerin devlet tarafından yapılması, 2. Vergi bağışıklığı (muafiyeti) ya da indirimi ile kredi kolaylığı gibi finansal önlemlerdir.
    • 2. Yöre (Aday Kuruluş Yerleri) ve
    • Konum Seçimini Etkileyen Faktörler
    • Kuruluş yöreleri/aday kuruluş yerleri ve konum (arsa) seçimindeki faktörler, çeşitlilik ve aralarındaki ilişkiler açısından bölge seçimindekilere oranla çok daha karmaşıktır. Özellikle faktörlerin çoğunun kalitatif nitelikte olması seçim işini daha da güçleştirir.
    • Yöre ve konum seçimindeki kriterler daha çok teknik düzeydedir. Bölge seçimindeki faktörlerle aynı adı taşıyanlar da mikro düzeyde bulunurlar. Bu faktörlerin başlıcaları şunlardır :
    • Ulaşım
    • İşgücü tedariki, şimdiki nüfus ve gelişme trendi
    • Gelişme yapı ve davranışları
    • Toplumsal yapı ve davranışlar
    • Enerji ve su kaynakları
    • Tedarik kaynaklarına yakınlık
    • Ulaşım tesisleri ve maliyetleri
    • Yaşam koşulları
    • Arazi, inşaat, giyim, gıda ve diğer konulardaki fiyat düzeyleri
    • Mevcut fabrikaların yerleri ve sosyal tesisler
    • Belediye hizmetleri
    • Atıkları giderme kolaylıkları
    • Arazinin topografik yapısı
    • İşçi-işveren ilişkileri
    • Ücret düzeyleri
    • Nüfus yapısı; çalışır oranı, eğitim ve meslek durumları
    • Kamu tesisleri; yol, hava alanı, yolcu terminalleri
    • Teknik personel ve yönetici olanakları
    • Eğitim ve araştırma kuruluşları
    • İklim
    • Vergiler
    • En İyi (Optimum) Kuruluş Yeri Seçiminde Kullanılan Yöntemler
    • 1. Geleneksel Kuruluş Yeri Seçimi Yöntemleri
      • Kuruluş Yeri Üçgeni
      • Eş Maliyet Eğrileri
    • 2. Çağdaş Kuruluş Yeri Seçimi Yöntemleri
      • Ulaştırma Modeli
      • Doğrusal Programlama Modeli
      • Karma Tamsayılı Programlama Modeli
      • Dinamik Programlama Modeli
      • Deneme ve Simülasyon Yöntemleri
      • Karşılaştırmalı Yöntemler