Download:: Http://Ariviet.Com




Bé N«ng nghiÖp & PTNT ViÖt Nam     Céng ®ång chung Ch©u ¢u




         Dù ¸N PH¸T TRIÓN...
Download:: Http://Ariviet.Com




Bé N«ng nghiÖp & PTNT ViÖt Nam   Céng ®ång chung Ch©u ¢u




       Dù ¸N PH¸T TRIÓN N¤N...
Môc lôc
Lêi giíi thiÖu.................................................................... Error! Bookmark not defined.
i....
CAO BANG-BAC CAN RURAL DEVELOPMENT PROJECT
    Ministry of Agriculture & Rural Development
    in partnership with the Eur...
Download:: Http://Ariviet.Com




                                        TABLE OF CONTENTS
INTRODUCTION ....................
Lêi giíi thiÖu

     Ph−¬ng ph¸p vµ kü n¨ng tiÕp cËn céng ®ång lµ bé tµi liÖu ®−îc Dù ¸n ph¸t triÓn
n«ng th«n Cao B»ng - B...
Dù ¸n ph¸t triÓn n«ng th«n Cao B»ng-B¾c K¹n   8
i. Mét sè vÊn ®Ò c¬ b¶n vÒ ph¸t triÓn vμ tiÕp
                  cËn céng ®ång

1.1. kh¸i niÖm vÒ sù ph¸t triÓn

1.1.1. C¸c...
nhu cÇu vµ nguyÖn väng cña con ng−êi, ph¸t triÓn ph¶i ®−îc ®an kÕt quanh con
ng−êi chø kh«ng ph¶i con ng−êi ®an kÕt quanh ...
•   Ph¸t triÓn lµ mét qu¸ tr×nh chuyÓn biÕn n¨ng ®éng nh»m c¶i thiÖn chÊt
          l−îng cuéc sèng cña c¸c thµnh viªn tha...
Ph¸t triÓn                   Nç lùc cña                     Nç lùc cña
                         =                         ...
•   N¨ng lùc cña c¸c thµnh viªn trong céng ®ång ®−îc n©ng cao ®Ó cã
             thÓ tù lùc gi¶i quyÕt c¸c khã kh¨n trong ...
1.2.5. Ph−¬ng ch©m cña c¸c dù ¸n ph¸t triÓn céng ®ång
     •   §¸p øng ®óng nhu cÇu vµ nguyÖn väng cña céng ®ång.
     •  ...
ii. tiÕp cËn céng ®ång
               vμ sù tham gia cña ng−êi d©n


2.1. ng−êi trong cuéc vμ ng−êi ngoμi cuéc

2.1.1. ý t...
Ng−êi trong cuéc                        Ng−êi ngoμi cuéc
§iÓm m¹nh:                                §iÓm m¹nh:
      HiÓu r...
KÕt qu¶ lµ:
           •   Sù quan t©m cña céng ®ång th−êng theo thêi gian mµ l¾ng xuèng.
           •   RÊt Ýt céng ®ång ...
KÕt qu¶ lµ:
          •   C¸ch tiÕp cËn nµy ®· b¾t ®Çu ®em l¹i nh÷ng kÕt qu¶ ®¸ng khÝch lÖ.
          •   Cïng víi thêi gi...
2.2. Sù tham gia cña céng ®ång-®éng lùc vμ môc tiªu
cña ph¸t triÓn céng ®ång
        Nh− chóng ta ®· biÕt, “sù tham gia cñ...
2.2.2. C¸c giai ®o¹n cÇn sù tham gia cña ng−êi d©n trong chu kú
dù ¸n
      C¸c c¬ quan tham gia dù ¸n ph¸t triÓn n«ng th«...
Mçi giai ®o¹n trong chu kú dù ¸n sù tham gia cña céng ®ång ®Òu cã môc
®Ých vµ lîi Ých cô thÓ nh− sau:


     Giai ®o¹n    ...
•   Sù tham gia ®Æt ng−êi d©n ë ®Þa vÞ tù chñ, gi¶m bít lÖ thuéc, h¹n chÕ t−
      t−ëng tr«ng chê, û l¹i.


KÕt luËn quan...
2.2.4. So s¸nh 2 ph−¬ng thøc tiÕp cËn céng ®ång
   Ho¹t ®éng          Ph−¬ng thøc mÖnh lÖnh/         Ph−¬ng thøc cïng tham...
2.2.5. Nh÷ng trë ng¹i ®èi víi sù tham gia cña ng−êi d©n
      §Ó cã ®−îc sù tham gia cña ng−êi d©n c¸c dù ¸n ph¸t triÓn cé...
•      Cã tÝnh quyÕt ®o¸n;
       •      TiÕp thu cã tÝnh phª ph¸n, chän läc;
       •      ChØ hµo høng tiÕp thu nh÷ng vÊ...
2.3.2. Ng−êi nghÌo
       Ng−êi nghÌo th−êng bÞ lÐp vÕ trong céng ®ång vµ do vËy trong c¸c ho¹t
®éng céng ®ång hä Ýt tham ...
•   Sù kh¸c nhau ®−îc thÓ hiÖn ra b»ng sù kh¸c nhau vÒ cÊu t¹o c¬ thÓ,
          thÓ chÊt vµ sinh lý cña tõng giíi tÝnh tõ...
Sù ph©n c«ng lao ®éng ®Çu tiªn cã tÝnh chÊt tù nhiªn (sinh häc) ®èi víi giíi
lµ:
        •   §µn «ng lµm cho thô thai.
   ...
•   C¸c ch−¬ng tr×nh kh«ng tÝnh ®Õn c¸c h¹n chÕ nhÊt ®Þnh mµ phô n÷
    ph¶i chÞu trong viÖc tham gia c¸c ho¹t ®éng céng ®...
iii. Ng−êi lμm c«ng t¸c ph¸t triÓn céng ®ång vμ
             nh÷ng kü n¨ng cÇn thiÕt


3.1. ng−êi lμm c«ng t¸c ph¸t triÓn ...
Download» http://Agriviet.Com




       3. Nhμ huÊn luyÖn

       §iÒu ng−êi d©n trong céng ®ång cÇn thiÕt lµ cã ®−îc nhË...
Download» http://Agriviet.Com




        3. Trung thùc

        C¸n bé th«n, x· cÇn ph¶i trung thùc víi d©n vµ víi chÝnh ...
Download» http://Agriviet.Com




hiÓu ®−îc c¸c nhu cÇu cña hä. Con ng−êi cã nhiÒu nhu cÇu kh¸c nhau, nh−ng
Maslow ®· ph©n...
Download» http://Agriviet.Com




                       Tam gi¸c nhu cÇu con ng−êi




                               S¸n...
Download» http://Agriviet.Com




3.2.2. Gi¶ thuyÕt X vµ Y cña Douglas Mc. Gregor
       Douglas cho r»ng viÖc qu¶n lý con...
Download» http://Agriviet.Com




      •    T×m hiÓu vµ ph¶n håi th«ng tin l¹i cho mäi ng−êi biÕt hä ®ang lµm viÖc
      ...
Download» http://Agriviet.Com




       b) T×m gi¶i ph¸p cã thÓ

        • LiÖt kª c¸c gi¶i ph¸p.
        • So s¸nh c¸c g...
Download» http://Agriviet.Com




X¸c ®Þnh vÊn ®Ò     T×m gi¶i ph¸p       Lùa chän quyÕt           Thùc hiÖn gi¶i
        ...
Download» http://Agriviet.Com




3.4.2. Kü n¨ng quan hÖ víi mäi ng−êi (Kü n¨ng giao tiÕp, truyÒn
th«ng)
       Lµ kh¶ n¨n...
Download» http://Agriviet.Com




       b) C¸c d¹ng c©u hái vμ c¸ch sö dông

TT             D¹ng c©u hái                 ...
Download» http://Agriviet.Com




Tãm l¹i: §iÒu quan träng lµ biÕt sö dông linh ho¹t c¸c d¹ng c©u hái ®óng
         t×nh h...
Download» http://Agriviet.Com




         7. LÆp l¹i mét phÇn hoÆc c¶ c©u hái nÕu cÇn.
         8. Kh«ng tù tr¶ lêi c©u h...
Download» http://Agriviet.Com




        •   Véi vµng kÕt luËn.
        •   Lßng tù phô, sù kiªu c¨ng.
        •   Néi du...
Download» http://Agriviet.Com




          •   Ng−êi nghe ®¸p l¹i th«ng tin b»ng c¸ch: c¶m ¬n, tr¶ lêi hoÆc hái l¹i
     ...
Download» http://Agriviet.Com




      b) §−a ra ý kiÕn ph¶n håi/gãp ý vÒ mét vÊn ®Ò
         •   Nªn tËp trung vµo c¸i ®...
Download» http://Agriviet.Com




b) H¹n chÕ cña tæ chøc héi häp vμ th¶o luËn
   •   C¸ tÝnh vµ sù quan t©m ®a d¹ng cã thÓ...
Download» http://Agriviet.Com




       •   Gîi sù quan t©m cña mäi ng−êi
   b/ Tr×nh bμy hay thu thËp c¸c sù kiÖn vμ ý t...
Download» http://Agriviet.Com




       •   Häp nhãm nhá thÝch häp cho viÖc th¶o luËn, gãp ý kiÕn v× nh− vËy
           c...
Download» http://Agriviet.Com




   - NhiÖm vô cña ng−êi h−íng dÉn:
      •   Giíi thiÖu chñ ®Ò th¶o luËn.
      •   Lµm ...
Download» http://Agriviet.Com




§èi víi nh÷ng ng−êi cã tÝnh c¸ch ®Æc biÖt trong cuéc häp:
   Ng−êi nãi lu«n miÖng: H·y ®...
Download» http://Agriviet.Com




   c) Nh÷ng t×nh huèng khã kh¨n trong th¶o luËn vμ c¸ch øng xö

  T×nh huèng            ...
T×nh huèng                                     C¸ch øng xö

Buæi häp ®i l¹c        • §«i khi mét cuéc th¶o luËn b¾t ®Çu th...
3.4.11. Kü n¨ng qu¶n lý vµ gi¶i quyÕt m©u thuÉn
      a) Kh¸i niÖm vÒ m©u thuÉn
       M©u thuÉn lµ hµnh vi øng xö cña mét...
+ T¹o cho ng−êi ta nh÷ng c¬ héi ®Ó thö th¸ch kh¶ n¨ng cña hä.
 3. V× vËy, m©u thuÉn ph¶i ®−îc kiÓm so¸t vµ qu¶n lý.
d) Nh÷...
Phuong Phap Tiep Can Cong Dong
Phuong Phap Tiep Can Cong Dong
Phuong Phap Tiep Can Cong Dong
Phuong Phap Tiep Can Cong Dong
Phuong Phap Tiep Can Cong Dong
Phuong Phap Tiep Can Cong Dong
Phuong Phap Tiep Can Cong Dong
Phuong Phap Tiep Can Cong Dong
Phuong Phap Tiep Can Cong Dong
Phuong Phap Tiep Can Cong Dong
Phuong Phap Tiep Can Cong Dong
Phuong Phap Tiep Can Cong Dong
Phuong Phap Tiep Can Cong Dong
Phuong Phap Tiep Can Cong Dong
Phuong Phap Tiep Can Cong Dong
Phuong Phap Tiep Can Cong Dong
Phuong Phap Tiep Can Cong Dong
Phuong Phap Tiep Can Cong Dong
Phuong Phap Tiep Can Cong Dong
Phuong Phap Tiep Can Cong Dong
Phuong Phap Tiep Can Cong Dong
Phuong Phap Tiep Can Cong Dong
Phuong Phap Tiep Can Cong Dong
Phuong Phap Tiep Can Cong Dong
Upcoming SlideShare
Loading in …5
×

Phuong Phap Tiep Can Cong Dong

2,328 views
2,244 views

Published on

Phương pháp tiến cận cộng đồng nông thôn

Published in: Education, Technology
1 Comment
0 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total views
2,328
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
19
Actions
Shares
0
Downloads
295
Comments
1
Likes
0
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

Phuong Phap Tiep Can Cong Dong

  1. 1. Download:: Http://Ariviet.Com Bé N«ng nghiÖp & PTNT ViÖt Nam Céng ®ång chung Ch©u ¢u Dù ¸N PH¸T TRIÓN N¤NG TH¤N CAO B»NG - B¾C K¹N Tµi liÖu tËp huÊn Ph−¬ng ph¸p vμ kü n¨ng tiÕp cËn céng ®ång Cao b»ng-2004
  2. 2. Download:: Http://Ariviet.Com Bé N«ng nghiÖp & PTNT ViÖt Nam Céng ®ång chung Ch©u ¢u Dù ¸N PH¸T TRIÓN N¤NG TH¤N CAO B»NG - B¾C K¹N Tµi liÖu tËp huÊn Ph−¬ng ph¸p vμ kü n¨ng tiÕp cËn céng ®ång Cao b»ng-2004
  3. 3. Môc lôc Lêi giíi thiÖu.................................................................... Error! Bookmark not defined. i. Mét sè vÊn ®Ò c¬ b¶n vÒ ph¸t triÓn vμ tiÕp cËn céng ®ång....... 9 1.1. kh¸i niÖm vÒ sù ph¸t triÓn..................................................................................... 9 1.2. céng ®ång vμ ph¸t triÓn céng ®ång........................................................... 11 ii. tiÕp cËn céng ®ång vμ sù tham gia cña ng−êi d©n........................ 15 2.1. ng−êi trong cuéc vμ ng−êi ngoμi cuéc .................................................... 15 2.2. Sù tham gia cña céng ®ång-®éng lùc vμ môc tiªu cña ph¸t triÓn céng ®ång.................................................................................................................... 19 2.3. Mét sè ph©n tÝch vÒ ng−êi d©n......................................................................... 24 iii. Ng−êi lμm c«ng t¸c ph¸t triÓn céng ®ång vμ nh÷ng kü n¨ng cÇn thiÕt........................................................................................................................ 30 3.1. ng−êi lμm c«ng t¸c ph¸t triÓn céng ®ång ............................................. 30 3.2. Kü n¨ng khuyÕn khÝch, ®éng viªn vμ thóc ®Èy....................................... 32 3.3. Kü n¨ng ra quyÕt ®Þnh vμ gi¶i quyÕt vÊn ®Ò............................................ 36 3.4. C¸c kü n¨ng tiÕp cËn céng ®ång.................................................................... 38 3.5. Kü n¨ng hç trî l·nh ®¹o ®Þa ph−¬ng.......................................................... 57 iv. mét sè ph−¬ng ph¸p tiÕp cËn céng ®ång .......................................... 60 4.1. ph©n tÝch “c©y vÊn ®Ò” .......................................................................................... 60 4.2. Ph−¬ng ph¸p ph©n lo¹i ABC................................................................................. 61 4.3. VÏ s¬ ®å th«n b¶n .................................................................................................... 63 4.4. BiÓu ®å biÕn ®éng theo thêi gian ................................................................... 63 4.5. §iÒu tra theo tuyÕn vμ x©y dùng s¬ ®å mÆt c¾t .................................. 65 4.6. ph−¬ng ph¸p SWOT .................................................................................................... 66 4.7 nghiªn cøu C¸c vÊn ®Ò cña phô n÷ ................................................................. 67 4.8. §¸nh gi¸ t×nh h×nh s¶n xuÊt n«ng-l©m nghiÖp........................................ 68 4.9. §¸nh gi¸ vÒ gi¸o dôc ................................................................................................ 74 4.10. §¸nh gi¸ vÒ t×nh h×nh y tÕ .................................................................................. 75 Dù ¸n ph¸t triÓn n«ng th«n Cao B»ng-B¾c K¹n 4
  4. 4. CAO BANG-BAC CAN RURAL DEVELOPMENT PROJECT Ministry of Agriculture & Rural Development in partnership with the European Commission Training Manual Community-BASED approaches Cao bAng-2004 Dù ¸n ph¸t triÓn n«ng th«n Cao B»ng-B¾c K¹n 5
  5. 5. Download:: Http://Ariviet.Com TABLE OF CONTENTS INTRODUCTION .................................................................. Error! Bookmark not defined. i. GENERAL CONCEPTS IN COMMUNITY DEVELOPMENT AND COMMUNITY- BASED APPROACHES ................................................................................................... 9 1.1. Concept of development ...................................................................................... 9 1.2. community and community development .................................................. 11 ii. community-based and participatory approaches........................ 15 2.1. Insiders and outsiders ........................................................................................ 15 2.2. Participation of community-motivity and objective of community development .................................................................................... 19 2.3. Analyses of grassroots.................................................................................... 24 iii. community development workers and necessary skills ..... 30 3.1. Community development workers................................................................ 30 3.2. Skills for incentive making, encouragement and facilitation 32 3.3. Skills for decision making and problem solvin ............................... 36 3.4. Skills for community-based approaches ............................................... 38 3.5. Skills for local leader assistance .......................................................... 57 iv. several community-based approaches.............................................. 60 4.1. analysis of “problem tree” .............................................................................. 60 4.2. ABC well-being ranking and analysis ........................................................ 61 4.3. community mapping ................................................................................................. 63 4.4. trend analysis........................................................................................................... 63 4.5. Community and farm transects ..................................................................... 65 4.6. SWOT analysis.............................................................................................................. 66 4.7 analysis of gender problems .......................................................................... 67 4.8. appraisal of agricultural production and forestry................... 68 4.9. appraisal of education ........................................................................................ 74 4.10. appraissal of public health.......................................................................... 75
  6. 6. Lêi giíi thiÖu Ph−¬ng ph¸p vµ kü n¨ng tiÕp cËn céng ®ång lµ bé tµi liÖu ®−îc Dù ¸n ph¸t triÓn n«ng th«n Cao B»ng - B¾c K¹n biªn so¹n ®Ó dïng lµm tµi liÖu gi¶ng d¹y vµ h−íng dÉn gióp cho c¸n bé c¸c cÊp t¨ng c−êng kü n¨ng vµ ph−¬ng ph¸p lµm viÖc víi céng ®éng, ®Æc biÖt lµ céng ®ång d©n c− n«ng th«n, d©n téc thiÓu sè vµ phô n÷. Tµi liÖu nµy ®· ®−îc dïng ®Ó gi¶ng d¹y cho nhiÒu ®èi t−îng kh¸c nhau trong vïng Dù ¸n, b−íc ®Çu gãp phÇn kh«ng nhá vµo viÖc thay ®æi nhËn thøc vµ ph−¬ng ph¸p lµm viÖc cña c¸n bé c¸c cÊp, gióp cho c¸c ho¹t ®éng ®−îc triÓn khai nhanh vµ ®¸p øng tèt h¬n nhu cÇu cña thùc tiÔn. Néi dung cña tµi liÖu nµy tËp trung giíi thiÖu chñ yÕu vÒ mét sè vÊn ®Ò c¬ b¶n vÒ ph¸t triÓn vµ tiÕp cËn céng ®ång, c¸ch tiÕp cËn céng ®ång vµ sù tham gia cña ng−êi d©n, giíi thiÖu nh÷ng kü n¨ng cÇn thiÕt cÇn cho c¸n bé lµm c«ng t¸c céng ®ång vµ mét sè ph−¬ng ph¸p tiÕp cËn céng ®éng chñ yÕu ®ang ®−îc sö dông hiÖn nay trong ph¸t triÓn N«ng nghiÖp n«ng th«n. Tµi liÖu nµy ®−îc biªn so¹n ®Ó ®µo t¹o vµ h−íng dÉn t¨ng c−êng kü n¨ng vµ ph−¬ng ph¸p tiÕp cËn céng ®ång cho c¸n bé c¸c cÊp. Sau kho¸ häc häc viªn sÏ: - N¾m v÷ng c¸c vÊn ®Ò c¬ b¶n vÒ ph¸t triÓn vµ vai trß cña céng ®ång trong c«ng t¸c ph¸t triÓn, ®Æc biÖt lµ ph¸t triÓn n«ng nghiÖp n«ng th«n ë vïng cao. - BiÕt c¸ch tiÕp cËn céng ®ång vµ khuyÕn khÝch sù tham gia cña ng−êi d©n víi vai trß lµ chñ thÓ trong c«ng t¸c ph¸t triÓn. - N¾m v÷ng ®−îc mét sè kü n¨ng cÇn thiÕt trong c«ng t¸c céng ®ång (kü n¨ng khuyÕn khÝch ®éng viªn, kü n¨ng ra quyÕt ®Þnh, kü n¨ng tiÕp cËn céng ®éng còng nh− kü n¨ng hç trî ®¹o...). - §−îc trang bÞ mét sè ph−¬ng ph¸p tiÕp cËn chñ yÕu gióp c¸n bé cã thÓ vËn dông thuËn lîi trong viÖc ph©n tÝch vÊn ®Ò vµ gióp céng ®ång ph¸t triÓn bÒn v÷ng. Trong qu¸ tr×nh biªn so¹n tµi liÖu nµy, chóng t«i ®· nhËn ®−îc sù gióp ®ì nhiÖt t×nh cña c¸c c¸n bé trong vµ ngoµi dù ¸n. Tuy nhiªn, tµi liÖu ch¾c ch¾n cßn nhiÒu thiÕu sãt cÇn ®−îc bæ sung, chØnh lý cho phï hîp h¬n. Dù ¸n rÊt mong ®−îc sù ®ãng gãp ý kiÕn cña c¸c b¹n ®äc vµ nh÷ng ai quan t©m ®Õn lÜnh vùc nµy. dù ¸n ptnt cao b»ng-b¾c k¹n Dù ¸n ph¸t triÓn n«ng th«n Cao B»ng-B¾c K¹n 7
  7. 7. Dù ¸n ph¸t triÓn n«ng th«n Cao B»ng-B¾c K¹n 8
  8. 8. i. Mét sè vÊn ®Ò c¬ b¶n vÒ ph¸t triÓn vμ tiÕp cËn céng ®ång 1.1. kh¸i niÖm vÒ sù ph¸t triÓn 1.1.1. C¸c häc thuyÕt vÒ ph¸t triÓn Tõ nh÷ng n¨m 1930 trë l¹i ®©y, c¸c häc thuyÕt vÒ ph¸t triÓn ®· lÇn l−ît ra ®êi vµ thay thÕ lÉn nhau. Cã 3 lo¹i häc thuyÕt cã thÓ nªu lªn nh− sau: Häc thuyÕt 1: Ph¸t triÓn lμ sù lín m¹nh vÒ kinh tÕ • C¸c häc thuyÕt cæ ®iÓn vÒ ph¸t triÓn ®· nhÊn m¹nh ®Õn sù t¨ng tr−ëng trong c«ng nghiÖp vµ kinh tÕ vµ gîi ý r»ng ®iÒu nµy sÏ ch¾c ch¾n mang l¹i sù ph¸t triÓn ë tÊt c¶ c¸c lÜnh vùc trong mçi quèc gia vµ khu vùc. • Theo thêi gian mäi ng−êi ®· c«ng nhËn r»ng c¸c häc thuyÕt nµy ®· bá quªn rÊt nhiÒu mÆt cña cuéc sèng. H¬n thÕ n÷a, nh÷ng häc thuyÕt nµy cã xu h−íng t¹o ra sù ph¸t triÓn mang dÊu Ên t¨ng kho¶ng c¸ch gi÷a ng−êi giÇu vµ ng−êi nghÌo. Häc thuyÕt 2: Ph¸t triÓn lμ ®¸p øng c¸c nhu cÇu c¬ b¶n • Häc thuyÕt nµy lµ sù c¶i tiÕn cña häc thuyÕt 1 bëi nã tËp trung vµo c¸c kinh nghiÖm cña con ng−êi h¬n lµ vµo c«ng nghiÖp vµ kinh tÕ. • Søc m¹nh míi cña sù ph¸t triÓn lµ ®¸p øng c¸c nhu cÇu c¬ b¶n cña con ng−êi nh−: L−¬ng thùc vµ nhµ ë. ViÖc ph©n tÝch vÉn cßn nhÊn m¹nh ®Õn “vËt chÊt”, nªn viÖc n©ng cao kh¶ n¨ng cña con ng−êi ®Ó tiÕn tíi tù lùc cßn Ýt ®−îc chó ý tíi. Häc thuyÕt 3: Ph¸t triÓn lμ hiÖn ®¹i ho¸ • Häc thuyÕt nµy lµ mét trong 3 häc thuyÕt hiÖn ®¹i nhÊt, nã chó träng ®Õn c¸c nhu cÇu con ng−êi trong thêi kú hiÖn ®¹i. Víi ý t−ëng ®ã, ng−êi ta tin r»ng mét quèc gia sÏ ph¸t triÓn toµn diÖn khi ®−îc hiÖn ®¹i ho¸. Trong tÊt c¶ c¸c häc thuyÕt ph¸t triÓn trªn, ®iÓm tËp trung cña ph¸t triÓn lµ tån t¹i ë mét ®iÒu g× ®ã ngoμi con ng−êi. Ph¸t triÓn ®−îc thÊy nh− lµ mét yÕu tè can thiÖp tõ bªn ngoµi. Tõ ®ã chóng ta ®· thÊy sù ph¸t triÓn ph¶i ®−îc b¾t ®Çu tõ Dù ¸n ph¸t triÓn n«ng th«n Cao B»ng-B¾c K¹n 9
  9. 9. nhu cÇu vµ nguyÖn väng cña con ng−êi, ph¸t triÓn ph¶i ®−îc ®an kÕt quanh con ng−êi chø kh«ng ph¶i con ng−êi ®an kÕt quanh sù ph¸t triÓn. 1.1.2. BiÓu ®å ph¸t triÓn Qu¸ tr×nh ph¸t triÓn cã thÓ m« t¶ qua s¬ ®å sau ®©y: C¸c trë ng¹i vµ khã kh¨n T×nh tr¹ng mong ®îi T×nh tr¹ng C¸c nguån lùc vµ kh¶ n¨ng hiÖn t¹i Ph¸t triÓn lµ mét qu¸ tr×nh x¸c ®Þnh c¸c nguån lùc s½n cã trong céng ®ång ®Ó sö dông chóng nh»m gi¶i quyÕt c¸c khã kh¨n vµ c¶n trë trong qu¸ tr×nh ph¸t triÓn. Th«ng qua sù t¸c ®éng qua l¹i cña c¸c nguån lùc trong céng ®ång vµ nh÷ng c¶n trë sÏ cã sù thay ®æi vµ tiÕn bé h−íng tíi mét t−¬ng lai mong ®îi. C¸c nguån lùc trong céng ®ång chÝnh lµ con ng−êi vµ c¬ së vËt chÊt vµ qóa tr×nh ph¸t triÓn ®ßi hái ph¶i cã sù tham gia réng r·i cña nh÷ng ng−êi sÏ ®−îc h−ëng lîi trong qóa tr×nh ®ã. 1.1.3. §Þnh nghÜa vÒ sù ph¸t triÓn Sù ph¸t triÓn cã thÓ ®−îc ®Þnh nghÜa nh− sau: Dù ¸n ph¸t triÓn n«ng th«n Cao B»ng-B¾c K¹n 10
  10. 10. • Ph¸t triÓn lµ mét qu¸ tr×nh chuyÓn biÕn n¨ng ®éng nh»m c¶i thiÖn chÊt l−îng cuéc sèng cña c¸c thµnh viªn tham gia, sù t¨ng tr−ëng nµy diÔn ra ngay trong hoµn c¶nh sèng cña hä. • Ph¸t triÓn lµ mét qu¸ tr×nh gióp con ng−êi xo¸ bá nh÷ng c¶n trë vµ khai th¸c tiÒm n¨ng cña chÝnh m×nh mét c¸ch toµn diÖn. • Ph¸t triÓn lµ mét qu¸ tr×nh gióp con ng−êi xo¸ bá nh÷ng c¶n trë vµ khai th¸c tiÒm n¨ng cña chÝnh m×nh mét c¸ch toµn diÖn, nh»m c¶i thiÖn chÊt l−îng cuéc sèng cña c¸c thµnh viªn trong céng ®ång. 1.2. céng ®ång vμ ph¸t triÓn céng ®ång 1.2.1. Kh¸i niÖm vÒ céng ®ång Céng ®ång (theo nghÜa hÑp) lµ céng ®ång d©n c− ®ang sinh sèng t¹i mét vïng vµ c¸c thµnh viªn trong ®ã cã quan hÖ mËt thiÕt vµ l©u dµi víi nhau. Th¶o luËn nhãm - C¸c yÕu tè cÊu thμnh sù ®a d¹ng cña céng ®ång? - T¸c ®éng vμ vËn dông tÝnh ®a d¹ng cña céng ®ång trong Dù ¸n ph¸t triÓn n«ng th«n Cao B»ng-B¾c 1.2.2. §Þnh nghÜa vÒ ph¸t triÓn céng ®ång Ph¸t triÓn céng ®ång lµ “TiÕn tr×nh qua ®ã nç lùc cña d©n chóng kÕt hîp víi nç lùc cña chÝnh quyÒn ®Ó c¶i thiÖn c¸c ®iÒu kiÖn kinh tÕ, x· héi, v¨n ho¸ cña c¸c céng ®ång, gióp c¸c céng ®ång nµy héi nhËp vµ ®ãng gãp vµo ®êi sèng quèc gia” (§Þnh nghÜa chÝnh thøc cña Liªn hiÖp Quèc, 1956). Dù ¸n ph¸t triÓn n«ng th«n Cao B»ng-B¾c K¹n 11
  11. 11. Ph¸t triÓn Nç lùc cña Nç lùc cña = + Céng ®ång d©n chóng chÝnh quyÒn 1.2.3. Môc tiªu ph¸t triÓn céng ®ång Ph¸t triÓn h−íng tíi 2 môc tiªu c¬ b¶n sau ®©y: - Môc tiªu ph¸t triÓn con ng−êi - môc tiªu nµy liªn quan ®Õn qu¸ tr×nh n©ng cao n¨ng lùc con ng−êi ®Ó kh¾c phôc trë ng¹i, khã kh¨n nh»m ®¹t nh÷ng môc tiªu mong muèn. - Môc tiªu vËt chÊt - môc tiªu nµy liªn quan ®Õn t¨ng tr−ëng vÒ vËt chÊt, kinh tÕ nh»m c¶i thiÖn cuéc sèng, gãp phÇn xo¸ ®ãi gi¶m nghÌo vµ n©ng cao chÊt l−îng cuéc sèng. Th¶o luËn nhãm: LiÖu ù ¸n PTNT CB-BK víi c¸c ph−¬ng thøc tiÕp cËn cña m×nh cã ®¸p øng tèt 2 môc tiªu nμy kh«ng? V× sao? a) Môc tiªu ph¸t triÓn con ng−êi • Quan hÖ gi÷a c¸c thµnh viªn trong céng ®ång ®−îc b×nh ®¼ng, ch©n thµnh vµ cëi më. • C¸c cÊp l·nh ®¹o vµ ng−êi d©n cã quan hÖ tèt; ng−êi d©n ®−îc tham gia vµo c¸c ho¹t ®éng ph¸t triÓn. • Ng−êi d©n ®−îc huy ®éng vµ tæ chøc ®Ó hä tù gi¶i quyÕt c¸c vÊn ®Ò cña céng ®ång m×nh. • Tinh thÇn tËp thÓ, tÝnh céng ®ång ®−îc x©y dùng vµ hoµn thiÖn. Dù ¸n ph¸t triÓn n«ng th«n Cao B»ng-B¾c K¹n 12
  12. 12. • N¨ng lùc cña c¸c thµnh viªn trong céng ®ång ®−îc n©ng cao ®Ó cã thÓ tù lùc gi¶i quyÕt c¸c khã kh¨n trong cuéc sèng. b) Môc tiªu vËt chÊt (kinh tÕ ) • T¨ng s¶n phÈm x· héi vµ ®¶m b¶o r»ng s¶n phÈm Êy ®−îc ph©n ph«Ý c«ng b»ng. • Phóc lîi x· héi vµ c¸c dÞch vô ®−îc t¨ng c−êng nh»m c¶i thiÖn chÊt l−îng cuèc sèng cña mäi thµnh viªn trong céng ®ång. • Gi¶m c−êng ®é lao ®éng b»ng viÖc ¸p dông c¸c tiÕn bé kü thuËt. • T¹o ®−îc nhiÒu c¬ héi ®Ó mäi thµnh viªn cã thÓ lùa chän nghÒ nghiÖp nh»m ph¸t huy tiÒm n¨ng s¸ng t¹o cña hä. • T¨ng nguån lùc cho t−¬ng lai (c¬ së vËt chÊt, kü thuËt,...). 1.2.4. TiÕn tr×nh ph¸t triÓn céng ®ång TiÕn tr×nh ph¸t triÓn céng ®ång bao gåm c¸c b−íc nh− sau: - Thøc tØnh céng ®ång Lµ tiÕn tr×nh ®Ó céng ®ång hiÓu râ, C©u hái th¶o luËn ®¸nh gi¸ ®óng vµ ®Èy ®ñ c¸c nguån lùc cña 1) C¸c d©n téc hiÖn cã ë ®Þa céng ®ång. ph−¬ng vμ c¸c mèi quan hÖ - T¨ng c−êng n¨ng lùc cña hä trong céng ®ång cña hä? Lµ tiÕn tr×nh t¨ng c−êng c¸c nguån lùc cña céng ®ång ®Ó céng ®ång ®ñ kh¶ 2) Nh÷ng tËp qu¸n, phong n¨ng v−ît qua c¸c khã kh¨n. tôc, nhu cÇu vμ nguyÖn väng ®Æc thï cña c¸c d©n téc cÇn - Tù lùc ph¶i chó ý trong ph¸t triÓn Võa lµ tiÕn tr×nh võa lµ môc ®Ých hiÖn nay ë ®Þa ph−¬ng? quan träng nhÊt cña ph¸t triÓn céng ®ång. 3) Th¸ch thøc vμ gi¶i ph¸p Céng ®ång tù lùc lµ céng ®ång cã ®ñ c¸c cho ph¸t triÓn céng ®ång t¹i nguån lùc ®Ó tù ph¸t triÓn. ®Þa ph−¬ng? Dù ¸n ph¸t triÓn n«ng th«n Cao B»ng-B¾c K¹n 13
  13. 13. 1.2.5. Ph−¬ng ch©m cña c¸c dù ¸n ph¸t triÓn céng ®ång • §¸p øng ®óng nhu cÇu vµ nguyÖn väng cña céng ®ång. • Tu©n thñ tiÕn tr×nh ph¸t triÓn céng ®ång (Thøc tØnh/t¨ng n¨ng lùc/tù lùc). • Trao quyÒn ®Ó qu¶n lý tõ cÊp thÊp nhÊt. • C¸c bªn cïng ®ãng gãp. • Lång ghÐp víi c¸c ch−¬ng tr×nh dù ¸n kh¸c trªn cïng ®Þa bµn. • §¶m b¶o hiÖu qu¶ vµ tÝnh bÒn v÷ng. • Gióp d©n cÇn c©u mµ kh«ng ph¶i lµ x©u c¸. • Thùc hiÖn d©n chñ c¬ së. • B¶o vÖ tµi nguyªn thiªn nhiªn vµ m«i tr−êng sinh th¸i ®Ó ph¸t triÓn bÒn v÷ng. • Gi¶m dÇn sù hç trî. • Kh«ng lµm hé/kh«ng lµm thay mµ chØ hç trî. • Chó träng vÊn ®Ò giíi vµ ®¶m b¶o b×nh ®¼ng giíi. • Chó träng ®Õn ng−êi nghÌo vµ v× ng−êi nghÌo. • Chó träng ®Õn ®ång bµo d©n téc thiÓu sè . Dù ¸n ph¸t triÓn n«ng th«n Cao B»ng-B¾c K¹n 14
  14. 14. ii. tiÕp cËn céng ®ång vμ sù tham gia cña ng−êi d©n 2.1. ng−êi trong cuéc vμ ng−êi ngoμi cuéc 2.1.1. ý t−ëng vÒ ng−êi trong cuéc vµ ng−êi ngoµi cuéc • H·y coi céng ®ång (gåm nh÷ng ng−êi trong cuéc) nh− mét dßng s«ng ®ang ch¶y vµ tiÕp tôc ch¶y. Con s«ng ®· ch¶y tõ thÕ hÖ nµy sang thÕ hÖ kh¸c, vµ råi ®©y sÏ cßn ch¶y. • Lµ nh÷ng ng−êi lµm dù ¸n ph¸t triÓn (ng−êi ngoμi cuéc), chóng ta ®i vµo dßng ch¶y cña con s«ng (céng ®ång) t¹i mét thêi ®iÓm nµo ®ã vµ ®i ra ë mét ®iÓm kh¸c. • VÝ dô: Dù ¸n ph¸t triÓn n«ng th«n Cao B»ng-B¾c K¹n sÏ ®Ó l¹i mét c¸i g× ®ã cô thÓ vµ l−u niªn t¹i céng ®ång ®Ó c¸c céng ®ång ®ã cã sù ph¸t triÓn bÒn v÷ng. 2.1.2. §Æc ®iÓm cña ng−êi trong cuéc vµ ng−êi ngoµi cuéc Ng−êi trong cuéc vµ ng−êi ngoµi cuéc cã nh÷ng ®iÓm m¹nh vµ ®iÓm yÕu ®Æc thï cña m×nh. Sù kh¸c nhau ®ã cã thÓ thÊy ®−îc qua b¶ng sau: Dù ¸n ph¸t triÓn n«ng th«n Cao B»ng-B¾c K¹n 15
  15. 15. Ng−êi trong cuéc Ng−êi ngoμi cuéc §iÓm m¹nh: §iÓm m¹nh: HiÓu râ hoµn c¶nh, t×nh h×nh thùc Th−êng cã kiÕn thøc khoa häc, tÕ. cã kinh nghiÖm. Lµ mét céng ®ång, ®«ng ng−êi. Th−êng cã ph−¬ng ph¸p, ph−¬ng tiÖn lµm viÖc cã hiÖu Cã nhiÒu kinh nghiÖm thùc tÕ. qu¶ h¬n. Cã lÞch sö, truyÒn thèng, quan hÖ céng ®ång. §iÓm yÕu: §iÓm yÕu: Cã thÓ h¹n chÕ vÒ ph−¬ng ph¸p, Th−êng gÆp khã kh¨n do ng«n ph−¬ng tiÖn lµm viÖc, kiÕn thøc ng÷, ®iÒu kiÖn sèng, lµm viÖc. hiÖn ®¹i. Kh«ng hiÓu râ vÒ céng ®ång. Cã thÓ cã khã kh¨n vÒ nguån lùc. Khã cã ®iÒu kiÖn quan hÖ réng H¹n chÕ vÒ th«ng tin, quan hÖ. r·i víi ®Þa ph−¬ng. Cã sù kh¸c nhau vÒ v¨n ho¸, phong tôc, tËp qu¸n. 2.1.3. Quan hÖ gi÷a “Ng−êi trong cuéc” vµ “Ng−êi ngoμi cuéc” Trong mÊy thËp kû qua mèi quan hÖ gi÷a “ng−êi trong cuéc” vµ “ng−êi ngoµi cuéc” trong c¸c ho¹t ®éng v× sù ph¸t triÓn ®· tr¶i qua c¸c ph−¬ng thøc sau: Ph−¬ng thøc 1: MÖnh lÖnh vμ ¸p ®Æt §©y lµ ph−¬ng thøc mµ nh÷ng ng−êi ngoµi cuéc ®· ®Ò ra c¸c quyÕt ®Þnh vµ ¸p ®Æt cho ng−êi trong cuéc. • Hä ®· quyÕt ®Þnh cã nh÷ng vÊn ®Ò g× vµ c¸ch gi¶i quyÕt chóng ra sao. • Hä ®· thiÕt kÕ dù ¸n, ¸p ®Æt c¸c môc tiªu vµ c¸c ho¹t ®éng ù ¸n. • Hä ®· cung cÊp c¸c ®Çu vµo cÇn thiÕt, c¸c c¸n bé qu¶n lý, råi kiÓm tra vµ ®¸nh gi¸ ®Ó xem c¸c ho¹t ®éng, môc tiªu cã ®¹t ®−îc kh«ng. Dù ¸n ph¸t triÓn n«ng th«n Cao B»ng-B¾c K¹n 16
  16. 16. KÕt qu¶ lµ: • Sù quan t©m cña céng ®ång th−êng theo thêi gian mµ l¾ng xuèng. • RÊt Ýt céng ®ång tiÕp tôc ho¹t ®éng sau khi nh÷ng ng−êi ngoµi cuéc rót lui. Râ rµng tÝnh bÒn v÷ng ®· kh«ng ®¹t ®−îc. Ph−¬ng thøc 2: Cã sù tham gia cña céng ®ång mét c¸ch h¹n chÕ Theo ph−¬ng thøc nµy, nh÷ng ng−êi ngoµi cuéc vÉn cßn ®Ò ra phÇn lín c¸c quyÕt ®Þnh, nh−ng hä ®· b¾t ®Çu hái nh÷ng ng−êi trong cuéc nhiÒu c©u hái h¬n. Nh×n chung vai trß cña nh÷ng ng−êi ngoµi cuéc vÉn phÇn lín gièng ph−¬ng thøc tõ trªn xuèng, ¸p ®Æt vµ mÖnh lÖnh. KÕt qu¶ lµ: • Nh÷ng ng−êi ngoµi cuéc ®· b¾t ®Çu nhËn thøc ®−îc r»ng nh÷ng ng−êi trong cuéc cã kh¸ nhiÒu hiÓu biÕt. • Nh÷ng ng−êi trong cuéc th−êng cã thÓ x¸c ®Þnh ®−îc t¹i sao c¸c ho¹t ®éng tiÕn hµnh ®−îc hoÆc kh«ng. ? Ph−¬ng thøc 3: Ph©n quyÒn vμ trao quyÒn §©y lµ tr−êng hîp ng−êi trong cuéc, víi sù hç trî cña nh÷ng ng−êi ngoµi cuéc, tÝch cùc ®Ò ra quyÕt ®Þnh. • Ng−êi trong cuéc x¸c ®Þnh c¸c vÊn ®Ò cña hä ? vµ gi¶i ph¸p. Hä ®Æt ra c¸c môc tiªu vµ ho¹t ®éng, kiÓm tra vµ ®¸nh gi¸ c¸c tiÕn ®é ®Ó xem chóng cã ®¹t kh«ng hoÆc cßn ®ang ph¶i lµm thªm. • Nh÷ng ng−êi ngoµi cuéc vËn dông c¸ch tiÕp ? cËn cã sù tham gia, khuyÕn khÝch ng−êi trong cuéc tù x¸c ®Þnh c¸c nhu cÇu cña hä, tù ®Ò ra c¸c môc tiªu cña chÝnh m×nh, tù qu¶n lý, kiÓm tra vµ ®¸nh gi¸ c¸c ho¹t ®éng. Dù ¸n ph¸t triÓn n«ng th«n Cao B»ng-B¾c K¹n 17
  17. 17. KÕt qu¶ lµ: • C¸ch tiÕp cËn nµy ®· b¾t ®Çu ®em l¹i nh÷ng kÕt qu¶ ®¸ng khÝch lÖ. • Cïng víi thêi gian vµ kinh nghiÖm, c¸ch tiÕp cËn nµy sÏ ph¸t triÓn thªm ph−¬ng ph¸p vµ c«ng cô, mang l¹i nhiÒu kh¶ n¨ng cho céng ®ång, cho viÖc ph¸t triÓn (kinh tÕ ) bÒn v÷ng. C©u hái th¶o luËn: 1. Víi dù ¸n cña PTNT CB-BK ë ®Þa ph−¬ng, anh chÞ lμ ng−êi trong cuéc hay ngoμi cuéc?. 2. Theo anh chÞ, dù ¸n cña PTNT CB-BK nªn tiÕn hμnh theo ph−¬ng thøc nμo th× tèt? Nh÷ng trë ng¹i/ th¸ch thøc cho viÖc vËn dông ph−¬ng thøc ®ã trong bèi c¶nh cña ®Þa ph−¬ng anh chÞ lμ g×? 3. Chóng ta cÇn lμm g× ®Ó kh¾c phôc c¸c trë ng¹i vμ th¸ch thøc nãi trªn. 4. §Ó ph¸t triÓn céng ®ång th× vai trß cña ng−êi trong cuéc lμ quyÕt ®Þnh. ý kiÕn cña B¹n vÒ vÊn ®Ò nμy? Dù ¸n ph¸t triÓn n«ng th«n Cao B»ng-B¾c K¹n 18
  18. 18. 2.2. Sù tham gia cña céng ®ång-®éng lùc vμ môc tiªu cña ph¸t triÓn céng ®ång Nh− chóng ta ®· biÕt, “sù tham gia cña ng−êi d©n” ®· trë thµnh ph−¬ng ch©m hµnh ®éng vµ lµ môc tiªu quan träng nhÊt cña nh÷ng ng−êi lµm c«ng t¸c ph¸t triÓn trong c¸c dù ¸n “Ph¸t triÓn n«ng th«n”. 2.2.1. Sù cÇn thiÕt vÒ sù tham gia cña ng−êi d©n trong dù ¸n ph¸t triÓn n«ng th«n Sù tham gia cña céng ®ång (ng−êi d©n) kh«ng chØ lµ ®Ó nãi mµ thùc sù lµ mét sù cÇn thiÕt ®Ó dù ¸n vµ ng−êi d©n lµ c¸c ®èi t¸c b×nh ®¼ng, ®Ó tr¸nh coi ng−êi d©n chØ lµ “®èi t−îng” cña dù ¸n, mµ ng−êi d©n, céng ®ång ph¶i ®−îc coi lµ ng−êi chñ thùc sù cña dù ¸n. Môc tiªu lµ: • §Ó thùc hiÖn trong thùc tÕ: D©n biÕt, D©n bµn, D©n lµm, D©n kiÓm tra gi¸m s¸t, D©n qu¶n lý vµ sö dông thµnh qu¶, D©n h−ëng lîi Ých tõ dù ¸n. • §Ó h¹n chÕ c¸c thÊt b¹i trong c¸c ho¹t ®éng cña dù ¸n. TÊt nhiªn ë ®©u còng cã s¬ suÊt, nh−ng cã thÓ tr¸nh ®−îc rÊt nhiÒu sai lÇm chØ b»ng c¸ch ®¬n gi¶n hái ý kiÕn ng−êi d©n tr−íc khi ra quyÕt ®Þnh. • §Ó lµm xÝch l¹i gÇn nhau gi÷a c¸c bªn liªn quan trong dù ¸n trong c¸c mèi liÖn hÖ trao ®æi th«ng tin. Th«ng tin ph¶n håi cña ng−êi d©n dÔ cã t¸c ®éng tíi chÝnh s¸ch, ch−¬ng tr×nh h¬n nÕu th«ng tin ®ã ®−îc truyÒn trùc tiÕp cho c¸c vÞ l·nh ®¹o dù ¸n mµ kh«ng ph¶i tr¶i qua nhiÒu tÇng tæ chøc. • §Ó t¨ng kh¶ n¨ng cã ®−îc sù phï hîp gi÷a c¸c ho¹t ®éng (dù ¸n) víi c¸c nhu cÇu cña ng−êi d©n, víi ®iÒu kiÖn h¹n chÕ cña tõng ®Þa ph−¬ng. • §Ó tËn dông vµ khai th¸c c¸c nguån lùc cña ®Þa ph−¬ng cïng v× môc tiªu ph¸t triÓn. • §Ó t¹o c¬ héi gi¸o dôc cho ng−êi d©n. Dù ¸n ph¸t triÓn n«ng th«n Cao B»ng-B¾c K¹n 19
  19. 19. 2.2.2. C¸c giai ®o¹n cÇn sù tham gia cña ng−êi d©n trong chu kú dù ¸n C¸c c¬ quan tham gia dù ¸n ph¸t triÓn n«ng th«n ®Òu ph¶i coi sù tham gia cña ng−êi d©n lµ c−¬ng lÜnh, lµ chÝnh s¸ch th−êng trùc. Do ®ã c¸c ph−¬ng thøc, ph−¬ng ph¸p tiÕp cËn céng ®ång sÏ cã nhiÒu tiÕn bé. Tuy nhiªn, sù tham gia lµ c¶ mét qu¸ tr×nh. Qu¸ tr×nh ®ã chØ cã thÓ c¶i thiÖn nhanh khi mµ c¶ c¬ quan tham gia dù ¸n vµ ng−êi d©n trong vïng dù ¸n cïng cã c¸c nç lùc ®Ó ®¸p øng môc tiªu nµy. Trong nhiÒu dù ¸n, sù tham gia cña ng−êi d©n cßn nhiÒu h¹n chÕ, chØ giíi h¹n trong viÖc thùc hiÖn mét sè ho¹t ®éng ®· lËp ra tõ tr−íc hoÆc tr¶ lêi c¸c c©u hái ®iÒu tra. Trong dù ¸n ph¸t triÓn n«ng th«n, vÒ nguyªn t¾c ng−êi d©n cã thÓ tham gia vµ thùc tÕ cho thÊy hä sÏ tham gia vµo tÊt c¶ c¸c giai ®o¹n cña chu kú dù ¸n: tõ b−íc ®Çu x¸c ®Þnh vÊn ®Ò, chän c«ng tr×nh, lËp kÕ ho¹ch, tæ chøc thi c«ng, theo dâi, kiÓm tra vµ ®¸nh gi¸ tiÕn ®é thùc hiÖn... Nh÷ng sù tham gia nh− thÕ cña ng−êi d©n chØ cã thÓ cã ®−îc khi: • Cã ph−¬ng ph¸p, biÖn ph¸p thÝch hîp ®Ó t¹o c¬ héi cho ng−êi d©n tham gia; • Cã sù ®éng viªn cÇn thiÕt ®Ó ng−êi d©n tham gia. H×nh thøc vµ møc ®é tham gia cña ng−êi d©n vµo tiÕn tr×nh cña mét dù ¸n ph¸t triÓn n«ng th«n cã thÓ m« t¶ qua s¬ ®å sau: Tham gia Tham gia Tham gia Tham gia Tham gia Tham gia thô ®éng vµo viÖc v× c¸c cã vai trß/ phèi hîp/ chñ ®éng, cung cÊp kho¶n thï theo chøc cïng hîp tù huy th«ng tin/ lao/ ¦u ®∙i n¨ng t¸c ®éng Tr¶ lêi vËt chÊt pháng vÊn Dù ¸n ph¸t triÓn n«ng th«n Cao B»ng-B¾c K¹n 20
  20. 20. Mçi giai ®o¹n trong chu kú dù ¸n sù tham gia cña céng ®ång ®Òu cã môc ®Ých vµ lîi Ých cô thÓ nh− sau: Giai ®o¹n Môc ®Ých vμ lîi Ých B¾t ®Çu • Ng−êi d©n hiÓu râ h¬n hoµn c¶nh cña m×nh; • Ng−êi d©n cã thªm kü n¨ng ph©n tÝch, hiÓu vÒ tr×nh tù c«ng viÖc; • Tù ®Ò xuÊt c«ng tr×nh, ®Ò ra gi¶i ph¸p cã kh¶ n¨ng thùc thi cao. Gi÷a kú • Nh×n nhËn, ®¸nh gi¸ c¸c ho¹t ®éng; • N©ng cao kü n¨ng vÒ tæ chøc vµ tù tin; • Cã thÓ söa ®æi, ®iÒu chØnh kÕ ho¹ch, ph−¬ng thøc tiÕn hµnh. Cuèi kú • T×m nguyªn nh©n thÊt b¹i hay thµnh c«ng; • §Ò ra c¸c kÕ ho¹ch, ch−¬ng tr×nh tiÕp theo ®Ó duy tu, b¶o d−ìng, h−ëng lîi tõ c«ng tr×nh mét c¸ch l©u dµi, bÒn v÷ng; • NhËn ra kh¶ n¨ng cña céng ®ång m×nh. 2.2.3. Lîi Ých tõ sù tham gia cña céng ®ång • Ph¸t triÓn chÝnh lµ ph¸t triÓn kh¶ n¨ng cña con ng−êi, nh−ng ®iÒu nµy chØ cã thÓ cã ®−îc th«ng qua sù tham gia cña hä. • Mét trong nh÷ng môc tiªu cña ph¸t triÓn lµ tù lùc, nh−ng qu¸ tr×nh ®ã chØ cã ®−îc khi tù b¶n th©n ng−êi d©n lµm thay ®æi cuéc sèng cña hä. • Khi ng−êi d©n tham gia, hä sÏ dÇn tù n©ng cao nhËn thøc vµ tù tin. • Sù tham gia sÏ cho phÐp t×m ra c¸c gi¶i ph¸p thÝch hîp. §ã lµ qu¸ tr×nh hîp t¸c, kÕt hîp kiÕn thøc, kinh nghiÖm quý b¸u cña ng−êi d©n víi kiÕn thøc khoa häc. • Tham gia t¹o ra sù hîp t¸c, chia sÎ vµ cïng nç lùc v−ît qua mäi khã kh¨n, t¹o ra tÝnh céng ®ång vµ ®oµn kÕt. Dù ¸n ph¸t triÓn n«ng th«n Cao B»ng-B¾c K¹n 21
  21. 21. • Sù tham gia ®Æt ng−êi d©n ë ®Þa vÞ tù chñ, gi¶m bít lÖ thuéc, h¹n chÕ t− t−ëng tr«ng chê, û l¹i. KÕt luËn quan träng: ViÖc tham gia cña chÝnh céng ®ång vµo c¸c c«ng viÖc trong dù ¸n ph¸t triÓn céng ®ång lµ mét sù viÖc cã tÝnh gi¸o dôc vµ cã thÓ cßn quan träng h¬n viÖc ®Çu t− tiÒn b¹c. Qua viÖc tham gia vµo c¸c ho¹t ®éng ®¸nh gi¸ nhu cÇu vµ x¸c ®Þnh khã kh¨n, x¸c ®Þnh c¸c ho¹t ®éng −u tiªn... ng−êi d©n sÏ häc ®−îc c¸c kü n¨ng ph©n tÝch. Qua viÖc tham gia vµo lËp kÕ ho¹ch vµ qua viÖc tham gia vµo thùc hiÖn dù ¸n hä sÏ dÇn dÇn tù tin vµ cã kü n¨ng tæ chøc. T¹o ®−îc c¸c kü n¨ng vÒ tæ chøc vµ thùc hiÖn c¸c ho¹t ®éng cña dù ¸n nµy, chóng ta sÏ ®Æt ®−îc nÒn mãng cho sù thµnh c«ng cña c¸c ho¹t ®éng ph¸t triÓn hiÖn t¹i vµ t−¬ng lai. Dù ¸n ph¸t triÓn n«ng th«n Cao B»ng-B¾c K¹n 22
  22. 22. 2.2.4. So s¸nh 2 ph−¬ng thøc tiÕp cËn céng ®ång Ho¹t ®éng Ph−¬ng thøc mÖnh lÖnh/ Ph−¬ng thøc cïng tham gia/ tù tõ trªn xuèng quyÕt 1. B−íc ®i ban • Thu thËp sè liÖu, lËp kÕ • Thøc tØnh ng−êi d©n ®Çu ho¹ch 2. ThiÕt kÕ • Cøng nh¾c, do c¸c c¬ quan • Hµnh ®éng linh ho¹t, ng−êi ch−¬ng tr×nh chuyªn m«n tiÕn hµnh d©n cïng tham gia hµnh ®éng 3. C¸c tæ chøc • C¸c c¬ quan chuyªn m«n ë • ThiÕt lËp tõ d−íi hç trî cÊp trªn • Ng©n s¸ch quèc gia, dù ¸n 4. Nguån lùc • C¸n bé kü thuËt • Nguån lùc vµ sù hiÓu biÕt chÝnh cña ng−êi d©n ®Þa ph−¬ng. • Tµi chÝnh • Nguån lùc ®Þa phu¬ng cïng víi nguån hç trî cña dù ¸n 5. HuÊn luyÖn • Trong líp häc gi¸o huÊn, • TËp huÊn ng¾n h¹n, võa ®éi ngò c¸n chÝnh quy häc, võa lµm bé • C¸n bé ®Þa ph−¬ng ®−îc n©ng cao n¨ng lùc 6. Ph−¬ng thøc • Nhanh, ph¹m vi réng • Ph¹m vi nhá, tiÕn ®é theo thùc hiÖn ®iÒu kiÖn cô thÓ tõng ®Þa ph−¬ng 7. Träng t©m • Chi tiªu vÒ mÆt tµi chÝnh • HiÖu qu¶ l©u dµi qu¶n lý 8. Néi dung c¸c • Ch−¬ng tr×nh ®· Ên ®Þnh, kÕ • Phong phó vµ ®a d¹ng ho¹t ®éng ho¹ch tõ trªn xuèng. • KÕ ho¹ch tõ d−íi lªn 9. Th«ng tin • BÞ khu«n mÉu • Hai chiÒu, gi÷a trªn d−íi vµ trao ®æi th«ng tin réng r·i 10. §¸nh gi¸ • Tõ bªn ngoµi vµ ®Þnh kú • Tù gi¸m s¸t vµ ®¸nh gi¸ th−êng xuyªn 11. Sai sãt • Lu«n bá qua • Lu«n ®−îc ph©n tÝch vµ rót kinh nghiÖm. 12. T¸c ®éng • Cho ng−êi d©n ®Þa ph−¬ng • Ng−êi d©n ®Þa ph−¬ng tù tin tÝnh lÖ thuéc vµ tù lùc Dù ¸n ph¸t triÓn n«ng th«n Cao B»ng-B¾c K¹n 23
  23. 23. 2.2.5. Nh÷ng trë ng¹i ®èi víi sù tham gia cña ng−êi d©n §Ó cã ®−îc sù tham gia cña ng−êi d©n c¸c dù ¸n ph¸t triÓn céng ®ång th−êng gÆp ph¶i mét sè trë ng¹i sau ®©y: • Ng−êi d©n cã thÓ e ng¹i v× ch−a thùc sù quen víi c¸ch lµm viÖc míi. • Ai còng bËn víi rÊt nhiÒu c«ng viÖc gia ®×nh vµ kÕ ho¹ch c¸ nh©n nªn Ýt thêi gian ®Ó tham gia. • Ng−êi d©n cã thÓ kh«ng c¶m nhËn ®−îc lîi Ých cña sù tham gia. • Nh÷ng ng−êi l·nh ®¹o c¶m thÊy d−êng nh− “uy quyÒn” bÞ gi¶m ®i khi khÝch lÖ sù tham gia. • Sù tham gia réng r·i sÏ mÊt nhiÒu thêi gian. • C¶n trë do khu«n mÉu, t«n tin trËt tù, vai vÕ trong quan hÖ x· héi. §Ó kh¾c phôc nh÷ng trë ng¹i trªn cÇn ph¶i: • T¹o c¬ héi ®Ó ng−êi d©n tham gia th«ng qua viÖc ®−a ra quan ®iÓm míi vÒ c¸ch thøc tiÕp cËn céng ®ång, ®ång thêi t¹o mäi c¬ héi vµ tiÕn tr×nh phï hîp ®Ó ng−êi d©n dÔ dµng tham gia. • Cã sù ®éng viªn cÇn thiÕt trªn c¶ ph−¬ng diÖn vËt chÊt vµ tinh thÇn. 2.3. Mét sè ph©n tÝch vÒ ng−êi d©n Ng−êi lµm c«ng t¸c ph¸t triÓn th−êng xuyªn ph¶i tiÕp xóc, trao ®æi vµ quan hÖ víi ng−êi d©n ë céng ®ång. Mét sè ph©n tÝch sau ®©y sÏ cã Ých cho ng−êi lµm c«ng t¸c ph¸t triÓn. 2.3.1. Ng−êi lín tuæi Nh÷ng ng−êi lín tuæi trong céng ®ång lµ nh÷ng ng−êi tham gia chÝnh vµo c¸c dù ¸n ph¸t triÓn. Hä cã nh÷ng ®Æc ®iÓm chÝnh sau: • Cã rÊt nhiÒu kinh nghiÖm sèng; • Cã thãi quen l©u dµi; • Th−êng bËn rén víi rÊt nhiÒu vÊn ®Ò, c«ng viÖc trong cuéc sèng; • Cã lßng tù träng cao, hay tù ¸i; • Lu«n muèn gi÷ g×n danh tiÕng, b¶n s¾c v¨n ho¸; Dù ¸n ph¸t triÓn n«ng th«n Cao B»ng-B¾c K¹n 24
  24. 24. • Cã tÝnh quyÕt ®o¸n; • TiÕp thu cã tÝnh phª ph¸n, chän läc; • ChØ hµo høng tiÕp thu nh÷ng vÊn ®Ò cÇn thiÕt víi hä; • Hay nãi chuyÖn lÞch sö, truyÒn thèng. Khi trao ®æi chia sÎ kinh nghiÖm víi ng−êi lín tuæi nh÷ng ng−êi lµm c«ng t¸c ph¸t triÓn céng ®ång cßn gÆp trë ng¹i do hä chÞu nh÷ng ¶nh h−ëng sau: • TÝnh kiªu ng¹o. • TÝnh tù m·n. • ThiÕu tin t−ëng. • ThiÕu h¨ng say. • ThiÕu ®éng c¬. • ChÞu ¶nh h−ëng cña nh÷ng ®iÒu ®· häc tr−íc. Do vËy, hiÖu qu¶ cña viÖc trao ®æi, tham gia phô thuéc nhiÒu vµo ph−¬ng ph¸p vµ th¸i ®é tiÕp cËn cña c¸n bé lµm c«ng t¸c céng ®ång, còng nh− phô thuéc nhiÒu vµo m«i tr−êng héi häp vµ hoµn c¶nh lµm viÖc. §Ó khÝch lÖ ng−êi lín trao ®æi vµ chia sÎ kinh nghiÖm cÇn ph¶i biÕt ®−îc khi nµo lµm viÖc víi hä lµ tèt nhÊt. Kinh nghiÖm cho thÊy trao ®æi tèt nhÊt víi ng−êi lín tuæi khi: • ViÖc trao ®æi nµy liªn quan ®Õn viÖc hä ®ang lµm hoÆc mét môc tiªu mµ hä muèn ®¹t ®−îc. • Hä thÊy gi¸ trÞ vµ sù liªn quan cña nh÷ng ®iÒu mµ hä ®ang th¶o luËn víi c«ng viÖc cña hä. • Hä tham gia mét c¸ch tù nguyÖn, kh«ng bÞ Ðp buéc. • Hä vµ kinh nghiÖm cña hä ®−îc coi träng. • Hä tham gia mét c¸ch tÝch cùc cïng víi nh÷ng ng−êi kh¸c. • Thêi gian vµ ®Þa ®iÓm thÝch hîp. • M«i tr−êng thuËn lîi cho viÖc trao ®æi. Dù ¸n ph¸t triÓn n«ng th«n Cao B»ng-B¾c K¹n 25
  25. 25. 2.3.2. Ng−êi nghÌo Ng−êi nghÌo th−êng bÞ lÐp vÕ trong céng ®ång vµ do vËy trong c¸c ho¹t ®éng céng ®ång hä Ýt tham gia. T×nh c¶nh cña ng−êi nghÌo ®−îc thÓ hiÖn bëi “hÖ thèng” sau ®©y: V« quyÒn DÔ tæn C« lËp th−¬ng NghÌo YÕu kÐm khæ vÒ thÓ chÊt Th¶o luËn nhãm: - §Þa vÞ ng−êi nghÌo trong céng ®ång? - VÞ trÝ, ý kiÕn cña ng−êi nghÌo trong héi häp? - Ng−êi nghÌo trong ph¸t triÓn? 2.3.3. Giíi vµ c¸c vÊn ®Ò vÒ giíi trong ph¸t triÓn a) Kh¸i niÖn vÒ giíi tÝnh • Sù kh¸c nhau vÒ sinh häc gi÷a ®µn «ng vµ ®µn bµ lµ ®Æc ®iÓm tù nhiªn kh«ng thay ®æi. Dù ¸n ph¸t triÓn n«ng th«n Cao B»ng-B¾c K¹n 26
  26. 26. • Sù kh¸c nhau ®−îc thÓ hiÖn ra b»ng sù kh¸c nhau vÒ cÊu t¹o c¬ thÓ, thÓ chÊt vµ sinh lý cña tõng giíi tÝnh tõ khi cßn lµ bµo thai trong bông mÑ. b) Kh¸i niÖn vÒ giíi • Lµ mèi t−¬ng quan gi÷a ®Þa vÞ x· héi cña phô n÷ vµ nam giíi trong mét bèi c¶nh x· héi cô thÓ. • Khi nãi ®Õn giíi lµ nãi ®Õn c¸c ®iÒu kiÖn, c¸c yÕu tè x· héi quy ®Þnh vÞ trÝ, chøc n¨ng cña mçi giíi trong mét m«i tr−êng cô thÓ. c) Nh÷ng biÓu hiÖn vÒ giíi tÝnh vμ giíi - BiÓu hiÖn vÒ giíi tÝnh: Sù kh¸c biÖt gi÷a nam vµ n÷ vÒ mÆt sinh häc ta cã thÓ ph©n biÖt qua mÊy yÕu tè sau: • Bé phËn sinh dôc • H×nh d¸ng c¬ thÓ kh¸c nhau, giäng nãi kh¸c nhau (do néi tiÕt quy ®Þnh). • Sù ph©n chia nhiÔm s¾c thÓ giíi tÝnh (®µn bµ XX, ®µn «ng XY). - BiÓu hiÖn vÒ giíi: Nam tÝnh: N÷ tÝnh: • Gia tr−ëng • HiÒn tõ, nh©n hËu • M¹nh mÏ, lý trÝ • NhÉn n¹i, cÇn cï • QuyÕt ®o¸n, kû luËt • Nh¹y c¶m • HiÕu th¾ng • Hy sinh, khiªm nh−êng. Nh÷ng tÝnh c¸ch nµy h×nh thµnh, do qu¸ tr×nh häc vµ rÌn luyÖn mµ cã. Do vËy chóng cã thÓ thay ®æi vµ h×nh thµnh ë mçi ng−êi nam hoÆc n÷ vµ trong ®êi sèng thùc tÕ. Kh«ng ph¶i tÊt c¶ mäi ng−êi ®µn «ng ®Òu cã ®øc tÝnh Êy vµ ng−îc l¹i (theo quan niÖm x· héi). d) Vai trß cña giíi - Vai trß sinh s¶n Dù ¸n ph¸t triÓn n«ng th«n Cao B»ng-B¾c K¹n 27
  27. 27. Sù ph©n c«ng lao ®éng ®Çu tiªn cã tÝnh chÊt tù nhiªn (sinh häc) ®èi víi giíi lµ: • §µn «ng lµm cho thô thai. • §µn bµ mang thai vµ sinh ®Î. - Vai trß s¶n xuÊt Vai trß s¶n xuÊt lµ nh÷ng ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinh doanh mang l¹i thu nhËp. C«ng viÖc nµy c¶ nam vµ n÷ ®Òu cã vai trß s¶n xuÊt. Sù ph©n biÖt nam, n÷ vÒ tÝnh chÊt vµ qu¸ nhÊn m¹nh thiªn chøc sinh ®Î vµ nu«i con cña phô n÷, ®· trãi buéc ng−êi phô n÷ trong gia ®×nh, bÕp nóc. Trong lao ®éng, ®µn «ng næi bËt lªn c¸c c«ng viÖc liªn quan ®Õn kh¸m ph¸, ph¸t hiÖn c¸i míi, s¸ng t¹o. Phô n÷ th−êng ®−îc coi chØ thÝch hîp víi nh÷ng nghÒ nh−: y tÕ, gi¸o dôc, nu«i dËy trÎ hoÆc s¶n xuÊt n«ng nghiÖp, nh÷ng lo¹i viÖc rÊt vÊt v¶ nh−ng l¹i ®−îc tr¶ c«ng thÊp vµ kÐm gi¸ trÞ. - Vai trß qu¶n lý Trong ho¹t ®éng céng ®ång th× c«ng t¸c qu¶n lý phÇn lín do nam giíi ®¶m nhiÖm. HiÖn nay, vai trß sinh ®Î vµ ho¹t ®éng céng ®ång cña ng−êi phô n÷ cßn ch−a ®−îc ®¸nh gi¸ ®óng møc. §µn «ng cho r»ng ®ã lµ chøc n¨ng tù nhiªn, lµ phi s¶n xuÊt, kh«ng cã gi¸ trÞ. §ã còng chÝnh lµ nguyªn nh©n cña sù bÊt b×nh ®¼ng vÒ giíi. e) V× sao cÇn quan t©m ®Õn giíi trong ph¸t triÓn? Sau ®©y lµ nh÷ng lý do chÝnh cÇn ph¶i quan t©m ®Õn vÊn ®Ò giíi trong c¸c dù ¸n ph¸t triÓn: • Phô n÷ vµ nam giíi cã nhu cÇu −u tiªn kh¸c nhau. • Phô n÷ vµ nam giíi cã c¸c kü n¨ng chuyªn m«n kh¸c nhau. • Phô n÷ vµ nam giíi cã c¸ch tiÕp cËn vµ qu¶n lý nguån lùc kh¸c nhau. • Phô n÷ th−êng quan t©m ®Õn ®êi sèng hµng ngµy, ch¨m sãc con c¸i nhiÒu h¬n nam giíi. • Phô n÷ vµ nam giíi cã c¸ch ®¸nh gi¸ vµ ph©n tÝch vÊn ®Ò kh¸c nhau. Trong khi t¹o ra sù tham gia cña ng−êi d©n trong c¸c dù ¸n ph¸t triÓn n«ng th«n, mét vÊn ®Ò t−ëng nh− ph¶i râ rµng nh−ng th−êng rÊt hay bÞ bá qua hay kh«ng ®−îc quan t©m ®óng møc lµ sù tham gia cña phô n÷. C¸c lý do lµ: Dù ¸n ph¸t triÓn n«ng th«n Cao B»ng-B¾c K¹n 28
  28. 28. • C¸c ch−¬ng tr×nh kh«ng tÝnh ®Õn c¸c h¹n chÕ nhÊt ®Þnh mµ phô n÷ ph¶i chÞu trong viÖc tham gia c¸c ho¹t ®éng céng ®ång; • Do t− t−ëng träng nam, khinh n÷; • Do thùc tÕ phô n÷ cã rÊt Ýt thêi gian v× ph¶i ®¶m ®−¬ng kh«ng biÕt bao nhiªu c«ng viÖc trong ch¨m sãc gia ®×nh, con c¸i. Th¶o luËn nhãm: 1) VÞ trÝ phô n÷ th−êng ngåi trong c¸c cuéc häp? V× sao ? 2) TØ lÖ tham gia tha gia cña phô n÷ trong c¸c cuéc häp céng ®ång? V× sao ? 3) ý kiÕn tham gia cña phô n÷ (Sè l−îng, chÊt l−îng)? 4) Møc ®é t«n träng, th¸i ®é l¾ng nghe cña céng ®ång ®èi íi kiÕ ñ h ÷? Dù ¸n ph¸t triÓn n«ng th«n Cao B»ng-B¾c K¹n 29
  29. 29. iii. Ng−êi lμm c«ng t¸c ph¸t triÓn céng ®ång vμ nh÷ng kü n¨ng cÇn thiÕt 3.1. ng−êi lμm c«ng t¸c ph¸t triÓn céng ®ång 3.1.1. Ai lµ ng−êi lµm c«ng t¸c ph¸t triÓn céng ®«ng? Ng−êi lµm c«ng t¸c ph¸t triÓn lµ nh÷ng ng−êi th−êng xuyªn tiÕp xóc víi céng ®ång, gióp céng ®ång ph¸t triÓn. ë ®Þa ph−¬ng, nh÷ng ng−êi nµy chÝnh lµ c¸c c¸n bé th«n, x·. Do ®ã c¸n bé ph¸t triÓn kh«ng ph¶i lµ: - Quan chøc quan liªu, mÖnh lÖnh. - L·nh ®¹o, trùc tiÕp ®iÒu hµnh ch−¬ng tr×nh ®· cã s½n. 3.1.2. Vai trß, nhiÖm vô cña c¸n bé ®Þa ph−¬ng trong ph¸t triÓn céng ®ång C¸n bé ®Þa ph−¬ng víi t− c¸ch lµ c¸n bé ph¸t triÓn céng ®ång cã nh÷ng vai trß vµ nhiÖm vô chÝnh d−íi ®©y: 1. T¹o thuËn lîi Muèn trë thµnh nhµ tæ chøc th× chóng ta ph¶i t¹o ra ®−îc bÇu kh«ng khÝ thuËn lîi ®Ó ng−êi d©n tù tæ chøc. C¸ch “t¹o thuËn lîi” ®−îc nhÊn m¹nh trong mäi lÜnh vùc ho¹t ®éng v× chØ cã c¸ch nµy míi ph¸t huy ®−îc mäi tiÒm n¨ng cña tËp thÓ. VÝ dô: Trong mét cuéc th¶o luËn nhãm, ng−êi “c¸n bé th«n, x·” t¹o bÇu kh«ng khÝ thuËn lîi ®Ó nhãm viªn tù béc lé, ph¸t biÓu, nèi kÕt c¸c ý kiÕn, hç trî chø kh«ng ®iÒu khiÓn. C¸c quyÕt ®Þnh kh«ng do “ng−êi t¹o thuËn lîi ®−a ra” mµ do c¶ nhãm lµm nªn. 2. Nhμ nghiªn cøu C¸n bé th«n, x· ph¶i biÕt t×m hiÓu c¸c khÝa c¹nh kh¸c nhau cña céng ®ång, v¹ch ra mét kÕ ho¹ch, c¸c h−íng dÉn cÇn thiÕt ®Ó cïng ng−êi ®Þa ph−¬ng t×m hiÓu vÒ céng ®ång m×nh. C¸n bé th«n, x· ph¶i cã kü n¨ng thu thËp, ph©n tÝch c¸c d÷ kiÖn vÒ céng ®ång. §iÒu quan träng lµ t¹o ®iÒu kiÖn cho ng−êi d©n tham gia ngµy tõ ®Çu. Dù ¸n ph¸t triÓn n«ng th«n Cao B»ng-B¾c K¹n 30
  30. 30. Download» http://Agriviet.Com 3. Nhμ huÊn luyÖn §iÒu ng−êi d©n trong céng ®ång cÇn thiÕt lµ cã ®−îc nhËn thøc míi, ph©n tÝch ®−îc t×nh tr¹ng x· héi trong ®ã hä ®ang sèng, t×m ra c¸c nguyªn nh©n cña c¸c vÊn ®Ò. Do ®ã mäi môc tiªu tiÕp xóc, ®èi tho¹i víi d©n ®Òu cã t¸c dông gi¸o dôc. C¸c cuéc th¶o luËn mang tÝnh gi¸o dôc cao. C¸n bé th«n, x· ph¶i cã kü n¨ng tæ chøc c¸c líp tËp huÊn, sö dông c¸c ph−¬ng ph¸p th«ng tin, huÊn luyÖn kh¸c nhau b»ng líi nãi, ch÷ viÕt, h×nh ¶nh, s¾m vai, diÔn kÞch,... 4. V¹ch kÕ ho¹ch C¸n bé th«n, x· cÇn gióp ng−êi d©n v¹ch ra kÕ ho¹ch. KÕ ho¹ch ph¶i tõ c¬ së ®−a lªn, xuÊt ph¸t tõ nhu cÇu vµ c¸c vÊn ®Ò cña céng ®ång. Trong kÕ ho¹ch ph¶i ®Ò ra môc tiªu kh¶ thi, nh÷ng c«ng viÖc cÇn lµm theo tõng ®èi t−îng vµ thêi gian, ai thùc hiÖn? bao giê b¾t ®Çu? khi nµo kÕt thóc? thùc hiÖn b»ng ph−¬ng tiÖn, ®iÒu kiÖn g×? thùc hiÖn dù ¸n t¹i ®©u? 5. Xóc t¸c C¸n bé th«n, x· ph¶i t¹o ra ®−îc nh÷ng chuyÓn biÕn quan träng nh− lµm thay ®æi th¸i ®é vµ hµnh vi c¸ nh©n, biÕn ®æi c¸c mèi quan hÖ, chuyÓn ®éng trong c¸c nhãm vµ tæ chøc céng ®ång. Ng−êi ®ãng vai “næi”, chñ ®éng lµ ng−êi ®Þa ph−¬ng, ng−êi xóc t¸c rÊt “ch×m” (vÝ dô nh− men trong b¸nh mú). 3.1.3. Nh÷ng phÈm chÊt cÇn thiÕt cña c¸n bé ph¸t triÓn céng ®ång 1. N¨ng lùc C¸n bé th«n, x· ph¶i cã ®Çy ®ñ n¨ng lùc chuyªn m«n ®Ó tù tin vµ t¹o niÒm tin n¬i ng−êi d©n. Do vËy, hä cÇn ®−îc ®µo t¹o ®Ó cã c¸c kiÕn thøc vµ kü n¨ng cÇn thiÕt cho c«ng t¸c ph¸t triÓn céng ®ång (xem chi tiÕt ë c¸c môc sau). 2. Hoμ ®ång C¸n bé th«n, x· ph¶i cã phong c¸ch hoµ ®ång, cïng ¨n, cïng ë, cïng lµm víi d©n. BiÕt l¾ng nghe, ®ång c¶m, chÊp nhËn gióp cho c¸n bé th«n, x· hoµ ®ång víi ng−êi d©n. Tuy nhiªn, trong hoµ ®ång c¸n bé céng ®ång kh«ng nªn sa lÇy vµo nhËu nhÑt- ®iÒu th−êng xÈy ra t¹i n«ng th«n ngµy nay. Tr¸nh c¸c mèi quan hÖ qu¸ riªng t− lµm ¶nh h−ëng ®Õn quan hÖ chung, ®Õn toµn céng ®ång. Dù ¸n ph¸t triÓn n«ng th«n Cao B»ng-B¾c K¹n 31
  31. 31. Download» http://Agriviet.Com 3. Trung thùc C¸n bé th«n, x· cÇn ph¶i trung thùc víi d©n vµ víi chÝnh m×nh. Hä ph¶i lu«n tù kh¸m ph¸ m×nh vµ kh«ng e ng¹i khi ng−êi kh¸c nh×n vµo m×nh ®Ó gióp m×nh trau chuèt phÈm chÊt. Ng−êi d©n nhËn thøc c¸c gi¸ trÞ mµ c¸n bé th«n, x· ®em l¹i cho hä nh− d©n chñ, hîp t¸c, c«ng b»ng x· héi, t«n träng nh©n phÈm, kh«ng ph¶i qua lêi nãi mµ qua con ng−êi vµ c¸ch sèng cña hä. Sù ba hoa, høa hÑn, t¹o uy tÝn b»ng c¸i m×nh kh«ng cã, kh«ng thuéc vÒ phÈm chÊt cña c¸n bé th«n, x·. 4. Kiªn tr×, nhÉn n¹i C¸n bé th«n, x· míi, ch−a cã kinh nghiÖm th−êng hay nãng véi, muèn thÊy thµnh tÝch ngay nªn ¸p ®Æt ý kiÕn, s¸ng kiÕn cña m×nh. Hä ®· bùc tøc khi d©n kh«ng thùc hiÖn ®iÒu hä mong muèn. CÇn ph¶i hiÓu r»ng sù thay ®æi trong th¸i ®é, hµnh vi kh«ng thÓ diÔn ra mét sím, mét chiÒu. BiÕt kiªn tr×, chê ®îi lµ mét phÈm chÊt quan träng. §iÒu quan träng kh«ng ph¶i lµ ta lµm ®−îc g× mµ ng−êi d©n lµm ®−îc g×. 4. Khiªm tèn, biÕt häc hái n¬i ng−êi d©n Trong c«ng t¸c sù häc hái kh«ng chØ cã mét chiÒu tõ c¸n bé th«n, x· ®Õn ng−êi d©n mµ c¸n bé th«n, x· sÏ häc rÊt nhiÒu tõ hiÓu biÕt, kinh nghiÖm vµ cuéc sèng cña ng−êi d©n. ChØ cã sù khiªm tèn míi gióp cho c¸n bé th«n, x· l»ng nghe, ®ãn nhËn tr©n träng ý kiÕn tõ d©n. ChÊp nhËn sù gãp ý míi thùc hiÖn tèt ch−¬ng tr×nh ph¸t triÓn vµ lu«n lu«n n©ng cao n¨ng lùc vµ phÈm chÊt cña chÝnh m×nh. 5. Kh¸ch quan v« t− C¸n bé th«n, x· cÇn cã ®øc t×nh nµy vµ kh«ng nªn cã th¸i ®é phª ph¸n. T×nh thÇn kh¸ch quan, v« t− gióp c¸n bé th«n, x· gi¶i quyÕt c¸c m©u thuÉn trong céng ®ång vµ lµm tèt vai trß xóc t¸c, liªn kÕt c¸c nhãm trong céng ®ång l¹i víi nhau. 3.2. Kü n¨ng khuyÕn khÝch, ®éng viªn vμ thóc ®Èy 3.2.1. Nhu cÇu cña ng−êi d©n §Ó khuyÕn khÝch, ®éng viªn vµ thóc ®Èy ng−êi d©n tham gia tÝch cùc vµo tiÕn tr×nh ph¸t triÓn cña céng ®ång, tr−íc tiªn c¸n bé ph¸t triÓn céng ®ång ph¶i Dù ¸n ph¸t triÓn n«ng th«n Cao B»ng-B¾c K¹n 32
  32. 32. Download» http://Agriviet.Com hiÓu ®−îc c¸c nhu cÇu cña hä. Con ng−êi cã nhiÒu nhu cÇu kh¸c nhau, nh−ng Maslow ®· ph©n ra lµm 5 lo¹i nhu cÇu lµ: 1. C¸c nhu cÇu c¬ b¶n Ph¶n ¸nh c¸c môc ®Ých sinh lý vµ sinh tån, nh− ¨n, uèng, hÝt thë, t×nh dôc, tr¸nh c¸c khã chÞu vÒ thÓ lùc hay do m«i tr−êng (nãng, l¹nh...), cã c¸c tiÖn nghi... 2. C¸c nhu cÇu vÒ an toμn Khi tho¶ m·n ®−îc mét phÇn c¸c nhu cÇu c¬ b¶n, con ng−êi sÏ bÞ nh÷ng søc Ðp vÒ c¸c nhu cÇu liªn quan ®Õn trËt tù, an ninh, nh÷ng biÖn ph¸p b¶o vÖ tr¸nh c¸c nguy c¬. C¸c nhu cÇu nµy ®−îc tho¶ m·n nhê ®ång l−¬ng thÝch ®¸ng, c¸c chÕ ®é b¶o hiÓm, c¸c hÖ thèng chèng trém c¾p... 3. C¸c nhu cÇu x· héi Khi c¸c nhu cÇu vÒ an toµn ®· ®−îc ®¸p øng th× con ng−êi Ýt bËn t©m h¬n ®Õn b¶n th©n vµ sÏ cè g¾ng t¹o lËp nªn c¸c mèi quan hÖ gi÷a ng−êi víi ng−êi (b¶n chÊt con ng−êi vèn mang tÝnh x· héi, do quan hÖ s¶n xuÊt), c¸c nhu cÇu nµy cã liªn quan ®Õn c¸c rµng buéc gia ®×nh, t×nh b¹n, t×nh ®ång nghiÖp... nhÊt lµ t×nh yªu vµ c¶m t×nh cña ng−êi kh¸c víi m×nh. 4. C¸c nhu cÇu ®−îc t«n träng Khi con ng−êi ®· c¶m thÊy an t©m trong mèi quan hÖ víi nh÷ng ng−êi kh¸c, ch¾c ch¾n ng−êi ®ã sÏ t×m c¸ch ®Ó ®¹t ®−îc mét ®Þa nµo ®ã; nhu cÇu ®−îc t«n träng nµy sÏ thóc ®Èy ng−êi ®ã t×m kiÕm dÞp béc lé kh¶ n¨ng cña m×nh cè ®¹t ®−îc sù khen th−ëng x· héi vµ nghÒ nghiÖp. ¸p lùc vÒ nhu cÇu nµy sÏ kÕt hîp víi ham muèn vµ ý thÝch tréi h¬n kh¸c ng−êi. 5. C¸c nhu cÇu tù kh¼ng ®Þnh m×nh vμ s¸ng t¹o NÕu con ng−êi ®· ®−îc tho¶ m·n ë møc thø 4 (tuy khã lßng ®−îc mü m·n), ng−êi ®ã sÏ quan t©m ®Õn sù tr−ëng thµnh c¸ nh©n vµ cã thÓ tho¶ m·n ®−îc nhu cÇu nµy b»ng c¸ch th¸ch thøc b¶n th©n ®Ó trë thµnh s¸ng t¹o h¬n, ®ßi hái b¶n th©n ®¹t ®−îc thµnh tÝch lín h¬n b»ng c¸ch tù ®¸nh gi¸ thµnh tÝch c¸ nh©n theo nh÷ng tiªu chuÈn do chÝnh m×nh ®Æt ra. Nh÷ng hµnh vi tù kh¼ng ®Þnh m×nh bao gåm c¶ sù chÊp nhËn c¸c nguy c¬, t×m c¸ch tù lËp vµ tù do ph¸t triÓn mäi ho¹t ®éng. Dù ¸n ph¸t triÓn n«ng th«n Cao B»ng-B¾c K¹n 33
  33. 33. Download» http://Agriviet.Com Tam gi¸c nhu cÇu con ng−êi S¸ng t¹o T«n träng Nhu cÇu x· héi Nhu cÇu an toµn Nhu cÇu ¨n, ë, häc hµnh KÕt luËn quan träng: C¸c nhu cÇu lµ nh÷ng ¶nh h−ëng tr−íc tiªn ®èi víi hµnh vi cña con ng−êi. Khi cã nhu cÇu ®Æc biÖt nµo ®ã næi lªn th× nã thóc ®Èy c¸ nh©n ®ã chän −u tiªn vµ hµnh ®éng. Môc ®Ých cña hµnh vi lµ lµm gi¶m søc Ðp cña nhu cÇu b»ng c¸ch tho¶ m·n c¸c nhu cÇu ®ã: chØ nh÷ng nhu cÇu kh«ng ®−îc tho¶ m·n míi lµ nh÷ng nguån gèc tr−íc tiªn cña ®éng c¬ hµnh ®éng. Muèn hiÓu râ c¸c hµnh vi vµ ®ßi hái cña mét c¸ thÓ, ph¶i nh×n thÊu suèt c¸c nhu cÇu mµ c¸ thÓ ®ã hiÖn ch−a ®−îc tho¶ m·n. Nhu cÇu tù kh¼ng ®Þnh m×nh lµ ®éng c¬ hµng ®Çu cña mét con ng−êi khoÎ m¹nh. Dù ¸n ph¸t triÓn n«ng th«n Cao B»ng-B¾c K¹n 34
  34. 34. Download» http://Agriviet.Com 3.2.2. Gi¶ thuyÕt X vµ Y cña Douglas Mc. Gregor Douglas cho r»ng viÖc qu¶n lý con ng−êi tËp trung vµo hai lo¹i gi¶ thiÕt X vµ Y a) Gi¶ thuyÕt X C¸c gi¶ ®Þnh lµ: • Con ng−êi kh«ng thÝch lµm viÖc vµ sÎ trèn tr¸nh c«ng viÖc nÕu cã thÓ trèn tr¸nh ®−îc. • V× con ng−êi kh«ng thÝch lµm viÖc nªn ph¶i Ðp buéc, chØ ®¹o vµ khiÕn hä lµm viÖc b¨ng c¸ch ®e do¹ ph¹t hä ®Ó b¾t hä lµm nh÷ng g× cÇn thiÕt cho céng ®ång, ®¬n vÞ cña hä. • Con ng−êi th−êng muèn ®−îc ng−êi kh¸c chØ b¶o cho hä ph¶i lµm g×, muèn trèn tr¸nh tr¸ch nhiÖm, Ýt cã tham väng vµ muèn cã sù an toµn lµ trªn hÕt. b) Gi¶ thuyÕt Y C¸c gi¶ ®Þnh lµ: • Con ng−êi tù gi¸c lµm viÖc vµ ®èi víi hä lµm viÖc lµ mét nhu cÇu. • Con ng−êi th−êng mong muèn tù m×nh ®Þnh h−íng vµ kiÓm so¸t b¶n th©n ®Ó ®¹t ®Õn nh÷ng môc tiªu mµ hä tin t−ëng vµ muèn ®¹t ®−îc. • ViÖc khen th−ëng khuyÕn khÝch nh÷ng ng−êi lµm viÖc tèt, ®¹t ®ùîc môc tiªu, nhiÖm vô ®Ò ra vµ phô thuéc vµo tr×nh ®é vµ kh¶ n¨ng cña tõng ng−êi. 3.2.3. Mét sè gîi ý thùc tÕ vÒ c¸ch khuyÕn khÝch, ®éng viªn vµ thóc ®Èy mäi ng−êi • H·y ®èi xö tèt ®èi víi ng−êi d©n, nh©n viªn cña m×nh ch©n thµnh. • H·y cëi më vµ ch©n thµnh khi khen ngîi. KhiÓn tr¸ch riªng vµ khen ngîi tr−íc ®¸m ®«ng. • H·y ®Ò ra nh÷ng môc tiªu cã thÓ thùc hiÖn ®−îc cho b¶n th©n vµ cho nh÷ng ng−êi kh¸c. • ChØ ra quyÕt ®Þnh khi ®· cã sù tham gia ý kiÕn thÝch hîp cña mäi ng−êi. • H·y l«i kÐo mäi ng−êi cïng tham gia quyÕt ®Þnh nh÷ng vÊn ®Ò khã kh¨n. Dù ¸n ph¸t triÓn n«ng th«n Cao B»ng-B¾c K¹n 35
  35. 35. Download» http://Agriviet.Com • T×m hiÓu vµ ph¶n håi th«ng tin l¹i cho mäi ng−êi biÕt hä ®ang lµm viÖc nh− thÕ nµo, nh÷ng tiÕn bé mµ hä ®¹t ®−îc. • Gi¶i quyÕt m©u thuÉn b»ng sù cëi më, hiÓu biÕt vµ suy xÐt ®óng. Nªn tËp trung vµo viÖc gi¶i quyÕt m©u thuÉn h¬n lµ khiÔn tr¸ch. • H·y lu«n lu«n l¾ng nghe nh÷ng ®iÒu mµ mäi ng−êi nãi víi b¹n. Cè g¾ng hiÓu hä vµ cã nh÷ng nhËn x¸t ®óng vÒ ý kiÕn cña hä. • H·y quan t©m tíi tõng c¸ nh©n nh÷ng ng−êi lµm viÖc d−íi quyÒn cña b¹n. • B¹n cÇn cã kh¶ n¨ng kiÒm chÕ sù sù nãng giËn. • H·y s½n sµng l¾ng nghe nh÷ng ý kiÕn míi, ngay c¶ khi chóng kh¸c víi ý kiÕn cña b¶n th©n m×nh. • H·y giao phã c«ng viÖc cho mäi ng−êi nÕu cÇn thiÕt. • ChØ khiÓn tr¸ch khi cÇn thiÕt. • §õng lµm cho mäi ng−êi ho¶ng sî. • §õng sî ph¶i thõa nhËn m×nh sai khi ng−êi kh¸c ®óng. • H·y lµm viÖc cã hÖ thèng. 3.3. Kü n¨ng ra quyÕt ®Þnh vμ gi¶i quyÕt vÊn ®Ò 3.3.1. C¸c b−íc trong gi¶i quyÕt vÊn ®Ò a) X¸c ®Þnh vÊn ®Ò vμ ph©n tÝch vÊn ®Ò VÊn ®Ò tån t¹i lµ sù lÖch h−íng gi÷a nh÷ng g× ®ang x¶y ra vµ nh÷ng môc tiªu mong ®îi. Khi cã vÊn ®Ò x¶y ra cÇn ®−îc gi¶i quyÕt ®Ó nã kh«ng c¶n trë qu¸ tr×nh ph¸t triÓn. §iÒu quan träng nhÊt trong gi¶i quyÕt vÊn ®Ò lµ x¸c ®Þnh vÊn ®Ò, nguyªn nh©n g©y ra vµ ¶nh h−ëng cña nã. ChØ khi nhËn biÕt ®óng vÊn ®Ò th× míi cã thÓ t×m gi¶i ph¸p thÝch hîp cho vÊn ®Ò ®ã. Ph©n tÝch vÊn ®Ò cÇn xem xÐt ®Õn nh÷ng ph−¬ng diÖn sau: • T¸c h¹i c¶ vÊn ®Ò. • Møc ®é nghiªm träng. • Ph¹m vi phæ biÕn cña vÊn ®Ò. • Nguyªn nh©n g©y ra hoÆc liªn quan ®Õn vÊn ®Ò. Dù ¸n ph¸t triÓn n«ng th«n Cao B»ng-B¾c K¹n 36
  36. 36. Download» http://Agriviet.Com b) T×m gi¶i ph¸p cã thÓ • LiÖt kª c¸c gi¶i ph¸p. • So s¸nh c¸c gi¶i ph¸p lµm c¬ së ®Ó lùa chän gi¶i ph¸p thÝch hîp vµ cã hiÖu qu¶ nhÊt. c) Lùa chän gi¶i ph¸p tèt nhÊt §Ó lùa con gi¶i ph¸p tèt nhÊt cÇn dùa vµo c¸c tiªu chuÉn nh−: • TÝnh phï hîp. • TÝnh kh¶ thi. • Møc chi phÝ. • §iÓm m¹nh, yÕu cña gi¶i ph¸p. • Møc ®é rñi ro. d) Thùc hiÖn gi¶i ph¸p ®· lùa chän LËp kÕ ho¹ch thùc hiÖn: • Nguån lùc cÇn thiÕt, tiÒn, th«ng tin, hæ trî vÒ kû thuËt v.v. • C¸c ho¹t ®éng cÇn ph¶i tiÕn hµnh. • C¸c b−íc tiÕn hµnh. • Bè trÝ nh©n lùc cho tõng ho¹t ®éng. • Thêi gian cÇn cho tõng ho¹t ®éng. e) §¸nh gi¸ gi¶i ph¸p ®· ¸p dông • X¸c ®Þnh tiªu chÝ ®¸nh gi¸. • X¸c ®Þnh ph−¬ng ph¸p vµ nguån d÷ liÖu ®¸nh gi¸. • Ph©n tÝch kÕt qu¶ vµ ph¶n håi th«ng tin. • §iÒu chØnh. Qu¸ tr×nh x¸c ®Þnh vµ ra quyÕt ®Þnh gi¶i quyÕt vÊn ®Ò cã thÓ tãm t¾t nh− sau: Dù ¸n ph¸t triÓn n«ng th«n Cao B»ng-B¾c K¹n 37
  37. 37. Download» http://Agriviet.Com X¸c ®Þnh vÊn ®Ò T×m gi¶i ph¸p Lùa chän quyÕt Thùc hiÖn gi¶i ®Þnh ph¸p Ra quyÕt ®Þnh Gi¶i quyÕt vÊn ®Ò 3.3.2. Nh÷ng lêi khuyªn thùc tÕ khi ra quyÕt ®Þnh • X¸c ®Þnh møc ®é lín nhá cña quyÕt ®Þnh. • Kh«ng ra quyÕt ®Þnh mét c¸ch véi vµng. • Dùa vµo c¸c chÝnh s¸ch ®· ®−îc thiÕt lËp. • Tham kh¶o ý kiÕn cña nh÷ng ng−êi kh¸c khi b¶n th©n ch−a d¸m ch¾c. • Tr¸nh nh÷ng quyÕt ®Þnh cã tÝnh khñng ho¶ng. • Ra quyÕt ®Þnh kÞp thêi. • §õng nghiÒn ngÉm qu¸ l©u mét quyÕt ®Þnh mét khi sù viÖc ®· ®−îc thùc hiÖn. 3.4. C¸c kü n¨ng tiÕp cËn céng ®ång 3.4.1. Kü n¨ng vÒ kü thuËt Kh¶ n¨ng vÒ kü thuËt lµ kh¶ n¨ng cña ng−êi lµm c«ng t¸c ph¸t triÓn biÕt mét chuyªn m«n nµo ®ã vµ biÕt sö dông c¸c ph−¬ng ph¸p vÒ kü thuËt cô thÓ ®Ó thùc hiÖn nh÷ng nhiÖm vô nhÊt ®Þnh. HiÖn nay, kü n¨ng vÒ kü thuËt ®ßi hái c¸n bé cÇn hiÓu biÕt kh«ng chØ vÒ khoa häc tù nhiªn mµ cßn c¶ vÒ khoa häc vÒ x· héi vµ nh©n v¨n. Dù ¸n ph¸t triÓn n«ng th«n Cao B»ng-B¾c K¹n 38
  38. 38. Download» http://Agriviet.Com 3.4.2. Kü n¨ng quan hÖ víi mäi ng−êi (Kü n¨ng giao tiÕp, truyÒn th«ng) Lµ kh¶ n¨ng lµm viÖc víi mäi ng−êi, trªn c¬ së ®ã ¸p dông c¸ch thóc ®Èy cã hiÖu qu¶. Muèn vËy, ng−êi c¸n bé ph¸t triÓn céng ®ång cÇn ph¶i: • L¾ng nghe ý kiÕn vµ l«i kÐo mäi ng−êi cïng tham gia ra quyÕt ®Þnh. • Thóc ®Èy mäi ng−êi lµm viÖc. • ThØnh tho¶ng cÇn biÓu lé sù tin t−ëng vµo hä. • Khen ngîi hä tr−íc mÆt mäi ng−êi nh−ng chØ ®−îc khiÓn tr¸ch riªng. • Kh«ng −u ¸i nh÷ng ng−êi cã thÓ lµm nh÷ng g× hä muèn. • Giao tiÕp cëi më víi mäi ng−êi vµ ®Ó cho hä biÕt nh÷ng g× ®ang x¶y ra ë ®Þa ph−¬ng m×nh. • C«ng b»ng víi tÊt c¶ mäi ng−êi. 3.4.3. Kü n¨ng vÒ nhËn thøc Kü n¨ng nhËn thøc lµ nh÷ng g× cho phÐp ng−êi c¸n bé thÊy ®−îc ®Þa ph−¬ng m×nh qu¶n lý mét c¸ch tæng thÓ. Kü n¨ng nµy cho phÐp ng−êi c¸n bé hiÓu ®−îc tÊt c¶ bé phËn cña tæ chøc, c¸c ho¹t ®éng vµ tÝnh chÊt ho¹t ®éng cña c¸c bé phËn trong ttæ chøc. TÊt c¶ c¸n bé cÇn cã c¶ 3 kü n¨ng nªu trªn. Tuy nhiªn, nÕu ë cÊp chuyªn viªn kü thuËt th× hä cÇn nhiÒu kü n¨ng vÒ kü thuËt h¬n, cßn ë cÊp qu¶n lý cao h¬n th× cÇn Ýt kü n¨ng vÒ kü thuËt h¬n, nh−ng l¹i cÇn kü n¨ng vÒ nhËn thøc cao h¬n. Kü n¨ng giao tiÕp/ truyÒn th«ng víi mäi ng−êi th× dï ë cÊp nµo còng quan träng vµ ®ãng vai trß chñ chèt trong c«ng t¸c tiÕp cËn céng ®ång v× con ng−êi lµ thµnh phÇn cã gi¸ trÞ nhÊt trong mäi céng ®ång, tæ chøc. 3.4.4. Kü n¨ng hái vµ c¸ch sö dông c©u hái a) Hái vμ giao tiÕp • Chóng ta th−êng b¾t ®Çu lµm quen víi nhau b»ng c¸c c©u hái. • Qu¸ tr×nh trao ®æi nh»m môc ®Ých chÝnh lµ t¨ng c−êi sù hiÓu biÕt lÉn nhau. • Qu¸ tr×nh trao ®æi sÏ kh«ng thùc hiÖn ®−îc nÕu “ch¼ng ai hái ai”. • C©u hái cµng nhiÒu, vÊn ®Ò cµng râ, “hái kÐm tøc lµ t− duy kÐm”. Dù ¸n ph¸t triÓn n«ng th«n Cao B»ng-B¾c K¹n 39
  39. 39. Download» http://Agriviet.Com b) C¸c d¹ng c©u hái vμ c¸ch sö dông TT D¹ng c©u hái VÝ dô 1 C©u hái ®ãng: Lµ lo¹i c©u hái cã c©u tr¶ lêi cã-kh«ng, ®óng-sai (kh«ng cã th«ng tin) - Anh cã xe m¸y kh«ng? - 3+ 5= 8 cã ®óng kh«ng? - Anh B×nh cã ph¶i lµ chñ tÞch x· m×nh kh«ng? 2 C©u hái më: Lµ lo¹i c©u hái mµ c©u tr¶ lêi tuú thuéc t×nh h×nh thùc tÕ, tõ suy nghÜ vµ nhËn thøc cña ng−êi ®−îc hái (cung cÊp th«ng tin) 2.1 C©u hái cã c¸c tõ ®Ó hái (Ai, - Khi nµo cã thÓ ®i ®−îc, anh b¹n? c¸i g×, ë ®©u, nh− thÕ nµo; khi - Ai lµ chñ tÞch x· ta? nµo, ra sao...) - ChÞ ®· ¸p dông kü thuËt g× ®Ó t¨ng n¨ng xuÊt lóa? 2.2 C©u hái lùa chän: Lµ lo¹i c©u - Gia ®×nh chÞ sö dông biÖn ph¸p tr¸nh thai hái mµ c©u tr¶ lêi ®· ®−îc dÉn nµo ? §Æt vßng, uèng thuèc, ®×nh s¶n hay ra. Ng−êi tr¶ lêi ®−îc gîi ý vµ bao cao su? ph¶i lùa chän (khi ®· cã mét sè - Nhµ chÞ nu«i lîn ngo¹i, lîn lai hay lîn néi? th«ng tin). - Chñ tÞch x· lµ anh B×nh, anh H¶i hay anh T©m? - ChÞ lµ ng−êi d©n téc g×? 2.3. C©u hái t×nh huèng: Lµ lo¹i - ChÞ sÏ lµm g× nÕu con chÞ bÞ Øa chÈy ? c©u hái vÒ mét t×nh huèng cô - Gi¶ sö cã ch¸y rõng th× anh sÏ tham gia thÓ (t×nh huèng cã thÓ gi¶ ch÷a ch¸y thÕ nµo? ®Þnh) 2.4 C©u hái cã c©u tr¶ lêi tèt - Trong c¸c gièng lóa hiÖn trång t¹i ®Þa nhÊt: Lµ c©u hái mµ c©u tr¶ lêi ph−¬ng, gièng nµo chÞu bÖnh ®¹o «n tèt th−êng ®−îc ®−a ra vµ ph¶i so nhÊt? s¸nh. C¸ch ®Æt c©u hái 1 C©u hái trùc tiÕp: Lµ lo¹i c©u - Anh B×nh, theo anh th× gièng ng« DK 999 hái ®Æt ra cho mét ng−êi. C©u cã cho n¨ng suÊt cao h¬n ng« ®Þa ph−¬ng hái nµy dïng ®Ó kiÓm tra, t¹o kh«ng? kh«ng khÝ th¶o luËn, ®−a ng−êi m¬ méng vµo ®óng chñ ®Ò. 2 C©u hái tæng thÓ: Lµ lo¹i c©u - Chóng ta cã thÓ ¸p dông kü thuËt gieo m¹ hái ®Æt chung cho c¶ nhãm. Ai th−a ë ®Þa ph−¬ng ta ®−îc kh«ng ? còng cã thÓ tr¶ lêi. - B¸c nµo cã thÓ cho biÕt t¸c dông cña viÖc tiªm phßng ? Dù ¸n ph¸t triÓn n«ng th«n Cao B»ng-B¾c K¹n 40
  40. 40. Download» http://Agriviet.Com Tãm l¹i: §iÒu quan träng lµ biÕt sö dông linh ho¹t c¸c d¹ng c©u hái ®óng t×nh huèng vµ cã môc ®Ých râ rµng. c) Môc ®Ých hái • H−íng chó ý vµo m«t ®iÓm, mét ý, m«t sù kiÖn, mét vÊn ®Ò hay mét t×nh huèng. • §¸nh gi¸ c¸c quan ®iÓm. • Ph¸t hiÖn c¸c lý do vµ sù viÖc. • Kh¸m ph¸ c¸c nguån th«ng tin. • KiÓm so¸t viÖc th¶o luËn. • Tãm t¾t hoÆc chÊm døt mét cuéc th¶o luËn. • H−íng chó ý vµo mét mÆt kh¸c cña vÊn ®Ò hoÆc cuéc th¶o luËn. • §¹t ®−îc kÕt luËn hoÆc tho¶ thuËn. • Thay ®æi suy nghÜ cña nhãm. • KiÓm so¸t hµnh vi cña nhãm. • Gîi ý hµnh ®éng, ý kiÕn hoÆc quyÕt ®Þnh. d) Kü n¨ng øng xö khi ®Æt c©u hái: 1. §−a ra c©u hái. 2. Ngõng - Cho ng−êi ®−îc hái cã thêi gian ®Ó suy nghÜ. - Thêi gian ngõng phô thuéc vµo ®é khã cña c©u hái. 3. Mêi ng−êi ®−îc hái tr¶ lêi. 4. §¸nh gi¸ c©u tr¶ lêi - Khen ngîi c¸c c©u tr¶ lêi chÝnh x¸c. - Nh÷ng c©u tr¶ lêi chÝnh x¸c mét phÇn cÇn ph¶i ®−îc khen ngîi phÇn chÝnh x¸c ®ã. 5. Tr¸nh thãi quen lÆp ®i, lÆp l¹i c©u hái. 6. Nh¾c l¹i vµ nhÊn m¹nh nh÷ng c©u tr¶ lëi ®óng ®Ó t¨ng møc ®é tiÕp thu cña nh÷ng ng−êi kh¸c, t¨ng sù tù tin. Dù ¸n ph¸t triÓn n«ng th«n Cao B»ng-B¾c K¹n 41
  41. 41. Download» http://Agriviet.Com 7. LÆp l¹i mét phÇn hoÆc c¶ c©u hái nÕu cÇn. 8. Kh«ng tù tr¶ lêi c©u hái c¶u m×nh. 9. Gi÷ giäng nãi b×nh th−êng, th©n thiÖn. 10. Tr¸nh viÖc tr¶ lêi ®ång thanh. 3.4.5. Kü n¨ng l¾ng nghe Chóng ta th−êng ®−îc ®µo t¹o ®Ó ph¸t biÓu, Ýt khi ®−îc ®µo t¹o ®Ó l¾ng nghe. L¾ng nghe còng cÇn ph¶i ®−îc ®µo t¹o. BiÕt c¸ch l¾ng nghe lµ mét ®iÒu quan träng. Chóng ta cÇn ph¶i l¾ng nghe nh− thÕ nµo ®Ó kh«ng ¶nh h−ëng ®Õn ý kiÕn, th¸i ®é vµ niÒm tin cña ng−êi ®èi tho¹i? a) ThÕ nμo lμ biÕt l¾ng nghe? • Chó ý vµ tá th¸i ®é tèt ®èi víi ng−êi ph¸t biÓu. • Ghi nhí hoÆc ghi chÐp ý chÝnh. • Hái l¹i cho râ nh÷ng g× ch−a râ, ch−a hiÓu. • Suy nghÜ, ph©n tÝch nh÷ng ý chÝnh. • Th¶o luËn thªm b»ng c¸ch ®Æt c©u hái hoÆc tranh luËn. • Chó ý ®Õn nh÷ng ý kiÕn m©u thuÉn, tr¸i ng−îc. b) Nh÷ng trë ng¹i cho sù l¾ng nghe • Sù ph©n ®o¸n hay ®Þnh kiÕn tr−íc mµ kh«ng cã c¨n cø. • Thµnh kiÕn. • Sù ®¸nh gi¸, phª b×nh. • §Çu ãc b¶o thñ. • Sù chÓnh m¶ng, kh«ng chó ý. • Sù sî h·i hay ®e do¹. • Sù thiÕu khiªm tèn. • Sù giËn d÷. • Th«ng tin qu¸ nhiÒu. • Th«ng tin, lêi nãi vµ ng«n ng÷ kh«ng râ rµng. Dù ¸n ph¸t triÓn n«ng th«n Cao B»ng-B¾c K¹n 42
  42. 42. Download» http://Agriviet.Com • Véi vµng kÕt luËn. • Lßng tù phô, sù kiªu c¨ng. • Néi dung th«ng tin kh«ng hÊp dÉn, kh«ng phï hîp. 3.4.6. Kü n¨ng truyÒn th«ng (Trao ®æi th«ng tin) a) Môc ®Ých: • ChuyÓn th«ng tin ®Õn ®óng ®èi t−îng, ®óng lóc. • Th«ng tin chuyÓn ®i ®Çy ®ñ, chÝnh x¸c. • Th«ng tin ®−îc göi ®i ®−îc hiÓu, chÊp nhËn vµ thùc hiÖn. • NhËn ®−îc th«ng tin ph¶n håi. b) Nh÷ng yÕu tè ¶nh h−ëng ®Õn sù chuyÓn giao th«ng tin • Ng«n ng÷. • Møc ®é ph¸t triÓn cña ®èi t−îng (tuæi, tr×nh ®é häc vÊn, kinh nghiÖm chuyªn m«n, kinh nghiÖm sèng). • Nh÷ng kh¸c biÖt gi÷a c¸c c¸ nh©n (tÝnh t×nh, quan niÖm sèng). • T×nh c¶m. • Nh÷ng sù viÖc c¸ nh©n ®· tr¶i qua trong qu¸ khø. • Quan hÖ (cÊp bËc, vai vÕ, sù t«n träng, sù tin cËy lÉn nhau,…). • Phong tôc tËp qu¸n. • Kho¶ng c¸ch kh«ng gian. • M«i tr−êng. • Thµnh kiÕn. • §iÖu bé, cö chØ, nÐt mÆt, th¸i ®é. c) C¸c b−íc trong giao tiÕp, truyÒn th«ng cã hiÖu qu¶ • Ng−êi nãi vµ ng−êi nghe ®Òu chó ý ®Õn nhau. • Ng−êi nãi truyÒn ®¹t th«ng tin râ rµng vµ dÔ hiÓu. • Ng−êi nghe nghe th«ng tin vµ nghe mét c¸ch ch¨m chó. Dù ¸n ph¸t triÓn n«ng th«n Cao B»ng-B¾c K¹n 43
  43. 43. Download» http://Agriviet.Com • Ng−êi nghe ®¸p l¹i th«ng tin b»ng c¸ch: c¶m ¬n, tr¶ lêi hoÆc hái l¹i ®Ó râ h¬n. • Ng−êi nãi biÕt ch¾c r»ng th«ng tin ®· ®−îc hiÓu ®óng. NÕu cã sù hiÓu nhÇm cÇn nhanh chãng lµm s¸ng tá. • KÕt qu¶ lµ c¶ hai hiÓu lÉn nhau. 3.4.7. Kü n¨ng tiÕp thu ý kiÕn ph¶n håi/gãp ý ViÖc tiÕp thu ý kiÕn ph¶n håi/gãp ý, gióp chóng ta cã c¬ héi ®Ó thay ®æi söa ch÷a c¸i mµ chóng ta lµm ch−a tèt vµ biÕt c¸ch söa ch÷a thÕ nµo. a) Ph¶n øng khi nhËn ý kiÕn ph¶n håi/ gãp ý • CÇn chó ý nghe nh÷ng ®iÒu ng−êi ta ®ang nãi • CÇn yªu cÇu ng−êi ®−a ý kiÕn ph¶n håi/gãp ý gi¶i thÝch râ bÊt cø ®iÒu g× mµ m×nh ch−a râ. • CÇn khuyÕn khÝch ng−êi ®−a ra ý kiÕn ph¶n håi, gãp ý tiÕp tôc ®−a ý kiÕn. NÕu cã thÓ so s¸nh ý kiÕn ph¶n håi cña mét nguêi víi nh÷ng nhËn xÐt cña ng−êi kh¸c ®Ó xem ý kiÕn cã gièng nhau kh«ng. • C¶m ¬n ng−êi ®−a ra ý kiÕn ph¶n håi/ gãp ý. b) Sau khi nhËn ý kiÕn ph¶n håi/ gãp ý: • CÇn suy nghÜ xem ý kiÕn ph¶n håi/ gãp ý nãi g× vÒ t¸c phong, hµnh vi c− xö cña b¹n. • CÇn c©n nh¾c xem b¹n muèn thay ®æi hoÆc söa ®æi nh÷ng g×. c) Nh÷ng ®iÒu cÇn tr¸nh • §èi phã khi nhËn ý kiÕn ph¶n håi/gãp ý (§èi phã sÏ g©y ra c¶n trë viÖc ®−a ra ý kiÕn ph¶n håi/ gãp ý). • Sau ®ã phít lê ý kiÕn ph¶n håi/gãp ý (Phít lê ý kiÕn ph¶n håi sÏ c¶n trë viÖc häc tËp cña c¸c b¹n). 3.4.8. Kü n¨ng ®−a ra ý kiÕn ph¶n håi/gãp ý a) §−a ra ý kiÕn ph¶n håi/gãp ý lμ gióp cho mäi ng−êi • NhËn thøc râ thªm c¸i mµ chóng ta cÇn lµm. • Häc tËp ®Ó tr−ëng thµnh vµ ph¸t triÓn. Dù ¸n ph¸t triÓn n«ng th«n Cao B»ng-B¾c K¹n 44
  44. 44. Download» http://Agriviet.Com b) §−a ra ý kiÕn ph¶n håi/gãp ý vÒ mét vÊn ®Ò • Nªn tËp trung vµo c¸i ®· lµm hoÆc ®· nãi, chø kh«ng ph¶i lµ c¸i mµ chóng ta nghÜ nã lµ nh− vËy. • Nªn tËp trung vµo c¸i mµ chóng ta quan s¸t thÊy nã xÈy ra, chø kh«ng ph¶i lµ c¸i chóng ta nghÜ vÒ con ng−êi ®ã. • Nªn tËp trung vµo viÖc m« t¶, tr×nh bÇy chø kh«ng ph¶i lµ xÐt ®o¸n. • Nªn tËp trung vµo c¸i cô thÓ chø kh«ng ph¶i lµ c¸i chung chung. • Nªn tËp trung vµo viÖc chia sÎ nh÷ng t×nh c¶m, ý nghÜ chø kh«ng ph¶i lµ gi¸o huÊn. • Nªn tËp trung vµo viÖc ®−a ra c¸c ý kiÕn mµ ng−êi nghe cã thÓ sö dông chø kh«ng ph¶i lµ tÊt c¶ mäi thø mµ b¹n muèn gãp ý cho anh ta. • Nªn tËp trung vµo vÊn ®Ò/néi dung mµ ng−êi nghe cã thÓ phÇn nµo lµm theo. • Nªn tËp trung vµo viÖc b¾t ®Çu víi nh÷ng khÝch lÖ, t¸n th−ëng vÒ nh÷ng ®iÓm tÝch cùc cña ng−êi nghe. 3.4.9. Kü n¨ng tæ chøc héi häp vµ th¶o luËn Héi häp vµ th¶o luËn nhãm th−êng ®−îc tiÕn hµnh víi mét nhãm ng−êi. §©y lµ h×nh thøc th−êng ®−îc sö dông víi chñ ®Ò vµ môc tiªu ®· ®−îc x¸c ®Þnh. a) Lîi Ých cña tæ chøc héi häp vμ th¶o luËn • TiÕp cËn ®−îc víi nhiÒu ng−êi. • ChÊp nhËn c¸c ®−êng lèi cña c¸c chñ ®Ò mét c¸ch thùc tiÔn. • NhËn thøc ®−îc sù th«i thóc cña c¸ nh©n ®èi víi viÖc giao tiÕp trong x· héi. • T©m lý cña nhãm kÝch thÝch ph¸t huy s¸ng kiÕn vµ thuyÕt phôc mäi ng−êi ®Ó cïng hµnh ®éng. • Cã kh¶ n¨ng thu ®−îc mét l−îng th«ng tin lín. • T¹o ra sù ®ång bé, nhÊt qu¸n vµ hîp ®ång hµnh ®éng. Dù ¸n ph¸t triÓn n«ng th«n Cao B»ng-B¾c K¹n 45
  45. 45. Download» http://Agriviet.Com b) H¹n chÕ cña tæ chøc héi häp vμ th¶o luËn • C¸ tÝnh vµ sù quan t©m ®a d¹ng cã thÓ t¹o nªn khã kh¨n trong th¶o luËn. • N¬i tæ chøc héi häp th−êng kh«ng cã s½n. • Cã thÓ cã mét sù ®ßi hái th¸i qu¸ vÒ c¸c lîi Ých kh¸c nhau. • Cã thÓ chØ cã mét Ýt ng−êi tham dù buæi häp, kh«ng ®ñ thµnh phÇn. c) ChuÈn bÞ cho buæi häp nh− thÕ nμo? a/ X¸c ®Þnh môc tiªu cuéc häp: • HÖ thèng c¸c môc tiªu. • Ph−¬ng ph¸p ®Ó hoµn thµnh c¸c môc tiªu ®ã. b/ KÕ ho¹ch cuéc häp: • ChuÈn bÞ kü néi dung. • Cã ch−¬ng tr×nh vµ thêi gian biÓu cô thÓ. • Thµnh phÇn tham dù. • §Þnh ngµy, giê, ®Þa ®iÓm. c/ Th«ng b¸o buæi häp: • LËp kÕ ho¹ch yÕt thÞ, giÊy mêi.. • KiÓm tra nh©n lùc. • ChuÈn bÞ c¸c t− liÖu cÇn thiÕt. • Giao nhiÖm vô. d/ S¾p ®Æt chç ngåi vμ c¸c t− liÖu: • Bè trÝ chç ngåi. • KiÓm tra c¸c t− liÖu, ph−¬ng tiÖn phôc vô buæi häp. d) DÉn d¾t mét buæi häp nh− thÕ nμo? a/ Khai m¹c buæi häp: • B¾t ®Çu ®óng giê. • Tuyªn bè môc tiªu cuéc häp vµ gi¶i thÝch kÕ ho¹ch. Dù ¸n ph¸t triÓn n«ng th«n Cao B»ng-B¾c K¹n 46
  46. 46. Download» http://Agriviet.Com • Gîi sù quan t©m cña mäi ng−êi b/ Tr×nh bμy hay thu thËp c¸c sù kiÖn vμ ý t−ëng • Tr×nh bµy hoÆc thu thËp c¸c sù kiÖn vµ ý kiÕn • §¶m b¶o c¸c sù kiÖn ®−îc tr×nh bµy râ rµng. • KÝch thÝch th¶o luËn trùc tiÕp. • Gi÷ cho cuéc th¶o luËn ®i ®óng vÊn ®Ò; • §éng viªn sù suy nghÜ cña mäi ng−êi. c/ C©n nh¾c c¸c sù kiÖn vμ c¸c ý kiÕn: • Gióp nhãm c©n nh¾c vµ ph©n tÝch c¸c ý kiÕn; • T¹o sù chÊp nhËn hay ®ång ý cña nhãm; • Th−êng xuyªn tãm t¾t; • Tr¸nh nhÇm lÉn. d/ Tæng kÕt • Tãm t¾t nh÷ng ®iÒu ®· nhÊt trÝ hay kÕt luËn b»ng d¹ng c©u hái. • X¸c ®Þnh hµnh ®éng sÏ lµm; • Giao nhiÖm vô; • BÕ m¹c ®óng giê. e) C¸c h×nh thøc häp d©n • Häp toµn thÓ céng ®ång. • Häp nhãm theo chñ ®Ò. • Häp ®Ó tuyªn truyÒn, huÊn luyÖn. • Häp ®Ó bµn b¹c, th¶o luËn vµ x©y dùng kÕ ho¹ch, quy chÕ, quy ®Þnh. • Häp ®¸nh gi¸ tæng kÕt. g) Khi nμo th× häp nhãm nhá vμ häp ®«ng ng−êi? • Dï lµ häp nhãm nhá hay häp ®«ng ng−êi th× c¸n bé céng ®ång còng ph¶i cã kÕ ho¹ch cô thÓ vµ chuÈn bÞ chu ®¸o cho cuéc häp víi nh÷ng kü n¨ng cÇn thiÕt nh− ®· tr×nh bµy ë phÇn trªn. Dù ¸n ph¸t triÓn n«ng th«n Cao B»ng-B¾c K¹n 47
  47. 47. Download» http://Agriviet.Com • Häp nhãm nhá thÝch häp cho viÖc th¶o luËn, gãp ý kiÕn v× nh− vËy c¸c thµnh viªn trong nhãm míi cã c¬ héi trong viÖc tham gia ý kiÕn cña m×nh mét c¸ch tÝch cùc h¬n, ®¹t ®−îc sù thèng nhÊt dÔ dµng h¬n. • Häp ®«ng ng−êi thÝch hîp cho viÖc phæ biÕn c¸c chñ tr−¬ng, ®−êng lèi cña cÊp trªn hoÆc kÕ ho¹ch hµnh ®éng cña ®¬n vÞ, ®Þa ph−¬ng m×nh, ®¸nh gi¸ tæng kÕt v× ®ã lµ c¬ héi ®Ó tiÕp xóc víi nhiÒu ng−êi. Khi cÇn ph¶i th¶o luËn nªn chia thµnh nhãm nhá, sau ®ã ®¹i diÖn cho c¸c nhãm tr×nh bµy kÕt luËn cña nhãm m×nh tr−íc tÊt c¶ mäi ng−êi. 3.4.10. Kü n¨ng h−íng dÉn th¶o luËn nhãm a) Ph−¬ng ch©m ®Ó lμm cho th¶o luËn dÔ dμng - Nh÷ng yÕu tè quan träng cña mét cuéc häp nhãm: • Ng−êi h−íng dÉn cuéc häp ph¶i ®µo t¹o, huÊn luyÖn tèt. • N¬i häp yªn tÜnh vµ tiÖn nghi. • Cã b¶ng, phÊn hoÆc giÊy khæ to ®Ó ghi chÐp. • Cã tµi liÖu ®Ó chiÕu lªn mµn h×nh nÕu cÇn thiÕt. • Cã n−íc uèng nÕu cuéc häp kÐo dµi. - Mét ng−êi h−íng dÉn giái cÇn: • X©y dùng quan hÖ tèt víi ng−êi tham dù ®Ó cã ®−îc sù tin cËy. • BiÕt tá ra linh ho¹t, nh¹y c¶m vµ kh«ng nãng véi. • Kh«ng tù coi m×nh lµ mét chuyªn gia, kh«ng xÐt ®o¸n ý kiÕn cña ng−êi kh¸c, kh«ng gi¸o huÊn mäi ng−êi, kh«ng ¸p ®Æt ý kiÕn c¸ nh©n. • Kh«ng ®Ó th¶o luËn lan man mµ kh«ng khèng chÕ ®−îc. • Lu«n lu«n n¾m ®−îc t©m tr¹ng cña nhãm vµ cã biÖn ph¸p hµnh ®éng thÝch hîp (vÝ dô: khi nhãm tá vÎ ch¸n n¶n hoÆc qu¸ c¨ng th¼ng nªn cho nghØ gi¶i lao). • Lu«n trùc quan ho¸ kÕt qu¶ th¶o luËn. Dù ¸n ph¸t triÓn n«ng th«n Cao B»ng-B¾c K¹n 48
  48. 48. Download» http://Agriviet.Com - NhiÖm vô cña ng−êi h−íng dÉn: • Giíi thiÖu chñ ®Ò th¶o luËn. • Lµm cho nhãm c¶m thÊy dÔ chÞu vµ tho¶i m¸i. • H−íng dÉn nhãm vµ lµm cho nhãm tËp trung vµo chñ ®Ò ®ang th¶o luËn. • TÝch cùc ®éng viªn mäi ng−êi trong nhãm tham gia th¶o luËn vµ can thiÖp nÕu cÇn thiÕt, kh«ng ®Ó mét hoÆc hai ng−êi khèng chÕ cuéc th¶o luËn. • ChuyÓn cuéc th¶o luËn mét c¸ch l«gÝc tõ ®iÓm nµy sang ®iÓm kh¸c. • Cung cÊp vµ h−íng dÉn sö dông v¨n phßng phÈm ®Ó trùc quan ho¸ kÕt qu¶ th¶o luËn. b) T¹o sù nhÊt trÝ trong nhãm - Mét sè gîi ý ®Ó ®¹t ®−îc sù nhÊt trÝ cña nhãm: • Nh÷ng ng−êi tham kh«ng ®−îc cè c·i ®Ó giµnh phÇn th¾ng vÒ m×nh, ý kiÕn ®óng vµ tèt nhÊt lµ ý kiÕn cña c¶ nhãm. • Sù bÊt ®ång vÕ ý kiÕn, kÕt luËn, dù ®o¸n.v.v.. ph¶i ®−îc xem lµ yÕu tè tÝch cùc trong viÖc ®¹t ®−îc sù nhÊt trÝ cña nhãm. • C¸c vÊn ®Ò ®−îc gi¶i quyÕt tèt nhÊt khi mçi thµnh viªn trong nhãm ý thøc ®−îc tr¸ch nhiÖm ph¶i l¾ng nghe ng−êi kh¸c vµ ®ãng gãp ý kiÕn cña m×nh ®Ó ai còng cã thÓ ®ãng gãp vµo quyÕt ®Þnh chung. • Mäi lêi nãi, mäi viÖc lµm cã tÝnh hoµ gi¶i ®Ó kh«ng khÝ th¶o luËn bít c¨ng th¼ng chØ cã lîi khi cuéc tranh c·i quan träng, kh«ng xoa dÞu qu¸ sím c¸c ý kiÕn tr¸i ng−îc nhau. • Mçi thµnh viªn trong nhãm cã tr¸ch nhiÖm gãp phÇn lµm cho cuéc th¶o luËn cã kÕt qu¶. Dù ¸n ph¸t triÓn n«ng th«n Cao B»ng-B¾c K¹n 49
  49. 49. Download» http://Agriviet.Com §èi víi nh÷ng ng−êi cã tÝnh c¸ch ®Æc biÖt trong cuéc häp: Ng−êi nãi lu«n miÖng: H·y ®Ò nghÞ ng−êi ®ã dõng l¹i khi cã thÓ. Ng−êi hay ng¾t lêi ng−êi kh¸c: Yªu cÇu ng−êi ®ã t¹m gi÷ ý kiÕn cña m×nh ®Ó chê ng−êi kh¸c nãi xong. Ng−êi th−êng xuyªn l¹c ®Ò: Nh¾c l¹i vÊn ®Ò hoÆc nªu c©u hái ®Ó buæi th¶o luËn trë l¹i vÊn ®Ò cÇn bµn. Ng−êi hay th× thÇm nãi chuyÖn riªng: Yªu cÇu ng−êi ®ã nãi to ý kiÕn cña m×nh cho mäi ng−êi nghe. Ng−êi lu«n im lÆng: T¹o ®iÒu kiÖn ®Ó khuyÕn khÝch ng−êi ®ã tham gia ý kiÕn. - M«i tr−êng thuËn lîi trong héi häp vμ th¶o luËn: • KhuyÕn khÝch mäi ng−êi tÝch cùc tham gia. • Thóc ®Èy vµ gióp ®ì mçi ng−êi kh¸m ph¸ gi¸ trÞ cña b¶n th©n. • C«ng nhËn quyÒn m¾c sai lÇm cña mçi ng−êi. • ChÊp nhËn nh÷ng sù kh¸c biÖt. • Cho phÐp cã nh÷ng gi¶i ph¸p kh¸c nhau trong nh÷ng t×nh huèng kh¸c nhau. • KhuyÕn khÝch sù cëi më, t«n träng b¶n th©n vµ t«n träng lÉn nhau. • Bè trÝ chç ngåi häp lý ®Ó mäi ng−êi cã thÓ nh×n thÊy nhau. • Sè l−îng, cì nhãm võa ph¶i (5-10 ng−êi). Dù ¸n ph¸t triÓn n«ng th«n Cao B»ng-B¾c K¹n 50
  50. 50. Download» http://Agriviet.Com c) Nh÷ng t×nh huèng khã kh¨n trong th¶o luËn vμ c¸ch øng xö T×nh huèng C¸ch øng xö T×nh tr¹ng im • H·y hái häc viªn t¹i sao häc cø im lÆng m·i nh− vËy, cã thÓ hä lÆng kÐo dμi cã lý do chÝnh ®¸ng. • Cã thÓ nh÷ng tµi liÖu cña b¹n hä ®· tõng ®−îc lµm quen tõ tr−íc. • Cã thÓ hä kh«ng hiÓu b¹n ®ang nãi g×, còng cã thÓ b¹n cÇn thay ®æi ph−¬ng ph¸p gi¶ng. Mäi viÖc diÔn ra • §«i khi c¶ nhãm trë nªn nhiÖt t×nh rÊt nhanh. §iÒu ®ã thùc ra lµ qu¸ nhanh rÊt tèt nÕu b¹n ®· chuÈn bÞ s½n sµng cho t×nh huèng ®ã. • B¹n cã thÓ hái ®Ó hä gi¶i thÝch thªm, yªu cÇu ng−êi kh¸c cho ý kiÕn hoÆc chØ ®¬n gi¶n ®−a ra nh÷ng c©u hái khã h¬n cho c¸ nh©n hoÆc cho c¶ nhãm. Mäi viÖc tiÕn • §ã cã thÓ lµ do nhãm kh«ng thÊy høng thó khi th¶o luËn. Ngoµi hμnh qu¸ chËm ra cßn nhiÒu lý do kh¸c nh−ng gi¶i ph¸p th× cã thÓ dïng chung. • ViÖc cè t×nh ®−a ra mét th«ng tin sai cã thÓ dÉn tíi nhiÒu ý kiÕn kh¸c nhau cña nhãm, cßn nÕu kh«ng th× ®ã lµ lóc ph¶i ®¸nh thøc hä dËy. • B¹n cÇn cho hä mét lý do ®Ó l¾ng nghe vµ råi tham gia. Mét ng−êi nãi • Tr−íc khi b¹n trùc tiÕp can thiÖp, h·y sö dông nh÷ng häc viªn qu¸ nhiÒu kh¸c gióp hä b×nh tÜnh l¹i. • B¹n cã thÓ c¾t ngang lêi ng−êi nãi vµ tãm t¾t nh÷ng g× hä ®· nãi råi sau ®ã th× chuyÓn tiÕp ngay sang phÇn kh¸c. • B¹n cã thÓ nãi chuyÖn víi hä trong giê nghØ, c¸m ¬n nh÷ng ý kiÕn ®ãng gãp cña hä nh−ng ®Ò nghÞ hä gi÷ yªn lÆng h¬n mét chót ®Ó dµnh phÇn cho nh÷ng ng−êi kh¸c cã thÓ tham gia. Ng−êi lu«n im • Cã thÓ nãi lµ ng−êi ®ã ®Õn chØ ®Ó nghe mµ th«i. lÆng • NÕu b¹n muèn hä tham gia, b¹n cã thÓ ph¶i hái hä vµi c©u trùc tiÕp. • NÕu b¾t ®Çu b»ng nh÷ng c©u hái t−¬ng ®èi dÔ. Mét ng−êi tá • Mét ng−êi nh− thÕ lu«n tá ra biÕt hÕt tÊt c¶ mäi ®iÒu, lu«n söa biÕt tÊt c¶ sai, ph¶n ®èi, hái vÆn b¹n. • §«i khi b¹n cã thÓ cö ng−êi nµy ghi chÐp ý kiÕn th¶o luËn. • §Ó ng−êi nµy ngåi mét chç mµ b¹n Ýt chó ý ®Õn, ®ã gäi lµ c¸ch “lµm l¬ mét c¸ch lÞch sù”. Dù ¸n ph¸t triÓn n«ng th«n Cao B»ng-B¾c K¹n 51
  51. 51. T×nh huèng C¸ch øng xö Buæi häp ®i l¹c • §«i khi mét cuéc th¶o luËn b¾t ®Çu th× ®óng h−íng nh−ng sau ®ã ®Ó l¹i ®i sai h−íng. • B¹n ph¶i l¸i nã l¹i ®óng chñ ®Ò. • Cã thÓ hái xem ®iÒu ®ã cã liªn quan g× ®Õn chñ ®Ò hay kh«ng. • B¹n cÇn nãi lµ chóng ta chØ cã ®ñ thêi gian ®Ó tËp trung vµo nh÷ng néi dung ®· ®Ò ra mµ th«i. VÒ c¸ tÝnh • Nh÷ng vÊn ®Ò liªn quan ®Õn c¸ tÝnh cã thÓ ¶nh h−ëng tíi tÊt c¶ mäi ng−êi. • NÕu c¸c thµnh viªn b¾t ®Çu c·i nhau b¹n cÇn chÊm døt ngay lËp tøc. • Yªu cÇu nh÷ng ng−êi kh¸c cho ý kiÕn. • B¹n h·y nãi chuyÖn víi nh÷ng ng−êi hay c·i nhau (trong giê nghØ) r»ng mçi ng−êi h·y gi÷ ý kiÕn riªng cña m×nh, mäi chuyÖn sÏ ®−îc bµn ®Þnh tõng b−íc. Nh÷ng vÊn ®Ò • §«i khi viÖc th¶o luËn v−ît qu¸ kh¶ n¨ng, quyÒn h¹n gi¶i quyÕt v−ît qu¸ kh¶ (vÝ dô nh− c¸c chÝnh s¸ch quy ®Þnh cña Nhµ n−íc). NÕu ®i qu¸ n¨ng, quyÒn h¹n s©u vµo c¸c vÊn ®Ò ®ã sÏ tèn nhiÒu thêi gian, ®«i khi kh«ng gi¶i quyÕt ®−îc. • B¹n cÇn nãi víi mäi ng−êi h·y dõng vÊn ®Ò nµy l¹i, khi kh¸c ta bµn vµ chuyÓn träng t©m cuéc th¶o luËn sang nh÷ng vÊn ®Ò thùc tÕ h¬n. • B¹n cã thÓ cÇn ghi nhËn nh÷ng ý kiÕn ®ã ®Ó chuyÓn lªn c¸c c¬ quan cã chøc n¨ng. Nãi chuyÖn riªng • NÕu b¹n thÊy cã ng−êi nãi chuyÖn riªng, ®Ò nghÞ hä ph¸t biÓu to lªn ®Ó mäi ng−êi cã thÓ nghe thÊy ý kiÕn cña hä. B¹n sÏ thÊy c¸ch ®ã cã thÓ chÊm døt viÖc nãi chuyÖn riªng mét c¸ch lÞch sù mµ kh«ng lµm hä ng−îng”. C©u tr¶ lêi sai • §õng lµm hä lóng tóng b»ng c¸ch nãi r»ng hä ®· sai. • B¹n cã thÓ nãi r»ng ®iÒu ®ã lµ theo quan ®iÓm cña hä vµ ®ã còng lµ mét c¸ch nh×n nhËn vÊn ®Ò. • B¹n còng cã thÓ tãm t¾t c©u tr¶ lêi cña hä, sö dông nh÷ng th«ng tin ®óng. • Mét c¸ch kh¸c n÷a lµ hái nh÷ng ng−êi kh¸c xem hä cã ®ång ý víi ý kiÕn ®ã kh«ng?. Dù ¸n ph¸t triÓn n«ng th«n Cao B»ng-B¾c K¹n 52
  52. 52. 3.4.11. Kü n¨ng qu¶n lý vµ gi¶i quyÕt m©u thuÉn a) Kh¸i niÖm vÒ m©u thuÉn M©u thuÉn lµ hµnh vi øng xö cña mét c¸ nh©n, mét nhãm hay mét tæ chøc nh»m ng¨n c¶n hoÆc h¹n chÕ (Ýt nhÊt lµ t¹m thêi) mét c¸ nh©n, mét nhãm hay mét tæ chøc kh¸c ®¹t ®−îc nh÷ng môc ®Ých mong muèn. b) C¸c kiÓu m©u thuÉn - M©u thuÉn c¸ nh©n: lµ m©u thuÉn gi÷a ng−êi nµy víi ng−êi kh¸c. - M©u thuÉn nhãm: lµ m©u thuÉn gi÷a hai hoÆc nhiÒu nhãm/tæ víi nhau. - M©u thuÉn néi bé: lµ m©u thuÉn gi÷a nh÷ng ng−êi hoÆc nhãm ng−êi trong cïng mét tæ chøc. - M©u thuÉn bªn ngoμi: lµ m©u thuÉn gi÷a mét ng−êi (hoÆc mét nhãm hoÆc nhiÒu ng−êi) víi mét ng−êi (hoÆc mét nhãm hoÆc nhiÒu ng−êi) kh¸c tõ bªn ngoµi dù ¸n. c) C¸c quan niÖm vÒ m©u thuÉn - Quan ®iÓm 1: 1. M©u thuÉn lµ kÕt qu¶ cña nh÷ng sai lÇm trong qu¶n lý. 2. M©u thuÉn lu«n g©y ra nh÷ng kÕt qu¶ tai h¹i, ch¼ng h¹n nh−: + Lµm gi¶m hiÖu qu¶ cña n¨ng suÊt. + T¹o nh÷ng phe c¸nh trong néi bé ®¬n vÞ. + G©y nªn nh÷ng bÊt æn vµ lßng nhiÖt t×nh. 3. M©u thuÉn cã thÓ tr¸nh ®−îc, vµ lo¹i bá tÊt c¶ c¸c m©u thuÉn lµ nhiÖm vô c¬ b¶n cña qu¶n lý. - Quan ®iÓm 2: 1. M©u thuÉn lµ kh«ng thÓ tr¸nh ®−îc trong qu¸ tr×nh ph¸t triÓn vµ ®−îc t¹o nªn bëi nhiÒu yÕu tè. 2. M©u thuÉn cã thÓ tÝch cùc hoÆc tiªu cùc ë nh÷ng møc dé kh¸c nhau. C¸c ¶nh h−ëng cña m©u thuÉn cã thÓ lµ: + KhiÕn cho nh÷ng vÊn ®Ò tiÒm Èn hiÖn ra ngoµi vµ ®−îc gi¶i quyÕt. + Buéc ng−êi ta ph¶i tá râ quan ®iÓm vµ t×m kiÕm ph−¬ng thøc míi. Dù ¸n ph¸t triÓn n«ng th«n Cao B»ng-B¾c K¹n 53
  53. 53. + T¹o cho ng−êi ta nh÷ng c¬ héi ®Ó thö th¸ch kh¶ n¨ng cña hä. 3. V× vËy, m©u thuÉn ph¶i ®−îc kiÓm so¸t vµ qu¶n lý. d) Nh÷ng m©u thuÉn tÝch cùc vμ m©u thuÉn tiªu cùc - M©u thuÉn tÝch cùc: + KÝch thÝch nh÷ng ý kiÕn, tÝnh s¸ng t¹o vµ sù quan t©m. + KhiÕn cho nh÷ng vÊn ®Ò tiÒm Èn hiÖn ra bªn ngoµi vµ ®−îc gi¶i quyÕt. + Buéc con ng−êi ph¶i tá râ lËp tr−êng vµ t×m kiÕm ph−¬ng thóc míi. + T¹o ®iÒu kiÖn cho con ng−êi thö th¸ch nh÷ng n¨ng lùc cña m×nh. - M©u thuÉn tiªu cùc: + HiÖu qu¶ vµ n¨ng suÊt bÞ gi¶m sót. + Chñ nghÜa bÌ ph¸i. + Sù bÊt æn kh«ng cÇn thiÕt. e) Nh÷ng nguyªn nh©n th−êng g©y ra m©u thuÉn - Trao ®æi th«ng tin: + C¸c môc ®Ých. + C¸c nguyªn t¾c/tiªu chuÈn. + C¸c ¶nh h−ëng. - C¸c gi¸ trÞ: + C¸ nh©n + NghÒ nghiÖp + §Þa ph−¬ng/quèc gia/tÝn ng−ìng. - Mèi quan t©m: + C¸c ý t−ëng vµ niÒm tin kh¸c nhau. + Nh÷ng mèi quan t©m ®Õn kÕt qu¶. - Con ng−êi: + Nh©n c¸ch. + T×nh c¶m. Dù ¸n ph¸t triÓn n«ng th«n Cao B»ng-B¾c K¹n 54

×